اللغة القبطية

الرئيسية مركز اللغة القبطية الكتاب المقدس سفر الأمثال - الإصحاح الثامن والعشرين

سفر الأمثال

ⲛⲓⲡⲁⲣⲟⲓⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲥⲟⲗⲟⲙⲱⲛ

الانتقال السريع للإصحاحات:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

خيارات العرض

سفر الأمثال

عربي قبطي يوناني إنجليزي

عربي

Coptic

Greek

English

إصحاح 1

Proverbs

امثال سليمان بن داود ملك اسرائيل.

ⲛⲓⲡⲁⲣⲟⲓⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲥⲟⲗⲟⲙⲱⲛ ⲡϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲣⲟ ⲇⲁⲩⲓⲇ ⲫⲏ ⲉⲧⲁϥⲉⲣⲟⲩⲣⲟ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲥ̅ⲗ̅

Παροιμιαι Σολομωντος, υιου του Δαβιδ, βασιλεως του Ισραηλ,

The Proverbs of Solomon son of David, who reigned in Israel;

لمعرفة حكمة وأدب لادراك اقوال الفهم.

ⲉ̀ⲉⲙⲓ ⲉ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲉ̀ⲉⲣⲛⲟⲓⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ

δια να γνωριση τις σοφιαν και παιδειαν, δια να νοηση λογους φρονησεως,

to know wisdom and instruction, and to perceive words of understanding;

لقبول تأديب المعرفة والعدل والحق والاستقامة.

ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲉ̀ⲣⲱⲧⲉⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲫⲱⲛϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲉ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ⲛ̀ⲧⲁⲫⲙⲏⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϩⲁⲡ ⲉϥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ

δια να λαβη διδασκαλιαν συνεσεως, δικαιοσυνης και κρισεως και ευθυτητος,

to receive also hard saying, and to understand true justice, and how to direct judgment;

لتعطي الجهال ذكاء والشاب معرفة وتدبّرا.

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥϯ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲛ̀ⲟⲩⲁⲗⲟⲩ ⲙ̀ⲃⲉⲣⲓ

δια να δωση νοησιν εις τους απλους, και εις τον νεον μαθησιν και διαγνωσιν.

that he might give subtlety to the simple, and to the young man discernment and understanding.

يسمعها الحكيم فيزداد علما والفهيم يكتسب تدبيرا.

ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ⲁϥϣⲁⲛⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲛⲁⲓ ϥⲛⲁⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ϩⲟⲩⲟ ⲡⲓⲛⲉⲃϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉϥⲉ̀ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϩⲉⲙⲓ

Ο σοφος ακουων θελει γεινει σοφωτερος, και ο νοημων θελει αποκτησει επιστημην κυβερνησεως·

For by the hearing of these a wise man will be wiser, and man of understanding will gain direction;

لفهم المثل واللغز اقوال الحكماء وغوامضهم.

ⲉϥⲉ̀ⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲡⲁⲣⲁⲃⲟⲗⲏ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲭⲁⲕⲓ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲉⲩ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲉⲩϩⲏⲡ

ωστε να εννοη παροιμιαν και σκοτεινον λογον, ρησεις σοφων και αινιγματα αυτων.

and will understand a parable, and a dark speech; the saying of the wise also, and riddles.

مخافة الرب راس المعرفة. اما الجاهلون فيحتقرون الحكمة والادب

ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲧⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲛⲁⲛⲉϥ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϯⲙⲉⲧⲉⲩⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲑⲁ ⲫϯ ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϯ ⲡⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲉⲙ ϯⲥⲃⲱ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲩⲉ̀ϣⲱϣϥⲟⲩ

Αρχη σοφιας φοβος Κυριου· οι αφρονες καταφρονουσι την σοφιαν και την διδασκαλιαν.

The fear of the Lord is the beginning of wisdom; and there is good understanding to all that practise it: and piety toward God is the beginning of discernment; but the ungodly will set at nought wisdom and instruction.

اسمع يا ابني تأديب ابيك ولا ترفض شريعة امك.

ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲡϩⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲁⲩ

Ακουε, υιε μου, την διδασκαλιαν του πατρος σου, και μη απορριψης τον νομον της μητρος σου.

Hear, my son, the instruction of thy father, and reject not the rules of thy mother.

لانهما اكليل نعمة لراسك وقلائد لعنقك

ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛϩⲙⲟⲧ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲏⲓϥ ϩⲓϫⲱⲕ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲭⲗⲁⲗ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲃ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲙⲟϯ

Διοτι ταυτα θελουσιν εισθαι στεφανος χαριτων εις την κορυφην σου και περιδεραιον περι τον τραχηλον σου.

For thou shalt receive for thine head a crown of graces, and a chain of gold round thy neck.

يا ابني ان تملقك الخطاة فلا ترض.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩⲥⲟⲣⲙⲉⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲟⲩⲱϣ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲩϣⲁⲛϯϩⲟ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲉⲩϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

Υιε μου, εαν θελησωσιν οι αμαρτωλοι να σε δελεασωσι, μη θελησης·

My son, let not ungodly men lead thee astray, neither consent thou to them.

ان قالوا هلم معنا لنكمن للدم لنختف للبريء باطلا.

ϫⲉ ⲁⲙⲟⲩ ⲁⲣⲓϣⲫⲏⲣ ⲛⲉⲙⲁⲛ ⲉⲩⲥⲛⲟϥ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲭⲱⲡ ϧⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲟϫⲓ

εαν ειπωσιν, Ελθε μεθ' ημων, ας ενεδρευσωμεν δι' αιμα, ας επιβουλευθωμεν αναιτιως τον αθωον,

If they should exhort thee, saying, Come with us, partake in blood, and let us unjustly hide the just man in the earth:

لنبتلعهم احياء كالهاوية وصحاحا كالهابطين في الجب.

ⲙⲁⲣⲉⲛⲟⲙⲕϥ ⲇⲉ ⲉϥⲟⲛϧ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲁⲙⲉⲛϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲱⲗⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ

Ας καταπιωμεν αυτους ζωντας, ως ο αδης, και ολοκληρους ως τους καταβαινοντας εις τον λακκον·

and let us swallow him alive, as Hades would, and remove the memorial of him from the earth:

فنجد كل قنية فاخرة نملأ بيوتنا غنيمة.

ⲧⲉϥⲕⲧⲏⲥⲓⲥ ⲉⲑⲛⲁϣⲉⲛⲥ ⲙⲁⲣⲉⲛⲧⲁϩⲟⲥ ⲙⲁⲣⲉⲛⲙⲁϩ ⲛⲉⲛⲏⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϣⲱⲗ

θελομεν ευρει παν πολυτιμον αγαθον, θελομεν γεμισει τους οικους ημων απο λαφυρων·

let us seize on his valuable property, and let us fill our houses with spoils:

تلقي قرعتك وسطنا. يكون لنا جميعا كيس واحد.

ⲡⲉⲕⲕⲗⲏⲣⲟⲥ ϩⲓⲧϥ ⲛ̀ϧⲏⲧⲕ ⲟⲩⲁⲥⲟⲩⲓ ⲇⲉ ⲙⲁⲣⲉⲛϫⲫⲟⲥ ⲛⲁⲛ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲉⲩⲥⲟⲡ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲁⲥⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲧ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲁⲛ

θες τον κληρον σου μεταξυ ημων, εν βαλαντιον ας ηναι εις παντας ημας·

but do thou cast in thy lot with us, and let us all provide a common purse, and let us have one pouch:

يا ابني لا تسلك في الطريق معهم. امنع رجلك عن مسالكهم.

ⲙ̀ⲡⲉⲣⲙⲟϣⲓ ϩⲓ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛⲉⲙⲱⲟⲩ ⲣⲓⲕⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓ ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

υιε μου, μη περιπατησης εν οδω μετ' αυτων· απεχε τον ποδα σου απο των τριβων αυτων·

go not in the way with them, but turn aside thy foot from their paths:

لان ارجلهم تجري الى الشر وتسرع الى سفك الدم.

ⲁⲩⲫⲱⲣϣ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲛⲟⲩϣⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲛⲓϩⲁⲗⲁϯ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲟϫⲓ

διοτι οι ποδες αυτων τρεχουσιν εις το κακον, και σπευδουσιν εις το να χυσωσιν αιμα.

for nets are not without cause spread for birds.

لانه باطلا تنصب الشبكة في عيني كل ذي جناح.

ⲛ̀ⲑⲱⲟⲩ ⲅⲁⲣ ⲛⲏ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ϣⲫⲏⲣ ⲉ̀ϩⲁⲛϧⲱⲧⲉⲃ ⲥⲉϩⲓⲟⲩⲓ ⲛⲱⲟⲩ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲫⲟⲩⲱϫⲡ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ϥϩⲱⲟⲩ

Διοτι ματαιως εξαπλονεται δικτυον εμπροσθεν των οφθαλμων παντος πτερωτου.

For they that are concerned in murder store up evils for themselves; and the overthrow of transgressors is evil.

اما هم فيكمنون لدم انفسهم. يختفون لانفسهم.

ⲛⲁⲓ ⲛⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧϫⲱⲕ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲛⲟⲙⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲱⲗⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ

Διοτι ουτοι ενεδρευουσι κατα του ιδιου αυτων αιματος, επιβουλευονται τας εαυτων ψυχας·

These are the ways of all that perform lawless deeds; for by ungodliness they destroy their own life.

هكذا طرق كل مولع بكسب. يأخذ نفس مقتنيه

ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲇⲉ ⲥⲉϩⲱⲥ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ϩⲓ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ ⲥϣⲱⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲁⲣⲣⲏⲥⲓⲁ

Τοιαυται ειναι αι οδοι παντος πλεονεκτου· η πλεονεξια αφαιρει την ζωην των κυριευομενων υπ' αυτης.

Wisdom sings aloud in passages, and in the broad places speaks boldly.

الحكمة تنادي في الخارج. في الشوارع تعطي صوتها.

ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲗⲁⲕϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲃⲑⲁⲓⲟⲩ ⲥⲉϩⲓⲱⲓϣ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲥⲙⲏⲛ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓϫⲱⲣⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲃⲁⲕⲓ ⲥϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲉⲣⲉ ⲡⲉⲥϩⲏⲧ ϫⲟⲣ

Η σοφια φωναζει εξω, εκπεμπει την φωνην αυτης εν ταις πλατειαις·

And she makes proclamation on the top of the walls, and sits by the gates of princes; and at the gates of the city boldly says,

تدعو في رؤوس الاسواق في مداخل الابواب. في المدينة تبدي كلامها

ϫⲉ ⲛ̀ⲥⲛⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲣⲉ ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲁⲁⲙⲟⲛⲓ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩϭⲓϣⲓⲡⲓ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲉⲩⲟⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲉⲣⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲛ ⲉ̀ⲡϣⲱϣ ⲉⲧⲁⲩⲉⲣⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲁⲩⲙⲉⲥⲧⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ

Κραζει επι κεφαλης των αγορων, εν ταις εισοδοις των πυλων· απαγγελλει τους λογους αυτης δια της πολεως, λεγουσα,

So long as the simple cleave to justice, they shall not be ashamed: but the foolish being lovers of haughtiness, having become ungodly have hated knowledge, and are become subject to reproofs.

قائلة الى متى ايها الجهال تحبون الجهل والمستهزئون يسرّون بالاستهزاء والحمقى يبغضون العلم.

ⲟⲩⲟϩ ⲁⲩϣⲱⲡⲓ ⲉⲩⲣⲁⲟⲩⲏⲟⲩⲧ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲟϩⲓ ϩⲏⲡⲡⲉ ϯⲛⲁⲭⲱ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲁⲛⲓϥⲓ ϯⲛⲁⲥⲁⲃⲱⲧⲉⲛ ⲇⲉ ⲉ̀ⲡⲁⲥⲁϫⲓ

Εως ποτε, μωροι, θελετε αγαπα την μωριαν, και οι χλευασται θελουσιν ηδυνεσθαι εις τους χλευασμους αυτων, και οι αφρονες θελουσι μισει την γνωσιν;

Behold, I will bring forth to you the utterance of my breath, and I will instruct you in my speech.

ارجعوا عند توبيخي. هانذا افيض لكم روحي. اعلمكم كلماتي

ⲉ̀ⲡⲓⲇⲏ ⲁⲓⲙⲟⲩϯ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲧⲉⲛⲥⲱⲧⲉⲙ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲁⲓⲫⲱⲣϣ ⲛ̀ⲛⲁϫⲓϫ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛⲁⲣⲉⲧⲉⲛϯ ⲛ̀ϩⲑⲏⲧⲉⲛ ⲁⲛ ⲡⲉ

Επιστρεψατε προς τους ελεγχους μου· ιδου, εγω θελω εκχεει το πνευμα μου εφ' υμας, θελω σας καμει να νοησητε τους λογους μου.

Since I called, and ye did not hearken; and I spoke at length, and ye gave no heed;

لاني دعوت فابيتم ومددت يدي وليس من يبالي

ⲁⲗⲗⲁ ⲁⲣⲉⲧⲉⲛⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲛⲁⲥⲟϭⲛⲓ ϩⲱⲥ ⲛ̀ⲥⲉⲧⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ ⲛⲁⲥⲟϩⲓ ⲇⲉ ⲛⲁⲣⲉⲧⲉⲛϯ ⲛ̀ϩⲑⲏⲧⲉⲛ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲁⲛ ⲡⲉ

Επειδη εγω εκραζον, και σεις δεν υπηκουετε· εξετεινον την χειρα μου, και ουδεις προσειχεν·

but ye set at nought my counsels, and disregarded my reproofs;

بل رفضتم كل مشورتي ولم ترضوا توبيخي

ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ϩⲱ ϯⲛⲁⲥⲱⲃⲓ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲉⲧⲉⲛⲁⲕⲱ ϯⲛⲁⲣⲁϣⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϥⲱϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Αλλα κατεφρονειτε πασας τας συμβουλας μου και τους ελεγχους μου δεν εδεχεσθε·

therefore I also will laugh at your destruction; and I will rejoice against you when ruin comes upon you:

فانا ايضا اضحك عند بليتكم. اشمت عند مجيء خوفكم

ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣⲑⲟⲣⲧⲉⲣ ⲛ̀ⲟⲩϩⲟϯ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲟϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉϥⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲱϫⲡ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁⲣⲁⲑⲏⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲉ̀ϫⲱⲧⲉⲛ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϩⲟϫϩⲉϫ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

δια τουτο και εγω θελω επιγελασει εις τον ολεθρον σας· θελω καταχαρη, οταν επελθη ο φοβος σας.

yea when dismay suddenly comes upon you, and your overthrow shall arrive like a tempest; and when tribulation and distress shall come upon you, or when ruin shall come upon you.

اذا جاء خوفكم كعاصفة وأتت بليتكم كالزوبعة اذا جاءت عليكم شدة وضيق.

ⲉⲥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲅⲁⲣ ⲁⲣⲉⲧⲉⲛϣⲁⲛϯϩⲟ ⲉⲣⲟⲓ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲁⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲣⲱⲧⲉⲛ ⲉⲩⲉ̀ⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲟⲩϫⲉⲙⲧ

Οταν ο φοβος σας επελθη ως ερημωσις και η καταστροφη σας εφορμηση ως ανεμοστροβιλος, οταν η θλιψις και η στενοχωρια ελθωσιν εφ' υμας·

For it shall be that when ye call upon me, I will not hearken to you: wicked men shall seek me, but shall not find me.

حينئذ يدعونني فلا استجيب. يبكرون اليّ فلا يجدونني.

ⲁⲩⲙⲉⲥⲧⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲅⲁⲣ ⲟⲩⲟϩ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭⲟⲓⲥ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲥⲟⲧⲡⲥ ⲛⲱⲟⲩ

τοτε θελουσι με επικαλεσθη, αλλα δεν θελω αποκριθη· επιμονως θελουσι με εκζητησει, αλλα δεν θελουσι με ευρει.

For they hated wisdom, and did not choose the word of the Lord:

لانهم ابغضوا العلم ولم يختاروا مخافة الرب.

ⲟⲩⲇⲉ ⲛⲁⲩⲟⲩⲱϣ ⲁⲛ ⲡⲉ ⲉ̀ϯϩⲑⲏⲟⲩ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲟϭⲛⲓ ⲛⲁⲩⲉⲗⲕϣⲁⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ

Διοτι εμισησαν την γνωσιν και τον φοβον του Κυριου δεν εξελεξαν·

neither would they attend to my counsels, but derided my reproofs.

لم يرضوا مشورتي. رذلوا كل توبيخي.

ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲟⲩⲛ ⲉⲩⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲙ̀ⲡⲓⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲓ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

δεν ηθελησαν τας συμβουλας μου· κατεφρονησαν παντας τους ελεγχους μου·

Therefore shall they eat the fruits of their own way, and shall be filled with their own ungodliness.

فلذلك ياكلون من ثمر طريقهم ويشبعون من مؤامراتهم.

ⲉ̀ⲫⲙⲁ ⲅⲁⲣ ϫⲉ ⲛⲁⲩϭⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲗⲱⲟⲩⲓ ⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲉ̀ϧⲟⲑⲃⲟⲩ ⲟⲩϫⲉⲙⲡϣⲓⲛⲓ ⲉϥⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ⲛⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

δια τουτο θελουσι φαγει απο των καρπων της οδου αυτων και θελουσι χορτασθη απο των κακοβουλιων αυτων.

For because they wronged the simple, they shall be slain; and an inquisition shall ruin the ungodly.

لان ارتداد الحمقى يقتلهم وراحة الجهال تبيدهم.

ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲙⲧⲟⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲧϩⲟϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ

Διοτι η αποστασια των μωρων θελει θανατωσει αυτους, και η αμεριμνησια των αφρονων θελει αφανισει αυτους.

But he that hearkens to me shall dwell in confidence, and shall rest securely from all evil.

اما المستمع لي فيسكن آمنا ويستريح من خوف الشر

Οστις ομως ακουει εμου, θελει κατοικησει εν ασφαλεια· και θελει ησυχαζει, μη φοβουμενος κακον.

إصحاح 2

يا ابني ان قبلت كلامي وخبأت وصاياي عندك

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲕϣⲁⲛϭⲓ ⲛ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲭⲟⲡⲟⲩ ⲛ̀ϧⲏⲧⲕ

Υιε μου, εαν δεχθης τους λογους μου και ταμιευσης τας εντολας μου παρα σεαυτω,

My son, if thou wilt receive the utterance of my commandment, and hide it with thee;

حتى تميل اذنك الى الحكمة وتعطّف قلبك على الفهم

ⲡⲉⲕⲙⲁϣϫ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ϯ ⲙ̀ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲉ̀ⲟⲩⲕⲁϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲧⲏⲓϥ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲙ̀ⲡⲉⲕϣⲏⲣⲓ

ωστε να προσεξη το ωτιον σου εις την σοφιαν, να κλινης την καρδιαν σου εις την συνεσιν·

thine ear shall hearken to wisdom; thou shalt also apply thine heart to understanding, and shalt apply it to the instruction of thy son.

ان دعوت المعرفة ورفعت صوتك الى الفهم

ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲁⲕϣⲁⲛⲧⲱⲃϩ ⲛ̀ⲥⲁ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲕϯ ⲙ̀ⲡⲉⲕϧⲣⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲥⲙⲏ

και εαν επικαλεσθης την φρονησιν, και υψωσης την φωνην σου εις την συνεσιν·

For it thou shalt call to wisdom, and utter thy voice for understanding;

ان طلبتها كالفضة وبحثت عنها كالكنوز

ⲟⲩⲟϩ ⲁⲕϣⲁⲛⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲕϧⲟⲧϧⲉⲧ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁϩⲱⲣ

εαν ζητησης αυτην ως αργυριον και εξερευνησης αυτην ως κεκρυμμενους θησαυρους,

and if thou shalt seek it as silver, and search diligently for it as for treasures;

فحينئذ تفهم مخافة الرب وتجد معرفة الله.

ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲕⲉ̀ⲕⲁϯ ⲉ̀ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲟⲩⲟⲛ ⲙ̀ⲫⲛⲟⲩϯ ⲉⲕⲉ̀ϫⲉⲙϥ

τοτε θελεις εννοησει τον φοβον του Κυριου και θελεις ευρει την επιγνωσιν του Θεου.

then shalt thou understand the fear of the Lord, and find the knowledge of God.

لان الرب يعطي حكمة. من فمه المعرفة والفهم.

ϫⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲡⲉⲧϯ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ϯⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲕⲁϯ ϩⲁⲛⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲟ ⲛⲉ

Διοτι ο Κυριος διδει σοφιαν· εκ του στοματος αυτου εξερχεται γνωσις και συνεσις.

For the Lord gives wisdom; and from his presence come knowledge and understanding,

يذخر معونة للمستقيمين. هو مجنّ للسالكين بالكمال.

ⲟⲩⲟϩ ϥⲛⲁϩⲓⲟⲩⲓ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲧⲁϩⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲟⲩ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲛⲁϣϯ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

Αποταμιευει σωτηριαν εις τους ευθεις· ειναι ασπις εις τους περιπατουντας εν ακεραιοτητι,

and he treasures up salvation for them that walk uprightly: he will protect their way;

لنصر مسالك الحق وحفظ طريق اتقيائه.

ⲉ̀ⲑⲣⲟⲩⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧⲉϥϩⲏ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟϥ

υπερασπιζων τας οδους της δικαιοσυνης και φυλαττων την οδον των οσιων αυτου.

that he may guard the righteous ways: and he will preserve the way of them that fear him.

حينئذ تفهم العدل والحق والاستقامة. كل سبيل صالح

ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲕⲉ̀ⲕⲁϯ ⲉ̀ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϩⲁⲡ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲍⲱⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲉⲕⲉ̀ⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲟⲩ

Τοτε θελεις εννοησει δικαιοσυνην και κρισιν και ευθυτητα, πασαν οδον αγαθην.

Then shalt thou understand righteousness, and judgment; and shalt direct all thy course aright.

اذا دخلت الحكمة قلبك ولذّت المعرفة لنفسك

ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲥϣⲁⲛⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲯⲩⲭⲏ ⲙⲉⲩⲓ ϫⲉ ⲛⲁⲛⲉⲥ

Εαν η σοφια εισελθη εις την καρδιαν σου και η γνωσις ηδυνη την ψυχην σου,

For if wisdom shall come into thine understanding, and discernment shall seem pleasing to thy soul,

فالعقل يحفظك والفهم ينصرك

ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲉϥⲟⲩⲁⲃ ⲉϥⲉ̀ⲧⲟⲩϫⲟⲕ

ορθη βουλη θελει σε φυλαττει, συνεσις θελει σε διατηρει·

good counsel shall guard thee, and holy understanding shall keep thee;

لانقاذك من طريق الشرير ومن الانسان المتكلم بالاكاذيب

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉϥⲛⲁϩⲙⲉⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉϥϩⲱⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ϥϫⲉ ϩⲗⲓ ⲛ̀ⲥⲁϫⲓ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ

δια να σε ελευθερονη απο της οδου της πονηρας, απο ανθρωπου λαλουντος δολια,

to deliver thee from the evil way, and from the man that speaks nothing faithfully.

التاركين سبل الاستقامة للسلوك في مسالك الظلمة

ⲱ ⲛⲏ ⲉⲧⲭⲱ ⲛ̀ⲥⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉ̀ⲑⲣⲟⲩⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲭⲁⲕⲓ

οιτινες εγκαταλειπουσι τας οδους της ευθυτητος, δια να περιπατωσιν εν ταις οδοις του σκοτους·

Alas for those who forsake right paths, to walk in ways of darkness;

الفرحين بفعل السوء المبتهجين باكاذيب الشر

ⲛⲏ ⲉⲧⲟⲩⲛⲟϥ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩ ⲉⲧⲣⲁϣⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲟⲩⲫⲱⲛϫ ⲉϥϩⲱⲟⲩ

οιτινες ηδυνονται εις το να καμνωσι κακον, χαιρουσιν εις τας διαστροφας της κακιας,

who rejoice in evils, and delight in wicked perverseness;

الذين طرقهم معوجة وهم ملتوون في سبلهم.

ⲛⲏ ⲉⲧⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲕⲟⲗϫ

των οποιων αι οδοι ειναι σκολιαι και αι πορειαι αυτων διεστραμμεναι·

whose paths are crooked, and their courses winding;

لانقاذك من المرأة الاجنبية من الغريبة المتملقة بكلامها

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲑⲣⲉⲕⲟⲩⲉⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲡⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲁⲓⲕ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲙ̀ⲡⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ

δια να σε ελευθερονη απο ξενης γυναικος, απο αλλοτριας κολακευουσης με τους λογους αυτης,

to remove thee far from the straight way, and to estrange thee from a righteous purpose. My son, let not evil counsel overtake thee,

التاركة اليف صباها والناسية عهد الهها.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲉϥⲧⲁϩⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉϥϩⲱⲟⲩ ⲫⲏ ⲉⲧⲁϥⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱϥ ⲛ̀ϯⲥⲃⲱ ⲓⲥϫⲉⲛ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲁⲗⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉϥⲉⲣⲡⲱⲃϣ ⲛ̀ϯⲇⲓⲁⲑⲏⲕⲏ ⲉⲑⲟⲩⲁⲃ

ητις εγκατελιπε τον επιστηθιον της νεοτητος αυτης και ελησμονησε την διαθηκην του Θεου αυτης.

of her who has forsaken the instruction of her youth, and forgotten the covenant of God.

لان بيتها يسوخ الى الموت وسبلها الى الأخيلة.

ⲁϥⲭⲱ ⲅⲁⲣ ⲙ̀ⲡⲉϥⲏⲓ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲫⲙⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉϥⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲁⲙⲉⲛϯ ⲛⲉⲙ ⲛⲓϫⲫⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ

Διοτι ο οικος αυτης καταβιβαζει εις τον θανατον, και τα βηματα αυτης εις τους νεκρους·

For she has fixed her house near death, and guided her wheels near Hades with the giants.

كل من دخل اليها لا يؤوب ولا يبلغون سبل الحياة.

ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ⲛ̀ϧⲏⲧϥ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲧⲁⲥⲑⲟ ⲟⲩⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲧⲁϩⲟ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲥⲉⲧⲁϩⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲅⲁⲣ ⲁⲛ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ

παντες οι εισερχομενοι προς αυτην δεν επιστρεφουσιν ουδε αναλαμβανουσι τας οδους της ζωης·

None that go by her shall return, neither shall they take hold of right paths, for they are not apprehended of the years of life.

حتى تسلك في طريق الصالحين وتحفظ سبل الصديقين.

ⲉ̀ⲛⲁⲩⲙⲟϣⲓ ⲅⲁⲣ ϩⲓ ϩⲁⲛⲙⲁⲛⲙⲟϣⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲛⲁⲩⲛⲁϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉⲧϫⲏⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

δια να περιπατης εν τη οδω των αγαθων και να φυλαττης τας τριβους των δικαιων.

For had they gone in good paths, they would have found the paths of righteousness easy.

لان المستقيمين يسكنون الارض والكاملين يبقون فيها.

ϩⲁⲛϩⲉⲗϫⲉⲩ ⲉⲩⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ϩⲁⲛⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲱϫⲡ ϩⲓⲱⲧϥ ϫⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉⲧⲛⲁϣⲱⲡⲓ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ ⲉⲧⲛⲁⲥⲱϫⲡ ϩⲓⲱⲧϥ

Διοτι οι ευθεις θελουσι κατοικησει την γην, και οι τελειοι θελουσιν εναπολειφη εν αυτη.

For the upright shall dwell in the earth, and the holy shall be left behind in it.

اما الاشرار فينقرضون من الارض والغادرون يستأصلون منها

ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉⲩⲉ̀ϥⲱϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲱⲧϥ

Οι δε ασεβεις θελουσιν εκκοπη απο της γης, και οι παρανομοι θελουσιν εκριζωθη απ' αυτης.

The paths of the ungodly shall perish out of the earth, and transgressors shall be driven away from it.

إصحاح 3

يا ابني لا تنس شريعتي بل ليحفظ قلبك وصاياي.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲁⲛⲟⲙⲓⲙⲟⲛ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲡⲟⲩⲱⲃϣ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲙⲁⲣⲉϥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ

Υιε μου, μη λησμονης τους νομους μου, και η καρδια σου ας φυλαττη τας εντολας μου.

My son, forget not my laws; but let thine heart keep my words:

فانها تزيدك طول ايام وسني حياة وسلامة.

ⲟⲩⲙⲉⲧⲛⲉⲃⲁϩⲓ ⲅⲁⲣ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ ⲉⲩⲉ̀ⲟⲩⲁϩⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Διοτι μακροτητα ημερων και ετη ζωης και ειρηνην θελουσι προσθεσει εις σε.

for length of existence, and years of life, and peace, shall they add to thee.

لا تدع الرحمة والحق يتركانك. تقلدهما على عنقك. اكتبهما على لوح قلبك

ⲛⲓⲙⲉⲧⲛⲁⲏⲧ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲛⲁϩϯ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩⲙⲟⲩⲛⲕ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲕ ⲥϧⲏⲧⲟⲩ ⲇⲉ ϩⲓ ⲑⲟⲩⲏϣⲥⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲙⲁⲧⲁϫⲣⲱⲟⲩ ⲇⲉ ϩⲓ ⲛⲉⲕⲙⲟϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩϩⲙⲟⲧ

Ελεος και αληθεια ας μη σε εγκαταλιπωσι· δεσον αυτας περι τον τραχηλον σου· εγχαραξον αυτας επι την πλακα της καρδιας σου·

Let not mercy and truth forsake thee; but bind them about thy neck:

فتجد نعمة وفطنة صالحة في اعين الله والناس

ⲟⲩⲟϩ ϥⲓⲫⲣⲱⲟⲩϣ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲑⲛⲁⲛⲉⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ

ουτω θελεις ευρει χαριν και ευνοιαν ενωπιον Θεου και ανθρωπων.

so shalt thou find favour: and do thou provide things honest in the sight of the Lord, and of men.

توكل على الرب بكل قلبك وعلى فهمك لا تعتمد.

ϣⲱⲡⲓ ⲉⲣⲉ ϩⲑⲏⲕ ⲭⲏ ⲉ̀ⲫϯ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲧⲏⲣϥ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϭⲓⲥⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲉⲕⲥⲟⲫⲓⲁ

Ελπιζε επι Κυριον εξ ολης σου της καρδιας, και μη επιστηριζεσαι εις την συνεσιν σου·

Trust in God with all thine heart; and be not exalted in thine own wisdom.

في كل طرقك اعرفه وهو يقوم سبلك

ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲟⲩⲟⲛϩⲥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲥϣ̀ⲧⲉⲙϭⲓϭⲣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ

εν πασαις ταις οδοις σου αυτον γνωριζε, και αυτος θελει διευθυνει τα διαβηματα σου.

In all thy ways acquaint thyself with her, that she may rightly direct thy paths.

لا تكن حكيما في عيني نفسك. اتّق الرب وابعد عن الشر

ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲛⲁⲕ ⲙⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲁⲣⲓϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲙ̀ⲫϯ ⲟⲩⲟϩ ⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ

Μη φανταζεσαι σεαυτον σοφον· φοβου τον Κυριον και εκκλινον απο κακου.

Be not wise in thine own conceit; but fear God, and depart from all evil.

فيكون شفاء لسرّتك وسقاء لعظامك.

ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲣⲉ ⲟⲩⲧⲁⲗϭⲟ ϣⲱⲡⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲕⲥⲱⲙⲁ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲕⲁⲥ

Τουτο θελει εισθαι ιασις εις τα νευρα σου και μυελωσις εις τα οστα σου.

Then shall there be health to thy body, and good keeping to thy bones.

اكرم الرب من مالك ومن كل باكورات غلتك

ⲁⲣⲓⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲫϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕϧⲓⲥⲓ ⲙ̀ⲙⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲟⲓ ⲛⲁϥ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲡⲁⲣⲭⲏ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

Τιμα τον Κυριον απο των υπαρχοντων σου και απο των απαρχων παντων των γεννηματων σου·

Honour the Lord with thy just labours, and give him the first of thy fruits of righteousness:

فتمتلئ خزائنك شبعا وتفيض معاصرك مسطارا

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲙⲟϩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲕⲧⲁⲙⲓⲟⲛ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲁϣⲁⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲥⲟⲩⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕϩⲣⲱⲧ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲫⲟⲛⲡⲉⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲏⲣⲡ

και θελουσιν εμπλησθη αι σιτοθηκαι σου απο αφθονιας και οι ληνοι σου θελουσιν εκχειλιζει απο νεου οινου.

that thy storehouses may be completely filled with corn, and that thy presses may burst forth with wine.

يا ابني لا تحتقر تأديب الرب ولا تكره توبيخه.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲕⲟⲩϫⲓ ⲛ̀ϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲃⲱⲗ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉϥⲥⲟϩⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲕ

Υιε μου, μη καταφρονει την παιδειαν του Κυριου και μη αθυμει ελεγχομενος υπ' αυτου.

My son, despise not the chastening of the Lord; nor faint when thou art rebuked of him:

لان الذي يحبه الرب يؤدبه وكأب بابن يسرّ به

ⲫⲏ ⲅⲁⲣ ⲉⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϣⲁϥϯⲥⲃⲱ ⲛⲁϥ ϣⲁϥⲉⲣⲙⲁⲥⲧⲓⲅⲅⲟⲓⲛ ⲇⲉ ⲛ̀ϣⲏⲣⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲉϥⲛⲁϣⲟⲡⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ

Διοτι ο Κυριος ελεγχει οντινα αγαπα, καθως και ο πατηρ τον υιον, εις τον οποιον ευαρεστειται.

for whom the Lord loves, he rebukes, and scourges every son whom he receives.

طوبى للانسان الذي يجد الحكمة وللرجل الذي ينال الفهم.

ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧϥ ⲙ̀ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ ⲉⲧⲁϥϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲉⲙ ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲙⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉϥϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ

Μακαριος ο ανθρωπος, οστις ευρηκε σοφιαν, και ο ανθρωπος, οστις απεκτησε συνεσιν·

Blessed is the man who has found wisdom, and the mortal who knows prudence.

لان تجارتها خير من تجارة الفضة وربحها خير من الذهب الخالص.

ⲛⲁⲛⲉⲥ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲉⲣⲓⲃϣⲱⲧ ⲛ̀ⲑⲁⲓ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ϩⲁⲛⲁϩⲱⲣ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲃ ϩⲓ ϩⲁⲧ

Διοτι το εμποριον αυτης ειναι καλητερον παρα το εμποριον του αργυριου και το κερδος αυτης παρα χρυσιον καθαρον.

For it is better to traffic for her, than for treasures of gold and silver.

هي اثمن من اللآلئ وكل جواهرك لا تساويها.

ⲥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ϩⲁⲛⲱⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁϣⲉⲥⲟⲩⲉⲛⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲁϥϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲁⲥ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲗⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲥⲙⲟⲧⲉⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲛⲁϧⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ϩⲱⲃ ⲇⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲥⲉⲙⲡϣⲁ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲁⲛ

Ειναι τιμιωτερα πολυτιμων λιθων· και παντα οσα επιθυμησης δεν ειναι ανταξια αυτης.

And she is more valuable than precious stones: no evil thing shall resist her: she is well known to all that approach her, and no precious thing is equal to her in value.

في يمينها طول ايام وفي يسارها الغنى والمجد.

ⲟⲩⲙⲉⲧⲛⲉⲃⲁϩⲓ ⲅⲁⲣ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲉⲧⲭⲏ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲥⲟⲩⲓⲛⲁⲙ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲥϫⲁϭⲏ ⲇⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲥ ϣⲁⲥⲓⲛⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲛⲟⲙⲟⲥ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲛⲁⲓ ⲉⲧⲉⲥⲉⲣⲫⲟⲣⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ϩⲓ ⲡⲉⲥⲗⲁⲥ

Μακροτης ημερων ειναι εν τη δεξια αυτης· εν τη αριστερα αυτης, πλουτος και δοξα.

For length of existence and years of life are in her right hand; and in her left hand are wealth and glory:(16a)out of her mouth proceeds righteousness, and she carries law and mercy upon her tongue.

طرقها طرق نعم وكل مسالكها سلام.

ⲛⲉⲥⲙⲱⲓⲧ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉⲩ ⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲥⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ

Αι οδοι αυτης ειναι οδοι τερπναι και πασαι αι τριβοι αυτης ειρηνη.

Her ways are good ways, and all her paths are peaceful.

هي شجرة حياة لممسكيها والمتمسك بها مغبوط.

ⲟⲩϣϣⲏⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲱⲛϧ ⲧⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲉⲧⲛⲁⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉ ϩⲑⲏⲟⲩ ⲭⲏ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅

Ειναι δενδρον ζωης εις τους εναγκαλιζομενους αυτην· και μακαριοι οι κρατουντες αυτην.

She is a tree of life to all that lay hold upon her; and she is a secure help to all that stay themselves on her, as on the Lord.

الرب بالحكمة اسس الارض. اثبت السموات بالفهم.

ⲫϯ ϧⲉⲛ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲁϥϩⲓⲥⲉⲛϯ ⲙ̀ⲡⲕⲁϩⲓ ⲁϥⲥⲟⲃϯ ⲛ̀ⲛⲓⲫⲏⲟⲩⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ

Δια της σοφιας εθεμελιωσεν ο Κυριος, εστερεωσε τους ουρανους εν συνεσει.

God by wisdom founded the earth, and by prudence he prepared the heavens.

بعلمه انشقت اللجج وتقطر السحاب ندى

ϧⲉⲛ ⲟⲩⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲁⲩⲫⲱϧ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲛⲟⲩⲛ ⲛⲓϭⲏⲡⲓ ⲇⲉ ⲁⲩϧⲁϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲓⲱϯ

Δια της γνωσεως αυτου αι αβυσσοι ηνοιχθησαν και τα νεφη σταλαζουσι δροσον.

By understanding were the depths broken up, and the clouds dropped water.

يا ابني لا تبرح هذه من عينيك. احفظ الرأي والتدبير

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲁⲣⲉϩ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲟϭⲛⲓ ⲛⲉⲙ ⲡⲁⲙⲉⲩⲓ

Υιε μου, ας μη απομακρυνθωσι ταυτα απο των οφθαλμων σου· φυλαττε ορθην βουλην και φρονησιν·

My son, let them not pass from thee, but keep my counsel and understanding:

فيكونا حياة لنفسك ونعمة لعنقك.

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲱⲛϧ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉⲕⲯⲩⲭⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ϣⲱⲡⲓ ϩⲓ ⲧⲉⲕⲛⲁϩⲃⲓ ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲣⲉ ⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ϣⲱⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲥⲁⲣⲝ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲛⲟϩⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲕⲁⲥ

και θελει εισθαι ζωη εις την ψυχην σου και χαρις εις τον τραχηλον σου.

that thy soul may live, and that there may be grace round thy neck;(22a)and it shall be health to thy flesh, and safety to thy bones:

حينئذ تسلك في طريقك آمنا ولا تعثر رجلك.

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲑⲱⲧ ⲛ̀ϩⲏⲧ ϩⲓ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲧⲏⲣⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲥϣ̀ⲧⲉⲙϭⲓϭⲣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ

Τοτε θελεις περιπατει ασφαλως την οδον σου, και ο πους σου δεν θελει προσκοψει.

that thou mayest go confidently in peace in all thy ways, and that thy foot may not stumble.

اذا اضطجعت فلا تخاف بل تضطجع ويلذ نومك.

ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲅⲁⲣ ⲁⲕϣⲁⲛϩⲉⲙⲥⲓ ⲉⲕⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲟϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲕϣⲁⲛⲛⲕⲟⲧ ⲉⲕⲉ̀ⲉⲛⲕⲟⲧ ⲉϥϩⲟⲗϫ

Οταν πλαγιαζης, δεν θελεις τρομαζει· μαλιστα θελεις πλαγιαζει, και ο υπνος σου θελει εισθαι γλυκυς.

For if thou rest, thou shalt be undismayed; and if thou sleep, thou shalt slumber sweetly.

لا تخش من خوف باغت ولا من خراب الاشرار اذا جاء.

ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲟⲩϣⲡ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲟⲩⲇⲉ ⲛⲓⲟⲩⲟⲓ ⲉⲑⲛⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

Δεν θελεις τρομαξει απο αιφνιδιου φοβου ουδε απο του ολεθρου των ασεβων, οταν επελθη·

And thou shalt not be afraid of alarm coming upon thee, neither of approaching attacks of ungodly men.

لان الرب يكون معتمدك ويصون رجلك من ان تؤخذ

ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲅⲁⲣ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ϩⲓ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲫⲁⲧ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲥⲉϣ̀ⲧⲉⲙⲕⲓⲙ

Διοτι ο Κυριος θελει εισθαι η ελπις σου, και θελει φυλαξει τον ποδα σου απο του να πιασθη.

For the Lord shall be over all thy ways, and shall establish thy foot that thou be not moved.

لا تمنع الخير عن اهله حين يكون في طاقة يدك ان تفعله.

ⲙ̀ⲡⲉⲣⲧⲁϩⲛⲟ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲕ ⲉ̀ⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲑⲛⲁⲛⲉϥ ⲛⲉⲙ ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣϧⲁⲉ̀ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲉ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲧⲉⲧⲉⲕϫⲓϫ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲉ̀ⲉⲣⲃⲟⲏⲑⲓⲛ

Μη αρνηθης το καλον προς εκεινους, εις τους οποιους πρεπει, οταν ηναι εν τη χειρι σου να καμνης αυτο.

Forbear not to do good to the poor, whensoever thy hand may have power to help him.

لا تقل لصاحبك اذهب وعد فاعطيك غدا وموجود عندك.

ⲙ̀ⲡⲉⲣϫⲟⲥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁⲥⲑⲟ ⲙⲁⲧⲁⲥⲑⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲓⲉ̀ϯ ⲛ̀ⲣⲁⲥϯ ⲉ̀ⲟⲩⲟⲛ ϣ̀ϫⲟⲙ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ⲉⲣⲡⲉⲑⲛⲁⲛⲉϥ ⲕⲥⲱⲟⲩⲛ ⲅⲁⲣ ⲁⲛ ϫⲉ ⲡⲉⲧⲉⲣⲉⲣⲁⲥϯ ⲛⲁⲙⲁⲥϥ

Μη ειπης προς τον πλησιον σου, Υπαγε και επαναστρεψον και αυριον θελω σοι δωσει· ενω εχεις τουτο παρα σεαυτω.

Say not, Come back another time, to-morrow I will give; while thou art able to do him good: for thou knowest not what the next day will bring forth.

لا تخترع شرا على صاحبك وهو ساكن لديك آمنا.

ⲙ̀ⲡⲉⲣⲓⲛⲓ ⲛϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲟⲩϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲁⲕ ⲉϥϫⲁⲗⲏⲟⲩⲧ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Μη μηχανευου κακον κατα του πλησιον σου, ενω πεποιθως κατοικει μετα σου.

Devise not evil against thy friend, living near thee and trusting in thee.

لا تخاصم انسانا بدون سبب. ان لم يكن قد صنع معك شرا

ⲟⲩⲟϩ ⲉⲣⲉ ϩⲑⲏϥ ⲭⲏ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲙⲉⲓ ⲛ̀ⲉⲣϫⲁϫⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲉⲫⲗⲏⲟⲩ ⲙⲏⲡⲱⲥ ⲛ̀ⲧⲉϥⲉⲣϩⲱⲃ ⲛ̀ⲟⲩⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϧⲁⲣⲟⲕ

Μη μαχου τινα αναιτιως, εαν δεν εκαμε κακον εις σε.

Be not ready to quarrel with a man without a cause, lest he do thee some harm.

لا تحسد الظالم ولا تختر شيئا من طرقه.

ⲙ̀ⲡⲉⲣϫⲫⲟ ⲛϩⲁⲛϣⲟⲛⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲉⲩϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϭⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

Μη ζηλευε τον βιαιον ανθρωπον και μη εκλεξης μηδεμιαν εκ των οδων αυτου·

Procure not the reproaches of bad men, neither do thou covet their ways.

لان الملتوي رجس عند الرب. اما سره فعند المستقيمين.

ϥⲥⲟϥ ⲅⲁⲣ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡϭ̄ⲥ̄ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲙ̀ⲡⲁⲩⲑⲱⲟⲩϯ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ

διοτι ο Κυριος βδελυττεται τον σκολιον· το δε απορρητον αυτου φανερονεται εις τους δικαιους.

For every transgressor is unclean before the Lord; neither does he sit among the righteous.

لعنة الرب في بيت الشرير لكنه يبارك مسكن الصديقين.

ⲡⲥⲁϩⲟⲩⲓ ⲙ̀ⲫⲛⲟⲩϯ ϧⲉⲛ ⲡⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲓⲉⲣⲃⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲛⲁⲥⲙⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

Καταρα Κυριου εν τω οικω του ασεβους· ευλογει δε την κατοικιαν των δικαιων.

The curse of God is in the houses of the ungodly; but the habitations of the just are blessed.

كما انه يستهزئ بالمستهزئين هكذا يعطي نعمة للمتواضعين.

ⲫϯ ϥϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲉⲛ ⲛⲓϭⲁⲥⲓϩⲏⲧ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲑⲉⲃⲓⲏⲟⲩⲧ ϥⲛⲁϯ ⲛⲱⲟⲩ ⲛ̀ϩⲙⲟⲧ

Βεβαιως αυτος αντιταττεται εις τους υπερηφανους· εις δε τους ταπεινους διδει χαριν.

The Lord resists the proud; but he gives grace to the humble.

الحكماء يرثون مجدا والحمقى يحملون هوانا

ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲇⲉ ⲥⲉⲛⲁⲉⲣⲕⲗⲏⲣⲟⲛⲟⲙⲓⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲁⲩϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲟϣ

Οι σοφοι θελουσι κληρονομησει δοξαν· το δε υψος των αφρονων θελει εισθαι η ατιμια.

The wise shall inherit glory; but the ungodly have exalted their own dishonour.

إصحاح 4

اسمعوا ايها البنون تأديب الاب واصغوا لاجل معرفة الفهم.

ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲧⲉⲛⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁϩⲑⲏⲧⲉⲛ ⲉ̀ⲉⲙⲓ ⲉ̀ⲟⲩⲕⲁϯ

Ακουσατε, τεκνα, παιδειαν πατρος, και προσεχετε να μαθητε συνεσιν.

Hear, ye children, the instruction of a father, and attend to know understanding.

لاني اعطيكم تعليما صالحا فلا تتركوا شريعتي.

ⲟⲩⲇⲱⲣⲟⲛ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲉϯ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛⲱⲧⲉⲛ ⲛ̀ⲧⲁⲓⲟ ⲡⲁⲥⲁϫⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲁϥ ⲛ̀ⲥⲁ ⲑⲏⲛⲟⲩ

Διοτι διδω εις εσας καλην διδασκαλιαν· μη εγκαταλιπητε τον νομον μου.

For I give you a good gift; forsake ye not my law.

فاني كنت ابنا لابي غضّا ووحيدا عند امي.

ⲁⲓϣⲱⲡⲓ ϩⲱ ⲛ̀ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲉϥⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲁ ⲡⲉϥⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ϧⲉⲛ ⲡϩⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲁⲙⲁⲩ

Διοτι και εγω εσταθην υιος του πατρος μου, αγαπητος και μονογενης ενωπιον της μητρος μου·

For I also was a son obedient to my father, and loved in the sight of my mother:

وكان يريني ويقول لي ليضبط قلبك كلامي. احفظ وصاياي فتحيا.

ⲛⲏ ⲉ̀ⲛⲁⲩϯⲥⲃⲱ ⲛⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲁⲩϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲛⲏⲓ ϫⲉ ⲙⲁⲣⲉ ⲡⲁⲥⲁϫⲓ ⲧⲁϫⲣⲟ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲡⲟⲩⲱⲃϣ

και με εδιδασκε και μοι ελεγεν, Ας κρατη η καρδια σου τους λογους μου· φυλαττε τας εντολας μου και θελεις ζησει.

who spoke and instructed me, saying, Let our speech be fixed in thine heart, keep our commandments, forget them not:

اقتن الحكمة. اقتن الفهم. لا تنس ولا تعرض عن كلمات فمي.

ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲁϯ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲡⲟⲩⲱⲃϣ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲡϩⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱⲓ

Αποκτησον σοφιαν, αποκτησον συνεσιν· μη λησμονησης αυτην, μηδε εκκλινης απο των λογων του στοματος μου·

and do not neglect the speech of my mouth.

لا تتركها فتحفظك أحببها فتصونك.

ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲱ ⲛ̀ⲥⲱⲕ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲉ̀ⲛⲁϣⲟⲡⲕ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲙⲉⲛⲣⲓⲧⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲥⲉ̀ⲉⲣⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲕ

μη εγκαταλιπης αυτην, και θελει σε περιφυλαττει· αγαπα αυτην, και θελει σε διατηρει.

And forsake it not, and it shall cleave to thee: love it, and it shall keep thee.

الحكمة هي الراس. فاقتن الحكمة وبكل مقتناك اقتن الفهم.

ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲟⲩⲟϩ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲫϫⲟ ⲧⲏⲣⲟⲩ ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲁϯ

Η σοφια ειναι το πρωτιστον· αποκτησον σοφιαν· και υπερ πασαν αποκτησιν σου αποκτησον συνεσιν.

ارفعها فتعلّيك. تمجدك اذا اعتنقتها.

ⲙⲁⲧⲁⲕⲧⲟ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲛⲁϭⲁⲥⲕ ⲁⲣⲓⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲉⲣⲁⲙⲁⲗⲏⲭ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Αναλαβε αυτην και θελει σε υψωσει· θελει σε δοξασει, οταν εναγκαλισθης αυτην.

Secure it, and it shall exalt thee: honour it, that it may embrace thee;

تعطي راسك اكليل نعمة. تاج جمال تمنحك

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥϯ ⲛ̀ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲛ̀ϩⲙⲟⲧ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲉⲕⲁⲫⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲇⲉ ⲛ̀ϩⲙⲟⲧ ⲛ̀ⲧⲉⲥϯ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ϫⲱⲕ

Θελει επιθεσει επι την κεφαλην σου στεφανον χαριτων· θελει σοι δωσει διαδημα δοξης.

that it may give unto thy head a crown of graces, and may cover thee with a crown of delight.

اسمع يا ابني واقبل اقوالي فتكثر سنو حياتك.

ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲉⲡ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲉ̀ⲁϣⲁⲓ ⲛⲁⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ

Ακουε, υιε μου, και δεχθητι τους λογους μου· και θελουσι πληθυνθη τα ετη της ζωης σου.

Hear, my son, and receive my words; and the years of thy life shall be increased, that the resources of thy life may be many.

اريتك طريق الحكمة. هديتك سبل الاستقامة.

ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ϯϯⲥⲃⲱ ⲛⲁⲕ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ϯⲛⲁⲧⲁⲙⲟⲕ ⲇⲉ ⲉ̀ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ

Σε διδασκω την οδον της σοφιας· σε εμβιβαζω εις τριβους ευθειας.

For I teach thee the ways of wisdom; and I cause thee to go in right paths.

اذا سرت فلا تضيق خطواتك واذا سعيت فلا تعثر.

ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲅⲁⲣ ⲁⲕϣⲁⲛⲙⲟϣⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩϣⲑⲁⲙ ⲉ̀ϩⲣⲉⲛ ⲛⲉⲕϣⲉⲛⲧⲁⲧⲥⲓ

Οταν περιπατης, τα βηματα σου δεν θελουσιν εισθαι εστενοχωρημενα· και οταν τρεχης, δεν θελεις προσκοψει.

For when thou goest, thy steps shall not be straitened; and when thou runnest, thou shalt not be distressed.

تمسك بالأدب لا ترخه. احفظه فانه هو حياتك.

ⲁⲙⲟⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲁⲥⲃⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲁⲥ ⲛ̀ⲥⲱⲕ ⲁⲣⲉϩ ⲇⲉ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲛⲁⲕ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲱⲛϧ

Δραξον την παιδειαν, μη αφησης αυτην· φυλαττε αυτην, διοτι ειναι η ζωη σου.

Take hold of my instruction; let it not go, —but keep it for thyself for thy life.

لا تدخل في سبيل الاشرار ولا تسر في طريق الاثمة.

ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲉ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲟϩ ⲉ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

Μη εισελθης εις την τριβον των ασεβων, και μη υπαγης εις την οδον των πονηρων.

Go not in the ways of the ungodly, neither covet the ways of transgressors.

تنكب عنه. لا تمر به. حد عنه واعبر.

ⲡⲓⲙⲁ ⲉⲧⲟⲩⲛⲁⲑⲱⲟⲩϯ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲉ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲣⲓⲕⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ϣⲟⲃⲧⲕ

Αποφευγε αυτην, μη περασης δι' αυτης, εκκλινον απ' αυτης και διαβα.

In whatever place they shall pitch their camp, go not thither; but turn from them, and pass away.

لانهم لا ينامون ان لم يفعلوا سوءا وينزع نومهم ان لم يسقطوا احدا.

ⲙ̀ⲡⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲕⲟⲧ ⲅⲁⲣ ⲁⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲡⲓϩⲓⲛⲓⲙ ⲁⲩⲟⲗϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲁⲩⲛⲕⲟⲧⲕ

Διοτι αυτοι δεν κοιμωνται, εαν δεν κακοποιησωσι· και ο υπνος αυτων αφαιρειται, εαν δεν υποσκελισωσιν.

For they cannot sleep, unless they have done evil: their sleep is taken away, and they rest not.

لانهم يطعمون خبز الشر ويشربون خمر الظلم.

ⲁⲩϣⲁⲛⲉⲩϣ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛϧⲣⲏⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲑⲁϧⲓ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲏⲣⲡ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

Επειδη τρωγουσιν αρτον ασεβειας και πινουσιν οινον δυναστειας.

For these live upon the bread of ungodliness, and are drunken with wine of transgression.

اما سبيل الصديقين فكنور مشرق يتزايد وينير الى النهار الكامل.

ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲫⲟⲣⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲙ̀ⲡⲓⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲥⲉⲉⲣϣⲟⲣⲡ ⲙ̀ⲙⲟϣⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲉⲣⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ϣⲁⲧⲉ ⲡⲓⲉϩⲟⲟⲩ ⲟϩⲓ ⲉ̀ⲣⲁⲧϥ

Η οδος ομως των δικαιων ειναι ως το λαμπρον φως, το φεγγον επι μαλλον και μαλλον, εωσου γεινη τελεια ημερα.

But the ways of the righteous shine like light; they go on and shine, until the day be fully come.

اما طريق الاشرار فكالظلام. لا يعلمون ما يعثرون به

ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲭⲁⲕⲓ ⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲥⲱⲟⲩⲛ ⲁⲛ ϫⲉ ⲡⲱⲥ ⲥⲉϭⲓϭⲣⲟⲡ

Η οδος των ασεβων ειναι ως το σκοτος· δεν γνωριζουσι που προσκοπτουσιν.

But the ways of the ungodly are dark; they know not how they stumble.

يابني اصغ الى كلامي. امل اذنك الى اقوالي.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙⲁϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲣⲓⲕⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲙⲁϣϫ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ

Υιε μου, προσεχε εις τας ρησεις μου· κλινον το ωτιον σου εις τα λογια μου.

My son, attend to my speech; and apply thine ear to my words:

لا تبرح عن عينيك. احفظها في وسط قلبك.

ϩⲟⲡⲱⲥ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲙⲟⲩⲛⲕ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲕⲙⲟⲩⲙⲓ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ

Ας μη απομακρυνθωσιν απο των οφθαλμων σου· φυλαττε αυτα εν τη καρδια σου·

that thy fountains may not fail thee; keep them in thine heart.

لانها هي حياة للذين يجدونها ودواء لكل الجسد.

ⲟⲩⲱⲛϧ ⲅⲁⲣ ⲡⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲑⲛⲁϫⲉⲙⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲧⲁⲗϭⲟ ⲛ̀ⲥⲁⲣⲝ ⲛⲓⲃⲉⲛ

διοτι ειναι ζωη εις τους ευρισκοντας αυτα και ιασις εις πασαν αυτων την σαρκα.

For they are life to those that find them, and health to all their flesh.

فوق كل تحفظ احفظ قلبك لان منه مخارج الحياة.

ϧⲉⲛ ϫⲓⲛⲁⲣⲉϩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ⲛⲁⲓ ϩⲁⲛϩⲙⲟⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲛⲉ

Μετα πασης φυλαξεως φυλαττε την καρδιαν σου· διοτι εκ ταυτης προερχονται αι εκβασεις της ζωης.

Keep thine heart with the utmost care; for out of these are the issues of life.

انزع عنك التواء الفم وابعد عنك انحراف الشفتين.

ⲁⲗⲓⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲟⲕ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲟ ⲉϥⲕⲟⲗϫ ⲟⲩⲟϩ ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲙⲁⲣⲟⲩⲟⲩⲉⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲙⲟⲕ

Αποβαλε απο σου σκολιοτητα στοματος, και διαστροφην χειλεων απομακρυνον απο σου.

Remove from thee a froward mouth, and put far away from thee unjust lips.

لتنظر عيناك الى قدامك واجفانك الى امامك مستقيما.

ⲛⲉⲕⲃⲁⲗ ⲙⲁⲣⲟⲩϫⲟⲩϣⲧ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲱⲟⲩⲧⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕⲃⲟⲩϩⲓ ⲙⲁⲣⲟⲩϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

Οι οφθαλμοι σου ας βλεπωσιν ορθα, και τα βλεφαρα σου ας κατευθυνωνται εμπροσθεν σου.

Let thine eyes look right on, and let thine eyelids assent to just things.

مهد سبيل رجليك فتثبت كل طرقك.

ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ϭⲟϫⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲙⲁⲑⲁⲙⲓⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲛⲉⲕϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲥⲟⲩⲧⲱⲛⲟⲩ

Σταθμιζε το βαδισμα των ποδων σου, και πασαι αι οδοι σου θελουσι κατευθυνθη.

Make straight paths for thy feet, and order thy ways aright.

لا تمل يمنى ولا يسرة. باعد رجلك عن الشر

ⲙ̀ⲡⲉⲣⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲟⲩⲓⲛⲁⲙ ⲟⲩⲇⲉ ⲉ̀ϫⲁϭⲏ ⲙⲁⲧⲁⲥⲑⲟ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉϥϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲅⲁⲣ ⲉⲧⲥⲁⲟⲩⲓⲛⲁⲙ ⲫⲛⲟⲩϯ ⲥⲱⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲥⲉⲫⲱⲛϧ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉⲧⲥⲁϫⲁϭⲏ ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲉⲕⲙⲁⲛ̀ϭⲟϫⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉϥⲉ̀ⲙⲟϣⲓ ϧⲁϫⲱⲟⲩ ⲉⲧϩⲏ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ

Μη εκκλινης δεξια η αριστερα· αποστρεψον τον ποδα σου απο κακου.

Turn not aside to the right hand nor to the left, but turn away thy foot from an evil way:(27a)for God knows the ways on the right hand, but those on the left are crooked:(27b)and he will make thy ways straight, and will guide thy steps in peace.

إصحاح 5

يا ابني اصغ الى حكمتي. امل اذنك الى فهمي

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙⲁϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲣⲓⲕⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲕⲙⲁϣϫ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

Υιε μου, προσεχε εις την σοφιαν μου, κλινον το ωτιον σου εις την συνεσιν μου·

My son, attend to my wisdom, and apply thine ear to my words;

لحفظ التدابير ولتحفظ شفتاك معرفة.

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲁⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ϯϩⲟⲛϩⲉⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ⲣⲟⲥ

δια να τηρης φρονησιν και τα χειλη σου να φυλαττωσι γνωσιν.

that thou mayest keep good understanding, and the discretion of my lips gives thee a charge.

لان شفتي المرأة الاجنبية تقطران عسلا وحنكها انعم من الزيت.

ⲙ̀ⲡⲉⲣϯϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲉⲥϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲉⲃⲓⲱ ⲅⲁⲣ ⲡⲉ ⲉⲧⲧⲉⲗⲧⲉⲗ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲙ̀ⲡⲟⲣⲛⲏ ⲑⲁⲓ ⲉ̀ϣⲁⲥϯⲕⲉⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲕϣⲃⲱⲃ ⲡⲣⲟⲥ ⲟⲩⲥⲏⲟⲩ

Διοτι τα χειλη της αλλοτριας γυναικος σταζουσιν ως κηρηθρα μελιτος, και ο ουρανισκος αυτης ειναι μαλακωτερος ελαιου·

Give no heed to a worthless woman; for honey drops from the lips of a harlot, who for a season pleases thy palate:

لكن عاقبتها مرة كالافسنتين حادة كسيف ذي حدين.

ⲉ̀ⲡϧⲁⲉ ⲇⲉ ϣⲁⲕϫⲉⲙϥ ⲉϥⲉⲛϣⲁϣⲓ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲭⲟⲗⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥϣⲉⲡϣⲱⲡ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲥⲏϥⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ⲣⲟ ⲃ̅

το τελος ομως αυτης ειναι πικρον ως αψινθιον, οξυ ως μαχαιρα διστομος.

but afterwards thou wilt find her more bitter than gall, and sharper than a two-edged sword.

قدماها تنحدران الى الموت. خطواتها تتمسك بالهاوية.

ⲛⲓϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲉ ⲉⲧⲉⲣⲭⲣⲁⲥⲑⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲥⲉϭⲓ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲫⲙⲟⲩ ⲉ̀ϧⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲁⲙⲉⲛϯ ⲛⲉⲥⲧⲁⲧⲥⲓ ⲇⲉ ⲥⲉⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ

Οι ποδες αυτης καταβαινουσιν εις θανατον· τα βηματα αυτης καταντωσιν εις τον αδην.

For the feet of folly lead those who deal with her down to the grave with death; and her steps are not established.

لئلا تتأمل طريق الحياة تمايلت خطواتها ولا تشعر

ⲙ̀ⲡⲁⲥⲓ̀ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉⲛ ⲡⲱⲛϧ ⲥⲉϣⲟϣϥ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲥⲙⲁⲛ̀ϭⲟϫⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲟⲩⲟⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲁⲛ

δια να μη γνωρισης την οδον της ζωης, αι πορειαι αυτης ειναι αστατοι και ουχι ευδιαγνωστοι.

For she goes not upon the paths of life; but her ways are slippery, and not easily known.

والآن ايها البنون اسمعوا لي ولا ترتدوا عن كلمات فمي.

ϯⲛⲟⲩ ⲇⲉ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲣⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲛⲁⲥⲁϫⲓ ϩⲱⲥ ⲛ̀ⲥⲉⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ

Ακουσατε μου λοιπον τωρα, τεκνα, και μη αποστραφητε τους λογους του στοματος μου.

Now then, my son, hear me, and make not my words of none effect.

ابعد طريقك عنها ولا تقرب الى باب بيتها.

ⲙⲁⲣⲉ ⲡⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲉⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϧⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲛⲓⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ

Απομακρυνον την οδον σου απ' αυτης, και μη πλησιασης εις την θυραν του οικου αυτης,

Remove thy way far from her; draw not near to the doors of her house:

لئلا تعطي زهرك لآخرين وسنينك للقاسي.

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕϣⲧⲉⲙϯ ⲙ̀ⲡⲉⲕⲱⲛϧ ⲛ̀ϩⲁⲛⲕⲉⲭⲱⲟⲩⲛⲓ ⲛⲉⲙ ⲡⲉⲧⲉⲛⲧⲁⲕ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲑⲛⲁⲓ

δια να μη δωσης την τιμην σου εις αλλους και τα ετη σου εις τους ανελεημονας·

lest thou give away thy life to others, and thy substance to the merciless:

لئلا تشبع الاجانب من قوتك وتكون اتعابك في بيت غريب.

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲥⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲕϫⲟⲙ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛϣⲉⲙⲙⲱⲟⲩ ⲛⲉⲕϧⲓⲥⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙϣⲉ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ⲡⲏⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲕⲉⲭⲱⲟⲩⲛⲓ

δια να μη χορτασθωσι ξενοι απο της περιουσιας σου και οι κοποι σου ελθωσιν εις οικον αλλοτριου,

lest strangers be filled with thy strength, and thy labours come into the houses of strangers;

فتنوح في اواخرك عند فناء لحمك وجسمك

ⲓⲧⲁ ⲉⲕⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛ̀ϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲡϧⲁⲉ̀ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲩϣⲁⲛϧⲓϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲁⲣⲝ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕⲥⲱⲙⲁ

και συ στεναζης εις τα εσχατα σου, οταν η σαρξ σου και το σωμα σου καταναλωθωσι,

And thou repent at last, when the flesh of thy body is consumed,

فتقول كيف اني ابغضت الادب ورذل قلبي التوبيخ

ⲟⲩⲟϩ ⲭⲛⲁϫⲟⲥ ϫⲉ ⲡⲱⲥ ⲁⲓⲙⲉⲥⲧⲉ ϯⲥⲃⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲁ ⲡⲁϩⲏⲧ ⲣⲓⲕⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲟϩⲓ

και λεγης, Πως εμισησα την παιδειαν, και η καρδια μου κατεφρονησε τους ελεγχους,

and thou shalt say, How have I hated instruction, and my heart avoided reproofs!

ولم اسمع لصوت مرشدي ولم امل اذني الى معلميّ.

ⲛⲁⲓⲥⲱⲧⲉⲙ ⲁⲛ ⲡⲉ ⲛ̀ⲥⲁ ⲧⲥⲙⲏ ⲙ̀ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣⲡⲁⲓⲧⲉⲩⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩϯⲥⲃⲱ ⲛⲏⲓ ⲟⲩⲇⲉ ⲛⲁⲓⲣⲓⲕⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲙⲁϣϫ ⲁⲛ ⲡⲉ

και δεν υπηκουσα εις την φωνην των διδασκοντων με, ουδε εκλινα το ωτιον μου εις τους νουθετουντας με.

I heard not the voice of him that instructed me, and taught me, neither did I apply mine ear.

لولا قليل لكنت في كل شر في وسط الزمرة والجماعة

ϣⲁⲧⲉⲛⲕⲉⲕⲟⲩϫⲓ ⲁⲓϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲕⲕⲗⲏⲥⲓⲁ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲩⲛⲁⲅⲱⲅⲏ

Παρ' ολιγον επεσον εις παν κακον, εν μεσω της συναξεως και της συναγωγης.

I was almost in all evil in the midst of the congregation and assembly.

اشرب مياها من جبك ومياها جارية من بئرك.

ⲥⲉ ⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲙⲟⲕⲓ ⲛⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϯⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉⲕϣⲱϯ

Πινε υδατα εκ της δεξαμενης σου και πηγαζοντα εκ του φρεατος σου·

Drink waters out of thine own vessels, and out of thine own springing wells.

لا تفض ينابيعك الى الخارج سواقي مياه في الشوارع.

ⲙⲁⲣⲟⲩⲫⲟⲛⲡⲉⲛ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲕⲡⲩⲅⲏ ⲙⲁⲣⲟⲩϧⲁϯ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲕⲙⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲡⲗⲁⲧⲓⲁ

Ας εκχεωνται εξω αι πηγαι σου, και τα ρυακια των υδατων σου εις τας πλατειας·

Let not waters out of thy fountain be spilt by thee, but let thy waters go into thy streets.

لتكن لك وحدك وليس لاجانب معك.

ⲙⲁⲣⲟⲩϣⲱⲡⲓ ⲉⲩϣⲟⲡ ⲛⲁⲛ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲉⲣⲉϩⲗⲓ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲉⲣϣⲫⲏⲣ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

σου μονου ας ηναι αυτα, και ουχι ξενων μετα σου·

Let them be only thine own, and let no stranger partake with thee.

ليكن ينبوعك مباركا وافرح بامرأة شبابك

ⲧⲉⲕⲙⲟⲩⲙⲓ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲁⲕ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲟⲩⲛⲟϥ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲛⲉⲙ ϯⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲉⲧⲁⲗⲟⲩ

η πηγη σου ας ηναι ευλογημενη· και ευφραινου μετα της γυναικος της νεοτητος σου.

Let thy fountain of water be truly thine own; and rejoice with the wife of thy youth.

الظبية المحبوبة والوعلة الزهية. ليروك ثدياها في كل وقت وبمحبتها اسكر دائما.

ⲟⲩⲉⲓⲟⲩⲗ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕϣⲫⲏⲣ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲏϫ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉⲙϩⲙⲱⲧ ⲙⲁⲣⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲧⲟⲧⲉ ⲑⲱⲕ ⲇⲉ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲉⲥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲁⲕ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ϯⲙⲉⲧϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲁⲓ ⲉⲕⲉ̀ⲁϣⲁⲓ

Ας ηναι εις σε ως ελαφος ερασμια και δορκας κεχαριτωμενη· ας σε ποτιζωσιν οι μαστοι αυτης εν παντι καιρω· ευφραινου παντοτε εις την αγαπην αυτης.

Let thy loving hart and thy graceful colt company with thee, and let her be considered thine own, and be with thee at all times; for ravished with her love thou shalt be greatly increased.

فلم تفتن يا ابني باجنبية وتحتضن غريبة.

ⲙ̀ⲡⲉⲣⲁϣⲁⲓ ϩⲓⲟⲩϣⲉⲙⲙⲟ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲁⲗⲱϫ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲏ ⲉⲧⲉ ⲑⲱⲕ ⲁⲛ ⲧⲉ

Και δια τι, υιε μου, θελεις θελγεσθαι υπο ξενης και θελεις εναγκαλιζεσθαι κολπον αλλοτριας;

Be not intimate with a strange woman, neither fold thyself in the arms of a woman not thine own.

لان طرق الانسان امام عيني الرب وهو يزن كل سبله.

ⲥⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲅⲁⲣ ⲙ̀ⲫϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲛⲙⲱⲓⲧ ⲙ̀ⲫⲣⲱⲙⲓ ⲟⲩⲟϩ ϥϫⲟⲩϣⲧ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲛⲟⲩⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲧⲏⲣⲟⲩ

Διοτι του ανθρωπου αι οδοι ειναι ενωπιον των οφθαλμων του Κυριου, και σταθμιζει πασας τας πορειας αυτου.

For the ways of a man are before the eyes of God, and he looks on all his paths.

الشرير تأخذه آثامه وبحبال خطيته يمسك.

ⲛⲓⲙ ⲉⲧⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲥⲉϫⲱⲣϫ ⲉ̀ⲫⲣⲱⲙⲓ ϣⲁⲩⲥⲟⲛϭ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲥⲓⲣⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥⲛⲟⲃⲓ

Αι ιδιαι αυτου ανομιαι θελουσι συλλαβει τον ασεβη, και με τα σχοινια της αμαρτιας αυτου θελει σφιγγεσθαι.

Iniquities ensnare a man, and every one is bound in the chains of his own sins.

انه يموت من عدم الادب وبفرط حمقه يتهور

ⲫⲁⲓ ϣⲁϥⲙⲟⲩ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲁⲧⲥⲃⲱ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲁϣⲁⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲁⲩⲃⲉⲣⲃⲱⲣϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲧⲁⲕⲟ ⲉⲑⲃⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ

Ουτος θελει αποθανει απαιδευτος και εκ του πληθους της αφροσυνης αυτου θελει περιπλανασθαι.

Such a man dies with the uninstructed; and he is cast forth from the abundance of his own substance, and has perished through folly.

إصحاح 6

يا ابني ان ضمنت صاحبك ان صفقت كفك لغريب

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲕϣⲁⲛⲉⲣⲡϣⲧⲱⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲁⲕ ⲉⲕⲉ̀ϯ ⲛ̀ⲧⲉⲕϫⲓϫ ⲉ̀ⲧⲟⲧϥ ⲙ̀ⲡⲉⲕϫⲁϫⲓ

Υιε μου, εαν εγεινας εγγυητης δια τον φιλον σου, εαν εδωκας την χειρα σου εις ξενον,

My son, if thou become surety for thy friend, thou shalt deliver thine hand to an enemy.

ان علقت في كلام فمك ان اخذت في كلام فيك

ⲟⲩⲫⲁϣ ⲅⲁⲣ ⲉϥϫⲟⲣϫ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛⲉ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲩⲧⲁϩⲉ ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱϥ

επαγιδευθης δια των λογων του στοματος σου, επιασθης δια των λογων του στοματος σου·

For a man’s own lips become a strong snare to him, and he is caught with the lips of his own mouth.

اذا فافعل هذا يا ابني ونج نفسك اذا صرت في يد صاحبك. اذهب ترام والحّ على صاحبك.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲓⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϩⲟⲛϩⲉⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲛⲟϩⲉⲙ ϣⲁⲕⲓ̀ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ϧⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲧⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉⲑⲃⲉ ⲡⲉⲕϣⲫⲏⲣ ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲃⲏⲗ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛⲉϥⲉⲣ ⲡⲉⲕϣⲫⲏⲣ ⲇⲉ ⲉⲧⲁⲕⲉⲣ ⲡϣⲧⲱⲣⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ

Καμε λοιπον τουτο, υιε μου, και σωζου, επειδη ηλθες εις τας χειρας του φιλου σου· υπαγε, μη αποκαμης, και βιαζε τον φιλον σου.

My son, do what I command thee, and deliver thyself; for on thy friend’s account thou art come into the power of evil men: faint not, but stir up even thy friend for whom thou art become surety.

لا تعط عينيك نوما ولا اجفانك نعاسا.

ⲙ̀ⲡⲉⲣϯ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲕⲟⲧ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲃⲁⲗ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲛⲓⲙ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲃⲟⲩϩⲓ

Μη δωσης υπνον εις τους οφθαλμους σου, μηδε νυσταγμον εις τα βλεφαρα σου·

Give not sleep to thine eyes, nor slumber with thine eyelids;

نج نفسك كالضبي من اليد كالعصفور من يد الصياد

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲛⲟϩⲉⲙ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϭⲁϩⲥⲓ ϧⲉⲛ ϩⲁϫⲓ ⲛⲉⲙ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲗⲏⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲫⲁϣ

Σωζου, ως δορκαδιον εκ χειρος του κυνηγου και ως πτηνον εκ χειρος του ιξευτου.

that thou mayest deliver thyself as a doe out of the toils, and as a bird out of a snare.

اذهب الى النملة ايها الكسلان. تأمل طرقها وكن حكيما.

ϣⲱⲡⲓ ⲟⲩⲃⲉ ⲡⲓϫⲁϥϫⲓϥ ⲱ ⲡⲓϭⲉⲛⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲭⲟϩ ⲉ̀ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲁⲕⲛⲁⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲣⲓⲥⲁⲃⲉ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉⲣⲟϥ

Υπαγε προς τον μυρμηκα, ω οκνηρε· παρατηρησον τας οδους αυτου και γινου σοφος·

Go to the ant, O sluggard; and see, and emulate his ways, and become wiser than he.

التي ليس لها قائد او عريف او متسلط

ⲫⲏ ⲅⲁⲣ ⲉⲧⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲛⲧⲉϥ ⲓⲉ ⲫⲟⲩⲱⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲛ ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣⲁⲛⲁⲅⲕⲁⲍⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲟⲩⲇⲉ ⲅⲁⲣ ϥⲭⲏ ⲁⲛ ϧⲁ ⲡⲉⲣϣⲓϣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲛⲏⲃ

οστις μη εχων αρχοντα, επιστατην η κυβερνητην,

For whereas he has no husbandry, nor any one to compel him, and is under no master,

وتعد في الصيف طعامها وتجمع في الحصاد اكلها.

ϥⲥⲟⲃϯ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉϥϧⲣⲉ ϧⲉⲛ ⲡϣⲱⲙ ⲟⲩⲟϩ ϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲑⲱⲟⲩϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛⲁϥ ϧⲉⲛ ⲡⲱⲥϧ ⲓⲉ ⲙⲁϣⲉⲛⲁⲕ ϩⲁ ⲛⲓⲁϥ ⲛ̀ⲉⲃⲓⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲣⲓⲉⲙⲓ ϫⲉ ⲟⲩⲣⲉϥⲉⲣϩⲱⲃ ⲛ̀ⲁϣ ⲛ̀ⲣⲏϯ ⲡⲉ ⲟⲩⲟϩ ϫⲉ ⲁϥⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥϫⲓⲛⲉⲣϩⲱⲃ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ⲁϣ ⲛ̀ⲣⲏϯ ⲫⲁⲓ ⲉ̀ϣⲁⲣⲉ ⲛⲓⲟⲩⲣⲱⲟⲩ ϭⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϧⲓⲥⲓ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲣⲉⲙⲟⲩⲱⲓ ⲉ̀ⲡⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ⲥⲉⲙⲉⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ϥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲕⲉⲡⲉⲣ ⲟⲩϫⲱⲃ ⲡⲉ ϧⲉⲛ ⲧⲉϥϫⲟⲙ ⲉⲧⲁ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲧⲁⲓⲟ ⲛ̀ⲧⲟⲧϥ ⲁⲩⲉⲛϥ ⲉ̀ⲧϩⲏ

ετοιμαζει την τροφην αυτου το θερος, συναγει τας τροφας αυτου εν τω θερισμω.

he prepares food for himself in the summer, and lays by abundant store in harvest.(8a)Or go to the bee, and learn how diligent she is, and how earnestly she is engaged in her work;(8b)whose labours kings and private men use for health, and she is desired and respected by all:(8c)though weak in body, she is advanced by honouring wisdom.

الى متى تنام ايها الكسلان. متى تنهض من نومك.

ϣⲁ ⲑⲛⲁⲩ ⲕⲉⲛⲕⲟⲧ ⲱ ⲡⲓϭⲉⲛⲛⲉ ⲁⲕⲛⲁⲧⲱⲛⲕ ϫⲉ ⲛ̀ⲑⲛⲁⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲉⲛⲕⲟⲧ

Εως ποτε θελεις κοιμασθαι, οκνηρε; ποτε θελεις σηκωθη εκ του υπνου σου;

How long wilt thou lie, O sluggard? and when wilt thou awake out of sleep?

قليل نوم بعد قليل نعاس وطي اليدين قليلا للرقود.

ⲕⲉⲛⲕⲟⲧ ⲙⲉⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ ⲕϩⲉⲙⲥⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ ⲕϩⲓⲛⲓⲙ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ ⲛⲉⲕϫⲓϫ ⲕⲙⲟⲩⲗϫ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉⲧⲉⲕⲙⲉⲥⲧⲉⲛϩⲏⲧ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ

Ολιγος υπνος, ολιγος νυσταγμος, ολιγη συμπλοκη των χειρων εις τον υπνον·

Thou sleepest a little, and thou restest a little, and thou slumberest a short time, and thou foldest thine arms over thy breast a little.

فياتي فقرك كساع وعوزك كغاز

ⲓⲧⲁ ϣⲁⲥⲓ̀ ⲛⲁⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥⲙⲟϣⲓ ϩⲓⲡⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛⲉⲙ ϯⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϧⲁⲉ̀ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥϭⲟϫⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲁⲕϣⲁⲛϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϭⲛⲁⲩ ⲉϥⲉ̀ⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲱⲥϧ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ϯⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ⲇⲉ ⲉⲥⲉ̀ⲫⲱⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲟⲕ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥϭⲟϫⲓ ⲉϥϩⲱⲟⲩ

Επειτα η πτωχεια σου ερχεται ως ταχυδρομος, και η ενδεια σου ως ανηρ ενοπλος.

Then poverty comes upon thee as an evil traveller, and want as a swift courier:(11a)but if thou be diligent, thine harvest shall arrive as a fountain, and poverty shall flee away as a bad courier.

الرجل اللئيم الرجل الاثيم يسعى باعوجاج الفم.

ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ϣⲁϥⲙⲟϣⲓ ϩⲓ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉⲩ ⲁⲛ

Ο αχρειος ανθρωπος, ο κακοτροπος ανθρωπος, περιπατει με στομα διεστραμμενον·

A foolish man and a transgressor goes in ways that are not good.

يغمز بعينيه يقول برجله يشير باصابعه.

ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ⲟⲛ ϣⲁϥϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲉϥⲃⲁⲗ ϣⲁϥⲉⲣⲥⲩⲙⲉⲛⲓⲛ ϫⲉ ⲛ̀ⲧⲉⲫⲁⲧ ϣⲁϥϯⲥⲃⲱ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲧⲏⲃ

Καμνει νευμα δια των οφθαλμων αυτου, σημαινει δια των ποδων αυτου, διδασκει δια των δακτυλων αυτου·

And the same winks with the eye, and makes a sign with his foot, and teaches with the beckonings of his fingers.

في قلبه اكاذيب. يخترع الشر في كل حين. يزرع خصومات.

ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉϥⲫⲟⲛϫ ϣⲁϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲫⲁⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ϣⲁϥⲑⲁⲙⲓⲉ ϣⲑⲟⲣⲧⲉⲣ ⲛ̀ϯⲃⲁⲕⲓ

μετα διεστραμμενης καρδιας μηχαναται κακα εν παντι καιρω· εγειρει εριδας·

His perverse heart devises evils: at all times such a one causes troubles to a city.

لاجل ذلك بغتة تفاجئه بليته. في لحظة ينكسر ولا شفاء

ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲥⲉⲛⲁⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉϥⲁⲕⲱ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲉⲝⲁⲡⲓⲛⲁ ⲟⲩϣⲱⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϧⲟⲙϧⲉⲙ ⲛ̀ⲁⲧⲧⲁⲗϭⲟ

δια τουτο εξαιφνης θελει επελθει η απωλεια αυτου· εξαιφνης θελει συντριφθη ανιατως.

Therefore his destruction shall come suddenly; overthrow and irretrievable ruin.

هذه الستة يبغضها الرب وسبعة هي مكرهة نفسه.

ϫⲉ ϥⲛⲁⲣⲁϣⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲱⲃ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲉ ⲡϭⲟⲓⲥ ⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ϣⲁϥϧⲱⲙϧⲉⲙ ⲉⲑⲃⲉ ⲡϭⲱϧⲉⲙ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ

Ταυτα τα εξ μισει ο Κυριος, επτα μαλιστα βδελυττεται η ψυχη αυτου·

For he rejoices in all things which God hates, and he is ruined by reason of impurity of soul.

عيون متعالية لسان كاذب ايد سافكة دما بريئا

ⲫⲃⲁⲗ ⲛ̀ⲟⲩϣⲁϣⲣⲱⲙⲓ ⲟⲩⲗⲁⲥ ⲛⲟϫⲓ ⲡⲉ ϩⲁⲛϫⲓϫ ⲉⲩⲫⲱⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲛⲟϥ ⲛ̀ⲁⲑⲛⲟⲃⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

οφθαλμους υπερηφανους, γλωσσαν ψευδη και χειρας εκχεουσας αιμα αθωον,

The eye of the haughty, a tongue unjust, hands shedding the blood of the just;

قلب ينشئ افكارا رديئة ارجل سريعة الجريان الى السوء

ⲟⲩϩⲏⲧ ⲉϥⲙⲓⲥⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲉⲩⲓ ⲉⲩϩⲱⲟⲩ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲉⲩⲓⲏⲥ ⲉ̀ⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

καρδιαν μηχανευομενην λογισμους κακους, ποδας τρεχοντας ταχεως εις το κακοποιειν,

and a heart devising evil thoughts, and feet hastening to do evil, —are hateful to God.

شاهد زور يفوه بالاكاذيب وزارع خصومات بين اخوة

ϣⲁϥϩⲓⲥⲁϩϯ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲉⲧⲛⲟⲩϫ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲉ ⲛ̀ⲟϫⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥⲑⲣⲉ ϩⲁⲛϩⲁⲡ ϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲛⲏⲟⲩ ϣⲁϥⲫⲱⲣϫ ⲛ̀ϩⲁⲛϣⲫⲏⲣ

μαρτυρα ψευδη λαλουντα ψευδος και τον εμβαλλοντα εριδας μεταξυ αδελφων.

An unjust witness kindles falsehoods, and brings on quarrels between brethren.

يا ابني احفظ وصايا ابيك ولا تترك شريعة امك.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲱϣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲁⲩ

Υιε μου, φυλαττε την εντολην του πατρος σου, και μη απορριψης τον νομον της μητρος σου.

My son, keep the laws of thy father, and reject not the ordinances of thy mother:

اربطها على قلبك دائما. قلّد بها عنقك.

ϫⲟⲗⲕⲟⲩ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲕⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲏⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲭⲗⲁⲗ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲙⲟϯ

Περιαψον αυτα διαπαντος επι της καρδιας σου, περιδεσον αυτα περι τον τραχηλον σου.

but bind them upon thy soul continually, and hang them as a chain about thy neck.

اذا ذهبت تهديك. اذا نمت تحرسك واذا استيقظت فهي تحدّثك.

ⲁⲕϣⲁⲛⲙⲟϣⲓ ⲟⲗⲥ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲕϣⲁⲛⲉⲛⲕⲟⲧ ⲙⲁⲣⲉⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ϫⲉⲕⲁⲥ ⲁⲕϣⲁⲛⲧⲱⲛⲕ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲁϫⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ

Οταν περιπατης, θελει σε οδηγει· οταν κοιμασαι, θελει σε φυλαττει· και οταν εξυπνησης, θελει συνομιλει μετα σου.

Whensoever thou walkest, lead this along and let it be with thee; that it may talk with thee when thou wakest.

لان الوصية مصباح والشريعة نور وتوبيخات الادب طريق الحياة.

ϫⲉ ⲟⲩϧⲏⲓⲃⲓ ⲡⲉ ϯⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲟⲩⲥⲟϩⲓ ⲡⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲃⲱ

Διοτι λυχνος ειναι η εντολη και φως ο νομος, και οι ελεγχοι της παιδειας οδος ζωης·

For the commandment of the law is a lamp and a light; a way of life; reproof also and correction:

لحفظك من المرأة الشريرة من ملق لسان الاجنبية.

ⲉ̀ⲑⲣⲉⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ϧⲁ ⲟⲩϩⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲉⲧϣⲑⲟⲩⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲗⲁⲥ ⲛϣⲉⲙⲙⲟ

δια να σε φυλαττωσιν απο κακης γυναικος, απο κολακειας γλωσσης γυναικος αλλοτριας.

to keep thee continually from a married woman, and from the calumny of a strange tongue.

لا تشتهين جمالها بقلبك ولا تأخذك بهدبها.

ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲉⲥϭⲣⲟ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲓⲉ ⲟⲩⲇⲉ ⲙⲡ̀ⲉⲛⲑⲣⲟⲩϫⲟⲣϫⲕ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲥⲃⲁⲗ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩϩⲟⲗⲙⲉⲕ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲥⲃⲟⲩϩⲓ

Μη ορεχθης το καλλος αυτης εν τη καρδια σου· και ας μη σε θηρευση δια των βλεφαρων αυτης.

Let not the desire of beauty overcome thee, neither be thou caught by thine eyes, neither be captivated with her eyelids.

لانه بسبب امرأة زانية يفتقر المرء الى رغيف خبز وامرأة رجل آخر تقتنص النفس الكريمة.

ⲡⲧⲁⲓⲟ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲟⲩⲡⲟⲣⲛⲏ ⲥⲟⲩⲉⲛ ⲟⲩⲱⲓⲕ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲧ ⲡⲉ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥϫⲱϫ ⲉ̀ϩⲁⲛⲯⲩⲭⲏ ⲉⲩⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ

Διοτι εξ αιτιας γυναικος πορνης καταντα τις εως τμηματος αρτου, η δε μοιχαλις θηρευει την πολυτιμον ψυχην.

For the value of a harlot is as much as of one loaf; and a woman hunts for the precious souls of men.

أيأخذ انسان نارا في حضنه ولا تحترق ثيابه.

ⲁⲣⲉϣⲁⲛ ⲟⲩⲁⲓ ⲙⲟⲩⲣ ⲛ̀ⲟⲩⲭⲣⲱⲙ ϧⲉⲛ ⲕⲉⲛϥ ⲙⲏ ϥⲛⲁⲣⲱⲕϩ ⲁⲛ

Δυναται τις να βαλη πυρ εις τον κολπον αυτου, και τα ιματια αυτου να μη καωσι;

Shall any one bind fire in his bosom, and not burn his garments?

او يمشي انسان على الجمر ولا تكتوي رجلاه.

ⲓⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲁⲓ ⲛⲁⲙⲟϣⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛϫⲉⲃⲥ ⲛ̀ⲭⲣⲱⲙ ⲛ̀ⲧⲉϥϣ̀ⲧⲉⲙϫⲟϥϫⲉϥ ⲛ̀ⲛⲉϥϭⲁⲗⲁⲩϫ

Δυναται τις να περιπατηση επ' ανθρακων πυρος, και οι ποδες αυτου να μη κατακαωσιν;

or will any one walk on coals of fire, and not burn his feet?

هكذا من يدخل على امرأة صاحبه. كل من يمسّها لا يكون بريئا.

ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲓ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ϧⲁ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ϧⲁ ϩⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥⲧⲟⲩⲃⲟ ⲟⲩⲇⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲛⲁϭⲓ ⲛⲉⲙⲁⲥ

Ουτω και ο εισερχομενος προς την γυναικα του πλησιον αυτου· οστις εγγιζει αυτην, δεν θελει αθωωθη.

So is he that goes in to a married woman; he shall not be held guiltless, neither any one that touches her.

لا يستخفون بالسارق ولو سرق ليشبع نفسه وهو جوعان.

ⲟⲩϣⲫⲏⲣⲓ ⲁⲛ ⲇⲉ ⲁⲣⲉϣⲁⲛ ⲟⲩⲁⲓ ⲣⲁⲟⲩⲱ ⲉϥϭⲓⲟⲩⲓ ⲉϥϭⲓⲟⲩⲓ ⲅⲁⲣ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉϥⲧⲥⲓⲟ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲉⲥϩⲟⲕⲉⲣ

Τον κλεπτην δεν αποστρεφονται, εαν κλεπτη δια να χορταση την ψυχην αυτου, οταν πεινα·

It is not to be wondered at if one should be taken stealing, for he steals that when hungry he may satisfy his soul:

ان وجد يرد سبعة اضعاف ويعطي كل قنية بيته.

ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲁϥϣⲁⲛⲣⲁⲟⲩⲱ ⲛ̀ⲍ̅ ⲛ̀ⲕⲱⲃ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲛ̀ⲧⲁϥ ⲧⲏⲣⲟⲩ ϥⲛⲁⲧⲏⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉϥⲛⲁϩⲙⲉϥ

αλλ' εαν πιασθη, θελει αποδωσει επταπλασια· θελει δωσει παντα τα υπαρχοντα της οικιας αυτου.

but if he should be taken, he shall repay sevenfold, and shall deliver himself by giving all his goods.

اما الزاني بامرأة فعديم العقل. المهلك نفسه هو يفعله.

ⲡⲓⲛⲱⲓⲕ ⲇⲉ ⲉⲑⲃⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ ϣⲁϥϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ

Οστις ομως μοιχευει με γυναικα, ειναι ενδεης φρενων· απωλειαν φερει εις την ψυχην αυτου, οστις πραττει τουτο.

But the adulterer through want of sense procures destruction to his soul.

ضربا وخزيا يجد وعاره لا يمحى.

ϩⲁⲛⲉⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛϣⲱϣ ϣⲁϥϥⲁⲓ ϧⲁⲣⲱⲟⲩ ⲡⲉϥϣⲓⲛⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲟⲩϥⲟⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁ ⲉⲛⲉϩ

Πληγας και ατιμιαν θελει υποφερει· και το ονειδος αυτου δεν θελει εξαλειφθη.

He endures both pain and disgrace, and his reproach shall never be wiped off.

لان الغيرة هي حمية الرجل فلا يشفق في يوم الانتقام.

ϥⲙⲉϩ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲭⲟϩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲉⲙⲃⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥϯⲁⲥⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲉϩⲟⲩⲟ ⲙ̀ⲡϩⲁⲡ

Διοτι η ζηλοτυπια ειναι μανια του ανδρος, και δεν θελει δειξει ελεος εις την ημεραν της εκδικησεως.

For the soul of her husband is full of jealousy: he will not spare in the day of vengeance.

لا ينظر الى فدية ما ولا يرضى ولو اكثرت الرشوة

ⲟⲩⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲉϥϯⲟⲩⲱ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧϫⲁϫⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲱϯ ⲟⲩⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲉϥⲛⲟⲩⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲏϣ ⲛ̀ⲇⲱⲣⲟⲛ

Δεν θελει δεχθη ουδεν λυτρον· ουδε θελει εξιλεωθη, και αν πολλαπλασιασης τα δωρα.

He will not forego his enmity for any ransom: neither will he be reconciled for many gifts.

إصحاح 7

يا ابني احفظ كلامي واذخر وصاياي عندك.

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲭⲟⲡⲟⲩ ⲛ̀ϧⲏⲧⲕ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲓⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲫϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ϫⲉⲙϫⲟⲙ ⲭⲱⲣⲓⲥϥ ϫⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲛ̀ⲕⲉⲟⲩⲁⲓ

Υιε μου, φυλαττε τους λογους μου και ταμιευσον τας εντολας μου παρα σεαυτω.

My son, keep my words, and hide with thee my commandments.

احفظ وصاياي فتحيا وشريعتي كحدقة عينك.

ⲁⲣⲉϩ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲱⲛϧ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲗⲗⲟⲩ ⲙ̀ⲃⲁⲗ

Φυλαττε τας εντολας μου, και θελεις ζησει· και τον νομον μου, ως την κορην των οφθαλμων σου.

My son, honour the Lord, and thou shalt be strong; and fear none but him: keep my commandments, and thou shalt live; and keep my words as the pupils of thine eyes.

اربطها على اصابعك اكتبها على لوح قلبك.

ⲙⲏⲓⲧⲟⲩ ⲉ̀ⲛⲉⲕⲧⲏⲃ ⲥϧⲏⲧⲟⲩ ⲇⲉ ϩⲓⲑⲟⲩⲏϣⲥⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲕϩⲏⲧ

Δεσον αυτα επι τους δακτυλους σου, εγχαραξον αυτα επι την πλακα της καρδιας σου.

And bind them on thy fingers, and write them on the table of thine heart.

قل للحكمة انت اختي وادع الفهم ذا قرابة.

ⲁϫⲟⲥ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϫⲉ ⲧⲁⲥⲱⲛⲓ ⲧⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲁⲣⲓⲧϥ ⲛ̀ⲣⲉⲙⲥⲱⲟⲩⲛ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Ειπε προς την σοφιαν; συ εισαι αδελφη μου· και καλεσον την φρονησιν συγγενη σου·

Say that wisdom is thy sister, and gain prudence as an acquaintance for thyself;

لتحفظك من المرأة الاجنبية من الغريبة الملقة بكلامها

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲛⲁϩⲙⲉⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲉⲥϩⲱⲟⲩ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲥϣⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲉⲥϯϩⲙⲟⲧ ⲛⲁⲕ

δια να σε φυλαττωσιν απο ξενης γυναικος, απο αλλοτριας κολακευουσης δια των λογων αυτης.

that she may keep thee from the strange and wicked woman, if she should assail thee with flattering words.

لاني من كوة بيتي من وراء شباكي تطلعت

ⲉⲥϫⲟⲩϣⲧ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲓϣⲟⲩϣⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ

Επειδη απο του παραθυρου της οικιας μου εκυψα δια του δικτυωτου μου·

For she looks from a window out of her house into the streets, at one whom she may see of the senseless ones, a young man void of understanding,

فرايت بين الجهال لاحظت بين البنين غلاما عديم الفهم

ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲥⲛⲁⲛⲁⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ϣⲏⲣⲓ ⲛϧⲉⲗϣⲓⲣⲓ ⲉⲧϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ

και ειδον μεταξυ των αφρονων, παρετηρησα μεταξυ των νεανισκων, νεον ενδεη φρενων·

passing by the corner in the passages near her house,

عابرا في الشارع عند زاويتها وصاعدا في طريق بيتها

ⲉϥⲙⲟϣⲓ ⲉⲥⲕⲉⲛ ⲛⲓⲉⲗⲕⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲥⲁϫⲓ

οστις διεβαινε δια της πλατειας, πλησιον της γωνιας αυτης, και διηρχετο την οδον προς την οικιαν αυτης,

and speaking, in the dark of the evening,

في العشاء في مساء اليوم في حدقة الليل والظلام.

ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲁⲕⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲣⲟⲩϩⲓ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲉ̀ⲟⲩⲏⲥⲩⲭⲓⲁ ⲛ̀ϫⲱⲣϩ ⲧⲉ ⲓⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲅⲛⲟⲫⲟⲥ ⲙ̀ⲃⲟⲗ

εν τω εσπερινω σκοτει της ημερας, εν τω σκοτασμω της νυκτος και τω γνοφω·

when there happens to be the stillness of night and of darkness:

واذ بامرأة استقبلته في زي زانية وخبيثة القلب.

ϯⲥϩⲓⲙⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲓ̀ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ϩⲣⲁϥ ⲉⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲥⲙⲟⲧ ⲙ̀ⲡⲟⲣⲛⲏ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲑⲁⲓ ⲉ̀ϣⲁⲥⲑⲣⲉ ⲡϩⲏⲧ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲗⲱⲟⲩⲓ ϩⲱⲗ

και ιδου, συναπαντα αυτον γυνη εχουσα σχημα πορνικον, και καρδιαν δολιοφρονα,

and the woman meets him having the appearance of a harlot, that causes the hearts of young men to flutter.

صخّابة هي وجامحة. في بيتها لا تستقر قدماها.

ⲛⲉⲥⲧⲉⲛϩ ⲇⲉ ⲥⲉⲫⲟⲣϣ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲁⲧⲟⲩϫⲁⲓ ⲧⲉ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲉ ⲛⲉⲥϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲉⲣⲏⲥⲩⲭⲁⲍⲓⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲥⲏⲓ

φλυαρος και αναιδης· οι ποδες αυτης δεν μενουσιν εν τω οικω αυτης·

And she is fickle, and debauched, and her feet abide not at home.

تارة في الخارج واخرى في الشوارع. وعند كل زاوية تكمن.

ϣⲁⲥⲉⲣⲟⲩⲥⲏⲟⲩ ⲅⲁⲣ ⲉⲥⲗⲉⲗⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁⲥⲉⲣⲟⲩⲥⲏⲟⲩ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ ⲉⲥϫⲱⲣϫ ⲉⲥⲕⲉⲛ ⲉⲗⲕⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ

τωρα ειναι εξω, τωρα εν ταις πλατειαις, και ενεδρευει πλησιον πασης γωνιας.

For at one time she wanders without, and at another time she lies in wait in the streets, at every corner.

فامسكته وقبّلته. اوقحت وجهها وقالت له

ⲓⲧⲁ ϣⲁⲥⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϣⲁⲥϯⲫⲓ ⲉⲣⲟϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲟ ⲇⲉ ⲛⲁⲧϣⲓⲡⲓ ϣⲁⲥϫⲟⲥ ⲛⲁϥ

Και πιανει αυτον και φιλει αυτον και με αναιδες προσωπον λεγει προς αυτον,

Then she caught him, and kissed him, and with an impudent face said to him,

عليّ ذبائح السلامة. اليوم اوفيت نذوري.

ϫⲉ ⲟⲩϣⲟⲩϣⲱⲟⲩϣⲓ ⲛ̀ϩⲓⲣⲏⲛⲓⲕⲟⲛ ⲉⲧϣⲱⲡ ⲛⲏⲓ ϯⲛⲁϯ ⲛ̀ⲛⲁⲉⲩⲭⲏ ⲙ̀ⲫⲟⲟⲩ

Εχω θυσιας ειρηνικας· σημερον απεδωκα τας ευχας μου·

I have a peace-offering; today I pay my vows:

فلذلك خرجت للقائك لاطلب وجهك حتى اجدك.

ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲁⲓⲓ̀ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ϩⲣⲁⲕ ⲉⲓⲙⲉⲓ ⲉ̀ⲡⲉⲕϩⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲓϫⲉⲙⲕ

δια τουτο εξηλθον εις απαντησιν σου, ποθουσα το προσωπον σου, και σε ευρηκα·

therefore I came forth to meet thee, desiring thy face; and I have found thee.

بالديباج فرشت سريري بموشّى كتان من مصر.

ⲁⲓϭⲱⲗⲕ ⲙ̀ⲡⲁϭⲁⲗⲁⲩϫ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲉⲃⲉⲛ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲉⲛⲓⲧⲁⲡⲟⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲭⲏⲙⲓ ⲁⲓⲫⲟⲣϣϥ

εστρωσα την κλινην μου με πεπλους, με ταπητας πεποικιλμενους, με νηματα της Αιγυπτου·

I have spread my bed with sheets, and I have covered it with double tapestry from Egypt.

عطرت فراشي بمرّ وعود وقرفة.

ⲁⲓⲛⲟⲩϫϧ ⲛ̀ⲧⲁϣⲁⲓⲣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲣⲟⲕⲟⲥ ⲡⲁⲏⲓ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲩⲛⲁⲙⲱⲛⲟⲛ

εθυμιασα την κλινην μου με σμυρναν, αλοην και κιναμωμον·

I have sprinkled my couch with saffron, and my house with cinnamon.

هلم نرتو ودّا الى الصباح. نتلذذ بالحب.

ⲁⲙⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲟⲩⲛⲟϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲓ ϣⲁⲧⲟⲟⲩⲓ ⲁⲙⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲥⲕⲉⲣⲕⲉⲣ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲓ

ελθε, ας μεθυσθωμεν απο ερωτος μεχρι της αυγης· ας εντρυφησωμεν εις ερωτας·

Come, and let us enjoy love until the morning; come, and let us embrace in love.

لان الرجل ليس في البيت. ذهب في طريق بعيدة.

ϥⲧⲁⲓ ⲅⲁⲣ ⲁⲛ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲁϩⲁⲓ ϧⲉⲛ ⲡⲁⲏⲓ ⲁϥϣⲉ ⲛⲁϥ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉϥⲟⲩⲏⲟⲩ

διοτι δεν ειναι ο ανηρ εν τη οικια αυτου, υπηγεν εις οδον μακραν·

For my husband is not at home, but is gone on a long journey,

اخذ صرّة الفضة بيده. يوم الهلال ياتي الى بيته.

ⲉ̀ⲁϥⲱⲗⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁⲟⲩⲓ ⲛ̀ϩⲟⲙⲧ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥϫⲓϫ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲉϩⲟⲟⲩ ϥⲛⲁⲧⲁⲥⲑⲟ ⲉ̀ⲡⲉϥⲏⲓ

ελαβε βαλαντιον αργυριου εν τη χειρι αυτου· εν ωρισμενω καιρω θελει επανελθει εις την οικιαν αυτου.

having taken in his hand a bundle of money: after many days he will return to his house.

اغوته بكثرة فنونها بملث شفتيها طوحته.

ϣⲁⲥⲥⲟⲣⲙⲉϥ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲏϣ ⲛ̀ⲥⲁϫⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓϩⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉⲥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ϣⲁⲥⲫⲟⲛϫϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Δια της πολλης αυτης τεχνης απεπλανησεν αυτον· δια της κολακειας των χειλεων αυτης ειλκυσεν αυτον.

So with much converse she prevailed on him to go astray, and with the snares of her lips forced him from the right path.

ذهب وراءها لوقته كثور يذهب الى الذبح او كالغبي الى قيد القصاص

ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ϣⲁϥⲙⲟϣⲓ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ⲉⲣⲉ ⲡⲉϥϩⲏⲧ ⲧⲟⲙⲧ ϣⲁⲥⲉⲛϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲩϩⲟⲣ ⲉⲩⲛⲁⲉⲛϥ ⲉ̀ⲡⲥⲟⲛϩϥ ⲛⲉⲙ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲓⲟⲩⲗ

Ευθυς ακολουθει αυτην κατοπιν, καθως ο βους υπαγει εις την σφαγην, η καθως η ελαφος πηδα εις τον βροχον,

And he followed her, being gently led on, and that as an ox is led to the slaughter, and as a dog to bonds, or as a hart shot in the liver with an arrow:

حتى يشق سهم كبده. كطير يسرع الى الفخ ولا يدري انه لنفسه

ⲉϥⲙⲁϣⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲉⲛⲥⲟⲑⲛⲉϥ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲏⲡⲁⲣ ϥⲓⲏⲥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲗⲏⲧ ⲉ̀ⲟⲩⲫⲁϣ ⲛ̀ϥⲥⲱⲟⲩⲛ ⲁⲛ ϫⲉ ⲁϥϭⲟϫⲓ ⲉϯ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ

εωσου βελος διαπεραση το ηπαρ αυτης· καθως το πτηνον σπευδει εις την παγιδα και δεν εξευρει οτι ειναι εναντιον της ζωης αυτου.

and he hastens as a bird into a snare, not knowing that he is running for his life.

والآن ايها الابناء اسمعوا لي واصغوا لكلمات فمي.

ϯⲛⲟⲩ ⲟⲩⲛ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲣⲱⲓ

Τωρα λοιπον ακουσατε μου, τεκνα, και προσεχετε εις τους λογους του στοματος μου.

Now then, my son, hearken to me, and attend to the words of my mouth.

لا يمل قلبك الى طرقها ولا تشرد في مسالكها.

ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲉ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲛⲉⲥⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲥⲱⲣⲉⲙ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲥⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ

Ας μη εκκλινη εις τας οδους αυτης η καρδια σου, μη παρεκτραπης εις τας τριβους αυτης.

Let not thine heart turn aside to her ways:

لانها طرحت كثيرين جرحى وكل قتلاها اقوياء.

ⲟⲩⲙⲏϣ ⲅⲁⲣ ⲁⲥⲱϫϩ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲥⲣⲁϧⲧⲟⲩ ϩⲁⲛⲁⲧⲏⲡⲓ ⲇⲉ ⲛⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲁⲥϧⲟⲑⲃⲟⲩ

Διοτι πολλους εκαμε να πεσωσι πεπληγωμενοι, και δυνατοι ειναι οι φονευθεντες υπ' αυτης.

for she has wounded and cast down many, and those whom she has slain are innumerable.

طرق الهاوية بيتها هابطة الى خدور الموت

ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲁⲙⲉⲛϯ ⲛⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ ⲉⲩϭⲓ ⲉ̀ϧⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲛⲓⲧⲁⲙⲓⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲫⲙⲟⲩ

Οδοι αδου ειναι ο οικος αυτης, καταβαινουσαι εις τα ταμεια του θανατου.

Her house is the way of hell, leading down to the chambers of death.

إصحاح 8

ألعل الحكمة لا تنادي والفهم ألا يعطي صوته.

ⲛ̀ⲑⲟⲕ ⲉⲕⲉ̀ϩⲓⲱⲓϣ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲕ

Δεν κραζει η σοφια; και δεν εκπεμπει την φωνην αυτης η συνεσις;

Thou shalt proclaim wisdom, that understanding may be obedient to thee.

عند رؤوس الشواهق عند الطريق بين المسالك تقف.

ⲁⲥϩⲓϫⲉⲛ ⲛⲓⲗⲁⲕϩ ⲅⲁⲣ ⲉⲩϭⲟⲥⲓ ⲁⲥⲟϩⲓ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲥ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ

Ισταται επι της κορυφης των υψηλων τοπων, υπερ την οδον, εν τω μεσω των τριοδων.

For she is on lofty eminences, and stands in the midst of the ways.

بجانب الابواب عند ثغر المدينة عند مدخل الابواب تصرّح.

ⲥⲙⲏⲛ ⲅⲁⲣ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓϫⲱⲣⲓ ⲥⲉϩⲱⲥ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ϩⲓ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ

Κραζει πλησιον των πυλων, εν τη εισοδω της πολεως, εν τη εισοδω των θυρων·

For she sits by the gates of princes, and sings in the entrances, saying,

لكم ايها الناس انادي وصوتي الى بني آدم.

ⲛ̀ⲑⲱⲧⲉⲛ ⲱ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ϯϯϩⲟ ⲉ̀ⲣⲱⲧⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ϯϯ ⲛ̀ⲧⲁⲥⲙⲏ ⲛ̀ⲛⲓϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ

προς εσας, ανθρωποι, κραζω· και η φωνη μου εκπεμπεται προς τους υιους των ανθρωπων.

You, O men, I exhort; and utter my voice to the sons of men.

ايها الحمقى تعلموا ذكاء ويا جهال تعلموا فهما.

ⲕⲁϯ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲁⲧⲥⲃⲱ ⲙⲁ ⲡⲉⲧⲉⲛϩⲏⲧ

Απλοι, νοησατε φρονησιν· και αφρονες, αποκτησατε νοημονα καρδιαν.

O ye simple, understand subtlety, and ye that are untaught, imbibe knowledge.

اسمعوا فاني اتكلم بامور شريفة وافتتاح شفتيّ استقامة.

ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲥⲉⲙⲛⲟⲛ ⲉ̀ϯⲛⲁϫⲟⲧⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ϯⲛⲁⲓⲛⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲁⲥⲫⲟⲧⲟⲩ

Ακουσατε· διοτι θελω λαλησει πραγματα εξοχα, και τα χειλη μου θελουσι προφερει ορθα.

Hearken to me; for I will speak solemn truths; and will produce right sayings from my lips.

لان حنكي يلهج بالصدق ومكرهة شفتيّ الكذب.

ϫⲉ ⲁⲣⲉ ⲧⲁϣⲃⲱⲃⲓ ⲛⲁⲉⲣⲙⲉⲗⲉⲧⲁⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲥⲟϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲁⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲙ̀ⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ

Διοτι αληθειαν θελει λαλησει ο λαρυγξ μου· τα δε χειλη μου βδελυττονται την ασεβειαν.

For my throat shall meditate truth; and false lips are an abomination before me.

كل كلمات فمي بالحق. ليس فيها عوج ولا التواء.

ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱⲓ ⲁⲩϣⲱⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲛ ϩⲗⲓ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲉϥϧⲟⲥⲓ ⲛ̀ϫⲉⲙϥ ⲟⲩⲇⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲕⲟⲧⲥ ⲛ̀ϧⲏⲧϥ

Παντες οι λογοι του στοματος μου ειναι μετα δικαιοσυνης· δεν υπαρχει εν αυτοις δολιον διεστραμμενον·

All the words of my mouth are in righteousness; there is nothing in them wrong or perverse.

كلها واضحة لدى الفهيم ومستقيمة لدى الذين يجدون المعرفة.

ⲥⲉϫⲏ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲕⲁϯ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ϯⲅⲛⲱⲥⲓⲥ

Παντες ειναι σαφεις εις τον νοουντα και ορθοι εις τους ευρισκοντας γνωσιν.

They are all evident to those that understand, and right to those that find knowledge.

خذوا تاديبي لا الفضة. والمعرفة اكثر من الذهب المختار.

ϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲧ ⲁⲛ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲛⲟⲩⲃ ⲉ̀ⲁⲩⲉⲣⲇⲟⲕⲓⲙⲁⲍⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲥⲟⲧⲡⲥ ⲛⲱⲧⲉⲛ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲛⲟⲩⲃ ⲉϥⲧⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ

Λαβετε την παιδειαν μου, και μη αργυριον· και γνωσιν, μαλλον παρα χρυσιον εκλεκτον.

Receive instruction, and not silver; and knowledge rather than tried gold.

لان الحكمة خير من اللآلئ وكل الجواهر لا تساويها

ⲥⲥⲟⲧⲡ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ϩⲁⲛⲱⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁϣⲉⲥⲟⲩⲉⲛⲟⲩ ϩⲱⲃ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲥⲉⲙⲡϣⲁ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲁⲛ

Διοτι η σοφια ειναι καλητερα λιθων πολυτιμων· και παντα τα επιθυμητα πραγματα δεν ειναι ανταξια αυτης.

For wisdom is better than precious stones; and no valuable substance is of equal worth with it.

انا الحكمة اسكن الذكاء واجد معرفة التدابير.

ⲁ̀ⲛⲟⲕ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲁⲓⲟⲩⲱⲛϩ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲁⲓⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲟⲩ

Εγω η σοφια κατοικω μετα της φρονησεως, και εφευρισκω γνωσιν συνετων βουλευματων.

I wisdom have dwelt with counsel and knowledge, and I have called upon understanding.

مخافة الرب بغض الشر. الكبرياء والتعظم وطريق الشر وفم الاكاذيب ابغضت.

ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲡⲓϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲛⲉⲙ ⲡϣⲱϣ ⲛⲉⲙ ϯⲙⲉⲧϭⲁⲥⲓϩⲏⲧ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲟⲛⲏⲣⲟⲥ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲁⲓⲙⲉⲥⲧⲉ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉⲩⲫⲟⲛϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

Ο φοβος του Κυριου ειναι να μιση τις το κακον· αλαζονειαν και αυθαδειαν και πονηραν οδον και διεστραμμενον στομα εγω μισω.

The fear of the Lord hates unrighteousness, and insolence, and pride, and the ways of wicked men; and I hate the perverse ways of bad men.

لي المشورة والرأي. انا الفهم. لي القدرة.

ⲫⲱⲓ ⲡⲉ ⲡⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲧⲁϫⲣⲟ ⲑⲱⲓ ⲧⲉ ϯⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲑⲱⲓ ⲧⲉ ϯϫⲟⲙ

Εμου ειναι η βουλη και η ασφαλεια· εγω ειμαι η συνεσις· εμου η δυναμις.

Counsel and safety are mine; prudence is mine, and strength is mine.

بي تملك الملوك وتقضي العظماء عدلا.

ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧ ⲉⲣⲉ ⲛⲓⲣⲱⲟⲩ ⲟⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲉ̀ⲡⲉⲛⲓϫⲱⲣⲓ ⲥϧⲁⲓ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

Δι' εμου οι βασιλεις βασιλευουσι, και οι αρχοντες θεσπιζουσι δικαιοσυνην.

By me kings reign, and princes decree justice.

بي تترأس الرؤساء والشرفاء. كل قضاة الارض.

ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧ ⲛⲓⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲥⲉⲟⲓ ⲛ̀ⲛⲓϣϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲧⲩⲣⲁⲛⲛⲟⲥ ⲁⲩⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧ

Δι' εμου οι ηγεμονες ηγεμονευουσι, και οι μεγιστανες, παντες οι κριται της γης·

By me nobles become great, and monarchs by me rule over the earth.

انا احب الذين يحبونني والذين يبكّرون اليّ يجدونني.

ⲁ̀ⲛⲟⲕ ϯⲉⲣⲁⲅⲁⲡⲁⲛ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲛⲏ ⲉⲧⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲉⲩⲉ̀ϫⲉⲙⲧ

Εγω τους εμε αγαπωντας αγαπω· και οι ζητουντες με θελουσι με ευρει.

I love those that love me; and they that seek me shall find me.

عندي الغنى والكرامة. قنية فاخرة وحظ.

ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲥⲉϣⲟⲡ ⲛⲏⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϫⲫⲟ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ

Πλουτος και δοξα ειναι μετ' εμου, αγαθα διαμενοντα και δικαιοσυνη.

Wealth and glory belong to me; yea, abundant possessions and righteousness.

ثمري خير من الذهب ومن الابريز وغلتي خير من الفضة المختارة.

ⲛⲁⲛⲉⲥ ⲉⲩϫⲫⲟ ⲛⲱⲧⲉⲛ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲛⲟⲩⲃ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲱⲛⲓ ⲉϥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲛⲓⲟⲩⲧⲁϩ ⲇⲉ ⲥⲉⲥⲟⲧⲡ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲱⲛⲓ ⲉϥⲥⲟⲧⲡ

Οι καρποι μου ειναι καλητεροι χρυσιου και χρυσιου καθαρου· και τα γεννηματα μου, εκλεκτου αργυριου.

It is better to have my fruit than to have gold and precious stones; and my produce is better than choice silver.

في طريق العدل اتمشى في وسط سبل الحق

ⲁⲓⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲓⲉⲣⲁⲛⲁⲥⲧⲣⲉⲫⲉⲥⲑⲉ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

Περιπατω εν οδω δικαιοσυνης, αναμεσον των τριβων της κρισεως,

I walk in ways of righteousness, and am conversant with the paths of judgment;

فاورّث محبيّ رزقا واملأ خزائنهم

ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲁⲫⲱⲣϣ ⲛ̀ⲛⲁϩⲏⲡⲁⲣⲭⲟⲛⲧⲁ ⲉ̀ϩⲣⲁⲩ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲑⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲟⲩⲁϩⲱⲣ ⲛ̀ⲧⲁⲙⲁϩⲟⲩ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲛ̀ⲧⲁⲥⲁϫⲓ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϣⲟⲡ ⲙ̀ⲙⲏⲛⲓ ⲉⲓⲉ̀ⲉⲣⲫⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ϭⲓⲏⲡⲓ ⲓⲥϫⲉⲛ ⲡⲉⲛⲉϩ

δια να καμω τους αγαπωντας με να κληρονομησωσιν αγαθα, και να γεμισω τους θησαυρους αυτων.

that I may divide substance to them that love me, and may fill their treasures with good things.(21a)If I declare to you the things that daily happen, I will remember also to recount the things of old.

الرب قناني اول طريقه من قبل اعماله منذ القدم.

ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲁϥⲥⲱⲧⲡ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ⲛⲉϥϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲑⲁⲙⲓⲉ ϩⲗⲓ

Ο Κυριος με ειχεν εν τη αρχη των οδων αυτου, προ των εργων αυτου, απ' αιωνος.

The Lord made me the beginning of his ways for his works.

منذ الازل مسحت منذ البدء منذ اوائل الارض.

ϧⲁϫⲱϥ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲉϩ ⲁϥϩⲓⲥⲉⲛϯ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ϧⲉⲛ ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲑⲁⲙⲓⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ

Προ του αιωνος με εχρισεν, απ' αρχης, πριν υπαρξη η γη.

He established me before time was in the beginning, before he made the earth:

اذ لم يكن غمر أبدئت اذ لم تكن ينابيع كثيرة المياه.

ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲑⲁⲙⲓⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲛⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲙⲟⲩⲛϩⲱⲟⲩ

Εγεννηθην οτε δεν ησαν αι αβυσσοι, οτε δεν υπηρχον αι πηγαι αι αναβρυουσαι υδατα·

even before he made the depths; before the fountains of water came forth:

من قبل ان تقررت الجبال قبل التلال أبدئت.

ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲥⲉⲙⲛⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲧⲱⲟⲩ ϧⲁϫⲱⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲕⲁⲗⲁⲙⲫⲟ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲁⲩⲙⲁⲥⲧ

Πριν τα ορη θεμελιωθωσι, προ των λοφων, εγω εγεννηθην·

before the mountains were settled, and before all hills, he begets me.

اذ لم يكن قد صنع الارض بعد ولا البراري ولا اول اعفار المسكونة.

ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲁϥⲑⲁⲙⲓⲟ ⲛ̀ϩⲁⲛⲭⲱⲣⲁ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲙⲁⲛ̀ⲁⲧϣⲱⲡⲓ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲗⲁⲕϩ ⲉⲧⲟⲩϣⲟⲡ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲥⲁⲡⲉⲥⲏⲧ ⲛ̀ⲧⲫⲉ

ενω δεν ειχεν ετι καμει την γην ουτε πεδιαδας, ουτε κορυφας χωματων της οικουμενης.

The Lord made countries and uninhabited tracks, and the highest inhabited parts of the world.

لما ثبت السموات كنت هناك انا. لما رسم دائرة على وجه الغمر.

ⲉϥⲥⲟⲃϯ ⲛ̀ⲧⲫⲉ ⲛⲁⲓ ⲛⲉⲙⲁϥ ⲡⲉ ⲟⲩⲟϩ ϩⲟⲧⲉ ⲉⲧⲁϥⲟⲩⲱϯ ⲙⲡⲉϥⲑⲣⲟⲛⲟⲥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓϫⲉⲛ ⲛⲓⲑⲏⲟⲩ

Οτε ητοιμαζε τους ουρανους, εγω ημην εκει· οτε περιεγραφε καμαραν υπερανω του προσωπου της αβυσσου·

When he prepared the heaven, I was present with him; and when he prepared his throne upon the winds:

لما اثبت السحب من فوق لما تشددت ينابيع الغمر.

ϩⲟⲧⲉ ⲉⲧⲁϥⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲛⲓϭⲏⲡⲓ ⲉⲧⲉⲙ̀ⲡϣⲱⲓ ⲟⲩⲟϩ ϩⲟⲧⲉ ⲉ̀ⲛⲁϥⲭⲱ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲟⲩⲙⲓ ⲉⲧⲥⲁⲡⲉⲥⲏⲧ ⲛ̀ⲧⲫⲉ ⲉⲩⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ

οτε εστερεονε τον αιθερα επανω· οτε ωχυρονε τας πηγας της αβυσσου·

and when he strengthened the clouds above; and when he secured the fountains of the earth:

لما وضع للبحر حده فلا تتعدى المياه تخمه لما رسم أسس الارض.

ϧⲉⲛ ⲡϫⲓⲛⲑⲣⲉϥⲭⲱ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲕⲣⲓⲃⲏⲥ ⲛ̀ⲧⲁϥ ϧⲉⲛ ⲫⲓⲟⲙ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲥⲉⲛ ⲡⲓⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱϥ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲉⲛϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ

οτε επεβαλλε τον νομον αυτου εις την θαλασσαν, να μη παραβωσι τα υδατα το προσταγμα αυτου· οτε διεταττε τα θεμελια της γης·

and when he strengthened the foundations of the earth:

كنت عنده صانعا وكنت كل يوم لذّته فرحة دائما قدامه.

ⲛⲁⲓⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲛⲉⲙⲁϥ ⲡⲉ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁϥⲣⲁϣⲓ ⲛⲉⲙⲏⲓ ⲛⲁⲓⲟⲩⲛⲟϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲙⲏⲛⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ

τοτε ημην πλησιον αυτου δημιουργουσα· και εγω ημην καθ' ημεραν η τρυφη αυτου, ευφραινομενη παντοτε ενωπιον αυτου,

I was by him, suiting myself to him, I was that wherein he took delight; and daily I rejoiced in his presence continually.

فرحة في مسكونة ارضه ولذّاتي مع بني آدم

ϩⲟⲧⲉ ⲉⲧⲁϥⲟⲩⲛⲟϥ ⲉⲧⲁϥϫⲉⲕ ϯⲟⲓⲕⲟⲩⲙⲉⲛⲏ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲁϥⲟⲩⲛⲟϥ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲛⲓϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ

ευφραινομενη εν τη οικουμενη της γης αυτου· και η τρυφη μου ητο μετα των υιων των ανθρωπων.

For he rejoiced when he had completed the world, and rejoiced among the children of men.

فالآن ايها البنون اسمعوا لي. فطوبى للذين يحفظون طرقي.

ϯⲛⲟⲩ ⲟⲩⲛ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲣⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ

Τωρα λοιπον ακουσατε μου, ω τεκνα· διοτι μακαριοι οι φυλαττοντες τας οδους μου.

Now then, my son, hear me: blessed is the man who shall hearken to me, and the mortal who shall keep my ways;

اسمعوا التعليم وكونوا حكماء ولا ترفضوه.

ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲣⲓⲥⲁⲃⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲉⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Ακουσατε παιδειαν και γενεσθε σοφοι, και μη αποδοκιμαζετε αυτην.

طوبى للانسان الذي يسمع لي ساهرا كل يوم عند مصاريعي حافظا قوائم ابوابي.

ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧϥ ⲙ̀ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ ⲉⲑⲛⲁⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣϣ̀ⲣⲱⲓⲥ ϩⲓⲣⲉⲛ ⲛⲁⲣⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲏⲛⲓ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲃⲉⲛⲛⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ

Μακαριος ο ανθρωπος, οστις μου ακουση, αγρυπνων καθ' ημεραν εν ταις πυλαις μου, περιμενων εις τους παραστατας των θυρων μου·

watching daily at my doors, waiting at the posts of my entrances.

لانه من يجدني يجد الحياة وينال رضى من الرب.

ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲅⲁⲣ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲥⲉⲃⲧⲱⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲟⲩⲱϣ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧϥ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅

διοτι οστις ευρη εμε, θελει ευρει ζωην, και θελει λαβει χαριν παρα Κυριου.

For my outgoings are the outgoings of life, and in them is prepared favour from the Lord.

ومن يخطئ عني يضر نفسه. كل مبغضي يحبون الموت

ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲉ̀ⲣⲟⲓ ⲁⲩⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉ̀ⲛⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲁⲩⲉⲣⲁⲅⲁⲡⲁⲛ ⲙ̀ⲫⲙⲟⲩ

Οστις ομως αμαρτηση εις εμε, την εαυτου ψυχην αδικει· παντες οι μισουντες με αγαπωσι θανατον.

But they that sin against me act wickedly against their own souls: and they that hate me love death.

إصحاح 9

الحكمة بنت بيتها. نحتت اعمدتها السبعة.

ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲁⲥⲕⲱⲧ ⲛⲁⲥ ⲛ̀ⲟⲩⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲥⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲍ̅ ⲛ̀ⲥⲧⲩⲗⲗⲟⲥ ϧⲁⲣⲟⲥ

Η σοφια ωκοδομησε τον οικον αυτης, ελατομησε τους στυλους αυτης επτα·

Wisdom has built a house for herself, and set up seven pillars.

ذبحت ذبحها مزجت خمرها. ايضا رتبت مائدتها.

ⲁⲥϧⲟⲗϧⲉⲗ ⲛ̀ⲛⲉⲥϣⲱⲧ ⲁⲥⲑⲱⲧ ⲙ̀ⲡⲉⲥⲏⲣⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲣⲁⲧⲏⲣ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲥⲥⲟⲃϯ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲧⲣⲁⲡⲉⲍⲁ

εσφαξε τη σφαγια αυτης, εκερασε τον οινον αυτης, και ητοιμασε την τραπεζαν αυτης·

She has killed her beasts; she has mingled her wine in a bowl, and prepared her table.

ارسلت جواريها تنادي على ظهور اعالي المدينة.

ⲁⲥⲟⲩⲱⲣⲡ ⲛ̀ⲛⲉⲥⲉⲃⲓⲁⲓⲕ ⲉ̀ⲑⲱϩⲉⲙ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ϧⲣⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲟⲩⲕⲣⲁⲧⲏⲣ ⲉⲥϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

απεστειλε τας θεραπαινας αυτης, κηρυττει επι των υψηλων τοπων της πολεως,

She has sent forth her servants, calling with a loud proclamation to the feast, saying,

من هو جاهل فليمل الى هنا. والناقص الفهم قالت له

ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲙⲁⲣⲉϥⲓ̀ ϩⲁⲣⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲁ̀ϫⲟⲥ ⲛⲱⲟⲩ

Οστις ειναι αφρων, ας στραφη εδω· και, προς τους ενδεεις φρενων, λεγει προς αυτους,

Whoso is foolish, let him turn aside to me: and to them that want understanding she says,

هلموا كلوا من طعامي واشربوا من الخمر التي مزجتها.

ϫⲉ ⲁⲙⲱⲓⲛⲓ ⲟⲩⲱⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲁⲱⲓⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲱ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲏⲣⲡ ⲉⲧⲁⲓⲑⲟⲧϥ ⲛⲱⲧⲉⲛ

Ελθετε, φαγετε απο του αρτου μου, και πιετε απο του οινου τον οποιον εκερασα·

Come, eat of my bread, and drink wine which I have mingled for you.

اتركوا الجهالات فتحيوا وسيروا في طريق الفهم

ⲭⲱ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ⲥⲁ ⲑⲏⲛⲟⲩ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲧⲉⲛⲱⲛϧ ⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲧⲉⲛⲉⲣⲛⲉⲃⲁϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁⲧⲁϩⲟ ⲙ̀ⲡⲉⲧⲉⲛⲕⲁϯ ⲉ̀ⲣⲁⲧϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ

αφησατε την αφροσυνην και ζησατε· και κατευθυνθητε εν τη οδω της συνεσεως.

Leave folly, that ye may reign for ever; and seek wisdom, and improve understanding by knowledge.

من يوبخ مستهزئا يكسب لنفسه هوانا ومن ينذر شريرا يكسب عيبا.

ⲫⲏ ⲉⲧϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉϥⲉ̀ϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲱϣ ⲛⲁϥ ⲫⲏ ⲉⲧⲥⲟϩⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϩⲁϭⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ

Ο νουθετων χλευαστην λαμβανει εις εαυτον ατιμιαν· και ο ελεγχων τον ασεβη λαμβανει εις εαυτον μωμον.

He that reproves evil men shall get dishonour to himself; and he that rebukes an ungodly man shall disgrace himself.

لا توبخ مستهزئا لئلا يبغضك. وبخ حكيما فيحبك.

ⲙ̀ⲡⲉⲣⲥⲟϩⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲙⲉⲥⲧⲱⲕ ⲥⲟϩⲓ ⲇⲉ ⲛⲟⲩⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲙⲉⲛⲣⲓⲧⲕ

Μη ελεγχε χλευαστην, δια να μη σε μισηση· ελεγχε σοφον, και θελει σε αγαπησει.

Rebuke not evil men, lest they should hate thee: rebuke a wise man, and he will love thee.

اعط حكيما فيكون اوفر حكمة. علّم صدّيقا فيزداد علما.

ⲙⲟⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲗⲱⲓϫⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲟϩ ϥⲛⲁⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ϩⲟⲩⲟ ⲙⲁⲧⲁⲙⲟ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ϥⲛⲁⲟⲩⲁϩⲧⲟⲧϥ ⲉ̀ϭⲓ

Διδε αφορμην εις τον σοφον και θελει γεινει σοφωτερος· διδασκε τον δικαιον και θελει αυξηθη εις μαθησιν.

Give an opportunity to a wise man, and he will be wiser: instruct a just man, and he will receive more instruction.

بدء الحكمة مخافة الرب ومعرفة القدوس فهم.

ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲧⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲡⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲑⲟⲩⲁⲃ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲡⲉ ⲡⲥⲟⲩⲉⲛ ⲡⲓⲛⲟⲙⲟⲥ ⲇⲉ ⲫⲁ ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲡⲉ

Αρχη σοφιας φοβος Κυριου· και επιγνωσις αγιων φρονησις.

The fear of the Lord is the beginning of wisdom, and the counsel of saints is understanding:(10a)for to know the law is the character of a sound mind.

لانه بي تكثر ايامك وتزداد لك سنو حياة.

ϧⲉⲛ ⲡⲁⲓⲧⲣⲟⲡⲟⲥ ⲫⲁⲓ ⲉⲕⲉ̀ⲱⲛϧ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲭⲣⲟⲛⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲉⲩⲉ̀ⲟⲩⲁϩⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Διοτι δι' εμου αι ημεραι σου θελουσι πολλαπλασιασθη, και ετη ζωης θελουσι προστεθη εις σε.

For in this way thou shalt live long, and years of thy life shall be added to thee.

ان كنت حكيما فانت حكيم لنفسك وان استهزأت فانت وحدك تتحمل

ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲕϣⲁⲛⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲉⲕⲉ̀ⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲛⲁⲕ ⲛⲉⲙ ⲡⲉⲕϣⲃⲏⲣ ⲁⲕϣⲁⲛⲓ̀ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲙ̀ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉⲕⲉ̀ⲥⲱⲕ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲁⲕ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲫⲏ ⲉⲧⲧⲁϫⲣⲟ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲫⲁⲓ ⲁϥⲙⲟⲛⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲑⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ⲟⲛ ⲉϥϭⲟϫⲓ ⲛ̀ⲥⲁ ϩⲁⲛϩⲁⲗⲁϯ ⲉⲩϩⲏⲗ ⲁϥⲭⲱ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲥⲱϥ ⲙ̀ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉϥⲓⲁϩⲁⲗⲟⲗⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲥⲱⲣⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲓⲉⲫⲟⲩⲱⲓ ϥⲙⲟϣⲓ ⲇⲉ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲁⲛ̀ⲁⲧⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϣⲁϥⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲕⲁⲕⲓ ⲉϥⲑⲏϣ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ⲓⲃⲓ ϥⲑⲱⲟⲩϯ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲧⲟⲩⲧⲁϩ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥϫⲓϫ

Εαν γεινης σοφος, θελεις εισθαι σοφος δια σεαυτον· και εαν γεινης χλευαστης, συ μονος θελεις πασχει.

Son, if thou be wise for thyself, thou shalt also be wise for thy neighbours; and if thou shouldest prove wicked, thou alone wilt bear the evil.(12a)He that stays himself upon falsehoods, attempts to rule the winds, and the same will pursue birds in their fight:(12b)for he has forsaken the ways of his own vineyard, and he has caused the axles of his own husbandry to go astray;(12c)and he goes through a dry desert, and a land appointed to drought, and he gathers barrenness with his hands.

المرأة الجاهلة صخّابة حمقاء ولا تدري شيئا.

ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ϭⲁⲥⲓϩⲏⲧ ϣⲁⲥϣⲱⲡⲓ ⲉⲥϣⲁⲧ ⲙ̀ⲡⲱⲓⲕ ⲑⲁⲓ ⲉⲧⲉⲥⲥⲱⲟⲩⲛ ⲁⲛ ⲙ̀ⲡⲓϣⲓⲡⲓ

Γυνη αφρων, θρασεια, ανοητος και μη γνωριζουσα μηδεν·

A foolish and bold woman, who knows not modesty, comes to want a morsel.

فتقعد عند باب بيتها على كرسي في اعالي المدينة

ϣⲁⲥϩⲉⲙⲥⲓ ϩⲓⲣⲉⲛ ⲛⲓⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ ϩⲓ ⲟⲩⲕⲟⲧⲥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲱⲛϧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓ ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ

καθηται εν τη θυρα της οικιας αυτης επι θρονου, εν τοις υψηλοις τοποις της πολεως,

She sits at the doors of her house, on a seat openly in the streets,

لتنادي عابري السبيل المقوّمين طرقهم.

ⲉⲥⲙⲟⲩϯ ⲟⲩⲃⲉ ⲛⲉⲧⲥⲓⲛⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϩⲓ ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

προσκαλουσα τους διαβατας τους κατευθυνομενους εις την οδον αυτων·

calling to passers by, and to those that are going right on their ways;

من هو جاهل فليمل الى هنا. والناقص الفهم تقول له

ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲙⲁⲣⲉϥⲣⲓⲕⲓ ϩⲁⲣⲟⲓ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧϣⲁⲧⲛⲥⲃⲱ ϯⲟⲩⲁϩⲥⲁϩⲛⲓ ⲛⲱⲟⲩ ⲉⲓϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

οστις ειναι αφρων, ας στραφη εδω· και προς τον ενδεη φρενων, λεγει προς αυτον,

saying, Whoso is most senseless of you, let him turn aside to me; and I exhort those that want prudence, saying,

المياه المسروقة حلوة وخبز الخفية لذيذ.

ϫⲉ ϩⲁⲛⲱⲓⲕ ⲉⲩϩⲏⲡ ϭⲓ ⲛⲉⲙⲱⲟⲩ ϩⲏⲇⲉⲱⲥ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϭⲓⲟⲩⲓ ⲉϥϩⲟⲗϫ

Τα κλοπιμαια υδατα ειναι γλυκεα, και ο κρυφιος αρτος ειναι ηδυς.

Take and enjoy secret bread, and the sweet water of theft.

ولا يعلم ان الاخيلة هناك وان في اعماق الهاوية ضيوفها

ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ϥⲉⲙⲓ ⲁⲛ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲧⲁⲕⲟ ϧⲁⲧⲟⲧⲥ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓϫⲫⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥⲣⲁⲟⲩⲱ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉⲑⲃⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϧⲉⲛ ⲁⲙⲉⲛϯ ⲁⲗⲗⲁ ⲫⲱⲧ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲱⲥⲕ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲥⲙⲁ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲧⲁϩⲉ ⲛⲉⲕⲃⲁⲗ ⲟⲩⲃⲏⲥ ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ⲅⲁⲣ ⲉⲕⲉ̀ⲥⲟⲩⲉⲛ ⲟⲩⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲟⲩⲱⲧⲉⲃ ⲛ̀ⲟⲩⲓⲁⲣⲟ ϣⲉⲙⲙⲟ ϩⲉⲛⲕ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲥⲱ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲥⲟⲛϧ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲭⲣⲟⲛⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲥⲉⲟⲩⲟϩ ⲉⲣⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ

Αλλ' αυτος αγνοει οτι εκει ειναι οι νεκροι, και εις τα βαθη του αδου οι κεκλημενοι αυτης.

But he knows that mighty men die by her, and he falls in with a snare of hell.(18a)But hasten away, delay not in the place, neither fix thine eye upon her:(18b)for thus shalt thou go through strange water;(18c)but do thou abstain from strange water, and drink not of a strange fountain,(18d)that thou mayest live long, and years of life may be added to thee.

إصحاح 10

امثال سليمان-الابن الحكيم يسرّ اباه والابن الجاهل حزن امه.

ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥⲑⲣⲉ ⲡⲉϥⲓⲱⲧ ⲟⲩⲛⲟϥ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ⲟⲩⲉⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲡⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲙⲁⲩ

Παροιμιαι Σολομωντος. Υιος σοφος ευφραινει πατερα· υιος δε αφρων ειναι λυπη της μητρος αυτου.

A wise son makes his father glad: but a foolish son is a grief to his mother.

كنوز الشر لا تنفع. اما البر فينجي من الموت.

ϩⲁⲛⲁⲛⲱⲣ ⲛ̀ⲛⲟⲩϯϩⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲛⲟϩⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲫⲙⲟⲩ

Οι θησαυροι της ανομιας δεν ωφελουσιν· η δε δικαιοσυνη ελευθερονει εκ θανατου.

Treasures shall not profit the lawless: but righteousness shall deliver from death.

الرب لا يجيع نفس الصدّيق ولكنه يدفع هوى الاشرار.

ⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ϧⲟⲑⲃⲉⲥ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲛⲡϩⲟ ⲡⲱⲛϧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϥⲟⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Ο Κυριος δεν θελει λιμοκτονησει ψυχην δικαιου· ανατρεπει δε την περιουσιαν των ασεβων.

The Lord will not famish a righteous soul: but he will overthrow the life of the ungodly.

العامل بيد رخوة يفتقر. اما يد المجتهدين فتغني.

ϯⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ϣⲁⲥⲑⲉⲃⲓⲟ ⲙ̀ⲫⲣⲱⲙⲓ ⲛⲓϭⲛⲁϩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁϣⲓⲣⲓ ϣⲁⲩⲁⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲣⲁⲙⲁⲟ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ⲁⲩϯⲥⲃⲱ ⲛⲁϥ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲭⲣⲁⲥⲑⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ⲣⲉϥϣⲉⲙϣⲓ ⲛⲁϥ

Η οκνηρα χειρ πτωχειαν φερει· πλουτιζει δε η χειρ του επιμελους.

Poverty brings a man low: but the hands of the vigorous make rich.(4a)A son who is instructed shall be wise, and shall use the fool for a servant.

من يجمع في الصيف فهو ابن عاقل ومن ينام في الحصاد فهو ابن مخز

ϣⲁϥⲟⲩϫⲁⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲕⲁⲩⲙⲁ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥⲉⲣϫⲓⲛⲫⲉϩ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲱⲥϧ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

Ο συναγων εν τω θερει ειναι υιος συνεσεως· ο δε κοιμωμενος εν τω θερισμω υιος αισχυνης.

A wise son is saved from heat: but a lawless son is blighted of the winds in harvest.

بركات على راس الصدّيق. اما فم الاشرار فيغشاه ظلم.

ⲡⲥⲙⲟⲩ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅ ϩⲓϫⲉⲛ ⲧⲁⲫⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲣⲱϥ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϩⲱⲃⲥϥ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲏⲃⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲉ ⲧϩⲟϯ ϣⲱⲡⲓ

Ευλογια επι την κεφαλην του δικαιου· το στομα δε των ασεβων αδικια καλυπτει.

The blessing of the Lord is upon the head of the just: but untimely grief shall cover the mouth of the ungodly.

ذكر الصدّيق للبركة واسم الاشرار ينخر.

ⲡⲉⲣⲫⲙⲉⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲁⲓϥ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛϣⲟⲩϣⲟⲩ ⲫⲣⲁⲛ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁϥϭⲉⲛⲟ

Η μνημη του δικαιου ειναι μετ' ευλογιας· το δε ονομα των ασεβων σηπεται.

The memory of the just is praised; but the name of the ungodly man is extinguished.

حكيم القلب يقبل الوصايا وغبي الشفتين يصرع.

ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲏⲧ ϣⲁϥϣⲉⲡ ⲛⲓϣⲉⲙⲙⲟ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉ ⲛ̀ϥⲙⲟⲛⲧ ⲁⲛ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲉϥⲉ̀ⲥⲗⲁϯ ϧⲉⲛ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲕⲉⲗϫⲉ

Ο σοφος την καρδιαν θελει δεχεσθαι εντολας· ο δε μωρος τα χειλη θελει υποσκελισθη.

A wise man in heart will receive commandments; but he that is unguarded in his lips shall be overthrown in his perverseness.

من يسلك بالاستقامة يسلك بالامان ومن يعوج طرقه يعرّف.

ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧϩⲁⲡⲗⲟⲩⲥ ⲁϥⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲑⲱⲧ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲫⲏ ⲉⲧⲕⲟⲗϫ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲟⲩⲱⲛϥ

Ο περιπατων εν ακεραιοτητι περιπατει ασφαλως· ο δε διαστρεφων τας οδους αυτου θελει γνωρισθη.

He that walks simply, walks confidently; but he that perverts his ways shall be known.

من يغمز بالعين يسبب حزنا والغبي الشفتين يصرع

ⲫⲏ ⲉⲧϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲉϥⲃⲁⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲁϥⲑⲟⲩⲉⲧ ⲙ̀ⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲛ̀ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲫⲏ ⲉⲧⲥⲟϩⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲁⲣⲣⲏⲥⲓⲁ ⲁϥⲑⲁⲙⲓⲟ ⲛ̀ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ

Οστις νευει δια του οφθαλμου, προξενει οδυνην· ο δε μωρος τα χειλη θελει υποσκελισθη.

He that winks with his eyes deceitfully, procures griefs for men; but he that reproves boldly is a peacemaker.

فم الصدّيق ينبوع حياة وفم الاشرار يغشاه ظلم.

ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲉⲧϧⲉⲛ ⲛⲉⲛϫⲓϫ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϩⲟⲃⲥϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

Το στομα του δικαιου ειναι πηγη ζωης· το στομα δε των ασεβων αδικια καλυπτει.

There is a fountain of life in the hand of a righteous man; but destruction shall cover the mouth of the ungodly.

البغضة تهيج خصومات والمحبة تستر كل الذنوب.

ⲟⲩϣϭⲛⲏⲛ ϣⲁϥⲧⲟⲩⲛⲟⲥ ⲟⲩⲙⲟⲥϯ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲉ ⲛ̀ⲥⲉϣϭⲛⲏⲛ ⲁⲛ ⲉⲥⲉ̀ϩⲟⲃⲥⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧϣⲫⲏⲣ

Το μισος διεγειρει εριδας· αλλ' η αγαπη καλυπτει παντα τα σφαλματα.

Hatred stirs up strife; but affection covers all that do not love strife.

في شفتي العاقل توجد حكمة. والعصا لظهر الناقص الفهم.

ⲫⲏ ⲉⲧⲓⲛⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲁϥⲙⲓϣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϣⲃⲱⲧ

Εις τα χειλη του συνετου ευρισκεται η σοφια· η δε ραβδος ειναι δια την ραχιν του ενδεους φρενων.

He that brings forth wisdom from his lips smites the fool with a rod.

الحكماء يذخرون معرفة. اما فم الغبي فهلاك قريب.

ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁⲩⲭⲱⲡ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲏ ϣⲁϥϧⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲡϧⲟⲙϧⲉⲙ

Οι σοφοι αποταμιευουσι γνωσιν· το στομα δε του προπετους ειναι πλησιον απωλειας.

The wise will hide discretion; but the mouth of the hasty draws near to ruin.

ثروة الغني مدينته الحصينة هلاك المساكين فقرهم.

ⲡϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲣⲁⲙⲁⲟ ⲟⲩⲃⲁⲕⲓ ⲧⲉ ⲉⲥⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲡϭⲟⲙϭⲉⲙ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲡⲉ ϯⲙⲉⲑϩⲏⲕⲓ

Τα αγαθα του πλουσιου ειναι η οχυρα αυτου πολις· καταστροφη δε των πενητων πτωχεια αυτων.

The wealth of rich men is a strong city; but poverty is the ruin of the ungodly.

عمل الصديق للحياة. ربح الشرير للخطية.

ⲛⲓϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲛϧ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲛⲟⲃⲓ ⲛⲉ

Τα εργα του δικαιου ειναι εις ζωην· το προιον του ασεβους εις αμαρτιαν.

The works of the righteous produce life; but the fruits of the ungodly produce sins.

حافظ التعليم هو في طريق الحياة ورافض التأديب ضال.

ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ϣⲁⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲃⲱ ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲇⲉ ⲉⲧⲉ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲥⲁϩⲟⲥ ⲉⲥⲟⲣⲉⲙ

Ο φυλαττων την παιδειαν ευρισκεται εν οδω ζωης· ο δε εγκαταλειπων τον ελεγχον αποπλαναται.

Instruction keeps the right ways of life; but instruction unchastened goes astray.

من يخفي البغضة فشفتاه كاذبتان ومشيع المذمة هو جاهل.

ϣⲁⲩϩⲱⲃⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧϫⲁϫⲓ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲓⲛⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁϩⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ϩⲁⲛⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲉ ⲙ̀ⲙⲁϣⲟ

Οστις καλυπτει μισος υπο χειλη ψευδη, και οστις προφερει συκοφαντιαν, ειναι αφρων.

Righteous lips cover enmity; but they that utter railings are most foolish.

كثرة الكلام لا تخلو من معصية. اما الضابط شفتيه فعاقل.

ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲉⲣⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ⲛⲟⲃⲓ ⲁⲕϣⲁⲛϯⲁⲥⲟ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲉⲕⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲉⲕⲉ̀ⲉⲣⲛⲉⲃϩⲏⲧ

Εν τη πολυλογια δεν λειπει αμαρτια· αλλ' οστις κρατει τα χειλη αυτου, ειναι συνετος.

By a multitude of words thou shalt not escape sin; but if thou refrain thy lips thou wilt be prudent.

لسان الصدّيق فضة مختارة. قلب الاشرار كشيء زهيد.

ⲟⲩϩⲁⲧ ⲉϥⲫⲟⲥⲓ ⲡⲉ ⲫⲗⲁⲥ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲡϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ⲙⲟⲩⲛⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Η γλωσσα του δικαιου αργυριον εκλεκτον· η καρδια των ασεβων πραγμα μηδαμινον.

The tongue of the just is tried silver; but the heart of the ungodly shall fail.

شفتا الصدّيق تهديان كثيرين. اما الاغبياء فيموتون من نقص الفهم.

ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲥⲱⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϭⲟⲥⲓ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲙⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϧⲁⲉ

Τα χειλη του δικαιου βοσκουσι πολλους· οι δε αφρονες αποθνησκουσι δι' ελλειψιν φρενων.

The lips of the righteous know sublime truths: but the foolish die in want.

بركة الرب هي تغني ولا يزيد معها تعبا.

ⲡⲥⲙⲟⲩ ⲙ̀ⲫϯ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲁⲫⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲉⲧϯ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲉ̀ⲡⲉϥϩⲏⲧ

Η ευλογια του Κυριου πλουτιζει, και λυπη δεν θελει προστεθη εις αυτην.

The blessing of the Lord is upon the head of the righteous; it enriches him, and grief of heart shall not be added to it.

فعل الرذيلة عند الجاهل كالضحك. اما الحكمة فلذي فهم.

ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲱⲃⲓ ϣⲁϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲙⲓⲥⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ

Ως γελως ειναι εις τον αφρονα να πραττη κακον· η δε σοφια ειναι ανδρος συνετου.

A fool does mischief in sport; but wisdom brings forth prudence for a man.

خوف الشرير هو يأتيه وشهوة الصدّيقين تمنح.

ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲡⲓⲧⲁⲕⲟ ⲉⲥϭⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉⲧⲓⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲥϣⲏⲡ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ

Ο φοβος του ασεβους θελει επελθει επ' αυτον· η επιθυμια δε των δικαιων θελει εκπληρωθη.

The ungodly is engulphed in destruction; but the desire of the righteous is acceptable.

كعبور الزوبعة فلا يكون الشرير. اما الصدّيق فاساس مؤبّد.

ⲥⲥⲓⲛⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲥⲁⲣⲁⲑⲏⲟⲩ ϣⲁϥⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁϥⲣⲓⲕⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥⲟⲩϫⲁⲓ ϣⲁ ⲉⲛⲉϩ

Καθως παρερχεται ο ανεμοστροβιλος, ουτως ο ασεβης δεν υπαρχει· ο δε δικαιος θελει εισθαι τεθεμελιωμενος εις τον αιωνα.

When the storm passes by, the ungodly vanishes away; but the righteous turns aside and escapes for ever.

كالخل للاسنان وكالدخان للعينين كذلك الكسلان للذين ارسلوه.

ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲉ̀ϣⲁⲣⲉ ⲡⲓϣⲉⲗϣⲏⲓⲗⲓ ⲧⲁⲕⲉ ϩⲁⲛⲛⲁϫϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲣⲉ ⲟⲩⲭⲣⲉⲙⲧⲥ ⲧⲁⲕⲉ ϩⲁⲛⲃⲁⲗ ⲫⲁⲓ ⲡⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛⲏ ⲉⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲭⲣⲁⲥⲑⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

Καθως το οξος εις τους οδοντας και ο καπνος εις τους οφθαλμους, ουτως ειναι ο οκνηρος εις τους αποστελλοντας αυτον.

As a sour grape is hurtful to the teeth, and smoke to the eyes, so iniquity hurts those that practise it.

مخافة الرب تزيد الايام. اما سنو الاشرار فتقصر.

ⲧϩⲟϯ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅ ϣⲁⲥⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ϩⲁⲛⲉϩⲟⲟⲩ ⲛⲓⲣⲟⲙⲡⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲛⲁⲉⲣⲕⲟⲩϫⲓ

Ο φοβος του Κυριου προσθετει ημερας· τα δε ετη των ασεβων θελουσιν ελαττωθη.

The fear of the Lord adds length of days: but the years of the ungodly shall be shortened.

منتظر الصدّيقين مفرح. اما رجاء الاشرار فيبيد.

ϣⲁϥⲱⲥⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲟⲩⲛⲟϥ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲧϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲁⲧⲁⲕⲟ

Η προσδοκια των δικαιων θελει εισθαι ευφροσυνη· η ελπις ομως των ασεβων θελει απολεσθη.

Joy rests long with the righteous: but the hope of the ungodly shall perish.

حصن للاستقامة طريق الرب. والهلاك لفاعلي الاثم.

ⲡⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲧⲉ ⲟⲩϧⲟⲙϧⲉⲙ ⲇⲉ ⲡⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

Η οδος του Κυριου ειναι οχυρωμα εις τον αμεμπτον, ολεθρος δε εις τους εργατας της ανομιας.

The fear of the Lord is a strong hold of the saints: but ruin comes to them that work wickedness.

الصدّيق لن يزحزح ابدا والاشرار لن يسكنوا الارض.

ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥⲭⲁ ⲧⲟⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁ ⲉⲛⲉϩ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲟⲩϣⲱⲡⲓ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ

Ο δικαιος εις τον αιωνα δεν θελει σαλευθη· οι δε ασεβεις δεν θελουσι κατοικησει την γην.

The righteous shall never fail: but the ungodly shall not dwell in the earth.

فم الصدّيق ينبت الحكمة. اما لسان الاكاذيب فيقطع.

ⲣⲱϥ ⲙ̀ⲡⲓⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲉⲣⲙⲉⲗⲉⲧⲁⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲫⲗⲁⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ϥⲛⲁⲧⲁⲕⲟ

Το στομα του δικαιου αναδιδει σοφιαν· η δε ψευδης γλωσσα θελει εκκοπη.

The mouth of the righteous drops wisdom: but the tongue of the unjust shall perish.

شفتا الصدّيق تعرفان المرضي وفم الاشرار اكاذيب

ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲛⲁⲑⲉⲗⲏⲗ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲙⲟⲧ ⲣⲱⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲩⲫⲟⲛϩⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲱⲟⲩ

Τα χειλη του δικαιου γνωριζουσι το ευχαριστον· το στομα δε των ασεβων τα διεστραμμενα.

The lips of just men drop grace: but the mouth of the ungodly is perverse.

ⲛ̀ⲛⲟⲩ ϯϩⲏⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛϩⲏⲡⲁⲣⲭⲟⲛⲧⲁ ϧⲉⲛ ⲡⲉϩⲟⲟⲩ ⲙ̀ⲡϫⲱⲛⲧ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲛⲟϩⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲫⲙⲟⲩ

إصحاح 11

موازين غش مكرهة الرب والوزن الصحيح رضاه.

ϩⲁⲛⲙⲁϣⲓ ⲛ̀ⲭⲣⲟϥ ⲥⲉⲥⲟϥ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲟⲩϣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϥϣⲏⲡ ⲛⲁϩⲣⲁϥ

Δολια πλαστιγξ βδελυγμα εις τον Κυριον· δικαιον δε ζυγιον ευαρεστησις αυτου.

False balances are an abomination before the Lord: but a just weight is acceptable unto him.

تأتي الكبرياء فيأتي الهوان. ومع المتواضعين حكمة.

ⲡⲓⲙⲁ ⲉⲧⲉ ⲡϣⲱϣ ⲛⲁϣⲉ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲁⲥⲙⲙⲁⲩ ⲟⲛ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲙⲉⲧⲣⲉϥϣⲁϣ ⲣⲱⲙⲓ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲑⲉⲃⲓⲏⲟⲩⲧ ϣⲁϥⲉⲣⲙⲉⲗⲉⲧⲁⲛ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ

Οπου εισελθη υπερηφανια, εισερχεται και καταισχυνη· η δε σοφια ειναι μετα των ταπεινων.

Wherever pride enters, there will be also disgrace: but the mouth of the lowly meditates wisdom.

استقامة المستقيمين تهديهم واعوجاج الغادرين يخربهم.

ⲁϥϣⲁⲛⲙⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲭⲱ ⲛ̀ⲥⲱϥ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛ̀ϩⲏⲧ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϣⲟⲣⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲩⲣⲁϣⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϯⲙⲉⲧⲧⲉⲗⲓⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉⲥⲉ̀ϭⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲡⲓⲥⲗⲁϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲁⲑⲉⲧⲓⲛ ⲉϥⲉ̀ϣⲟⲗⲟⲩ

Η ακεραιοτης των ευθεων θελει οδηγει αυτους· η δε υπουλοτης των σκολιων θελει απολεσει αυτους.

When a just man dies he leaves regret: but the destruction of the ungodly is speedy, and causes joy.

لا ينفع الغنى في يوم السخط. اما البر فينجي من الموت.

ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲧⲁϭⲛⲓ ϣⲁϥⲣⲁⲟⲩⲱ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ

Τα πλουτη δεν ωφελουσιν εν ημερα οργης· η δε δικαιοσυνη ελευθερονει εκ θανατου.

Righteousness traces out blameless paths: but ungodliness encounters unjust dealing.

بر الكامل يقوّم طريقه. اما الشرير فيسقط بشرّه.

ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϣⲁⲥⲛⲁϩⲙⲟⲩ ϧⲉⲛ ϯⲙⲉⲧⲁⲧⲥⲟϭⲛⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

Η δικαιοσυνη του ακεραιου θελει ορθοτομησει την οδον αυτου· ο δε ασεβης θελει πεσει δια της ασεβειας αυτου.

The righteousness of upright men delivers them: but transgressors are caught in their own destruction.

بر المستقيمين ينجيهم اما الغادرون فيؤخذون بفسادهم.

ⲁϥϣⲁⲛⲙⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲥⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉϥϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲡϣⲟⲩϣⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϥⲛⲁϭⲉⲛⲟ

Η δικαιοσυνη των ευθεων θελει ελευθερωσει αυτους· οι δε παραβαται θελουσι συλληφθη εν τη κακια αυτων.

At the death of a just man his hope does not perish: but the boast of the ungodly perishes.

عند موت انسان شرير يهلك رجاؤه ومنتظر الاثمة يبيد.

ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲉⲣⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲫⲁϣ ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲏⲓϥ ⲛ̀ⲧⲉϥϣⲉⲃⲓⲱ

Οταν ο ασεβης ανθρωπος αποθνησκη, η ελπις αυτου απολλυται· απολλυται και η προσδοκια των ανομων.

A righteous man escapes from a snare, and the ungodly man is delivered up in his place.

الصدّيق ينجو من الضيق ويأتي الشرير مكانه.

ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲁϥϣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲫⲁϣ ⲛ̀ϩⲁⲛⲣⲉⲙⲙ̀ⲃⲁⲕⲓ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲡⲉⲥⲙⲱⲓⲧ ⲛⲁⲛⲉϥ

Ο δικαιος ελευθερονεται εκ της θλιψεως, αντ' αυτου δε εισερχεται ο ασεβης.

In the mouth of ungodly men is a snare to citizens: but the understanding of righteous men is prosperous.

بالفم يخرب المنافق صاحبه وبالمعرفة ينجو الصدّيقون.

ϧⲉⲛ ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲑⲙⲏⲓ ⲁⲥⲧⲁϩⲟ ⲉⲣⲁⲧⲥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲃⲁⲕⲓ ⲟⲩⲟϩ ϧⲉⲛ ⲡⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲥⲑⲉⲗⲏⲗ

Ο υποκριτης δια του στοματος αφανιζει τον πλησιον αυτου· αλλ' οι δικαιοι θελουσιν ελευθερωθη δια της γνωσεως.

In the prosperity of righteous men a city prospers:

بخير الصدّيقين تفرح المدينة وعند هلاك الاشرار هتاف.

ϧⲉⲛ ⲡⲥⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϣⲁⲥϭⲓⲥⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲡⲟⲗⲓⲥ ⲁⲥⲟⲩⲱϫⲡ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

Εις την ευοδωσιν των δικαιων η πολις ευφραινεται· και εις τον ολεθρον των ασεβων αγαλλεται.

(10a)but by the mouth of ungodly men it is overthrown.

ببركة المستقيمين تعلو المدينة وبفم الاشرار تهدم

ϣⲁϥⲉⲗⲕϣⲁⲓ ⲛⲥⲁ ϩⲁⲛⲣⲉⲙⲙ̀ⲃⲁⲕⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ⲉϥⲉⲣⲏⲥⲩⲭⲁⲍⲓⲛ

Δια της ευλογιας των ευθεων υψονεται πολις· δια του στοματος δε των ασεβων καταστρεφεται.

A man void of understanding sneers at his fellow citizens: but a sensible man is quiet.

المحتقر صاحبه هو ناقص الفهم. اما ذو الفهم فيسكت.

ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲛ̀ⲗⲁⲥ ⲃ̅ ϣⲁϥϭⲱⲣⲡ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲑⲱⲟⲩⲧⲥ ⲡⲓⲡⲓⲥⲧⲟⲥ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥⲛⲓϥⲓ ϣⲁϥϩⲱⲃ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲃⲏⲟⲩⲓ

Ο ενδεης φρενων περιφρονει τον πλησιον αυτου· ο δε φρονιμος ανθρωπος σιωπα.

A double-tongued man discloses the secret counsels of an assembly: but he that is faithful in spirit conceals matters.

الساعي بالوشاية يفشي السر والامين الروح يكتم الامر.

ⲛⲏ ⲉⲧⲙ̀ⲙⲟⲛⲧⲟⲩ ⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϩⲉⲙⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ϣⲁⲩϩⲉⲓ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛϫⲱⲃⲓ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩϫⲁⲓ ⲇⲉ ϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁϣⲱϥ

Ο σπερμολογος περιερχεται αποκαλυπτων τα μυστικα· ο δε την ψυχην πιστος κρυπτει το πραγμα.

They that have no guidance fall like leaves: but in much counsel there is safety.

حيث لا تدبير يسقط الشعب. اما الخلاص فبكثرة المشيرين.

ⲡⲓⲡⲟⲛⲏⲣⲟⲥ ϣⲁϥⲉⲣϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲁϥϣⲁⲛⲙⲟⲩϫⲧ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϥⲙⲟⲥϯ ⲇⲉ ⲛ̀ϯⲥⲙⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲧⲁϫⲣⲟ

Οπου δεν ειναι κυβερνησις, ο λαος πιπτει· εκ του πληθους δε των συμβουλων προερχεται σωτηρια.

A bad man does harm wherever he meets a just man: and he hates the sound of safety.

ضررا يضر من يضمن غريبا. ومن يبغض صفق الايدي مطمئن.

ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥϣⲉⲡϩⲙⲟⲧ ϣⲁⲥⲧⲟⲩⲛⲟⲥ ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲟⲩⲑⲣⲟⲛⲟⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϣⲱϣ ⲡⲉ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲉⲥⲙⲟⲥϯ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛⲓϭⲉⲛⲛⲉⲩ ϣⲁⲩϣⲱⲧ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲓⲁϣⲓⲣⲓ ⲁⲩⲧⲁϫⲣⲟ ϧⲉⲛ ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ

Οστις εγγυαται δι' αλλον, θελει παθει κακον· και οστις μισει την εγγυησιν, ειναι ασφαλης.

A gracious wife brings glory to her husband: but a woman hating righteousness is a theme of dishonour. The slothful come to want: but the diligent support themselves with wealth.

المرأة ذات النعمة تحصّل كرامة والاشدّاء يحصّلون غنى.

ⲁϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲛⲁⲏⲧ ⲁϥⲧⲁⲕⲟ ⲙ̀ⲡⲉⲥⲱⲙⲁ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲑⲛⲁⲓ

Η ευκοσμος γυνη απολαμβανει τιμην· οι δε καρτερικοι απολαμβανουσι πλουτη.

A merciful man does good to his own soul: but the merciless destroys his own body.

الرجل الرحيم يحسن الى نفسه والقاسي يكدر لحمه.

ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲛ̀ϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲡϫⲣⲟϫ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲃⲉⲭⲉ ⲡⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

Ο ελεημων ανθρωπος αγαθοποιει την ψυχην αυτου· ο δε ανελεημων θλιβει την σαρκα αυτου.

An ungodly man performs unrighteous works: but the seed of the righteous is a reward of truth.

الشرير يكسب اجرة غش والزارع البر اجرة امانة.

ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲙⲁⲥϥ ⲉ̀ⲡⲱⲛϧ ϥϭⲟⲥⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉ̀ⲫⲙⲟⲩ

Ο ασεβης εργαζεται εργον ψευδες· εις δε τον σπειροντα δικαιοσυνην θελει εισθαι μισθος ασφαλης.

A righteous son is born for life: but the persecution of the ungodly ends in death.

كما ان البر يؤول الى الحياة كذلك من يتبع الشر فالى موته.

ⲥⲉⲟⲣⲉⲃ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉⲩⲫⲟⲛϩ ⲥⲉϣⲏⲡ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲟⲧϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲏ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧⲁϭⲓⲛ ϩⲓ ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

Καθως η δικαιοσυνη τεινει εις ζωην, ουτως ο κυνηγων το κακον τρεχει εις τον θανατον αυτου.

Perverse ways are an abomination to the Lord: but all they that are blameless in their ways are acceptable to him.

كراهة الرب ملتوو القلب ورضاه مستقيمو الطريق.

ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲓⲛⲓ ⲛ̀ⲟⲩϫⲓϫ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛϫⲓϫ ϧⲉⲛ ⲟⲩϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ϥⲛⲁϣⲱⲡⲓ ⲁⲛ ⲛⲁⲧⲧⲓϯⲙⲱⲣⲓⲁ ⲛⲁϥ ⲫⲏ ⲉⲧⲥⲓϯ ⲛ̀ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ϥⲛⲁϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲃⲉⲭⲉ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ

Οι διεστραμμενοι την καρδιαν ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· αλλ' οι αμεμπτοι την οδον ειναι δεκτοι εις αυτον.

He that unjustly strikes hands shall not be unpunished: but he that sows righteousness he shall receive a faithful reward.

يد ليد لا يتبرر الشرير. اما نسل الصدّيقين فينجو.

ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲗⲉⲟⲛ ⲉϥⲧⲟⲓ ⲉ̀ⲡϣⲁⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲉϣⲱ ⲟⲩⲡⲁⲓⲣⲏϯ ⲡⲉⲧⲛⲁⲥⲁⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲃⲟⲛⲓ

Και χειρ με χειρα εαν συναπτηται, ο ασεβης δεν θελει μενει ατιμωρητος· το δε σπερμα των δικαιων θελει ελευθερωθη.

As an ornament in a swine’s snout, so is beauty to an ill-minded women.

خزامة ذهب في فنطيسة خنزيرة المرأة الجميلة العديمة العقل.

ⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲙⲏⲓ ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛⲉ ⲧϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲥⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ

Ως ερρινον χρυσουν εις χοιρου μυτην, ουτω γυνη ωραια χωρις φρονησεως.

All the desire of the righteous is good: but the hope of the ungodly shall perish.

شهوة الابرار خير فقط. رجاء الاشرار سخط.

ⲟⲩⲟⲛ ϩⲁⲛⲟⲩⲟⲛ ⲇⲉ ⲉⲩⲥⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲛⲟⲩⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲩⲛⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲉⲣϩⲟⲩⲟ ⲟⲩⲟⲛ ϩⲁⲛⲟⲩⲟⲛ ⲇⲉ ⲉⲩⲑⲱⲟⲩϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲛⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲉⲣϧⲁⲉ̀

Η επιθυμια των δικαιων ειναι μονον το καλον· η προσδοκια δε των ασεβων οργη.

There are some who scatter their own, and make it more: and there are some also who gather, yet have less.

يوجد من يفرق فيزداد ايضا ومن يمسك اكثر من اللائق وانما الى الفقر.

ⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲉⲩⲥⲙⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲟⲩϩⲁⲡⲗⲟⲩⲥ ⲧⲏⲣⲥ ⲧⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲣⲉϥϫⲱⲛⲧ ⲡⲉϥⲥⲭⲏⲙⲁ ⲥⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ

Οι μεν σκορπιζουσι, και ομως περισσευονται· οι δε παρα το δεον φειδονται, και ομως ερχονται εις ενδειαν.

Every sincere soul is blessed: but a passionate man is not graceful.

النفس السخية تسمّن والمروي هو ايضا يروى.

ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲙⲁϩⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲟⲩⲥⲟⲩⲟ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱϫⲡ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛ̀ⲛⲓⲉⲑⲛⲟⲥ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲥⲙⲟⲩ ⲇⲉ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲁⲫⲉ ⲙ̀ⲫⲏ ⲉⲧϯ

Η αγαθοποιος ψυχη θελει παχυνθη· και οστις ποτιζει, θελει ποτισθη και αυτος.

May he that hoards corn leave it to the nation: but blessing be on the head of him that gives it.

محتكر الحنطة يلعنه الشعب والبركة على راس البائع.

ⲫⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲁϥⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲫⲏ ⲉⲧⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁϩⲟϥ

Οστις κρατει σιτον, θελει εισθαι λαοκαταρατος· ευλογια δε θελει εισθαι επι την κεφαλην του πωλουντος.

He that devises good counsels seeks good favour: but as for him that seeks after evil, evil shall overtake him.

من يطلب الخير يلتمس الرضا ومن يطلب الشر فالشر ياتيه.

ⲫⲏ ⲉⲧⲉϩⲑⲏϥ ⲭⲏ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲉϥⲉ̀ϩⲉⲓ ⲫⲏ ⲉⲧϯ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ϩⲁⲛⲑⲙⲏⲓ ⲉϥⲉ̀ⲫⲓⲣⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Οστις προθυμειται εις το καλον, θελει απολαυσει χαριν· αλλ' οστις ζητει το κακον, θελει επελθει επ' αυτον.

He that trusts in wealth shall fall; but he that helps righteous men shall rise.

من يتكل على غناه يسقط. اما الصديقون فيزهون كالورق.

ⲫⲏ ⲉⲧⲉ ⲙ̀ⲡⲁϥϫⲉⲙⲙⲟ ⲛⲉⲙ ⲡⲉϥⲏⲓ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲕⲗⲏⲣⲟⲛⲟⲙⲓⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲑⲏⲟⲩ ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲃⲱⲕ ⲙ̀ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ

Οστις ελπιζει επι τον πλουτον αυτου, ουτος θελει πεσει· οι δε δικαιοι ως βλαστος θελουσιν ανθησει.

He that deals not graciously with his own house shall inherit the wind; and the fool shall be servant to the wise man.

من يكدر بيته يرث الريح والغبي خادم لحكيم القلب.

ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲣⲱⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣϣⲏⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ϣⲁⲩⲱⲗ ⲛ̀ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲉ ⲧϩⲟϯ ϣⲱⲡⲓ

Οστις ταραττει τον οικον αυτου, θελει κληρονομησει ανεμον· και ο αφρων θελει εισθαι δουλος εις τον φρονιμον.

Out of the fruit of righteousness grows a tree of life; but the souls of transgressors are cut off before their time.

ثمر الصدّيق شجرة حياة ورابح النفوس حكيم.

ⲓⲥϫⲉ ⲙⲟⲅⲓⲥ ⲉⲣⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛⲁⲛⲟϩⲉⲙ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲁⲩⲛⲁⲟⲩⲟⲛϩⲟⲩ ⲑⲱⲛ

Ο καρπος του δικαιου ειναι δενδρον ζωης· και οστις κερδιζει ψυχας, ειναι σοφος.

If the righteous scarcely be saved, where shall the ungodly and the sinner appear?

هوذا الصدّيق يجازى في الارض فكم بالحري الشرير والخاطئ

Αν ο δικαιος παιδευηται επι της γης, πολλω μαλλον ο ασεβης και ο αμαρτωλος.

إصحاح 12

من يحب التأديب يحب المعرفة ومن يبغض التوبيخ فهو بليد.

ⲫⲏ ⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲁϥⲉⲣⲁⲅⲁⲡⲁⲛ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϯ ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟⲥϯ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟϩⲓ ⲟⲩⲁⲧϩⲏⲧ ⲡⲉ

Οστις αγαπα παιδειαν, αγαπα γνωσιν· αλλ' οστις μισει ελεγχον, ειναι αφρων.

He that loves instruction loves sense, but he that hates reproofs is a fool.

الصالح ينال رضى من قبل الرب اما رجل المكايد فيحكم عليه.

ϥⲥⲟⲧⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲁϥϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲫϯ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉⲩⲭⲁⲣⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ

Ο καλος ευρισκει χαριν παρα Κυριου· τον δε μηχανευομενον κακα θελει καταδικασει.

He that has found favour with the Lord is made better; but a transgressor shall be passed over in silence.

لا يثبت الانسان بالشر. اما اصل الصدّيقين فلا يتقلقل.

ⲛ̀ⲛⲉϥⲧⲁϩⲟϥ ⲉ̀ⲣⲁⲧϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧϥ ⲛ̀ⲟⲩⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛⲓⲛⲟⲩⲛⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩϥⲟⲧⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Δεν θελει στερεωθη ανθρωπος δια της ανομιας· η ριζα δε των δικαιων θελει μενει ασαλευτος.

A man shall not prosper by wickedness; but the roots of the righteous shall not be taken up.

المرأة الفاضلة تاج لبعلها. اما المخزية فكنخر في عظامه.

ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ϫⲱⲣⲓ ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲙ̀ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϥⲉⲛⲧ ⲉϥϧⲉⲛ ⲟⲩϣⲉ ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ϣⲁⲥⲧⲁⲕⲉ ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲉⲣⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

Η εναρετος γυνη ειναι στεφανος εις τον ανδρα αυτης· η δε προξενουσα αισχυνην ειναι ως σαπρια εις τα οστα αυτου.

A virtuous woman is a crown to her husband; but as a worm in wood, so a bad woman destroys her husband.

افكار الصدّيقين عدل. تدابير الاشرار غش.

ⲛⲓⲙⲉⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ϩⲁⲛϩⲁⲡ ⲛⲉ ϣⲁⲣⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲉⲣϩⲉⲙⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲭⲣⲟϥ

Οι λογισμοι των δικαιων ειναι ευθυτης· αι δε βουλαι των ασεβων δολος.

The thoughts of the righteous are true judgments; but ungodly men devise deceits.

كلام الاشرار كمون للدم اما فم المستقيمين فينجيهم.

ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲭⲣⲟϥ ⲛⲉ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϣⲁϥⲛⲁϩⲙⲟⲩ

Οι λογοι των ασεβων ενεδρευουσιν αιμα· το δε στομα των ευθεων θελει ελευθερωσει αυτους.

The words of ungodly men are crafty; but the mouth of the upright shall deliver them.

تنقلب الاشرار ولا يكونون. اما بيت الصدّيقين فيثبت.

ⲡⲓⲙⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲁⲕⲱϯ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉ̀ⲣⲟϥ ϥⲛⲁⲧⲁⲕⲟ ⲛⲓⲏⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲛⲁϣⲱⲡⲓ ⲉⲩⲥⲙⲟⲛⲧ

Οι ασεβεις καταστρεφονται και δεν υπαρχουσιν· ο οικος δε των δικαιων θελει διαμενει.

When the ungodly is overthrown, he vanishes away; but the houses of the just remain.

بحسب فطنته يحمد الانسان. اما الملتوي القلب فيكون للهوان.

ⲣⲱϥ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲁⲧϩⲏⲧ ϣⲁϥϣⲟⲩϣⲟⲩ ⲉ̀ϫⲱϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱϥ ⲟⲩϣⲗⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲉⲗⲕϣⲁⲓ ⲛ̀ⲥⲱϥ

Ο ανθρωπος εγκωμιαζεται κατα την συνεσιν αυτου· ο δε διεστραμμενος την καρδιαν θελει εισθαι εις καταφρονησιν.

The mouth of an understanding man is praised by a man; but he that is dull of heart is had in derision.

الحقير وله عبد خير من المتمجد ويعوزه الخبز.

ϥⲥⲟⲧⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲙ̀ⲃⲱⲕ ⲛⲁϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩϣⲱϣ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲫⲏ ⲉⲧϯⲧⲁⲓⲟ ⲛⲁϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥϣⲁⲧ ⲙ̀ⲡⲱⲓⲕ

Καλητερος ο ανθρωπος ο μη τιμωμενος και επαρκων εις εαυτον, παρα ο κενοδοξων και στερουμενος αρτου.

Better is a man in dishonour serving himself, than one honouring himself and wanting bread.

الصدّيق يراعي نفس بهيمته. اما مراحم الاشرار فقاسية.

ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲛⲁⲓ ⲛ̀ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲛⲉϥⲧⲉⲃⲛⲱⲟⲩⲓ ⲡⲓⲙⲁϧⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲁⲧⲛⲁⲓ ⲛⲉ

Ο δικαιος επιμελειται την ζωην του κτηνους αυτου· τα δε σπλαγχνα των ασεβων ειναι ανελεημονα.

A righteous man has pity for the lives of his cattle; but the bowels of the ungodly are unmerciful.

من يشتغل بحقله يشبع خبزا. اما تابع البطّالين فهو عديم الفهم.

ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ⲡⲉϥⲕⲁϩⲓ ⲉϥⲉ̀ⲥⲓ ⲛ̀ⲱⲓⲕ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧϭⲟϫⲓ ⲛ̀ⲥⲁ ϩⲁⲛⲙⲉⲧⲉⲫⲗⲏⲟⲩ ⲉⲥϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲏⲇⲩⲛⲉⲥⲑⲉ ⲉϥⲙⲏⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲏⲣⲡ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱϫⲡ ⲛ̀ⲟⲩϣⲱϣ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁϫⲣⲟ

Ο εργαζομενος την γην αυτου θελει χορτασθη αρτον· ο δε ακολουθων τους ματαιοφρονας ειναι ενδεης φρενων.

He that tills his own land shall be satisfied with bread; but they that pursue vanities are void of understanding.(11a)He that enjoys himself in banquets of wine, shall leave dishonour in his own strong holds.

اشتهى الشرير صيد الاشرار واصل الصدّيقين يجدي.

ⲛⲓⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲛⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁϫⲣⲟ

Ο ασεβης ζητει την υπερασπισιν των κακων· αλλ' η ριζα του δικαιου αναδιδει.

The desires of the ungodly are evil; but the roots of the godly are firmly set.

في معصية الشفتين شرك الشرير. اما الصدّيق فيخرج من الضيق.

ⲉⲑⲃⲉ ⲛⲓⲛⲟⲃⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ϣⲁⲣⲉ ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ϩⲉⲓ ⲉ̀ϩⲁⲛⲫⲁϣ ϣⲁϥⲫⲱⲧ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲫⲏ ⲉⲧϫⲟⲩϣⲧ ⲛ̀ⲕⲁⲗⲱⲥ ⲥⲉⲛⲁⲛⲁⲓ ⲛⲁϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲁⲩ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲉϥⲉ̀ϩⲟϫϩⲉϫ ⲛ̀ϩⲁⲛⲯⲩⲭⲏ

Δι' αμαρτιαν χειλεων παγιδευεται ο ασεβης· ο δε δικαιος εξερχεται εκ στενοχωριας.

For the sin of his lips a sinner falls into snare; but a righteous man escapes from them.(13a)He whose looks are gentle shall be pitied, but he that contends in the gates will afflict souls.

الانسان يشبع خيرا من ثمر فمه ومكافأة يدي الانسان ترد له.

ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲩⲣⲟ ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛⲁⲥⲓ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛ̀ϯϣⲉⲃⲓⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲥⲉⲛⲁⲧⲏⲓϥ ⲛⲁϥ

Εκ των καρπων του στοματος αυτου ο ανθρωπος θελει εμπλησθη αγαθων· και η αμοιβη των χειρων του ανθρωπου θελει επιστρεψει εις αυτον.

The soul of a man shall be filled with good from the fruits of his mouth; and the recompence of his lips shall be given to him.

طريق الجاهل مستقيم في عينيه. اما سامع المشورة فهو حكيم.

ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲥⲉⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲟⲩ ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ϣⲁϥⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲁ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ

Η οδος του αφρονος ειναι ορθη εις τους οφθαλμους αυτου· ο δε ακουων συμβουλας ειναι σοφος.

The ways of fools are right in their own eyes; but a wise man hearkens to counsels.

غضب الجاهل يعرف في يومه. اما ساتر الهوان فهو ذكي.

ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ϣⲁϥⲟⲩⲱⲛϩ ⲙ̀ⲡⲉϥϫⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲡⲓⲉϩⲟⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲉϩⲟⲟⲩ ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ϣⲁϥⲭⲱⲃ ⲙ̀ⲡⲉϥϣⲱϣ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ

Ο αφρων φανερονει ευθυς την οργην αυτου· ο δε φρονιμος σκεπαζει το ονειδος αυτου.

A fool declares his wrath the same day; but a prudent man hides his own disgrace.

من يتفوه بالحق يظهر العدل والشاهد الكاذب يظهر غشا.

ⲟⲩⲛⲁϩϯ ⲉϥⲟⲩⲟⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁϥⲥⲁϫⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲡⲓⲙⲉⲑⲣⲉ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲡⲉ

Ο λαλων αληθειαν αναγγελλει το δικαιον· ο δε ψευδομαρτυς δολον.

A righteous man declares the open truth; but an unjust witness is deceitful.

يوجد من يهذر مثل طعن السيف. اما لسان الحكماء فشفاء.

ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲏ ⲉⲧϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ϫⲉ ⲥⲉϫⲱⲧϩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲏϥⲓ ⲛⲓⲗⲁⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁⲩⲧⲁⲗϭⲟ

Ο φλυαρος ειναι ως τραυματα μαχαιρας· η δε γλωσσα των σοφων, ιασις.

Some wound as they speak, like swords; but the tongues of the wise heal.

شفة الصدّيق تثبت الى الابد ولسان الكذب انما هو الى طرفة العين.

ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲧⲁϩⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲙⲉⲑⲣⲉ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲥ ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲇⲉ ⲉϥⲁⲥⲓⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟⲛⲧⲁϥ ⲛ̀ⲟⲩⲗⲁⲥ ⲛ̀ⲟϫⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ

Τα χειλη της αληθειας θελουσιν εισθαι σταθερα διαπαντος· η δε ψευδης γλωσσα μονον στιγμιαια.

True lips establish testimony; but a hasty witness has an unjust tongue.

الغش في قلب الذين يفكرون في الشر اما المشيرون بالسلام فلهم فرح

ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲉⲧϧⲉⲛ ⲡϩⲏⲧ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲟⲩⲱϣ ϯϩⲓⲣⲏⲛⲏ ⲉⲩⲟⲩⲛⲟϥ

Δολος ειναι εν τη καρδια των μηχανευομενων κακα· ευφροσυνη δε εις τους βουλευομενους ειρηνην.

There is deceit in the heart of him that imagines evil; but they that love peace shall rejoice.

لا يصيب الصدّيق شر. اما الاشرار فيمتلئون سوءا.

ⲙ̀ⲙⲟⲛ ϩⲗⲓ ⲛ̀ϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲛⲁⲣⲁⲛⲁϥ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲉⲩⲥⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

Ουδεμια βλαβη θελει συμβη εις τον δικαιον· οι δε ασεβεις θελουσιν εμπλησθη κακων.

No injustice will please a just man; but the ungodly will be filled with mischief.

كراهة الرب شفتا كذب. اما العاملون بالصدق فرضاه

ⲟⲩⲥⲱϥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲡⲉ ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲫⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲫⲛⲁϩϯ ϥϣⲏⲡ ⲛⲁϩⲣⲁϥ

Ψευδη χειλη βδελυγμα εις τον Κυριον· οι δε ποιουντες αληθειαν ειναι δεκτοι εις αυτον.

Lying lips are a abomination to the Lord; but he that deals faithfully is accepted with him.

الرجل الذكي يستر المعرفة. وقلب الجاهل ينادي بالحمق.

ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲑⲣⲟⲛⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϯ ⲡⲉ ⲛⲓϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲉⲩⲉ̀ⲓ̀ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲁϩⲟⲩⲓ

Ο φρονιμος ανθρωπος καλυπτει γνωσιν· η δε καρδια των αφρονων διακηρυττει μωριαν.

An understanding man is a throne of wisdom; but the heart of fools shall meet with curses.

يد المجتهدين تسود. اما الرخوة فتكون تحت الجزية.

ⲧϫⲓϫ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲱⲧⲡ ⲉⲥⲉ̀ⲁⲙⲟⲛⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲉⲙⲧⲟⲛ ⲛⲓⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉⲩϣⲱⲗ

Η χειρ των επιμελων θελει εξουσιαζει· οι δε οκνηροι θελουσιν εισθαι υποτελεις.

The hand of chosen men shall easily obtain rule; but the deceitful shall be for a prey.

الغم في قلب الرجل يحنيه والكلمة الطيبة تفرّحه.

ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲛ̀ϩⲟϯ ϣⲁϥϣⲑⲟⲣⲧⲉⲣ ⲙ̀ⲡϩⲏⲧ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩϣⲓⲛⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ϣⲁϥⲑⲣⲉϥⲟⲩⲛⲟϥ

Η λυπη εν τη καρδια του ανθρωπου ταπεινονει αυτην· ο δε καλος λογος ευφραινει αυτην.

A terrible word troubles the heart of a righteous man; but a good message rejoices him.

الصدّيق يهدي صاحبه. اما طريق الاشرار فتضلهم.

ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲥⲱⲟⲩⲛ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣϣⲫⲏⲣⲓ ⲉⲩⲉ̀ϭⲟϫⲓ ⲛ̀ⲥⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ⲥⲟⲣⲙⲟⲩ

Ο δικαιος υπερεχει του πλησιον αυτου· η δε οδος των ασεβων πλανα αυτους.

A just arbitrator shall be his own friend; but mischief shall pursue sinners; and the way of ungodly men shall lead them astray.

الرخاوة لا تمسك صيدا. اما ثروة الانسان الكريمة فهي الاجتهاد.

ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ ⲛ̀ⲛⲉⲧⲟⲧϥ ϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩϫⲟⲣϫⲥ ⲟⲩϫⲫⲟ ⲇⲉ ⲉϥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲡⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉϥⲟⲩⲁⲃ

Ο οκνηρος δεν επιτυγχανει του θηραματος αυτου· τα δε υπαρχοντα του επιμελους ανθρωπου ειναι πολυτιμα.

A deceitful man shall catch no game; but a blameless man is a precious possession.

في سبيل البر حياة وفي طريق مسلكه لا موت.

ⲁⲣⲉ ⲡⲱⲛϧ ϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲉϥⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲁⲩϭⲓ ⲉ̀ⲫⲙⲟⲩ

Εν τη οδω της δικαιοσυνης ειναι ζωη· και η πορεια της οδου αυτης δεν φερει εις θανατον.

In the ways of righteousness is life; but the ways of those that remember injuries lead to death.

إصحاح 13

الابن الحكيم يقبل تأديب ابيه والمستهزئ لا يسمع انتهارا.

ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲁ ⲡⲉϥⲓⲱⲧ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲁⲧⲥⲱⲧⲉⲙ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

Ο σοφος υιος δεχεται την διδασκαλιαν του πατρος· ο δε χλευαστης δεν ακουει ελεγχον.

A wise son is obedient to his father: but a disobedient son will be destroyed.

من ثمرة فمه ياكل الانسان خيرا ومرام الغادرين ظلم.

ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲉϥⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲛⲓⲯⲩⲭⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲉ ⲧϩⲟϯ ϣⲱⲡⲓ

Εκ των καρπων του στοματος αυτου ο ανθρωπος θελει φαγει αγαθα· η δε ψυχη των ανομων αδικιαν.

A good man shall eat of the fruits of righteousness: but the lives of transgressors shall perish before their time.

من يحفظ فمه يحفظ نفسه. ومن يشحر شفتيه فله هلاك.

ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱϥ ⲁϥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲥⲓⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲁϥⲉ̀ϯϩⲉⲗⲓ ⲛⲁϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ

Ο φυλαττων το στομα αυτου διαφυλαττει την ζωην αυτου· ο δε ανοιγων προπετως τα χειλη αυτου θελει απολεσθη.

He that keeps his own mouth keeps his own life: but he that is hasty with his lips shall bring terror upon himself.

نفس الكسلان تشتهي ولا شيء لها ونفس المجتهدين تسمن.

ϥϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ϫⲉ ⲁⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛⲉⲛϫⲓϫ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲁϣⲓⲣⲓ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲟⲩϫⲱϥ ⲛ̀ϩⲏⲧ

Η ψυχη του οκνηρου επιθυμει και δεν εχει· η δε ψυχη των επιμελων θελει χορτασθη.

Every slothful man desires, but the hands of the active are diligent.

الصدّيق يبغض كلام كذب والشرير يخزي ويخجل.

ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲟϫⲓ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ϣⲁϥϣⲓⲡⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲁϥϫⲓⲙⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲁⲣⲣⲏⲥⲓⲁ

Ο δικαιος μισει λογον ψευδη· ο δε ασεβης καθισταται δυσωδης και ατιμος.

A righteous man hates an unjust word: but an ungodly man is ashamed, and will have no confidence.

البر يحفظ الكامل طريقه والشر يقلب الخاطئ.

ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϩⲓ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ϣⲁⲣⲉ ⲫⲛⲟⲃⲓ ⲑⲣⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

Η δικαιοσυνη φυλαττει τον τελειον την οδον· η δε ασεβεια καταστρεφει τον αμαρτωλον.

يوجد من يتغانى ولا شيء عنده ومن يتفاقر وعنده غنى جزيل.

ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲣⲁⲙⲁⲟ ⲙ̀ⲙⲟⲛⲧⲟⲩ ϩⲗⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲏ ⲉⲧⲑⲉⲃⲓⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉⲩϧⲉⲛ ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲙ̀ⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ

Υπαρχει ανθρωπος οστις καμνει τον πλουσιον, και δεν εχει ουδεν· και αλλος οστις καμνει τον πτωχον, και εχει πλουτον πολυν.

There are some who, having nothing, enrich themselves: and there are some who bring themselves down in the midst of much wealth.

فدية نفس رجل غناه. اما الفقير فلا يسمع انتهارا.

ⲡⲥⲱϯ ⲛ̀ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲡⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲡⲓϩⲏⲕⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲁϥϥⲁⲓ ϧⲁ ⲟⲩⲙⲃⲟⲛ

Το λυτρον της ψυχης του ανθρωπου ειναι ο πλουτος αυτου· ο δε πτωχος δεν ακουει επιπληξιν.

A man’s own wealth is the ransom of his life: but the poor endures not threatening.

نور الصدّيقين يفرح وسراج الاشرار ينطفئ.

ⲟⲩⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲉⲧϣⲟⲡ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲫⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϥⲛⲁϭⲉⲛⲟ ⲛⲓⲯⲩⲭⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲭⲣⲟϥ ⲥⲉⲥⲟⲣⲉⲙ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲛⲟⲃⲓ

Το φως των δικαιων ειναι φαιδρον· ο δε λυχνος των ασεβων θελει σβεσθη.

The righteous always have light: but the light of the ungodly is quenched.(13a)Crafty souls go astray in sins: but just men pity, and are merciful.

الخصام انما يصير بالكبرياء ومع المتشاورين حكمة.

ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲩϣⲉⲛϩⲏⲧ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲩⲛⲁⲓ ⲡⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩϣⲱϣ ϣⲁϥⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲥⲱⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲟⲩ ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲉⲩ ⲛⲉ

Μονον απο της υπερηφανιας προερχεται η ερις· η δε σοφια ειναι μετα των δεχομενων συμβουλας.

A bad man does evil with insolence: but they that are judges of themselves are wise.

غنى البطل يقل والجامع بيده يزداد.

ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲉⲩⲓⲏⲥ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲁⲛⲟⲙⲓⲁ ϣⲁⲥϭⲣⲟϩ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲑⲱⲟⲩϯ ⲛⲁϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲉⲩⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ⲁϣⲁⲓ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥϣⲉⲛϩⲏⲧ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥϯ ⲉ̀ⲡⲟⲩϣⲁⲡ

Τα εκ ματαιοτητος πλουτη θελουσιν ελαττωθη· ο δε συναγων με την χειρα αυτου θελει αυξηνθη.

Wealth gotten hastily with iniquity is diminished: but he that gathers for himself with godliness shall be increased. The righteous is merciful, and lends.

الرجاء المماطل يمرض القلب والشهوة المتممة شجرة حياة.

ϥⲥⲟⲧⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧϯ ⲛ̀ⲧⲟⲧϥ ⲉ̀ⲉⲣⲃⲟⲏⲑⲓⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲏⲧ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲱϣ ⲟⲩⲟϩ ϥⲑⲣⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ϫⲟⲩϣⲧ ϧⲁϫⲱⲟⲩ ⲟⲩϣⲏⲛ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲡⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉⲥ

Η ελπις αναβαλλομενη ατονιζει την καρδιαν· το δε ποθουμενον, οταν ερχηται, ειναι δενδρον ζωης.

Better is he that begins to help heartily, than he that promises and leads another to hope: for a good desire is a tree of life.

من ازدرى بالكلمة يخرب نفسه ومن خشي الوصية يكافأ.

ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣⲕⲁⲧⲁⲫⲣⲟⲛⲓⲛ ⲛ̀ⲟⲩϩⲱⲃ ⲉⲩⲉⲣⲕⲁⲧⲁⲫⲣⲟⲛⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲫⲁⲓ ⲉϥⲉⲟⲩϫⲁⲓ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ ⲛ̀ⲛⲉ ϩⲗⲓ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ϣⲱⲡⲓ ⲛⲁϥ ⲟⲩⲃⲱⲕ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲉⲣⲉ ⲛⲉϥⲡⲣⲁⲝⲓⲥ ϣⲱⲡⲓ ⲉⲩⲥⲉⲃⲧⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱⲟⲩⲧⲉⲛ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲉϥⲙⲱⲓⲧ

Ο καταφρονων τον λογον θελει αφανισθη· ο δε φοβουμενος την εντολην, ουτος θελει ανταμειφθη.

He that slights a matter shall be slighted of it: but he that fears the commandment has health of soul.(13a)To a crafty son there shall be nothing good: but a wise servant shall have prosperous doings, and his way shall be directed aright.

شريعة الحكيم ينبوع حياة للحيدان عن اشراك الموت.

ⲫⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲡⲉ ⲡⲓⲁⲧⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲉϥⲉ̀ⲙⲟⲩ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲟⲩⲫⲁϣ

Ο νομος του σοφου ειναι πηγη ζωης, απομακρυνων απο παγιδων θανατου.

The law of the wise is fountain of life: but the man void of understanding shall die by a snare.

الفطنة الجيدة تمنح نعمة. اما طريق الغادرين فاوعر.

ⲟⲩⲕⲁϯ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ϣⲁϥϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ⲡⲥⲟⲩⲉⲛ ⲫⲛⲟⲙⲟⲥ ⲇⲉ ⲫⲁ ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲡⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲕⲁⲧⲁⲫⲣⲟⲛⲓⲛ ⲉⲩϧⲉⲛ ⲡⲧⲁⲕⲟ

Συνεσις αγαθη διδει χαριν· η δε οδος των παρανομων φερει εις ολεθρον.

Sound discretion gives favour, and to know the law is the part of a sound understanding: but the ways of scorners tend to destruction.

كل ذكي يعمل بالمعرفة والجاهل ينشر حمقا.

ⲥⲁⲃⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ ϣⲁϥⲉⲣϩⲱⲃ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ϣⲁϥⲫⲱⲣϣ ⲛ̀ⲧⲉϥⲕⲁⲕⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Πας φρονιμος πραττει μετα γνωσεως· ο δε αφρων ανακαλυπτει μωριαν.

Every prudent man acts with knowledge: but the fool displays his own mischief.

الرسول الشرير يقع في الشر والسفير الامين شفاء.

ⲟⲩⲟⲩⲣⲟ ⲉϥⲛⲁϣⲧ ϣⲁϥⲣⲁⲟⲩⲱ ⲉ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲣⲉⲙⲛ̀ϩⲱⲃ ⲇⲉ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ ϣⲁϥⲛⲁϩⲙⲉϥ

Ο κακος μηνυτης πιπτει εις δυστυχιαν· ο δε πιστος πρεσβυς ειναι ιασις.

A rash king shall fall into mischief: but a wise messenger shall deliver him.

فقر وهوان لمن يرفض التأديب. ومن يلاحظ التوبيخ يكرم.

ⲟⲩⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ⲛⲉⲙ ⲡϣⲱϣ ϣⲁⲥⲟⲗⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲃⲱ ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ϩⲁⲛⲥⲟϩⲓ ⲥⲉⲛⲁϯⲱⲟⲩ ⲛⲁϥ

Πτωχεια και αισχυνη θελουσιν εισθαι εις τον αποβαλλοντα την διδασκαλιαν· ο δε φυλαττων τον ελεγχον θελει τιμηθη.

Instruction removes poverty and disgrace: but he that attends to reproofs shall be honoured.

الشهوة الحاصلة تلذ النفس. اما كراهة الجهال فهي الحيدان عن الشر

ⲛⲓⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲉⲩⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲩⲑⲣⲉ ⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲟⲩⲛⲟϥ ⲛⲓϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲟⲩⲏⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙⲓ

Επιθυμια εκπληρωθεισα ευφραινει την ψυχην· εις δε τους αφρονας ειναι βδελυρον να εκκλινωσιν απο του κακου.

The desires of the godly gladden the soul, but the works of the ungodly are far from knowledge.

المساير الحكماء يصير حكيما ورفيق الجهال يضر.

ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲁⲧϩⲏⲧ ⲉϥⲉ̀ⲟⲩⲱⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Ο περιπατων μετα σοφων θελει εισθαι σοφος· ο δε συντροφος των αφρονων θελει απολεσθη.

If thou walkest with wise men thou shalt be wise: but he that walks with fools shall be known.

الشر يتبع الخاطئين والصدّيقون يجازون خيرا.

ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲥⲉⲛⲁⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ⲥⲉⲛⲁⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ

Κακον παρακολουθει τους αμαρτωλους· εις δε τους δικαιους θελει ανταποδοθη καλον.

Evil shall pursue sinners; but good shall overtake the righteous.

الصالح يورث بني البنين وثروة الخاطئ تذخر للصدّيق.

ⲟⲩⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲛ̀ⲣⲱⲙⲓ ϣⲁϥⲉⲣⲕⲗⲏⲣⲟⲛⲟⲙⲓⲛ ⲛ̀ⲛⲓϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥϣⲏⲣⲓ ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉϩⲓⲟⲩⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ

Ο αγαθος αφινει κληρονομιαν εις υιους υιων· ο πλουτος δε του αμαρτωλου θησαυριζεται δια τον δικαιον.

A good man shall inherit children’s children; and the wealth of ungodly men is laid up for the just.

في حرث الفقراء طعام كثير ويوجد هالك من عدم الحق.

ϩⲁⲛⲑⲙⲏⲓ ⲉⲩⲉ̀ⲉⲣⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲣⲟⲙⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲓⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲱϣⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Πολλην τροφην διδει ο αγρος των πτωχων· τινες δε δι' ελλειψιν κρισεως αφανιζονται.

The righteous shall spend many years in wealth: but the unrighteous shall perish suddenly.

من يمنع عصاه يمقت ابنه ومن احبه يطلب له التأديب.

ⲫⲏ ⲉⲧϯⲁⲥⲟ ⲉ̀ⲡⲉϥϣⲃⲱⲧ ⲁϥⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲡⲉϥϣⲏⲣⲓ ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥϣⲏⲣⲓ ϣⲁϥϯⲥⲃⲱ ⲛⲁϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲛ̀ϩⲏⲧ

Ο φειδομενος της ραβδου αυτου μισει τον υιον αυτου· αλλ' ο αγαπων αυτον παιδευει αυτον εν καιρω.

He that spares the rod hates his son: but he that loves, carefully chastens him.

الصدّيق يأكل لشبع نفسه. اما بطن الاشرار فيحتاج

ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ⲉϥⲟⲩⲱⲙ ϣⲁϥⲧⲥⲱ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲛⲓⲯⲩⲭⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲩⲉⲣϧⲁⲉ

Ο δικαιος τρωγει μεχρι χορτασμου της ψυχης αυτου· η δε κοιλια των ασεβων θελει στερεισθαι.

A just man eats and satisfies his soul: but the souls of the ungodly are in want.

إصحاح 14

حكمة المرأة تبني بيتها والحماقة تهدمه بيدها.

ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲏ ⲛ̀ϩⲓⲟⲙⲓ ϣⲁⲩⲕⲱⲧ ⲛ̀ϩⲁⲛⲏⲓ ϯⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲁⲥⲟⲩⲟϫⲡⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲥϫⲓϫ

Αι σοφαι γυναικες οικοδομουσι τον οικον αυτων· η δε αφρων κατασκαπτει αυτον δια των χειρων αυτης.

Wise women build houses: but a foolish one digs hers down with her hands.

السالك باستقامته يتقي الرب والمعوج طرقه يحتقره.

ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲱⲟⲩⲧⲉⲛ ⲁϥⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲕⲟⲗϫ ϩⲓ ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲉϥⲉ̀ϭⲓϣⲱϣ

Ο περιπατων εν τη ευθυτητι αυτου φοβειται τον Κυριον· ο δε σκολιος τας οδους αυτου καταφρονει αυτον.

He that walks uprightly fears the Lord; but he that is perverse in his ways shall be dishonoured.

في فم الجاهل قضيب لكبريائه. اما شفاه الحكماء فتحفظهم.

ⲟⲩϣⲃⲱⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϣⲱϣ ⲉⲧⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲉⲩⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

Εν στοματι αφρονος ειναι η ραβδος της υπερηφανιας· τα δε χειλη των σοφων θελουσι φυλαττει αυτους.

Out of the mouth of fools comes a rod of pride; but the lips of the wise preserve them.

حيث لا بقر فالمعلف فارغ. وكثرة الغلة بقوة الثور.

ⲫⲙⲁ ⲉⲧⲉⲙ̀ⲙⲟⲛ ⲉϩⲉ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛⲓⲟⲩⲟⲛϩϥ ⲥⲉⲧⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ ⲫⲙⲁ ⲇⲉ ⲉⲧⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲟⲩⲧⲁϩ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲥⲉⲟⲩⲟⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϫⲉ ⲧϫⲟⲙ ⲛ̀ϯⲉϩⲉⲥ

Οπου δεν ειναι βοες, η αποθηκη ειναι κενη· η δε αφθονια των γεννηματων ειναι εκ της δυναμεως του βοος.

Where no oxen are, the cribs are clean; but where there is abundant produce, the strength of the ox is apparent.

الشاهد الامين لن يكذب والشاهد الزور يتفوه بالاكاذيب.

ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ ⲙ̀ⲡⲁϥϫⲉⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ϣⲁϥϩⲓⲥⲁϩϯ ϫⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲛ̀ⲟϫⲓ

Ο αληθης μαρτυς δεν θελει ψευδεσθαι· ο δε ψευδης μαρτυς εκχεει ψευδη.

A faithful witness does not lie; but an unjust witness kindles falsehoods.

المستهزئ يطلب الحكمة ولا يجدها. والمعرفة هينة للفهيم.

ⲉⲕⲉ̀ⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲉⲕϫⲉⲙⲥ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲉⲥⲙⲟⲧⲉⲛ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ

Ο χλευαστης ζητει σοφιαν και δεν ευρισκει· εις δε τον συνετον ειναι ευκολος η μαθησις.

Thou shalt seek wisdom with bad men, and shalt not find it; but discretion is easily available with the prudent.

اذهب من قدام رجل جاهل اذ لا تشعر بشفتي معرفة.

ϩⲱⲃ ⲇⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ ϩⲁⲛϫⲁϫⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϩⲁⲛϩⲟⲡⲗⲟⲛ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϯ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉ

Υπαγε κατεναντι του αφρονος ανθρωπου και δεν θελεις ευρει χειλη συνεσεως.

All things are adverse to a foolish man; but wise lips are the weapons of discretion.

حكمة الذكي فهم طريقه وغباوة الجهال غش.

ⲧⲉⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ϯⲙⲉⲧⲁⲧⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲁⲥϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲗⲁⲛⲏ

Η σοφια του φρονιμου ειναι να γνωριζη την οδον αυτου· η δε μωρια των αφρονων αποπλανησις.

The wisdom of the prudent will understand their ways; but the folly of fools leads astray.

الجهال يستهزئون بالاثم. وبين المستقيمين رضى.

ⲛⲓⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲧⲟⲩⲃⲟ ⲛⲓⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉϣⲏⲡ

Οι αφρονες γελωσιν εις την ανομιαν· εν μεσω δε των ευθεων ειναι χαρις.

The houses of transgressors will need purification; but the houses of the just are acceptable.

القلب يعرف مرارة نفسه. وبفرحه لا يشاركه غريب

ⲟⲩϩⲏⲧ ⲛ̀ⲣⲉϥⲕⲁϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲉϥⲟⲩⲛⲟϥ ⲙ̀ⲡⲁϥⲙⲟⲩϫⲧ ⲛⲉⲙ ⲡϣⲱϣ

Η καρδια του ανθρωπου γνωριζει την πικριαν της ψυχης αυτου· και ξενος δεν συμμετεχει της χαρας αυτης.

If a man’s mind is intelligent, his soul is sorrowful; and when he rejoices, he has no fellowship with pride.

بيت الاشرار يخرب وخيمة المستقيمين تزهر.

ⲛⲓⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲛⲁⲧⲁⲕⲟ ⲛⲓⲥⲕⲩⲛⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲥⲉⲛⲁⲥⲉⲙⲛⲓ

Η οικια των ασεβων θελει αφανισθη· η δε σκηνη των ευθεων θελει ανθει.

The houses of ungodly men shall be utterly destroyed; but the tabernacles of them that walk uprightly shall stand.

توجد طريق تظهر للانسان مستقيمة وعاقبتها طرق الموت.

ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉⲣⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲣⲟϥ ϫⲉ ϥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲧⲉϥϧⲁⲉ̀ ⲇⲉ ⲉⲥϩⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲧϧⲁⲏ̀ ⲛ̀ⲁⲙⲉⲛϯ

Υπαρχει οδος, ητις φαινεται ορθη εις τον ανθρωπον, αλλα τα τελη αυτης φερουσιν εις θανατον.

There is a way which seems to be right with men, but the ends of it reach to the depths of hell.

ايضا في الضحك يكتئب القلب وعاقبة الفرح حزن.

ϧⲉⲛ ⲛⲓⲟⲩⲛⲟϥ ⲙ̀ⲡⲁϥⲙⲟⲩϫⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲡⲓⲣⲁϣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϧⲁⲉ̀ ϣⲁϥⲓ̀ ⲉ̀ⲡϧⲏⲓⲃⲓ

Ετι και εις τον γελωτα πονει η καρδια· και το τελος της χαρας ειναι λυπη.

Grief mingles not with mirth; and joy in the end comes to grief.

المرتد في القلب يشبع من طرقه والرجل الصالح مما عنده.

ϥⲛⲁⲙⲁϩⲏⲧϥ ⲛ̀ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲛⲁϣⲧ ϩⲏⲧ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ϥⲛⲁⲟⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥⲙⲉⲩⲓ

Ο διεφθαρμενος την καρδιαν θελει εμπλησθη απο των οδων αυτου· ο δε αγαθος ανθρωπος αφ' εαυτου.

A stout-hearted man shall be filled with his own ways; and a good man with his own thoughts.

الغبي يصدق كل كلمة والذكي ينتبه الى خطواته.

ⲡⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϣⲁϥⲧⲉⲛϩⲉⲧ ⲥⲁϫⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲡⲓⲡⲁⲛⲟⲩⲣⲅⲟⲥ ⲇⲉ ϣⲁϥⲓ̀ ⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛϩⲏⲧ

Ο απλους πιστευει εις παντα λογον· ο δε φρονιμος προσεχει εις τα βηματα αυτου.

The simple believes every word: but the prudent man betakes himself to after-thought.

الحكيم يخشى ويحيد عن الشر والجاهل يتصلف ويثق.

ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ⲉⲧⲁϥⲉⲣϩⲟϯ ⲁϥⲣⲓⲕⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉⲣⲉ̀ϩⲑⲏϥ ⲭⲏ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ ϣⲁϥⲙⲟⲩϫⲧ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

Ο σοφος φοβειται και φευγει απο του κακου· αλλ' ο αφρων προχωρει και θρασυνεται.

A wise man fears, and departs from evil; but the fool trusts in himself, and joins himself with the transgressor.

السريع الغضب يعمل بالحمق وذو المكايد يشنأ.

ⲡⲓⲣⲉϥϫⲱⲛⲧ ⲛ̀ⲭⲱⲗⲉⲙ ⲁϥⲉⲣϩⲱⲃ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲧⲥⲟϭⲛⲓ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥϥⲁⲓ ϧⲁ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ϩⲱⲃ

Ο οξυθυμος πραττει αστοχαστως· και ο κακοβουλος ανθρωπος ειναι μισητος.

A passionate man acts inconsiderately; but a sensible man bears up under many things.

الاغبياء يرثون الحماقة والاذكياء يتوجون بالمعرفة.

ⲉⲩⲉ̀ⲫⲱϣ ⲛ̀ϯⲕⲁⲕⲓⲁ ⲉ̀ϩⲣⲁⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϯ

Οι αφρονες κληρονομουσι μωριαν· οι δε φρονιμοι στεφανουνται συνεσιν.

Fools shall have mischief for their portion; but the prudent shall take fast hold of understanding.

الاشرار ينحنون امام الاخيار والاثمة لدى ابواب الصدّيق.

ⲉⲩⲉ̀ⲥⲗⲁϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲩⲉ̀ϣⲉⲙϣⲓ ⲛⲁϩⲣⲉⲛ ⲫⲣⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ

Οι κακοι υποκλινουσιν εμπροσθεν των αγαθων, και οι ασεβεις εις τας πυλας των δικαιων.

Evil men shall fall before the good; and the ungodly shall attend at the gates of the righteous.

ايضا من قريبه يبغض الفقير ومحبو الغني كثيرون.

ϩⲁⲛϣⲫⲏⲣ ⲉⲩⲉ̀ⲙⲉⲥⲧⲉ ϩⲁⲛϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ϩⲏⲕⲓ ⲥⲉⲟϣ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲁⲙⲁⲟ

Ο πτωχος μισειται και υπο του πλησιον αυτου· του δε πλουσιου οι φιλοι πολλοι.

Friends will hate poor friends; but the friends of the rich are many.

من يحتقر قريبه يخطئ ومن يرحم المساكين فطوبى له

ⲫⲏ ⲉⲧϣⲱϣ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲏⲕⲓ ϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲏⲕⲓ ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧϥ

Ο καταφρονων τον πλησιον αυτου αμαρτανει· ο δε ελεων τους πτωχους ειναι μακαριος.

He that dishonours the needy sins: but he that has pity on the poor is most blessed.

اما يضل مخترعو الشر. اما الرحمة والحق فيهديان مخترعي الخير

ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲥⲟⲣⲉⲙ ⲥⲉⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲛⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲁⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲥⲉⲥⲱⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲫⲛⲁⲓ ⲁⲛ ⲛⲉⲙ ⲫⲛⲁϩϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲙⲉⲧⲛⲁⲏⲧ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲫⲛⲁϩϯ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲛⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲛ

Δεν πλανωνται οι βουλευομενοι κακον; ελεος ομως και αληθεια θελει εισθαι εις τους βουλευομενους αγαθον.

They that go astray devise evils: but the good devise mercy and truth. The framers of evil do not understand mercy and truth: but compassion and faithfulness are with the framers of good.

في كل تعب منفعة. وكلام الشفتين انما هو الى الفقر.

ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧϥⲓⲣⲱⲟⲩϣ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩϩⲟⲩⲟ ϣⲟⲡ ⲛ̀ϧⲏⲧϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲣϩⲏⲇⲩⲛⲉⲥⲑⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲧϯⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲛⲁϥ ⲁⲛ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉϥⲉⲣϧⲁⲉ̀

Εν παντι κοπω υπαρχει κερδος· η δε φλυαρια των χειλεων φερει μονον εις ενδειαν.

With every one who is careful there is abundance: but the pleasure-taking and indolent shall be in want.

تاج الحكماء غناهم. تقدم الجهال حماقة.

ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲡⲉ ⲡⲓⲥⲉⲃ ⲡⲓϫⲓⲛⲙⲟϣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲉⲙ ⲛⲟⲩⲉⲣⲏⲟⲩ ϥϩⲱⲟⲩ

Τα πλουτη των σοφων ειναι στεφανος εις αυτους· των δε αφρονων η υπεροχη μωρια.

A prudent man is the crown of the wise: but the occupation of fools is evil.

الشاهد الامين منجي النفوس. ومن يتفوه بالاكاذيب فغش.

ϥⲛⲁⲛⲟϩⲉⲙ ⲛ̀ϩⲁⲛⲯⲩⲭⲏ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲉϥⲉⲛϧⲟⲧ ϣⲁϥϩⲓⲥⲁϩϯ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ

Ο αληθης μαρτυς ελευθερονει ψυχας· ο δε δολιος εκχεει ψευδη.

A faithful witness shall deliver a soul from evil: but a deceitful man kindles falsehoods.

في مخافة الرب ثقة شديدة ويكون لبنيه ملجأ.

ϧⲉⲛ ⲧϩⲟϯ ⲙ̀ⲡϭ̅ⲥ̅ ⲥϣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩϫⲟⲙ

Εν τω φοβω του Κυριου ειναι ελπις ισχυρα· και εις τα τεκνα αυτου θελει υπαρχει καταφυγιον.

In the fear of the Lord is strong confidence: and he leaves his children a support.

مخافة الرب ينبوع حياة للحيدان عن اشراك الموت.

Ο φοβος του Κυριου ειναι πηγη ζωης, απομακρυνων απο παγιδων θανατου.

The commandment of the Lord is a fountain of life; and it causes men to turn aside from the snare of death.

في كثرة الشعب زينة الملك. وفي عدم القوم هلاك الامير.

Εν τω πληθει του λαου ειναι η δοξα του βασιλεως· εν δε τη ελλειψει του λαου ο αφανισμος του ηγεμονευοντος.

In a populous nation is the glory of a king: but in the failure of people is the ruin of a prince.

بطيء الغضب كثير الفهم. وقصير الروح معلي الحمق.

Ο μακροθυμος εχει μεγαλην φρονησιν· ο δε οξυθυμος ανεγειρει την αφροσυνην αυτου.

A man slow to wrath abounds in wisdom: but a man of impatient spirit is very foolish.

حياة الجسد هدوء القلب ونخر العظام الحسد.

Η υγιαινουσα καρδια ειναι ζωη της σαρκος· ο δε φθονος σαπρια των οστεων.

A meek-spirited man is a healer of the heart: but a sensitive heart is a corruption of the bones.

ظالم الفقير يعير خالقه ويمجده راحم المسكين.

Ο καταθλιβων τον πενητα ονειδιζει τον Ποιητην αυτου· ο δε τιμων αυτον ελεει τον πτωχον.

He that oppresses the needy provokes his Maker: but he that honours him has pity upon the poor.

الشرير يطرد بشره. اما الصدّيق فواثق عند موته.

Ο ασεβης εκτινασσεται εν τη ασεβεια αυτου· ο δε δικαιος και εν τω θανατω αυτου εχει ελπιδα.

The ungodly shall be driven away in his wickedness: but he who is secure in his own holiness is just.

في قلب الفهيم تستقر الحكمة وما في داخل الجهال يعرف.

Εν τη καρδια του συνετου επαναπαυεται σοφια· εν μεσω δε των αφρονων φανερουται.

There is wisdom in the good heart of a man: but in the heart of fools it is not discerned.

البر يرفع شان الامة وعار الشعوب الخطية.

Η δικαιοσυνη υψονει εθνος· η δε αμαρτια ειναι ονειδος λαων.

Righteousness exalts a nation: but sins diminish tribes.

رضوان الملك على العبد الفطن وسخطه يكون على المخزي

Ευνοια του βασιλεως ειναι προς φρονιμον δουλον· θυμος δε αυτου προς τον προξενουντα αισχυνην.

An understanding servant is acceptable to a king; and by his good behaviour he removes disgrace.

إصحاح 15

الجواب الليّن يصرف الغضب والكلام الموجع يهيج السخط.

Η γλυκεια αποκρισις καταπραυνει θυμον· αλλ' ο λυπηρος λογος διεγειρει οργην.

A reprover is better than a stiff-necked man: for when the latter is suddenly set on fire, there shall be no remedy.

لسان الحكماء يحسن المعرفة وفم الجهال ينبع حماقة.

Η γλωσσα των σοφων καλλωπιζει την γνωσιν· το στομα δε των αφρονων εξερευγεται μωριαν.

When the righteous are praised, the people will rejoice: but when the ungodly rule, men mourn.

في كل مكان عينا الرب مراقبتين الطالحين والصالحين.

Οι οφθαλμοι του Κυριου ειναι εν παντι τοπω, παρατηρουντες κακους και αγαθους.

When a man loves wisdom, his father rejoices: but he that keeps harlots will waste wealth.

هدوء اللسان شجرة حياة واعوجاجه سحق في الروح.

Η υγιαινουσα γλωσσα ειναι δενδρον ζωης· η δε διεστραμμενη, συντριψις εις το πνευμα.

A righteous king establishes a country: but a transgressor destroys it.

الاحمق يستهين بتأديب ابيه اما مراعي التوبيخ فيذكى.

Ο αφρων καταφρονει την διδασκαλιαν του πατρος αυτου· ο δε φυλαττων ελεγχον ειναι φρονιμος.

He that prepares a net in the way of his own friend, entangles his own feet in it.

في بيت الصدّيق كنز عظيم وفي دخل الاشرار كدر.

Εν τω οικω του δικαιου ειναι θησαυρος πολυς· εις δε το εισοδημα του ασεβους διασκορπισμος.

A great snare is spread for a sinner: but the righteous shall be in joy and gladness.

شفاه الحكماء تذر معرفة. اما قلب الجهال فليس كذلك

Τα χειλη των σοφων διαδιδουσι γνωσιν· αλλ' η καρδια των αφρονων δεν ειναι ουτως.

A righteous man knows how to judge for the poor: but the ungodly understands not knowledge; and the poor man has not an understanding mind.

ذبيحة الاشرار مكرهة الرب وصلاة المستقيمين مرضاته.

Η θυσια των ασεβων ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· αλλ' η δεησις των ευθεων ευπροσδεκτος εις αυτον.

Lawless men burn down a city: but wise men turn away wrath.

مكرهة الرب طريق الشرير. وتابع البر يحبه.

Βδελυγμα ειναι εις τον Κυριον η οδος του ασεβους· αγαπα δε τον θηρευοντα την δικαιοσυνην.

A wise man shall judge nations: but a worthless man being angry laughs and fears not.

تأديب شر لتارك الطريق. مبغض التوبيخ يموت.

Η διδασκαλια ειναι δυσαρεστος εις τον εγκαταλειποντα την οδον· ο μισων τον ελεγχον θελει τελευτησει.

Bloody men hate a holy person, but the upright will seek his soul.

الهاوية والهلاك امام الرب. كم بالحري قلوب بني آدم.

Ο αδης και η απωλεια ειναι εμπροσθεν του Κυριου· ποσω μαλλον αι καρδιαι των υιων των ανθρωπων;

A fool utters all is mind: but the wise reserves his in part.

المستهزئ لا يحب موبخه. الى الحكماء لا يذهب.

Ο χλευαστης δεν αγαπα τον ελεγχοντα αυτον, ουδε θελει υπαγει προς τους σοφους.

When a king hearkens to unjust language, all his subjects are transgressors.

القلب الفرحان يجعل الوجه طلقا وبحزن القلب تنسحق الروح.

Καρδια ευφραινομενη ιλαρυνει το προσωπον· υπο δε της λυπης της καρδιας καταθλιβεται το πνευμα.

When the creditor and debtor meet together, the Lord oversees them both.

قلب الفهيم يطلب معرفة وفم الجهال يرعى حماقة.

Η καρδια του συνετου ζητει γνωσιν· το δε στομα των αφρονων βοσκει μωριαν.

When a king judges the poor in truth, his throne shall be established for a testimony.

كل ايام الحزين شقية. اما طيب القلب فوليمة دائمة.

Πασαι αι ημεραι του τεθλιμμενου ειναι κακαι· ο δε ευφραινομενος την καρδιαν εχει ευωχιαν παντοτεινην.

Stripes and reproofs give wisdom: but an erring child disgraces his parents.

القليل مع مخافة الرب خير من كنز عظيم مع همّ.

Καλητερον το ολιγον εν φοβω Κυριου, παρα θησαυροι πολλοι και ταραχη εν αυτοις.

When the ungodly abound, sins abound: but when they fall, the righteous are warned.

اكلة من البقول حيث تكون المحبة خير من ثور معلوف ومعه بغضة.

Καλητερον ξενισμος λαχανων μετα αγαπης, παρα μοσχος σιτευτος μετα μισους.

Chasten thy son, and he shall give thee rest; and he shall give honour to thy soul.

الرجل الغضوب يهيج الخصومة وبطيء الغضب يسكّن الخصام.

Ο θυμωδης ανθρωπος διεγειρει μαχας· ο δε μακροθυμος καταπαυει εριδας.

There shall be no interpreter to a sinful nation: but he that observes the law is blessed.

طريق الكسلان كسياج من شوك وطريق المستقيمين منهج.

Η οδος του οκνηρου ειναι ως πεφραγμενη απο ακανθας· αλλ' η οδος των ευθεων ειναι εξωμαλισμενη.

A stubborn servant will not be reproved by words: for even if he understands, still he will not obey.

الابن الحكيم يسرّ اباه والرجل الجاهل يحتقر امه.

Υιος σοφος ευφραινει πατερα· ο δε μωρος ανθρωπος καταφρονει την μητερα αυτου.

If thou see a man hasty in his words, know that the fool has hope rather than he.

الحماقة فرح لناقص الفهم. اما ذو الفهم فيقوّم سلوكه.

Η μωρια ειναι χαρα εις τον ενδεη φρενων· ο δε συνετος ανθρωπος περιπατει ορθως.

He that lives wantonly from a child, shall be a servant, and in the end shall grieve over himself.

مقاصد بغير مشورة تبطل وبكثرة المشيرين تقوم.

Οπου συμβουλιον δεν υπαρχει, οι σκοποι ματαιονονται· εν δε τω πληθει των συμβουλων στερεονονται.

A furious man stirs up strife, and a passionate man digs up sin.

للانسان فرح بجواب فمه والكلمة في وقتها ما احسنها.

Χαρα εις τον ανθρωπον δια την αποκρισιν του στοματος αυτου, και λογος εν καιρω, ποσον καλος ειναι.

Pride brings a man low, but the Lord upholds the humble-minded with honour.

طريق الحياة للفطن الى فوق للحيدان عن الهاوية من تحت.

Η οδος της ζωης εις τον συνετον ειναι προς τα ανω, δια να εκκλινη απο του αδου κατω.

He that shares with a thief, hates his own soul: and if any having heard an oath uttered tell not of it,

الرب يقلع بيت المتكبرين ويوطد تخم الارملة.

Ο Κυριος καταστρεφει τον οικον των υπερηφανων· στερεονει δε το οριον της χηρας.

they fearing and reverencing men unreasonably have been overthrown, but he that trusts in the Lord shall rejoice. Ungodliness causes a man to stumble: but he that trusts in his master shall be safe.

مكرهة الرب افكار الشرير وللاطهار كلام حسن.

Οι λογισμοι του πονηρου ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· των δε καθαρων οι λογοι ευαρεστοι.

Many wait on the favour of rulers; but justice comes to a man from the Lord.

المولع بالكسب يكدر بيته. والكاره الهدايا يعيش.

Ο δωροληπτης ταραττει τον οικον αυτου· αλλ' οστις μισει τα δωρα θελει ζησει.

A righteous man is an abomination to an unrighteous man, and the direct way is an abomination to the sinner.

قلب الصدّيق يتفكر بالجواب وفم الاشرار ينبع شرورا

Η καρδια του δικαιου προμελετα δια να αποκριθη· το δε στομα των ασεβων εξερευγεται κακα.

الرب بعيد عن الاشرار ويسمع صلاة الصدّيقين.

Ο Κυριος ειναι μακραν απο των ασεβων· εισακουει δε της δεησεως των δικαιων.

نور العينين يفرّح القلب. الخبر الطيب يسمن العظام.

Το φως των οφθαλμων ευφραινει την καρδιαν· και η καλη φημη παχυνει τα οστα.

الاذن السامعة توبيخ الحياة تستقر بين الحكماء.

Το ωτιον, το οποιον ακουει τον ελεγχον της ζωης, διατριβει μεταξυ των σοφων.

من يرفض التأديب يرذل نفسه ومن يسمع للتوبيخ يقتني فهما.

Οστις απωθει την διδασκαλιαν, αποστρεφεται την ψυχην αυτου· αλλ' οστις ακουει τον ελεγχον, αποκτα συνεσιν.

مخافة الرب ادب وحكمة وقبل الكرامة التواضع

Ο φοβος του Κυριου ειναι διδασκαλια σοφιας· και η ταπεινωσις προπορευεται της δοξης.

إصحاح 16

للانسان تدابير القلب ومن الرب جواب اللسان.

Του ανθρωπου ειναι αι προπαρασκευαι της καρδιας· παρα δε του Κυριου η αποκρισις της γλωσσης.

كل طرق الانسان نقية في عيني نفسه. والرب وازن الارواح.

Πασαι αι οδοι του ανθρωπου φαινονται ορθαι εις τους οφθαλμους αυτου· πλην ο Κυριος σταθμιζει τα πνευματα.

الق على الرب اعمالك فتثبت افكارك.

Αφιερονε τα εργα σου εις τον Κυριον, και αι βουλαι σου θελουσι στερεωθη.

الرب صنع الكل لغرضه والشرير ايضا ليوم الشر.

Ο Κυριος εκαμε τα παντα δι' εαυτον, ετι και τον ασεβη δια την ημεραν την κακην.

مكرهة الرب كل متشامخ القلب. يدا ليد لا يتبرأ.

Βδελυγμα εις τον Κυριον ειναι πας υψηλοκαρδιος· και χειρ με χειρα αν συναπτηται, δεν θελει μενει ατιμωρητος.

بالرحمة والحق يستر الاثم وفي مخافة الرب الحيدان عن الشر.

Δια χαριτος και αληθειας καθαριζεται η ανομια· και δια του φοβου του Κυριου εκκλινουσιν οι ανθρωποι απο του κακου.

اذا ارضت الرب طرق انسان جعل اعداءه ايضا يسالمونه.

Οταν ο Κυριος αρεσκηται εις τας οδους του ανθρωπου, και τους εχθρους αυτου ειρηνευει μετ' αυτου.

القليل مع العدل خير من دخل جزيل بغير حق.

Καλητερον ολιγον μετα δικαιοσυνης, παρα εισοδηματα μεγαλα μετα αδικιας.

قلب الانسان يفكر في طريقه والرب يهدي خطوته.

Η καρδια του ανθρωπου βουλευεται την οδον αυτου· αλλ' ο Κυριος διευθυνει τα βηματα αυτου.

في شفتي الملك وحي. في القضاء فمه لا يخون

Χρησμος ειναι εις τα χειλη του βασιλεως· το στομα αυτου δεν σφαλλει εν τη κρισει.

قبّان الحق وموازينه للرب. كل معايير الكيس عمله.

Δικαια σταθμη και πλαστιγξ ειναι του Κυριου· παντα τα ζυγια του σακκιου ειναι εργου αυτου.

مكرهة الملوك فعل الشر لان الكرسي يثبت بالبر.

Βδελυγμα ειναι εις τους βασιλεις να πραττωσιν ανομιαν· διοτι ο θρονος στερεονεται μετα της δικαιοσυνης.

مرضاة الملوك شفتا حق والمتكلم بالمستقيمات يحب.

Τα δικαια χειλη ειναι ευπροσδεκτα εις τους βασιλεις, και αγαπωσι τον λαλουντα ορθα.

غضب الملك رسل الموت والانسان الحكيم يستعطفه.

Θυμος βασιλεως ειναι αγγελος θανατου· αλλ' ο σοφος ανθρωπος καταπραυνει αυτον.

في نور وجه الملك حياة ورضاه كسحاب المطر المتأخر.

Εις το φως του προσωπου του βασιλεως ειναι ζωη· και η ευνοια αυτου ειναι ως νεφος οψιμου βροχης.

قنية الحكمة كم هي خير من الذهب وقنية الفهم تختار على الفضة.

Ποσον καλητερα ειναι η αποκτησις της σοφιας παρα το χρυσιον και προκριτωτερα η αποκτησις της συνεσεως παρα το αργυριον

منهج المستقيمين الحيدان عن الشر. حافظ نفسه حافظ طريقه

Η οδος των ευθεων ειναι να εκκλινωσιν απο του κακου· οστις φυλαττει την οδον αυτου, διατηρει την ψυχην αυτου.

قبل الكسر الكبرياء وقبل السقوط تشامخ الروح.

Η υπερηφανια προηγειται του ολεθρου, και υψηλοφροσυνη του πνευματος προηγειται της πτωσεως.

تواضع الروح مع الودعاء خير من قسم الغنيمة مع المتكبرين.

Καλητερον να ηναι τις ταπεινοφρων μετα των ταπεινων, παρα να μοιραζη λαφυρα μετα των υπερηφανων.

الفطن من جهة امر يجد خيرا. ومن يتكل على الرب فطوبى له.

Ο συνετος εις τα πραγματα θελει ευρει καλον· και ο ελπιζων επι τον Κυριον ειναι μακαριος.

حكيم القلب يدعى فهيما وحلاوة الشفتين تزيد علما.

Ο σοφος την καρδιαν θελει ονομαζεσθαι φρονιμος· και η γλυκυτης των χειλεων προσθετει μαθησιν.

الفطنة ينبوع حياة لصاحبها وتأديب الحمقى حماقة.

Η συνεσις ειναι πηγη ζωης εις τον εχοντα αυτην· η δε παιδεια των αφρονων μωρια.

قلب الحكيم يرشد فمه ويزيد شفتيه علما.

Η καρδια του σοφου συνετιζει το στομα αυτου, και εις τα χειλη αυτου προσθετει μαθησιν.

الكلام الحسن شهد عسل حلو للنفس وشفاء للعظام.

Κηρηθρα μελιτος οι ευαρεστοι λογοι· γλυκυτης εις την ψυχην και ιασις εις τα οστα.

توجد طريق تظهر للانسان مستقيمة وعاقبتها طرق الموت.

Υπαρχει οδος ητις φαινεται ορθη εις τον ανθρωπον, αλλα τα τελη αυτης ειναι οδοι θανατου.

نفس التعب تتعب له لان فمه يحثّه.

Ο εργαζομενος εργαζεται δι' εαυτον· διοτι το στομα αυτου αναγκαζει αυτον.

الرجل اللئيم ينبش الشر وعلى شفتيه كالنار المتقدة.

Ο αχρειος ανθρωπος σκαπτει κακον· και εις τα χειλη αυτου ειναι ως πυρ καιον.

رجل الاكاذيب يطلق الخصومة والنمّام يفرّق الاصدقاء.

Ο διεστραμμενος ανθρωπος διασπειρει εριδας· και ο ψιθυριστης διαχωριζει τους στενωτερους φιλους.

الرجل الظالم يغوي صاحبه ويسوقه الى طريق غير صالحة.

Ο βιαιος ανθρωπος αποπλανα τον πλησιον αυτου και φερει αυτον εις οδον ουχι καλην·

من يغمض عينيه ليفكر في الاكاذيب ومن يعض شفتيه فقد اكمل شرا.

Κλειων τους οφθαλμους αυτου μηχαναται διεστραμμενα· δαγκανων τα χειλη αυτου εκτελει το κακον.

تاج جمال شيبة توجد في طريق البر.

Η πολια ειναι στεφανος δοξης, ευρισκομενη εν τη οδω της δικαιοσυνης.

البطيء الغضب خير من الجبار ومالك روحه خير ممن يأخذ مدينة.

Καλητερος ο μακροθυμος παρα τον δυνατον· και ο εξουσιαζων το πνευμα αυτου παρα τον εκπορθουντα πολιν.

القرعة تلقى في الحضن ومن الرب كل حكمها

Ο κληρος ριπτεται εις την καλπην· ολη ομως η κρισις αυτου ειναι παρα Κυριου.

إصحاح 17

لقمة يابسة ومعها سلامة خير من بيت ملآن ذبائح مع خصام.

Καλητερον ξηρον ψωμιον και ειρηνη μετ' αυτου, παρα οικον πληρη θυματων μετα εριδος.

العبد الفطن يتسلط على الابن المخزي ويقاسم الاخوة الميراث.

Ο φρονιμος υπηρετης θελει εξουσιαζει επι υιου αισχυνης και θελει συμμοιρασθη την κληρονομιαν μεταξυ αδελφων.

البوطة للفضة والكور للذهب وممتحن القلوب الرب.

Το χωνευτηριον δοκιμαζει τον αργυρον και η καμινος τον χρυσον, ο δε Κυριος τας καρδιας.

الفاعل الشر يصغى الى شفة الاثم والكاذب يأذن للسان فساد.

Ο κακοποιος υπακουει εις τα ανομα χειλη· ο ψευστης διδει ακροασιν εις την κακην γλωσσαν.

المستهزئ بالفقير يعيّر خالقه. الفرحان ببلية لا يتبرأ.

Οστις περιγελα τον πτωχον, ονειδιζει τον Ποιητην αυτου· οστις χαιρει εις συμφορας, δεν θελει μεινει ατιμωρητος.

تاج الشيوخ بنو البنين وفخر البنين آباؤهم.

Τεκνα τεκνων ειναι ο στεφανος των γεροντων· και η δοξα των τεκνων οι πατερες αυτων.

لا تليق بالاحمق شفة السودد. كم بالاحرى شفة الكذب بالشريف.

Χειλη υπεροχης δεν αρμοζουσιν εις τον αφρονα· πολυ ολιγωτερον χειλη ψευδους εις τον αρχοντα.

الهدية حجر كريم في عيني قابلها. حيثما تتوجه تفلح.

Το δωρον ειναι ως λιθος πολυτιμος εις τους οφθαλμους του δωροδοκουμενου· οπου τουτο εμφανισθη, κατορθονει.

من يستر معصية يطلب المحبة ومن يكرر أمرا يفرق بين الاصدقاء

Οστις κρυπτει παραβασιν, ζητει φιλιαν· αλλ' οστις επαναλεγει το πραγμα, χωριζει τους στενωτερους φιλους.

الانتهار يؤثر في الحكيم اكثر من مئة جلدة في الجاهل.

Περισσοτερον τυπτει ο ελεγχος τον φρονιμον, παρα εκατον μαστιγωσεις τον αφρονα.

الشرير انما يطلب التمرد فيطلق عليه رسول قاس.

Ο κακος ζητει μονον στασεις· δια τουτο αγγελος σκληρος θελει πεμφθη κατ' αυτου.

ليصادف الانسان دبة ثكول ولا جاهل في حماقته.

Ας απαντηση τον ανθρωπον αρκτος στερηθεισα των τεκνων αυτης και ουχι αφρων εν τη μωρια αυτου.

من يجازي عن خير بشر لن يبرح الشر من بيته.

Οστις αποδιδει κακον αντι καλου, κακον δεν θελει αναχωρησει απο του οικου αυτου.

ابتداء الخصام اطلاق الماء. فقبل ان تدفق المخاصمة اتركها.

Οστις αρχιζει φιλονεικιαν, ειναι ως ο εκφραττων υδατα· οθεν παυσον απο της φιλονεικιας πριν εξαφθη.

مبرّئ المذنب ومذنّب البريء كلاهما مكرهة الرب.

Ο δικαιονων τον ασεβη και ο καταδικαζων τον δικαιον, αμφοτεροι ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον.

لماذا في يد الجاهل ثمن. ألاقتناء الحكمة وليس له فهم.

Τι χρησιμευουσι τα χρηματα εις την χειρα του αφρονος, δια να αγοραση σοφιαν, αφου δεν εχει γνωσιν;

الصدّيق يحب في كل وقت. اما الاخ فللشدة يولد.

Εν παντι καιρω αγαπα ο φιλος, και ο αδελφος γενναται δια καιρον αναγκης.

الانسان الناقص الفهم يصفق كفا ويضمن صاحبه ضمانا.

Ανθρωπος ενδεης φρενων διδει χειρα και εγγυαται δια τον φιλον αυτου.

محب المعصية محب الخصام. المعلي بابه يطلب الكسر.

Ο αγαπων εριδας αγαπα αμαρτηματα· ο υπερυψονων την πυλην αυτου ζητει ολεθρον.

الملتوي القلب لا يجد خيرا والمتقلب اللسان يقع في السوء.

Ο σκολιος την καρδιαν δεν ευρισκει καλον· και ο διεστραμμενος την γλωσσαν αυτου πιπτει εις συμφοραν.

من يلد جاهلا فلحزنه. ولا يفرح ابو الاحمق.

Οστις γεννα αφρονα, γεννα αυτον δια λυπην αυτου· και ο πατηρ του ανοητου δεν απολαμβανει χαραν.

القلب الفرحان يطيّب الجسم والروح المنسحقة تجفف العظم.

Η ευφραινομενη καρδια διδει ευεξιαν ως ιατρικον· το δε κατατεθλιμμενον πνευμα ξηραινει τα οστα.

الشرير يأخذ الرشوة من الحضن ليعوّج طرق القضاء.

Ο ασεβης δεχεται δωρον απο του κολπου, δια να διαστρεψη τας οδους της κρισεως.

الحكمة عند الفهيم وعينا الجاهل في اقصى الارض.

Επι του προσωπου του συνετου ειναι σοφια· αλλ' οι οφθαλμοι του αφρονος βλεπουσιν εις τα ακρα της γης.

الابن الجاهل غم لابيه ومرارة للتي ولدته.

Ο αφρων υιος ειναι βαρυθυμια εις τον πατερα αυτου και πικρια εις την γεννησασαν αυτον.

ايضا تغريم البريء ليس بحسن وكذلك ضرب الشرفاء لاجل الاستقامة.

Δεν ειναι ποτε καλον να επιβαλληται ποινη εις τον δικαιον, να επιβουλευηται τις τους αρχοντας δια την ευθυτητα αυτων.

ذو المعرفة يبقي كلامه وذو الفهم وقور الروح.

Ο κρατων τους λογους αυτου ειναι γνωστικος· ο μακροθυμος ανθρωπος ειναι φρονιμος.

بل الاحمق اذا سكت يحسب حكيما ومن ضم شفتيه فهيما

Και αυτος ο αφρων, οταν σιωπα λογιζεται σοφος· και ο κλειων τα χειλη αυτου, συνετος.

إصحاح 18

المعتزل يطلب شهوته. بكل مشورة يغتاظ.

Ο ιδιογνωμων ζητει κατα την επιθυμιαν αυτου και εναντιονεται εις παν ο, τι ειναι ορθον.

الجاهل لا يسرّ بالفهم بل بكشف قلبه.

Ο αφρων δεν ηδυνεται εις την συνεσιν, αλλ' εις ο, τι φανταζεται η καρδια αυτου.

اذا جاء الشرير جاء الاحتقار ايضا ومع الهوان عار.

Οταν ερχηται ο ασεβης, ερχεται και η καταφρονησις· και μετα του ονειδους, η ατιμια.

كلمات فم الانسان مياه عميقة. نبع الحكمة نهر مندفق.

Οι λογοι του στοματος του ανθρωπου ειναι υδατα βαθεα· και η πηγη της σοφιας, χειμαρρος αναπηδων.

رفع وجه الشرير ليس حسنا لاخطاء الصدّيق في القضاء.

Δεν ειναι καλον να προσωποληπτη τις τον ασεβη, δια να ανατρεπη το δικαιον εν τη κρισει.

شفتا الجاهل تداخلان في الخصومة وفمه يدعو بضربات.

Τα χειλη του αφρονος εμβαινουσιν εις εριδας, και το στομα αυτου προσκαλει ραπισματα.

فم الجاهل مهلكة له وشفتاه شرك لنفسه.

Το στομα του αφρονος ειναι ο αφανισμος αυτου, και τα χειλη αυτου παγις εις την ψυχην αυτου.

كلام النمّام مثل لقم حلوة وهو ينزل الى مخادع البطن.

Οι λογοι του ψιθυριστου καταπινονται ηδεως και καταβαινουσιν εως των ενδομυχων της κοιλιας.

ايضا المتراخي في عمله هو اخو المسرف

Ο οκνηρος εις το εργον αυτου ειναι βεβαιως αδελφος του ασωτου.

اسم الرب برج حصين. يركض اليه الصدّيق ويتمنّع.

Το ονομα του Κυριου ειναι πυργος οχυρος· ο δικαιος, καταφευγων εις αυτον, ειναι εν ασφαλεια.

ثروة الغني مدينته الحصينة ومثل سور عال في تصوره.

Τα αγαθα του πλουσιου ειναι η οχυρα αυτου πολις, και φανταζεται αυτα ως υψηλον τειχος.

قبل الكسر يتكبر قلب الانسان وقبل الكرامة التواضع.

Προ του αφανισμου υψονεται η καρδια του ανθρωπου· και η ταπεινωσις προπορευεται της δοξης.

من يجيب عن امر قبل ان يسمعه فله حماقة وعار.

Το να αποκρινηται τις πριν ακουση, ειναι εις αυτον αφροσυνη και ονειδος.

روح الانسان تحتمل مرضه. اما الروح المكسورة فمن يحملها.

Το πνευμα του ανθρωπου θελει υποστηριζει την αδυναμιαν αυτου· αλλα το κατατεθλιμμενον πνευμα τις δυναται να υποφερη;

قلب الفهيم يقتني معرفة واذن الحكماء تطلب علما.

Η καρδια του φρονιμου αποκτα συνεσιν· και το ωτιον των σοφων ζητει γνωσιν.

هدية الانسان ترحب له وتهديه الى امام العظماء.

Το δωρον του ανθρωπου ανοιγει τοπον εις αυτον, και φερει αυτον εμπροσθεν των μεγαλων.

الاول في دعواه محق. فياتي رفيقه ويفحصه.

Ο πρωτολογων εν τη κρισει αυτου φαινεται δικαιος· αλλ' ο αντιδικος αυτου ερχεται και εξελεγχει αυτον.

القرعة تبطل الخصومات وتفصل بين الاقوياء.

Ο κληρος παυει τας αντιλογιας και αποφασιζει μεταξυ των δυνατων.

الاخ امنع من مدينة حصينة والمخاصمات كعارضة قلعة

Αδελφος δυσαρεστηθεις υποτασσεται δυσκολωτερα παρα οχυρα πολις· αι δε διαφοραι αυτων ειναι ως μοχλοι φρουριου.

من ثمر فم الانسان يشبع بطنه. من غلة شفتيه يشبع.

Εκ των καρπων του στοματος του ανθρωπου θελει χορτασθη η κοιλια αυτου· απο του προιοντος των χειλεων αυτου θελει εμπλησθη.

الموت والحياة في يد اللسان واحباؤه ياكلون ثمره.

Θανατος και ζωη ειναι εις την χειρα της γλωσσης· και οι αγαπωντες αυτην θελουσι φαγει τους καρπους αυτης.

من يجد زوجة يجد خيرا وينال رضى من الرب.

Οστις ευρηκε γυναικα, ευρηκεν αγαθον και απηλαυσε χαριν παρα Κυριου.

بتضرعات يتكلم الفقير. والغني يجاوب بخشونة.

Ο πενης λαλει μετα ικεσιων· αλλ' ο πλουσιος αποκρινεται μετα σκληροτητος.

المكثر الاصحاب يخرب نفسه. ولكن يوجد محب ألزق من الاخ

Ο ανθρωπος ο εχων φιλους πρεπει να φερηται φιλικως· και υπαρχει φιλος στενωτερος αδελφου.

إصحاح 19

الفقير السالك بكماله خير من ملتوي الشفتين وهو جاهل.

Καλητερος ο πτωχος ο περιπατων εν τη ακεραιοτητι αυτου, παρα τον πλουσιον τον διεστραμμενον τα χειλη αυτου και οντα αφρονα.

ايضا كون النفس بلا معرفة ليس حسنا والمستعجل برجليه يخطأ.

Ψυχη ανευ γνωσεως βεβαιως δεν ειναι καλον· και οστις σπευδει με τους ποδας, προσκοπτει.

حماقة الرجل تعوّج طريقه وعلى الرب يحنق قلبه.

Η αφροσυνη του ανθρωπου διαστρεφει την οδον αυτου· και η καρδια αυτου αγανακτει κατα του Κυριου.

الغنى يكثر الاصحاب والفقير منفصل عن قريبه.

Ο πλουτος προσθετει φιλους πολλους· ο δε πτωχος εγκαταλειπεται υπο του φιλου αυτου.

شاهد الزور لا يتبرأ والمتكلم بالاكاذيب لا ينجو.

Ο ψευδης μαρτυς δεν θελει μεινει ατιμωρητος· και ο λαλων ψευδη δεν θελει εκφυγει.

كثيرون يستعطفون وجه الشريف وكلّ صاحب لذي العطايا.

Πολλοι κολακευουσι το προσωπον του αρχοντος· και πας τις ειναι φιλος του διδοντος ανθρωπου.

كل اخوة الفقير يبغضونه. فكم بالحري اصدقاؤه يبتعدون عنه. من يتبع اقوالا فهي له.

Τον πτωχον μισουσι παντες οι αδελφοι αυτου· ποσω μαλλον θελουσιν αποφευγει αυτον οι φιλοι αυτου; αυτος ακολουθει φωναζων· αλλ' εκεινοι δεν αποκρινονται.

المقتني الحكمة يحب نفسه. الحافظ الفهم يجد خيرا.

Οστις αποκτα σοφιαν, αγαπα την ψυχην αυτου· οστις φυλαττει φρονησιν, θελει ευρει καλον.

شاهد الزور لا يتبرأ والمتكلم بالاكاذيب يهلك.

Ο ψευδης μαρτυς δεν θελει μεινει ατιμωρητος· και ο λαλων ψευδη θελει απολεσθη.

التنعم لا يليق بالجاهل كم بالاولى لا يليق بالعبد ان يتسلط على الرؤساء

Η τρυφη δεν αρμοζει εις αφρονα· πολυ ολιγωτερον εις δουλον, να εξουσιαζη επ' αρχοντων.

تعقل الانسان يبطئ غضبه وفخره الصفح عن معصية.

Η φρονησις του ανθρωπου συστελλει τον θυμον αυτου· και ειναι δοξα αυτου να παραβλεπη την παραβασιν.

كزمجرة الاسد حنق الملك وكالطل على العشب رضوانه.

Η οργη του βασιλεως ειναι ως βρυχηθμος λεοντος· η δε ευνοια αυτου ως δροσος επι τον χορτον.

الابن الجاهل مصيبة على ابيه ومخاصمات الزوجة كالوكف المتتابع.

Ο αφρων υιος ειναι ολεθρος εις τον πατερα αυτου· και αι εριδες της γυναικος ειναι ακαταπαυστον σταξιμον.

البيت والثروة ميراث من الآباء. اما الزوجة المتعقلة فمن عند الرب.

Οικος και πλουτη κληρονομουνται εκ των πατερων· αλλ' η φρονιμος γυνη παρα Κυριου διδεται.

الكسل يلقي في السبات والنفس المتراخية تجوع.

Η οκνηρια ριπτει εις βαθυν υπνον· και η αεργος ψυχη θελει πεινα.

حافظ الوصية حافظ نفسه والمتهاون بطرقه يموت.

Ο φυλαττων την εντολην φυλαττει την ψυχην αυτου· ο δε καταφρονων τας οδους αυτου θελει απολεσθη.

من يرحم الفقير يقرض الرب وعن معروفه يجازيه.

Ο ελεων πτωχον δανειζει εις τον Κυριον· και θελει γεινει εις αυτον η ανταποδοσις αυτου.

ادّب ابنك لان فيه رجاء ولكن على اماتته لا تحمل نفسك.

Παιδευε τον υιον σου ενοσω ειναι ελπις· αλλα μη διεγειρης την ψυχην σου, ωστε να θανατωσης αυτον.

الشديد الغضب يحمل عقوبة لانك اذا نجيته فبعد تعيد.

Ο οργιλος θελει λαβει ποινην· διοτι και αν ελευθερωσης αυτον, παλιν θελεις καμει το αυτο.

اسمع المشورة واقبل التأديب لكي تكون حكيما في آخرتك.

Ακουε συμβουλην και δεχου διδασκαλιαν δια να γεινης σοφος εις τα εσχατα σου.

في قلب الانسان افكار كثيرة لكن مشورة الرب هي تثبت.

Ειναι πολλοι λογισμοι εν τη καρδια του ανθρωπου· η βουλη ομως του Κυριου, εκεινη θελει μενει.

زينة الانسان معروفه والفقير خير من الكذوب

Τιμη του ανθρωπου ειναι η αγαθοτης αυτου· και καλητερος ο πτωχος παρα τον ψευστην.

مخافة الرب للحياة. يبيت شبعان لا يتعهده شر.

Ο φοβος του Κυριου φερει ζωην, και ο φοβουμενος αυτον θελει πλαγιαζει κεχορτασμενος· κακον δεν θελει συναπαντησει.

الكسلان يخفي يده في الصحفة وايضا الى فمه لا يردها.

Ο οκνηρος εμβαπτει την χειρα αυτου εις το τρυβλιον, και δεν θελει ουδε εις το στομα αυτου να επιστρεψη αυτην.

اضرب المستهزئ فيتذكى الاحمق ووبخ فهيما فيفهم معرفة.

Εαν μαστιγωσης τον χλευαστην, ο απλους θελει γεινει προσεκτικος· και εαν ελεγξης τον φρονιμον, θελει εννοησει γνωσιν.

المخرب اباه والطارد امه هو ابن مخز ومخجل.

Οστις ατιμαζει τον πατερα και απωθει την μητερα, ειναι υιος προξενων αισχυνην και ονειδος.

كف يا ابني عن استماع التعليم للضلالة عن كلام المعرفة.

Παυσον, υιε μου, να ακουης διδασκαλιαν παρεκτρεπουσαν απο των λογων της γνωσεως.

الشاهد اللئيم يستهزئ بالحق وفم الاشرار يبلع الاثم.

Ο ασεβης μαρτυς χλευαζει το δικαιον· και το στομα των ασεβων καταπινει ανομιαν.

القصاص معد للمستهزئين والضرب لظهر الجهال

Κρισεις ετοιμαζονται δια τους χλευαστας, και ραβδισμοι δια την ραχιν των αφρονων.

إصحاح 20

الخمر مستهزئة. المسكر عجاج ومن يترنح بهما فليس بحكيم.

Ο οινος ειναι χλευαστης, και τα σικερα στασιαστικα· και οστις δελεαζεται υπο τουτων, δεν ειναι φρονιμος.

رعب الملك كزمجرة الاسد. الذي يغيظه يخطئ الى نفسه.

Απειλη βασιλεως ειναι βρυχηθμος λεοντος· οστις παροξυνει αυτον, αμαρτανει εις την ιδιαν αυτου ζωην.

مجد الرجل ان يبتعد عن الخصام وكل احمق ينازع.

Τιμη ειναι εις τον ανθρωπον να παυη απο της εριδος· πας δε αφρων εμπλεκεται εις ταυτην.

الكسلان لا يحرث بسبب الشتاء فيستعطي في الحصاد ولا يعطى.

Ο οκνηρος δεν θελει να αροτρια εξ αιτιας του χειμωνος· δια τουτο θελει ζητει εν τω θερει και δεν θελει λαμβανει.

المشورة في قلب الرجل مياه عميقة وذو الفطنة يستقيها.

Η βουλη εν τη καρδια του ανθρωπου ειναι ως υδατα βαθεα· αλλ' ο συνετος ανθρωπος θελει ανασυρει αυτην.

اكثر الناس ينادون كل واحد بصلاحه اما الرجل الامين فمن يجده.

Πολλοι ανθρωποι κηρυττουσιν εκαστος την καλοκαγαθιαν αυτου· αλλα τις θελει ευρη ανθρωπον πιστον;

الصدّيق يسلك بكماله. طوبى لبنيه بعده.

Ο δικαιος περιπατει εν τη ακεραιοτητι αυτου· και τα τεκνα αυτου ειναι μακαρια μετ' αυτον.

الملك الجالس على كرسي القضاء يذري بعينه كل شر.

Βασιλευς, καθημενος επι θρονου κρισεως, διασκεδαζει παν κακον δια των οφθαλμων αυτου.

من يقول اني زكيت قلبي تطهرت من خطيتي

Τις δυναται να ειπη, Εκαθαρισα την καρδιαν μου, ειμαι καθαρος απο των αμαρτιων μου;

معيار فمعيار مكيال فمكيال كلاهما مكرهة عند الرب.

Ζυγια διαφορα, μετρα διαφορα, ειναι αμφοτερα βδελυγμα εις τον Κυριον.

الولد ايضا يعرف بافعاله هل عمله نقي ومستقيم.

Γνωριζεται και αυτο το παιδιον εκ των πραξεων αυτου, αν τα εργα αυτου ειναι καθαρα, και αν ευθεα.

الاذن السامعة والعين الباصرة الرب صنعهما كلتيهما.

Το ωτιον ακουει και ο οφθαλμος βλεπει· αλλ' ο Κυριος εκαμεν αμφοτερα.

لا تحب النوم لئلا تفتقر. افتح عينيك تشبع خبزا.

Μη αγαπα τον υπνον, δια να μη ελθης εις πτωχειαν· ανοιξον τους οφθαλμους σου και θελεις χορτασθη αρτου.

رديء رديء يقول المشتري واذا ذهب فحينئذ يفتخر.

Κακον, κακον, λεγει ο αγοραστης· αλλ' αφου αναχωρηση, τοτε καυχαται.

يوجد ذهب وكثرة لآلئ. اما شفاه المعرفة فمتاع ثمين.

Υπαρχει χρυσιον και πληθος μαργαριτων· τα χειλη ομως της γνωσεως ειναι το πολυτιμου κειμηλιον.

خذ ثوبه لانه ضمن غريبا ولاجل الاجانب ارتهن منه.

Λαβε το ιματιον του εγγυωμενου δια ξενον· και λαβε ενεχυρον απ' αυτου, εγγυωμενου περι ξενων πραγματων.

خبز الكذب لذيذ للانسان ومن بعد يمتلئ فمه حصى.

Ο αρτος του ψευδους ειναι γλυκυς εις τον ανθρωπον· μετα ταυτα ομως το στομα αυτου θελει γεμισθη χαλικων.

المقاصد تثبت بالمشورة وبالتدابير اعمل حربا.

Οι σκοποι στερεονονται δια της συμβουλης· και μετα καλην σκεψιν καμνε πολεμον.

الساعي بالوشاية يفشي السر. فلا تخالط المفتّح شفتيه.

Ο σπερμολογος περιερχομενος αποκαλυπτει τα μυστικα· δια τουτο μη σμιγου μετα του πλατυνοντος τα χειλη αυτου.

من سبّ اباه او امه ينطفئ سراجه في حدقة الظلام

Ο λυχνος του κακολογουντος τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου θελει σβεσθη εν βαθει σκοτει.

ربّ ملك معجل في اوله. اما آخرته فلا تبارك.

Κληρονομια αποκτηθεισα ταχεως την αρχην, εις το τελος δεν ευλογειται.

لا تقل اني اجازي شرا. انتظر الرب فيخلّصك.

Μη ειπης, Θελω ανταποδωσει κακον· αναμενε τον Κυριον και θελει σε σωσει.

معيار فمعيار مكرهة الرب. وموازين الغش غير صالحة.

Ζυγια διαφορα ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· και η δολια πλαστιγξ δεν ειναι καλον.

من الرب خطوات الرجل. اما الانسان فكيف يفهم طريقه.

Τα διαβηματα του ανθρωπου διευθυνονται υπο του Κυριου· πως λοιπον ο ανθρωπος ηθελε γνωρισει την εαυτου οδον;

هو شرك للانسان ان يلغو قائلا مقدس وبعد النذر ان يسأل.

Παγις ειναι εις τον ανθρωπον, προπετως να λαλη· περι ιερων και μετα τας ευχας να σκεπτηται.

الملك الحكيم يشتت الاشرار ويرد عليهم النورج.

Ο σοφος βασιλευς λικμιζει τους ασεβεις και στρεφει τον τροχον επ' αυτους.

نفس الانسان سراج الرب. يفتش كل مخادع البطن.

Λυχνος του Κυριου ειναι το πνευμα του ανθρωπου, το οποιον διερευνα παντα τα ενδομυχα της καρδιας.

الرحمة والحق يحفظان الملك وكرسيه يسند بالرحمة.

Ελεος και αληθεια διαφυλαττουσι τον βασιλεα· και ο θρονος αυτου υποστηριζεται υπο του ελεους.

فخر الشبان قوتهم وبهاء الشيوخ الشيب.

Καυχημα των νεων ειναι η δυναμις αυτων· και δοξα των γεροντων η πολια.

حبر جرح منقية للشرير وضربات بالغة مخادع البطن

Τα μελανισματα των πληγων λευκαινουσι τον κακον· και τα κτυπηματα τα ενδομυχα της καρδιας.

إصحاح 21

قلب الملك في يد الرب كجداول مياه حيثما شاء يميله.

Η καρδια του βασιλεως ειναι εν τη χειρι του Κυριου ως ρευματα υδατων· οπου θελει στρεφει αυτην.

كل طرق الانسان مستقيمة في عينيه والرب وازن القلوب.

Πασαι αι οδοι του ανθρωπου φαινονται ορθαι εις τους οφθαλμους αυτου· πλην ο Κυριος σταθμιζει τας καρδιας.

فعل العدل والحق افضل عند الرب من الذبيحة.

Να καμνη τις δικαιοσυνην και κρισιν ειναι αρεστοτερον εις τον Κυριον παρα θυσιαν.

طموح العينين وانتفاخ القلب نور الاشرار خطية.

Το επηρμενον ομμα και η αλαζων καρδια, ο λυχνος των ασεβων, ειναι αμαρτια.

افكار المجتهد انما هي للخصب وكل عجول انما هو للعوز.

Οι λογισμοι του επιμελους φερουσι βεβαιως εις αφθονιαν· παντος δε προπετους βεβαιως εις ενδειαν.

جمع الكنوز بلسان كاذب هو بخار مطرود لطالبي الموت.

Το αποκταν θησαυρους δια ψευδους γλωσσης ειναι ματαιοτης αστατος των ζητουντων θανατον.

اغتصاب الاشرار يجرفهم لانهم ابوا اجراء العدل.

Αι αρπαγαι των ασεβων θελουσιν εξολοθρευσει αυτους· διοτι αρνουνται να πραττωσι το δικαιον.

طريق رجل موزور هي ملتوية. اما الزكي فعمله مستقيم.

Η οδος του διεφθαρμενου ανθρωπου ειναι σκολια· του δε καθαρου το εργον ειναι ευθες.

السكنى في زاوية السطح خير من امرأة مخاصمة وبيت مشترك.

Καλητερον να κατοικη τις εν γωνια δωματος, παρα εν οικω ευρυχωρω μετα γυναικος φιλεριδος.

نفس الشرير تشتهي الشر. قريبه لا يجد نعمة في عينيه.

Η ψυχη του ασεβους επιθυμει κακον· ο πλησιον αυτου δεν ευρισκει χαριν εις τους οφθαλμους αυτου.

بمعاقبة المستهزئ يصير الاحمق حكيما والحكيم بالارشاد يقبل معرفة

Οταν ο χλευαστης τιμωρηται, ο απλους γινεται σοφωτερος· και ο σοφος διδασκομενος λαμβανει γνωσιν.

البار يتأمل بيت الشرير ويقلب الاشرار في الشر.

Ο δικαιος συλλογιζεται την οικιαν του ασεβους, οταν οι ασεβεις κατακρημνιζωνται εις την κακιαν αυτων.

من يسد اذنيه عن صراخ المسكين فهو ايضا يصرخ ولا يستجاب.

Οστις εμφραττει τα ωτα αυτου εις την κραυγην του πτωχου, θελει φωναξει και αυτος και δεν θελει εισακουσθη.

الهدية في الخفاء تفثأ الغضب والرشوة في الحضن تفثأ السخط الشديد.

Δωρον κρυφιον καταπραυνει θυμον· και χαρισμα εις τον κολπον βαλλομενον, οργην ισχυραν.

اجراء الحق فرح للصدّيق والهلاك لفاعلي الاثم.

Χαρα ειναι εις τον δικαιον να καμνη κρισιν· ολεθρος δε εις τους εργατας της ανομιας.

الرجل الضال عن طريق المعرفة يسكن بين جماعة الأخيلة.

Ανθρωπος αποπλανωμενος απο της οδου της συνεσεως θελει κατασκηνωσει εν τη συναξει των τεθανατωμενων.

محب الفرح انسان معوز. محب الخمر والدهن لا يستغني.

Ο αγαπων ευθυμιαν θελει κατασταθη πενης· ο αγαπων οινον και μυρα δεν θελει πλουτησει.

الشرير فدية الصدّيق ومكان المستقيمين الغادر

Ο ασεβης θελει εισθαι αντιλυτρον του δικαιου, και των ευθεων ο παραβατης.

السكنى في ارض برية خير من امرأة مخاصمة حردة.

Καλητερον να κατοικη τις εν γη ερημω παρα μετα γυναικος φιλεριδος και θυμωδους.

كنز مشتهى وزيت في بيت الحكيم اما الرجل الجاهل فيتلفه.

Θησαυρος πολυτιμος και μυρα ευρισκονται εν τω οικω του σοφου· ο δε αφρων ανθρωπος καταδαπανα αυτα.

التابع العدل والرحمة يجد حياة حظا وكرامة.

Ο θηρευων δικαιοσυνην και ελεος θελει ευρει ζωην, δικαιοσυνην και δοξαν.

الحكيم يتسور مدينة الجبابرة ويسقط قوة معتمدها.

Ο σοφος εκπορθει την πολιν των δυνατων και καταβαλλει το οχυρωμα του θαρρους αυτης.

من يحفظ فمه ولسانه يحفظ من الضيقات نفسه.

Οστις φυλαττει το στομα αυτου και την γλωσσαν αυτου, φυλαττει την ψυχην αυτου απο στενοχωριων.

المنتفخ المتكبر اسمه مستهزئ عامل بفيضان الكبرياء.

Υπερηφανος και αλαζων χλευαστης καλειται, οστις πραττει μετα θυμου αλαζονειας.

شهوة الكسلان تقتله لان يديه تأبيان الشغل.

Αι επιθυμιαι του οκνηρου θανατονουσιν αυτον· διοτι αι χειρες αυτου δεν θελουσι να εργαζωνται·

اليوم كله يشتهي شهوة. اما الصدّيق فيعطي ولا يمسك.

επιθυμει ολην την ημεραν επιθυμιας· ο δε δικαιος διδει και δεν φειδεται.

ذبيحة الشرير مكرهة فكم بالحري حين يقدمها بغش.

Η θυσια των ασεβων ειναι βδελυγμα· πολλω μαλλον οταν προσφερωσιν αυτην μετα πονηριας.

شاهد الزور يهلك والرجل السامع للحق يتكلم.

Ο ψευδης μαρτυς θελει απολεσθη· ο δε ανθρωπος οστις υπακουει θελει λαλει παντοτε.

الشرير يوقح وجهه. اما المستقيم فيثبّت طرقه.

Ο ασεβης ανθρωπος σκληρυνει το προσωπον αυτου· αλλ' ο ευθυς κατευθυνει τας οδους αυτου.

ليس حكمة ولا فطنة ولا مشورة تجاه الرب.

Δεν ειναι σοφια ουτε συνεσις ουτε βουλη εναντιον του Κυριου.

الفرس معد ليوم الحرب. اما النصرة فمن الرب

Ο ιππος ετοιμαζεται δια την ημεραν της μαχης· η σωτηρια ομως ειναι παρα Κυριου.

إصحاح 22

الصيت افضل من الغنى العظيم والنعمة الصالحة افضل من الفضة والذهب.

Προτιμοτερον ονομα καλον παρα πλουτη μεγαλα, χαρις αγαθη παρα αργυριον και χρυσιον.

الغني والفقير يتلاقيان. صانعهما كليهما الرب.

Πλουσιος και πτωχος συναπαντωνται· ο Κυριος ειναι ο Ποιητης αμφοτερων τουτων.

الذكي يبصر الشر فيتوارى والحمقى يعبرون فيعاقبون.

Ο φρονιμος προβλεπει το κακον και κρυπτεται· οι αφρονες ομως προχωρουσι και τιμωρουνται.

ثواب التواضع ومخافة الرب هو غنى وكرامة وحياة.

Η αμοιβη της ταπεινωσεως και του φοβου του Κυριου ειναι πλουτος και δοξα και ζωη.

شوك وفخوخ في طريق الملتوي. من يحفظ نفسه يبتعد عنها.

Τριβολοι και παγιδες ειναι εν τη οδω του σκολιου· οστις φυλαττει την ψυχην αυτου, θελει εισθαι μακραν απ' αυτων.

ربّ الولد في طريقه فمتى شاخ ايضا لا يحيد عنه.

Διδαξον το παιδιον εν αρχη της οδου αυτου· και δεν θελει απομακρυνθη απ' αυτης ουδε οταν γηραση.

الغني يتسلط على الفقير والمقترض عبد للمقرض.

Ο πλουσιος εξουσιαζει τους πτωχους· και ο δανειζομενος ειναι δουλος του δανειζοντος.

الزارع اثما يحصد بليّة وعصا سخطه تفنى.

Ο σπειρων ανομιαν θελει θερισει συμφορας· και η ραβδος της υβρεως αυτου θελει εκλειψει.

الصالح العين هو يبارك لانه يعطي من خبزه للفقير

Ο εχων ομμα αγαθον θελει ευλογηθη· διοτι διδει εκ του αρτου αυτου εις τον πτωχον.

اطرد المستهزئ فيخرج الخصام ويبطل النزاع والخزي.

Εκδιωξον τον χλευαστην και θελει συνεξελθει η φιλονεικια, και η ερις και η υβρις θελουσι παυσει.

من احب طهارة القلب فلنعمة شفتيه يكون الملك صديقه.

Οστις αγαπα την καθαροτητα της καρδιας, δια την χαριν των χειλεων αυτου ο βασιλευς θελει εισθαι φιλος αυτου.

عينا الرب تحفظان المعرفة وهو يقلب كلام الغادرين.

Οι οφθαλμοι του Κυριου περιφρουρουσι την γνωσιν· ανατρεπει δε τας υποθεσεις του παρανομου.

قال الكسلان الاسد في الخارج فأقتل في الشواع.

Ο οκνηρος λεγει, Λεων ειναι εξω· εν τω μεσω των πλατειων θελω φονευθη.

فم الاجنبيات هوّة عميقة. ممقوت الرب يسقط فيها.

Στομα γυναικος αλλοτριας ειναι λακκος βαθυς· ο μισουμενος υπο Κυριου θελει εμπεσει εις αυτον.

الجهالة مرتبطة بقلب الولد. عصا التأديب تبعدها عنه.

Η ανοησια ειναι συνδεδεμενη μετα της καρδιας του παιδιου· η ραβδος της παιδειας θελει αποχωρισει αυτην απ' αυτου.

ظالم الفقير تكثيرا لما له ومعطي الغني انما هما للعوز.

Οστις καταθλιβει τον πτωχον δια να αυξηση τα πλουτη αυτου, και οστις διδει εις τον πλουσιον, θελει ελθει βεβαιως εις ενδειαν.

امل اذنك واسمع كلام الحكماء ووجّه قلبك الى معرفتي.

Κλινον το ωτιον σου και ακουε τους λογους των σοφων, και προσκολλησον την καρδιαν σου εις την γνωσιν μου·

لانه حسن ان حفظتها في جوفك. ان تتثبت جميعا على شفتيك.

διοτι ειναι τερπνοι, εαν φυλαττη αυτους εν τη καρδια σου· και θελουσι συναρμοζεσθαι ομου επι των χειλεων σου.

ليكون اتكالك على الرب عرّفتك انت اليوم.

Δια να ηναι το θαρρος σου επι τον Κυριον, εδιδαξα ταυτα εις σε την ημεραν ταυτην, μαλιστα εις σε.

ألم اكتب لك أمورا شريفة من جهة مؤامرة ومعرفة.

Δεν εγραψα εις σε πολλακις δια συμβουλων και γνωσεων,

لاعلمك قسط كلام الحق لترد جواب الحق للذين ارسلوك

δια να σε καμω να γνωρισης την βεβαιοτητα των λογων της αληθειας, ωστε να αποκρινησαι λογους αληθειας προς τους εξαποστελλοντας σε;

لا تسلب الفقير لكونه فقيرا ولا تسحق المسكين في الباب.

Μη γυμνονης τον πτωχον, διοτι ειναι πτωχος· μηδε καταθλιβε εις την πυλην τον δυστυχουντα·

لان الرب يقيم دعواهم ويسلب سالبي انفسهم.

διοτι ο Κυριος θελει εκδικασει την δικην αυτων· και θελει γυμνωσει την ψυχην των γυμνωσαντων αυτους.

لا تستصحب غضوبا ومع رجل ساخط لا تجئ

Μη καμνε φιλιαν μετα ανθρωπου θυμωδους· και μετα ανθρωπου οργιλου μη συμπεριπατει·

لئلا تألف طرقه وتاخذ شركا الى نفسك.

μηποτε μαθης τας οδους αυτου, και λαβης παγιδα εις την ψυχην σου.

لا تكن من صافقي الكف ولا من ضامني الديون.

Μη εσο εκ των διδοντων χειρα, εκ των εγγυωμενων δια χρεη.

ان لم يكن لك ما تفي فلماذا يأخذ فراشك من تحتك.

Εαν δεν εχης ποθεν να πληρωσης, δια τι να παρωσι την κλινην σου υποκατωθεν σου;

لا تنقل التخم القديم الذي وضعه آباؤك.

Μη μετακινει ορια αρχαια, τα οποια εθεσαν οι πατερες σου.

أرأيت رجلا مجتهدا في عمله. امام الملوك يقف لا يقف امام الرعاع

Ειδες ανθρωπον επιτηδειον εις τα εργα αυτου; αυτος θελει παρασταθη ενωπιον βασιλεων· δεν θελει παρασταθη ενωπιον ουτιδανων.

إصحاح 23

اذا جلست تاكل مع متسلط فتامل ما هو امامك تاملا

Οταν καθησης να φαγης μετα αρχοντος, παρατηρει επιμελως τα παρατιθεμενα εμπροσθεν σου·

وضع سكينا لحنجرتك ان كنت شرها.

και βαλε μαχαιραν εις τον λαιμον σου, εαν ησαι αδηφαγος·

لا تشته اطايبه لانها خبز اكاذيب.

μη επιθυμει τα εδεσματα αυτου· διοτι ταυτα ειναι τροφη δολιοτητος.

لا تتعب لكي تصير غنيا. كف عن فطنتك.

Μη μεριμνα δια να γεινης πλουσιος· απεχε απο της σοφιας σου.

هل تطيّر عينيك نحوه وليس هو. لانه انما يصنع لنفسه اجنحة. كالنسر يطير نحو السماء

Θελεις επιστησει τους οφθαλμους σου εις το μη υπαρχον; διοτι ο πλουτος κατασκευαζει βεβαιως εις εαυτον πτερυγας ως αετου και πετα προς τον ουρανον.

لا تأكل خبز ذي عين شريرة ولا تشته اطايبه.

Μη τρωγε τον αρτον του φθονερου, μηδε επιθυμει τα εδεσματα αυτου·

لانه كما شعر في نفسه هكذا هو. يقول لك كل واشرب وقلبه ليس معك.

διοτι καθως φρονει εν τη ψυχη αυτου, τοιουτος ειναι· φαγε και πιε, λεγει προς σε· αλλ' η καρδια αυτου δεν ειναι μετα σου.

اللقمة التي اكلتها تتقيأها وتخسر كلماتك الحلوة.

Το ψωμιον, το οποιον εφαγες, θελεις εξεμεσει και θελεις χασει τας γλυκειας συνομιλιας σου.

في اذني جاهل لا تتكلم لانه يحتقر حكمة كلامك.

Μη λαλει εις τα ωτα του αφρονος· διοτι θελει καταφρονησει την σοφιαν των λογων σου.

لا تنقل التخم القديم ولا تدخل حقول الايتام.

Μη μετακινει ορια αρχαια· και μη εισελθης εις τους αγρους των ορφανων·

لان وليهم قوي. هو يقيم دعواهم عليك

διοτι ο Λυτρωτης αυτων ειναι ισχυρος· αυτος θελει εκδικασει την δικην αυτων εναντιον σου.

وجّه قلبك الى الادب واذنيك الى كلمات المعرفة.

Προσκολλησον την καρδιαν σου εις την παιδειαν και τα ωτα σου εις τους λογους της γνωσεως.

لا تمنع التأديب عن الولد لانك ان ضربته بعصا لا يموت.

Μη φειδου να παιδευης το παιδιον· διοτι εαν κτυπησης αυτο δια της ραβδου, δεν θελει αποθανει·

تضربه انت بعصا فتنقذ نفسه من الهاوية.

συ κτυπων αυτο δια της ραβδου, θελεις ελευθερωσει την ψυχην αυτου εκ του αδου.

يا ابني ان كان قلبك حكيما يفرح قلبي انا ايضا

Υιε μου, εαν η καρδια σου γεινη σοφη, θελει ευφραινεσθαι και η καρδια εμου·

وتبتهج كليتاي اذا تكلمت شفتاك بالمستقيمات.

και τα νεφρα μου θελουσιν αγαλλεσθαι, οταν τα χειλη σου λαλωσιν ορθα.

لا يحسدن قلبك الخاطئين بل كن في مخافة الرب اليوم كله.

Ας μη ζηλευη η καρδια σου τους αμαρτωλους· αλλ' εσο εν τω φοβω του Κυριου ολην την ημεραν·

لانه لا بد من ثواب ورجاؤك لا يخيب.

διοτι βεβαιως ειναι αμοιβη, και η ελπις σου δεν θελει εκκοπη.

اسمع انت يا ابني وكن حكيما وارشد قلبك في الطريق.

Ακουε συ, υιε μου, και γινου σοφος, και κατευθυνε την καρδιαν σου εις την οδον.

لا تكن بين شريبي الخمر بين المتلفين اجسادهم.

Μη εσο μεταξυ οινοποτων, μεταξυ κρεοφαγων ασωτων·

لان السكير والمسرف يفتقران والنوم يكسو الخرق

διοτι ο μεθυσος και ο ασωτος θελουσι πτωχευσει· και ο υπνωδης θελει ενδυθη ρακη.

اسمع لابيك الذي ولدك ولا تحتقر امك اذا شاخت.

Υπακουε εις τον πατερα σου, οστις σε εγεννησε· και μη καταφρονει την μητερα σου, οταν γηραση.

اقتن الحق ولا تبعه والحكمة والادب والفهم.

Αγοραζε την αληθειαν και μη πωλει· την σοφιαν και την παιδειαν και την συνεσιν.

ابو الصدّيق يبتهج ابتهاجا ومن ولد حكيما يسرّ به.

Ο πατηρ του δικαιου θελει χαρη σφοδρα· και οστις γεννα σοφον υιον, θελει ευφραινεσθαι εις αυτον.

يفرح ابوك وامك وتبتهج التي ولدتك.

Ο πατηρ σου και η μητηρ σου θελουσιν ευφραινεσθαι· μαλιστα εκεινη, ητις σε εγεννησε, θελει χαιρει.

يا ابني اعطني قلبك ولتلاحظ عيناك طرقي.

Υιε μου, δος την καρδιαν σου εις εμε, και ας προσεχωσιν οι οφθαλμοι σου εις τας οδους μου·

لان الزانية هوة عميقة والاجنبية حفرة ضيّقة.

διοτι η πορνη ειναι λακκος βαθυς· και η αλλοτρια γυνη στενον φρεαρ.

هي ايضا كلص تكمن وتزيد الغادرين بين الناس

Αυτη προσετι ενεδρευει ως ληστης και πληθυνει τους παραβατας μεταξυ των ανθρωπων.

لمن الويل لمن الشقاوة لمن المخاصمات لمن الكرب لمن الجروح بلا سبب لمن ازمهرار العينين.

Εις τινα ειναι ουαι; εις τινα στεναγμοι; εις τινα εριδες; εις τινα ματαιολογιαι; εις τινα κτυπηματα ανευ αιτιας; εις τινα φλογωσις οφθαλμων;

للذين يدمنون الخمر الذين يدخلون في طلب الشراب الممزوج.

Εις τους εγχρονιζοντας εν τω οινω· εις εκεινους οιτινες διαγουσιν ανιχνευοντες οινοποσιας.

لا تنظر الى الخمر اذ احمرّت حين تظهر حبابها في الكاس وساغت مرقرقة.

Μη θεωρει τον οινον οτι κοκκινιζει, οτι διδει το χρωμα αυτου εις το ποτηριον, οτι καταβαινει ευαρεστως.

في الآخر تلسع كالحية وتلدغ كالافعوان.

Εν τω τελει αυτου δακνει ως οφις και κεντρονει ως βασιλισκος·

عيناك تنظران الاجنبيات وقلبك ينطق بأمور ملتوية.

Οι οφθαλμοι σου θελουσι κυτταξει αλλοτριας γυναικας, και η καρδια σου θελει λαλησει αισχρα·

وتكون كمضطجع في قلب البحر او كمضطجع على راس سارية.

και θελεις εισθαι ως κοιμωμενος εν μεσω θαλασσης, και ως κοιτωμενος επι κορυφης, καταρτιου·

يقول ضربوني ولم اتوجع. لقد لكأوني ولم اعرف. متى استيقظ. اعود اطلبها بعد

με ετυπτον, θελεις ειπει, και δεν επονεσα· με εδειραν, και δεν ησθανθην· ποτε θελω εγερθη, δια να υπαγω να ζητησω αυτον παλιν;

إصحاح 24

لا تحسد اهل الشر ولا تشته ان تكون معهم.

Μη ζηλευε τους κακους ανθρωπους, μηδε επιθυμει να ησαι μετ' αυτων·

لان قلبهم يلهج بالاغتصاب وشفاههم تتكلم بالمشقة

διοτι η καρδια αυτων μελετα καταδυναστευσιν, και τα χειλη αυτων λαλουσι κακουργιας.

بالحكمة يبنى البيت وبالفهم يثبت

Δια της σοφιας οικοδομειται οικος και δια της συνεσεως στερεονεται.

وبالمعرفة تمتلئ المخادع من كل ثروة كريمة ونفيسة.

Και δια της γνωσεως τα ταμεια θελουσι γεμισθη απο παντος πολυτιμου και ευφροσυνου πλουτου.

الرجل الحكيم في عزّ وذو المعرفة متشدد القوة.

Ο σοφος ανθρωπος ισχυει, και ο ανθρωπος ο φρονιμος αυξανει δυναμιν.

لانك بالتدابير تعمل حربك والخلاص بكثرة المشيرين.

Διοτι δια σοφων βουλων θελεις καμει τον πολεμον σου· εκ του πληθους δε των συμβουλων προερχεται σωτηρια.

الحكم عالية عن الاحمق. لا يفتح فمه في الباب.

Η σοφια ειναι παραπολυ υψηλη δια τον αφρονα· δεν θελει ανοιξει το στομα αυτου εν τη πυλη.

المفتكر في عمل الشر يدعى مفسدا.

Οστις μελετα να πραξη κακον, θελει ονομασθη ανηρ κακεντρεχης.

فكر الحماقة خطية. ومكرهة الناس المستهزئ.

Η μελετη της αφροσυνης ειναι αμαρτια· και ο χλευαστης βδελυγμα εις τους ανθρωπους.

ان ارتخيت في يوم الضيق ضاقت قوتك.

Εαν μικροψυχησης εν τη ημερα της συμφορας, μικρα ειναι η δυναμις σου.

انقذ المنقادين الى الموت والممدودين للقتل. لا تمتنع.

Ελευθερονε τους συρομενους εις θανατον, και μη αποσυρου απο των οντων εις ακμην σφαγης.

ان قلت هوذا لم نعرف هذا. أفلا يفهم وازن القلوب وحافظ نفسك ألا يعلم. فيرد على الانسان مثل عمله

Εαν ειπης, Ιδου, ημεις δεν εξευρομεν τουτο· δεν γνωριζει ο σταθμιζων τας καρδιας; και ο φυλαττων την ψυχην σου και αποδιδων εις εκαστον κατα τα εργα αυτου, δεν εξευρει;

يا ابني كل عسلا لانه طيب وقطر العسل حلو في حنكك.

Υιε μου, φαγε μελι, διοτι ειναι καλον· και κηρηθραν, διοτι ειναι γλυκεια επι του ουρανισκον σου·

كذلك معرفة الحكمة لنفسك. اذا وجدتها فلا بد من ثواب ورجاؤك لا يخيب.

Τοιαυτη θελει εισθαι εις την ψυχην σου η γνωσις της σοφιας· οταν ευρης αυτην, τοτε θελεις λαβει αμοιβην, και η ελπις σου δεν θελει εκκοπη.

لا تكمن ايها الشرير لمسكن الصدّيق. لا تخرب ربعه.

Μη στηνε παγιδα, ω ανομε, κατα της κατοικιας του δικαιου· μη ταραξης τον τοπον της αναπαυσεως αυτου·

لان الصدّيق يسقط سبع مرات ويقوم. اما الاشرار فيعثرون بالشر.

διοτι ο δικαιος πιπτει επτακις και σηκονεται· αλλ' οι ασεβεις θελουσι πεσει εις ολεθρον.

لا تفرح بسقوط عدوك ولا يبتهج قلبك اذا عثر.

Εις την πτωσιν του εχθρου σου μη χαρης· και εις το ολισθημα αυτου ας μη ευφραινεται η καρδια σου·

لئلا يرى الرب ويسوء ذلك في عينيه فيرد عنه غضبه.

Μηποτε ο Κυριος ιδη και φανη τουτο κακον εις τους οφθαλμους αυτου και μεταστρεψη τον θυμον αυτου απ' αυτου.

لا تغر من الاشرار ولا تحسد الاثمة.

Μη αγανακτει περι των πονηρευομενων· μη ζηλευε τους ασεβεις·

لانه لا يكون ثواب للاشرار. سراج الاثمة ينطفئ.

διοτι δεν θελει εχει τελος αγαθον ο κακος· ο λυχνος των ασεβων θελει σβεσθη.

يا ابني اخش الرب والملك. لا تخالط المتقلبين.

Υιε μου, φοβου τον Κυριον και τον βασιλεα· και μη εχε συγκοινωνιαν μετα στασιαστων·

لان بليتهم تقوم بغتة ومن يعلم بلاءهما كليهما

διοτι η συμφορα αυτων θελει επελθει εξαιφνης· και τις γνωριζει αμφοτερων τας τιμωριας;

هذه ايضا للحكماء---محاباة الوجوه في الحكم ليست صالحة.

Ταυτα προσετι ειναι δια τους σοφους. Η προσωποληψια εν τη κρισει δεν ειναι καλον.

من يقول للشرير انت صدّيق تسبّه العامة. تلعنه الشعوب.

Τον λεγοντα προς τον ασεβη, Εισαι δικαιος, τουτον οι λαοι θελουσι καταρασθη και τα εθνη θελουσι βδελυττεσθαι·

اما الذين يؤدبون فينعمون وبركة خير تأتي عليهم.

αλλ' εις τους ελεγχοντας αυτον θελει εισθαι χαρις, και ευλογια αγαθων θελει ελθει επ' αυτους.

تقبّل شفتا من يجاوب بكلام مستقيم.

Οστις αποκρινεται λογους ορθους, ειναι ως ο φιλων τα χειλη.

هيّئ عملك في الخارج واعدّه في حقلك. بعد تبني بيتك.

Διαταττε το εργον σου εξω και προετοιμαζε αυτο εις σεαυτον εν τω αγρω· και επειτα οικοδομησον τον οικον σου.

لا تكن شاهدا على قريبك بلا سبب. فهل تخادع بشفتيك.

Μη ησο μαρτυς αδικος κατα του πλησιον σου, μηδε απατα δια των χειλεων σου.

لا تقل كما فعل بي هكذا افعل به. ارد على الانسان مثل عمله

Μη ειπης, Καθως εκαμεν εις εμε, ουτω θελω καμει εις αυτον· θελω αποδωσει εις τον ανθρωπον κατα το εργον αυτου.

عبرت بحقل الكسلان وبكرم الرجل الناقص الفهم

Διεβαινον δια του αγρου του οκνηρου και δια του αμπελωνος του ανθρωπου του ενδεους φρενων·

فاذا هو قد علاه كله القريص وقد غطى العوسج وجهه وجدار حجارته انهدم.

και ιδου, πανταχου ειχον βλαστησει ακανθαι· κνιδαι ειχον σκεπασει το προσωπον αυτου, και το λιθοφραγμα αυτου ητο κατακεκρημνισμενον.

ثم نظرت ووجهت قلبي. رأيت وقبلت تعليما.

Τοτε εγω θεωρησας εσυλλογισθην εν τη καρδια μου· ειδον, και ελαβον διδασκαλιαν.

نوم قليل بعد نعاس قليل وطي اليدين قليلا للرقود

Ολιγος υπνος, ολιγος νυσταγμος, ολιγη συμπλοκη των χειρων εις τον υπνον·

فيأتي فقرك كعدّاء وعوزك كغاز

επειτα η πτωχεια σου ερχεται ως ταχυδρομος, και η ενδεια σου ως ανηρ ενοπλος.

إصحاح 25

هذه ايضا امثال سليمان التي نقلها رجال حزقيا ملك يهوذا

Και αυται ειναι παροιμιαι του Σολομωντος, τας οποιας συνελεξαν οι ανθρωποι του Εζεκιου, βασιλεως του Ιουδα.

مجد الله اخفاء الامر ومجد الملوك فحص الامر.

Δοξα του Θεου ειναι να καλυπτη το πραγμα· δοξα δε των βασιλεων να εξιχνιαζωσι το πραγμα.

السماء للعلو والارض للعمق وقلوب الملوك لا تفحص.

Ο ουρανος κατα το υψος και η γη κατα το βαθος και η καρδια των βασιλεων ειναι ανεξερευνητα.

ازل الزغل من الفضة فيخرج اناء للصائغ.

Αφαιρεσον την σκωριαν απο του αργυρου, και σκευος θελει εξελθει εις τον χρυσοχοον·

ازل الشرير من قدام الملك فيثبت كرسيه بالعدل.

αφαιρεσον τους ασεβεις απ' εμπροσθεν του βασιλεως, και ο θρονος αυτου θελει στερεωθη εν δικαιοσυνη.

لا تتفاخر امام الملك ولا تقف في مكان العظماء.

Μη αλαζονευου εμπροσθεν του βασιλεως, και μη ιστασαι εν τω τοπω των μεγαλων·

لانه خير ان يقال لك ارتفع الى هنا من ان تحط في حضرة الرئيس الذي رأته عيناك.

Διοτι καλητερον να σοι ειπωσιν, Αναβα εδω, παρα να καταβιβασθης επι παρουσια του αρχοντος, τον οποιον ειδον οι οφθαλμοι σου.

لا تبرز عاجلا الى الخصام لئلا تفعل شيئا في الآخر حين يخزيك قريبك.

Μη εξελθης εις εριδα ταχεως· μηποτε εν τω τελει απορησης τι να καμης, οταν ο πλησιον σου σε καταισχυνη.

اقم دعواك مع قريبك ولا تبح بسر غيرك

Εκδικασον την δικην σου μετα του πλησιον σου· και μη ανακαλυπτε το μυστικον αλλου·

لئلا يعيّرك السامع فلا تنصرف فضيحتك.

Μηποτε ο ακουων σε ονειδιση και η καταισχυνη σου δεν εξαλειφθη.

تفاح من ذهب في مصوغ من فضة كلمة مقولة في محلها.

Λογος λαληθεις πρεποντως ειναι μηλα χρυσα εις ποικιλματα αργυρα.

قرط من ذهب وحلي من ابريز الموبخ الحكيم لاذن سامعة.

Ως ενωτιον χρυσουν και στολιδιον καθαρου χρυσιου, ειναι ο σοφος ο ελεγχων ωτιον υπηκοον.

كبرد الثلج في يوم الحصاد الرسول الامين لمرسليه لانه يرد نفس سادته.

Ως το ψυχος της χιονος εν καιρω του θερισμου, ουτως ειναι ο πιστος πρεσβυς εις τους αποστελλοντας αυτον· διοτι αναπαυει την ψυχην των κυριων αυτου.

سحاب وريح بلا مطر الرجل المفتخر بهدية كذب

Ο καυχωμενος εις δωρον ψευδες ομοιαζει συννεφα και ανεμον χωρις βροχης.

ببطء الغضب يقنع الرئيس واللسان الليّن يكسر العظم.

Δι' υπομονης πειθεται ο ηγεμων· και η γλυκεια γλωσσα συντριβει οστα.

أوجدت عسلا فكل كفايتك لئلا تتخم فتتقيأه.

Ευρηκας μελι; φαγε οσον σοι ειναι αρκετον, μηποτε υπερεμπλησθης απ' αυτου και εξεμεσης αυτο.

اجعل رجلك عزيزة في بيت قريبك لئلا يمل منك فيبغضك.

Σπανιως βαλε τον ποδα σου εις τον οικον του πλησιον σου, μηποτε σε βαρυνθη και σε μισηση.

مقمعة وسيف وسهم حاد الرجل المجيب قريبه بشهادة زور.

Ο ανθρωπος, οστις μαρτυρει κατα του πλησιον αυτου μαρτυριαν ψευδη, ειναι ως ροπαλον και μαχαιρα και βελος οξυ.

سن مهتومة ورجل مخلّعة الثقة بالخائن في يوم الضيق.

Πιστις προς απιστον εν ημερα συμφορας ειναι ως οδοντιον σεσηπος και πους εξηρθρωμενος.

كنزع الثوب في يوم البرد كخل على نطرون من يغني اغاني لقلب كئيب.

Ως ο εκδυομενος ιματιον εν ημερα ψυχους και το οξος επι νιτρον, ουτως ειναι ο ψαλλων ασματα εις λελυπημενην καρδιαν.

ان جاع عدوك فاطعمه خبزا وان عطش فاسقه ماء

Εαν πεινα ο εχθρος σου, δος εις αυτον αρτον να φαγη· και εαν διψα, ποτισον αυτον υδωρ·

فانك تجمع جمرا على راسه والرب يجازيك.

διοτι θελεις σωρευσει ανθρακας πυρος επι την κεφαλην αυτου, και ο Κυριος θελει σε ανταμειψει.

ريح الشمال تطرد المطر والوجه المعبس يطرد لسانا ثالبا.

Ο βορρας ανεμος εκδιωκει την βροχην· το δε ωργισμενον προσωπον την υποψιθυριζουσαν γλωσσαν.

السكنى في زاوية السطح خير من امرأة مخاصمة في بيت مشترك.

Καλητερον να κατοικη τις εν γωνια δωματος, παρα εν οικω ευρυχωρω μετα γυναικος φιλεριδος.

مياه باردة لنفس عطشانة الخبر الطيب من ارض بعيدة.

Ως υδωρ ψυχρον εις ψυχην διψωσαν, ουτως ειναι αγγελιαι αγαθαι απο μακρυνης γης.

عين مكدرة وينبوع فاسد الصدّيق المنحني امام الشرير.

Ο δικαιος σφαλλων εμπροσθεν του ασεβους ειναι ως πηγη θολερα και βρυσις διαφθαρεισα.

اكل كثير من العسل ليس بحسن وطلب الناس مجد انفسهم ثقيل.

Καθως δεν ειναι καλον να τρωγη τις πολυ μελι, ουτω δεν ειναι ενδοξον να ζητη την ιδιαν αυτου δοξαν.

مدينة منهدمة بلا سور الرجل الذي ليس له سلطان على روحه

Οστις δεν κρατει το πνευμα αυτου, ειναι ως πολις κατηδαφισμενη και ατειχιστος.

إصحاح 26

كالثلج في الصيف وكالمطر في الحصاد هكذا الكرامة غير لائقة بالجاهل.

Καθως η χιων εν τω θερει και καθως η βροχη εν τω θερισμω, ουτως εις τον αφρονα η τιμη δεν αρμοζει.

كالعصفور للفرار وكالسنونة للطيران كذلك لعنة بلا سبب لا تأتي.

Ως περιφερεται το στρουθιον, ως περιπετα η χελιδων, ουτως η αδικος καταρα δεν θελει επιφθασει.

السوط للفرس واللجام للحمار والعصا لظهر الجهال.

Μαστιξ δια τον ιππον, κημος δια τον ονον, και ραβδος δια την ραχιν των αφρονων.

لا تجاوب الجاهل حسب حماقته لئلا تعدله انت.

Μη αποκρινου εις τον αφρονα κατα την αφροσυνην αυτου, δια να μη γεινης και συ ομοιος αυτου.

جاوب الجاهل حسب حماقته لئلا يكون حكيما في عيني نفسه.

Αποκρινου εις τον αφρονα κατα την αφροσυνην αυτου, δια να μη ηναι σοφος εις τους οφθαλμους αυτου.

يقطع الرجلين يشرب ظلما من يرسل كلاما عن يد جاهل.

Οστις αποστελλει μηνυμα δια χειρος του αφρονος, αποκοπτει τους ποδας αυτου και πινει ζημιαν.

ساقا الاعرج متدلدلتان وكذا المثل في فم الجهال.

Ως τα σκελη του χωλου κρεμονται ανωφελη, ουτως ειναι και παροιμια εν τω στοματι των αφρονων.

كصرّة حجارة كريمة في رجمة هكذا المعطي كرامة للجاهل.

Ως ο δεσμευων λιθον εις σφενδονην, ουτως ειναι οστις διδει τιμην εις τον αφρονα.

شوك مرتفع بيد سكران مثل المثل في فم الجهال.

Ως η ακανθα ωθουμενη εις την χειρα του μεθυσου, ουτως ειναι η παροιμια εν τω στοματι των αφρονων.

رام يطعن الكل هكذا من يستأجر الجاهل او يستأجر المحتالين.

Ο δυναστης μιαινει τα παντα και μισθονει τους αφρονας, μισθονει και τους παραβατας.

كما يعود الكلب الى قيئه هكذا الجاهل يعيد حماقته.

Ως ο κυων επιστρεφει εις τον εμετον αυτου, ουτως ο αφρων επαναλαμβανει την αφροσυνην αυτου.

أرأيت رجلا حكيما في عيني نفسه. الرجاء بالجاهل اكثر من الرجاء به

Ειδες ανθρωπον νομιζοντα εαυτον σοφον; μαλλον ελπις ειναι εκ του αφρονος παρα εξ αυτου.

قال الكسلان الاسد في الطريق الشبل في الشوارع.

Ο οκνηρος λεγει, Λεων ειναι εν τη οδω, λεων εν ταις πλατειαις.

الباب يدور على صائره والكسلان على فراشه.

Ως η θυρα περιστρεφεται επι τας στροφιγγας αυτης, ουτως ο οκνηρος επι την κλινην αυτου.

الكسلان يخفي يده في الصحفة ويشق عليه ان يردها الى فمه.

Ο οκνηρος εμβαπτει την χειρα αυτου εις το τρυβλιον και βαρυνεται να επιστρεψη αυτην εις το στομα αυτου.

الكسلان اوفر حكمة في عيني نفسه من السبعة المجيبين بعقل.

Ο οκνηρος νομιζει εαυτον σοφωτερον παρα επτα σοφους γνωμοδοτας.

كممسك اذني كلب هكذا من يعبر ويتعرض لمشاجرة لا تعنيه.

Οστις διαβαινων ανακατονεται εις εριδα μη ανηκουσαν εις αυτον, ομοιαζει τον πιανοντα κυνα απο των ωτιων.

مثل المجنون الذي يرمي نارا وسهاما وموتا

Ως ο μανιακος οστις ριπτει φλογας, βελη και θανατον,

هكذا الرجل الخادع قريبه ويقول ألم العب انا.

ουτως ειναι ο ανθρωπος, οστις απατα τον πλησιον αυτου και λεγει, δεν εκαμον εγω παιζων;

بعدم الحطب تنطفئ النار وحيث لا نمّام يهدأ الخصام.

Οπου δεν ειναι ξυλα, το πυρ σβυνεται· και οπου δεν ειναι ψιθυριστης, η ερις ησυχαζει.

فحم للجمر وحطب للنار هكذا الرجل المخاصم لتهييج النزاع.

Οι ανθρακες δια την ανθρακιαν και τα ξυλα δια το πυρ, και ο φιλερις ανθρωπος δια να εξαπτη εριδας.

كلام النمّام مثل لقم حلوة فينزل الى مخادع البطن

Οι λογοι του ψιθυριστου καταπινονται ηδεως, και καταβαινουσιν εις τα ενδομυχα της κοιλιας.

فضة زغل تغشّي شقفة هكذا الشفتان المتوقدتان والقلب الشرير.

Τα ενθερμα χειλη μετα πονηρας καρδιας ειναι ως σκωρια αργυρου επικεχρισμενη επι πηλινον αγγειον.

بشفتيه يتنكر المبغض وفي جوفه يضع غشا.

Οστις μισει, υποκρινεται με τα χειλη αυτου, και μηχανευεται δολον εν τη καρδια αυτου.

اذا حسّن صوته فلا تأتمنه. لان في قلبه سبع رجاسات.

Οταν ομιλη χαριεντως, μη πιστευε αυτον· διοτι εχει επτα βδελυγματα εν τη καρδια αυτου.

من يغطي بغضة بمكر يكشف خبثه بين الجماعة.

Οστις σκεπαζει το μισος δια δολου, η πονηρια αυτου θελει φανερωθη εν μεσω της συναξεως.

من يحفر حفرة يسقط فيها ومن يدحرج حجرا يرجع عليه.

Οστις σκαπτει λακκον, θελει πεσει εις αυτον· και ο λιθος θελει επιστρεψει επι τον κυλιοντα αυτον.

اللسان الكاذب يبغض منسحقيه والفم الملق يعدّ خرابا

Η ψευδης γλωσσα μισει τους υπ' αυτης καταθλιβομενους· και το απατηλον στομα εργαζεται καταστροφην.

إصحاح 27

لا تفتخر بالغد لانك لا تعلم ماذا يلده يوم.

Μη καυχασαι εις την αυριον ημεραν· διοτι δεν εξευρεις τι θελει γεννησει η ημερα.

ليمدحك الغريب لا فمك. الاجنبي لا شفتاك.

Ας σε επαινη αλλος και μη το στομα σου· ξενος, και μη τα χειλη σου.

الحجر ثقيل والرمل ثقيل وغضب الجاهل اثقل منهما كليهما.

Βαρυς ειναι ο λιθος και δυσβαστακτος η αμμος· αλλ' η οργη του αφρονος ειναι βαρυτερα των δυο.

الغضب قساوة والسخط جراف ومن يقف قدام الحسد.

Ο θυμος ειναι σκληρος και η οργη οξεια· αλλα τις δυναται να σταθη εμπροσθεν της ζηλοτυπιας;

التوبيخ الظاهر خير من الحب المستتر.

Ο φανερος ελεγχος ειναι καλητερος παρα κρυπτομενη αγαπη·

امينة هي جروح المحب وغاشة هي قبلات العدو.

πληγαι φιλου ειναι πισται· φιληματα δε εχθρων πολυαριθμα.

النفس الشبعانة تدوس العسل وللنفس الجائعة كل مر حلو.

Κεχορτασμενη ψυχη αποστρεφεται την κηρηθραν· εις δε την πεινασμενην ψυχην παν πικρον φαινεται γλυκυ.

مثل العصفور التائه من عشه هكذا الرجل التائه من مكانه.

Ως το πτηνον το αποπλανωμενον απο της φωλεας αυτου, ουτως ειναι ο ανθρωπος ο αποπλανωμενος απο του τοπου αυτου.

الدهن والبخور يفرحان القلب وحلاوة الصديق من مشورة النفس.

Τα μυρα και τα θυμιαματα ευφραινουσι την καρδιαν, και η γλυκυτης του φιλου δια της εγκαρδιου συμβουλης.

لا تترك صديقك وصديق ابيك ولا تدخل بيت اخيك في يوم بليتك. الجار القريب خير من الاخ البعيد

Τον φιλον σου και τον φιλον του πατρος σου μη εγκαταλιπης· εις δε τον οικον του αδελφου σου μη εισελθης εν τη ημερα της συμφορας σου· διοτι καλητερον ειναι γειτων πλησιον παρα αδελφος μακραν.

يا ابني كن حكيما وفرّح قلبي فاجيب من يعيّرني كلمة.

Υιε μου, γινου σοφος και ευφραινε την καρδιαν μου, δια να εχω τι να αποκρινωμαι προς τον ονειδιζοντα με.

الذكي يبصر الشر فيتوارى. الاغبياء يعبرون فيعاقبون.

Ο φρονιμος προβλεπει το κακον και κρυπτεται· οι αφρονες εξακολουθουσι και τιμωρουνται.

خذ ثوبه لانه ضمن غريبا ولاجل الاجانب ارتهن منه.

Λαβε το ιματιον του εγγυωμενου δια ξενον και λαβε ενεχυρον απ' αυτου, εγγυωμενου περι ξενων πραγματων.

من يبارك قريبه بصوت عال في الصباح باكرا يحسب له لعنا.

Ο εγειρομενος το πρωι και ευλογων μετα μεγαλης φωνης τον πλησιον αυτου θελει λογισθη ως καταρωμενος αυτον.

الوكف المتتابع في يوم ممطر والمرأة المخاصمة سيّان.

Ακαταπαυστον σταξιμον εν ημερα βροχερα, και φιλερις γυνη ειναι ομοια·

من يخبئها يخبئ الريح ويمينه تقبض على زيت.

ο κρυπτων αυτην κρυπτει τον ανεμον· και το μυρον εν τη δεξια αυτου κρυπτομενον φωναζει.

الحديد بالحديد يحدّد والانسان يحدّد وجه صاحبه.

Ο σιδηρος ακονιζει τον σιδηρον· και ο ανθρωπος ακονιζει το προσωπον του φιλου αυτου.

من يحمي تينة ياكل ثمرتها وحافظ سيده يكرم.

Ο φυλαττων την συκην θελει φαγει τον καρπον αυτης· και ο φυλαττων τον κυριον αυτου θελει τιμηθη.

كما في الماء الوجه للوجه كذلك قلب الانسان للانسان.

Καθως εις το υδωρ ανταποκρινεται προσωπον εις προσωπον, ουτω καρδια ανθρωπου εις ανθρωπον.

الهاوية والهلاك لا يشبعان وكذا عينا الانسان لا تشبعان.

Ο αδης και η απωλεια δεν χορταινουσι· και οι οφθαλμοι του ανθρωπου δεν χορταινουσιν.

البوطة للفضة والكور للذهب كذا الانسان لفم مادحه.

Ο αργυρος δοκιμαζεται δια του χωνευτηριου και ο χρυσος δια της καμινου· ο δε ανθρωπος δια του στοματος των εγκωμιαζοντων αυτον.

ان دققت الاحمق في هاون بين السميذ بمدقّ لا تبرح عنه حماقته.

Και αν κοπανισης δια κοπανου τον αφρονα εν ιγδιω μεταξυ σιτου κοπανιζομενου, η αφροσυνη αυτου δεν θελει χωρισθη απ' αυτου.

معرفة اعرف حال غنمك واجعل قلبك الى قطعانك.

Προσεχε να γνωριζης την καταστασιν των ποιμνιων σου, και επιμελου καλως τας αγελας σου·

لان الغنى ليس بدائم ولا التاج لدور فدور.

Διοτι ο πλουτος δεν μενει διαπαντος· ουδε το διαδημα απο γενεας εις γενεαν.

فني الحشيش وظهر العشب واجتمع نبات الجبال.

Ο χορτος βλαστανει και η χλοη αναφαινεται, και τα χορτα των ορεων συναγονται.

الحملان للباسك وثمن حقل اعتدة.

Τα αρνια ειναι δια τα ενδυματα σου, και οι τραγοι δια την πληρωμην του αγρου.

وكفاية من لبن المعز لطعامك لقوت بيتك ومعيشة فتاياتك

Και θελεις εχει αφθονον γαλα αιγων δια την τροφην σου, δια την τροφην του οικου σου και την ζωην των θεραπαινων σου.

إصحاح 28

الشرير يهرب ولا طارد اما الصدّيقون فكشبل ثبيت.

Οι ασεβεις φευγουσιν ουδενος διωκοντος· οι δε δικαιοι εχουσι θαρρος ως λεων.

لمعصية ارض تكثر رؤساؤها. لكن بذي فهم ومعرفة تدوم.

Δια τα αμαρτηματα του τοπου πολλοι ειναι οι αρχοντες αυτου· δι' ανθρωπου ομως συνετου και νοημονος το πολιτευμα αυτου θελει διαρκει.

الرجل الفقير الذي يظلم فقراء هو مطر جارف لا يبقي طعاما.

Πτωχος ανθρωπος και δυναστευων πτωχους ειναι ως βροχη κατακλυζουσα, ητις δεν διδει αρτον.

تاركو الشريعة يمدحون الاشرار وحافظو الشريعة يخاصمونهم.

Οσοι εγκαταλειπουσι τον νομον, εγκωμιαζουσι τους ασεβεις· αλλ' οι φυλαττοντες τον νομον αντιμαχονται εις αυτους.

الناس الاشرار لا يفهمون الحق وطالبو الرب يفهمون كل شيء.

Οι κακοι ανθρωποι δεν θελουσι νοησει κρισιν· αλλ' οι ζητουντες τον Κυριον θελουσι νοησει τα παντα.

الفقير السالك باستقامته خير من معوج الطرق وهو غني.

Καλητερος ο πτωχος ο περιπατων εν τη ακεραιοτητι αυτου, παρα τον διεστραμμενον τας οδους αυτου, και αν ηναι πλουσιος.

الحافظ الشريعة هو ابن فهيم وصاحب المسرفين يخجل اباه.

Ο φυλαττων τον νομον ειναι υιος συνετος· ο δε φιλος των ασωτων καταισχυνει τον πατερα αυτου.

المكثر ماله بالربا والمرابحة فلمن يرحم الفقراء يجمعه.

Ο αυξανων την περιουσιαν αυτου δια τοκου και πλεονεξιας συναγει αυτην δια τον ελεουντα τους πτωχους.

من يحول اذنه عن سماع الشريعة فصلاته ايضا مكرهة

Του εκκλινοντος το ωτιον αυτου απο του να ακουη τον νομον, και αυτη η προσευχη αυτου θελει εισθαι βδελυγμα.

من يضل المستقيمين في طريق رديئة ففي حفرته يسقط هو. اما الكملة فيمتلكون خيرا.

Ο αποπλανων τους ευθεις εις οδον κακην αυτος θελει πεσει εις τον ιδιον αυτου λακκον· αλλ' οι αμεμπτοι θελουσι κληρονομησει αγαθα.

الرجل الغني حكيم في عيني نفسه والفقير الفهيم يفحصه.

Ο πλουσιος ανθρωπος νομιζει εαυτον σοφον· αλλ' ο συνετος πτωχος εξελεγχει αυτον.

اذا فرح الصدّيقون عظم الفخر وعند قيام الاشرار تختفي الناس.

Οταν οι δικαιοι θριαμβευωσι, μεγαλη ειναι η δοξα· αλλ' οταν οι ασεβεις υψονωνται, οι ανθρωποι κρυπτονται.

من يكتم خطاياه لا ينجح ومن يقرّ بها ويتركها يرحم.

Ο κρυπτων τας αμαρτιας αυτου δεν θελει ευοδωθη· ο δε εξομολογουμενος και παραιτων αυτας θελει ελεηθη.

طوبى للانسان المتقي دائما. اما المقسي قلبه فيسقط في الشر.

Μακαριος ο ανθρωπος ο φοβουμενος παντοτε· οστις ομως σκληρυνει την καρδιαν αυτου, θελει πεσει εις συμφοραν.

اسد زائر ودب ثائر المتسلط الشرير على شعب فقير.

Λεων βρυχωμενος και αρκτος πεινωσα ειναι διοικητης ασεβης επι λαον πενιχρον.

رئيس ناقص الفهم وكثير المظالم. مبغض الرشوة تطول ايامه

Ο ηγεμων ο στερουμενος συνεσεως πληθυνει τας καταδυναστειας· ο δε μισων την αρπαγην θελει μακρυνει τας ημερας αυτου.

الرجل المثقّل بدم نفس يهرب الى الجب. لا يمسكنه احد.

Ο ανθρωπος ο ενοχος αιματος ανθρωπου θελει σπευσει εις τον λακκον· ουδεις θελει κρατησει αυτον.

السالك بالكمال يخلص والملتوي في طريقين يسقط في احداهما.

Ο περιπατων εν ακεραιοτητι θελει σωθη· ο δε διεστραμμενος εν ταις οδοις αυτου θελει πεσει δια μιας.

المشتغل بارضه يشبع خبزا وتابع البطّالين يشبع فقرا.

Ο εργαζομενος την γην αυτου θελει χορτασθη αρτον· ο δε ακολουθων τους ματαιοφρονας θελει εμπλησθη πτωχειας.

الرجل الامين كثير البركات والمستعجل الى الغنى لا يبرأ.

Ο πιστος ανθρωπος θελει εχει πολλην ευλογιαν· αλλ' οστις σπευδει να πλουτηση, δεν θελει μεινει ατιμωρητος.

محاباة الوجوه ليست صالحة فيذنب الانسان لاجل كسرة خبز.

Να ηναι τις προσωποληπτης, δεν ειναι καλον· διοτι ο τοιουτος ανθρωπος δι' εν κομματιον αρτου θελει ανομησει.

ذو العين الشريرة يعجل الى الغنى ولا يعلم ان الفقر ياتيه.

Ο εχων πονηρον οφθαλμον σπευδει να πλουτηση, και δεν καταλαμβανει οτι η ενδεια θελει ελθει επ' αυτον.

من يوبخ انسانا يجد اخيرا نعمة اكثر من المطري باللسان.

Ο ελεγχων ανθρωπον υστερον θελει ευρει περισσοτεραν χαριν, παρα τον κολακευοντα δια της γλωσσης.

السالب اباه او امه وهو يقول لا بأس فهو رفيق لرجل مخرب.

Ο κλεπτων τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου, και λεγων, Τουτο δεν ειναι αμαρτια, αυτος ειναι συντροφος του ληστου.

المنتفخ النفس يهيج الخصام والمتكل على الرب يسمن.

Ο αλαζων την καρδιαν διεγειρει εριδας· ο δε θαρρων επι Κυριον θελει παχυνθη.

المتكل على قلبه هو جاهل والسالك بحكمة هو ينجو.

Ο θαρρων επι την ιδιαν αυτου καρδιαν ειναι αφρων· αλλ' ο περιπατων εν σοφια, ουτος θελει σωθη.

من يعطي الفقير لا يحتاج ولمن يحجب عنه عينيه لعنات كثيرة.

Οστις διδει εις τους πτωχους, δεν θελει ελθει εις ενδειαν· αλλ' οστις αποστρεφει τους οφθαλμους αυτου, θελει εχει πολλας καταρας.

عند قيام الاشرار تختبئ الناس. وبهلاكهم يكثر الصدّيقون

Οταν οι ασεβεις υψονωνται, οι ανθρωποι κρυπτονται· αλλ' εν τη απωλεια εκεινων οι δικαιοι πληθυνονται.

إصحاح 29

الكثير التوبّخ المقسي عنقه بغتة يكسر ولا شفاء.

Ανθρωπος οστις ελεγχομενος σκληρυνει τον τραχηλον, εξαιφνης θελει αφανισθη και χωρις ιασεως.

اذا ساد الصدّيقون فرح الشعب واذا تسلط الشرير يئن الشعب.

Οταν οι δικαιοι μεγαλυνθωσιν, ο λαος ευφραινεται· αλλ' οταν ο ασεβης εξουσιαζη, στεναζει ο λαος.

من يحب الحكمة يفرّح اباه ورفيق الزواني يبدد مالا.

Οστις αγαπα την σοφιαν, ευφραινει τον πατερα αυτου· αλλ' οστις συναναστρεφεται με πορνας, φθειρει την περιουσιαν αυτου.

الملك بالعدل يثبت الارض والقابل الهدايا يدمرها.

Ο βασιλευς δια της δικαιοσυνης στερεονει τον τοπον· αλλ' ο δωροληπτης καταστρεφει αυτον.

الرجل الذي يطري صاحبه يبسط شبكة لرجليه.

Ο ανθρωπος οστις κολακευει τον πλησιον αυτου, εκτεινει δικτυον εμπροσθεν των βηματων αυτου.

في معصية رجل شرير شرك اما الصدّيق فيترنم ويفرح.

Ο κακος ανθρωπος παγιδευεται εν τη ανομια· αλλ' ο δικαιος ψαλλει και ευφραινεται.

الصدّيق يعرف دعوى الفقراء. اما الشرير فلا يفهم معرفة.

Ο δικαιος λαμβανει γνωσιν της κρισεως των πενητων· ο ασεβης δεν νοει γνωσιν.

الناس المستهزئون يفتنون المدينة. اما الحكماء فيصرفون الغضب.

Οι χλευασται ανθρωποι καταφλεγουσι την πολιν· αλλ' οι σοφοι αποστρεφουσι την οργην.

رجل حكيم ان حاكم رجلا احمق فان غضب وان ضحك فلا راحة.

Ο σοφος ανθρωπος, διαφερομενος μετα του αφρονος ανθρωπου, ειτε οργιζεται, ειτε γελα, δεν ευρισκει αναπαυσιν.

اهل الدماء يبغضون الكامل. اما المستقيمون فيسألون عن نفسه.

Οι ανδρες των αιματων μισουσι τον αμεμπτον· αλλ' οι ευθεις εκζητουσι την ζωην αυτου.

الجاهل يظهر كل غيظه والحكيم يسكنه اخيرا

Ο αφρων εκθετει ολην αυτου την ψυχην· ο δε σοφος αναχαιτιζει αυτην εις τα οπισω.

الحاكم المصغي الى كلام كذب كل خدامه اشرار.

Εαν ο διοικητης προσεχη εις λογους ψευδεις, παντες οι υπηρεται αυτου γινονται ασεβεις.

الفقير والمربي يتلاقيان. الرب ينوّر اعين كليهما.

Πενης και δανειστης συναπαντωνται· ο Κυριος φωτιζει αμφοτερων τους οφθαλμους.

الملك الحاكم بالحق للفقراء يثبت كرسيه الى الابد.

Βασιλεως κρινοντος τους πτωχους εν αληθεια, ο θρονος αυτου θελει στερεωθη διαπαντος.

العصا والتوبيخ يعطيان حكمة والصبي المطلق الى هواه يخجل امه.

Η ραβδος και ο ελεγχος διδουσι σοφιαν· παιδιον δε απολελυμενον καταισχυνει την μητερα αυτου.

اذا ساد الاشرار كثرت المعاصي. اما الصدّيقون فينظرون سقوطهم.

Οταν οι ασεβεις πληθυνωνται, η ανομια περισσευει· αλλ' οι δικαιοι θελουσιν ιδει την πτωσιν αυτων.

ادّب ابنك فيريحك ويعطي نفسك لذّات.

Παιδευε τον υιον σου και θελει φερει αναπαυσιν εις σε· και θελει φερει ηδονην εις την ψυχην σου.

بلا رؤية يجمح الشعب. اما حافظ الشريعة فطوباه‎.

Οπου δεν υπαρχει ορασις, ο λαος διαφθειρεται· ειναι δε μακαριος ο φυλαττων τον νομον.

بالكلام لا يؤدب العبد لانه يفهم ولا يعنى.

Ο δουλος δια λογων δεν θελει διορθωθη· επειδη καταλαμβανει μεν, αλλα δεν υπακουει.

أرأيت انسان عجولا في كلامه. الرجاء بالجاهل اكثر من الرجاء به.

Ειδες ανθρωπον ταχυν εις τους λογους αυτου; περισσοτερα ελπις ειναι εκ του αφρονος παρα εξ αυτου.

من فنّق عبده من حداثته ففي آخرته يصير منونا.

Εαν τις ανατρεφη παιδιοθεν τον δουλον αυτου τρυφηλως, τελος παντων θελει κατασταθη υιος.

الرجل الغضوب يهيج الخصام والرجل السخوط كثير المعاصي.

Ο θυμωδης ανθρωπος εξαπτει εριδα, και ο οργιλος ανθρωπος πληθυνει ανομιας.

كبرياء الانسان تضعه والوضيع الروح ينال مجدا.

Η υπερηφανια του ανθρωπου θελει ταπεινωσει αυτον· ο δε ταπεινοφρων απολαμβανει τιμην.

من يقاسم سارقا يبغض نفسه. يسمع اللعن ولا يقرّ.

Ο συμμεριστης του κλεπτου μισει την εαυτου ψυχην· ακουει τον ορκον και δεν ομολογει.

خشية الانسان تضع شركا والمتكل على الرب يرفع.

Ο φοβος του ανθρωπου στηνει παγιδα· ο δε πεποιθως επι Κυριον θελει εισθαι εν ασφαλεια.

كثيرون يطلبون وجه المتسلط. اما حق الانسان فمن الرب.

Πολλοι ζητουσι το προσωπον του ηγεμονος· αλλ' η του ανθρωπου κρισις ειναι παρα Κυριου.

الرجل الظالم مكرهة الصدّيقين والمستقيم الطريق مكرهة الشرير

Ο αδικος ανθρωπος ειναι βδελυγμα εις τους δικαιους· και ο ευθυς εις την οδον αυτου, βδελυγμα εις τους ασεβεις.

إصحاح 30

كلام اجور ابن متقية مسّا. وحي هذا الرجل الى ايثيئيل. الى ايثيئيل وأكّال

Οι λογοι του Αγουρ, υιου του Ιακαι· τουτεστιν ο χρησμος, τον οποιον ο ανθρωπος ελαλησε προς τον Ιθιηλ, προς τον Ιθιηλ και τον Ουκαλ.

اني ابلد من كل انسان وليس لي فهم انسان.

Βεβαιως εγω ειμαι ο αφρονεστερος των ανθρωπων, και φρονησις ανθρωπου δεν υπαρχει εν εμοι·

ولم اتعلّم الحكمة ولم اعرف معرفة القدوس.

και δεν εμαθον την σοφιαν, ουτε εξευρω την γνωσιν των αγιων.

من صعد الى السموات ونزل. من جمع الريح في حفنتيه. من صرّ المياه في ثوب. من ثبت جميع اطراف الارض. ما اسمه وما اسم ابنه ان عرفت.

Τις ανεβη εις τον ουρανον και κατεβη; τις συνηγαγε τον ανεμον εν ταις χερσιν αυτου; τις εδεσμευσε τα υδατα εν ιματιω; τις εστερεωσε παντα τα ακρα της γης; τι το ονομα αυτου; και τι το ονομα του υιου αυτου, εαν εξευρης;

كل كلمة من الله نقية. ترس هو للمحتمين به.

Πας λογος Θεου ειναι δεδοκιμασμενος· ειναι ασπις εις τους πεποιθοτας επ' αυτον.

لا تزد على كلماته لئلا يوبخك فتكذّب

Μη προσθεσης εις τους λογους αυτου· μηποτε σε εξελεγξη, και ευρεθης ψευστης.

اثنتين سألت منك فلا تمنعهما عني قبل ان اموت.

Δυο ζητω παρα σου· μη αρνηθης ταυτα εις εμε πριν αποθανω.

ابعد عني الباطل والكذب. لا تعطني فقرا ولا غنى. اطعمني خبز فريضتي.

Ματαιοτητα και λογον ψευδη απομακρυνε απ' εμου· πτωχειαν και πλουτον μη δωσης εις εμε· τρεφε με με αυταρκη τροφην.

لئلا اشبع واكفر واقول من هو الرب. او لئلا افتقر واسرق واتخذ اسم الهي باطلا

Μηποτε χορτασθω και σε αρνηθω και ειπω, Τις ειναι ο Κυριος; η μηποτε ευρεθεις πτωχος κλεψω και λαβω το ονομα του Θεου μου επι ματαιω.

لا تشك عبدا الى سيده لئلا يلعنك فتأثم.

Μη καταλαλει υπηρετην προς τον κυριον αυτου· μηποτε σε καταρασθη και ευρεθης ενοχος.

جيل يلعن اباه ولا يبارك امه.

Υπαρχει γενεα, ητις καταραται τον πατερα αυτης και δεν ευλογει την μητερα αυτης·

جيل طاهر في عيني نفسه وهو لم يغتسل من قذره.

Υπαρχει γενεα καθαρα εις τους οφθαλμους αυτης, αλλα δεν ειναι πεπλυμενη απο της ακαθαρσιας αυτης.

جيل ما ارفع عينيه وحواجبه مرتفعة.

Υπαρχει γενεα, της οποιας ποσον υψηλοι ειναι οι οφθαλμοι και τα βλεφαρα αυτης επηρμενα.

جيل اسنانه سيوف واضراسه سكاكين لأكل المساكين عن الارض والفقراء من بين الناس

Υπαρχει γενεα, της οποιας οι οδοντες ειναι ρομφαιαι και οι μυλοδοντες μαχαιραι, δια να κατατρωγωσι τους πτωχους της γης και τους ενδεεις εκ μεσου των ανθρωπων.

للعلوقة بنتان هات هات. ثلاثة لا تشبع. اربعة لا تقول كفا

Η βδελλα εχει δυο θυγατερας, αιτινες φωναζουσι, Φερε, φερε. Τα τρια ταυτα δεν χορταινουσι ποτε, μαλιστα τεσσαρα δεν λεγουσι ποτε, Αρκει.

الهاوية والرحم العقيم وارض لا تشبع ماء والنار لا تقول كفا

Ο αδης, και η στειρα μητρα· η γη, ητις δεν χορταινει απο υδατος, και το πυρ, το οποιον δεν λεγει, Αρκει.

العين المستهزئة بابيها والمحتقرة اطاعة امها تقوّرها غربان الوادي وتأكلها فراخ النسر

Τον οφθαλμον, οστις εμπαιζει τον πατερα αυτου και καταφρονει να υπακουση εις την μητερα αυτου, οι κορακες της φαραγγος θελουσιν εκβαλει και οι νεοσσοι των αετων θελουσι φαγει.

ثلاثة عجيبة فوقي واربعة لا اعرفها.

Τα τρια ταυτα ειναι θαυμαστα εις εμε, μαλιστα τεσσαρα δεν εννοω·

طريق نسر في السموات وطريق حيّة على صخر وطريق سفينة في قلب البحر وطريق رجل بفتاة.

Τα ιχνη του αετου εις τον ουρανον· τα ιχνη του οφεως επι του βραχου· τα ιχνη του πλοιου εν μεσω της θαλασσης· και τα ιχνη του ανθρωπου εν τη νεοτητι.

كذلك طريق المرأة الزانية. اكلت ومسحت فمها وقالت ما عملت اثما

Τοιαυτη ειναι η οδος της μοιχαλιδος γυναικος· τρωγει και σπογγιζει το στομα αυτης, και λεγει, Δεν επραξα ανομιαν.

تحت ثلاثة تضطرب الارض واربعة لا تستطيع احتمالها.

Δια τρια η γη ταραττεται, μαλιστα δια τεσσαρα, τα οποια δεν δυναται να υποφερη·

تحت عبد اذا ملك واحمق اذا شبع خبزا

Δια τον δουλον, οταν βασιλευση· και τον αφρονα, οταν χορτασθη αρτον·

تحت شنيعة اذا تزوجت وأمة اذا ورثت سيدتها

δια την μισητην γυναικα, οταν υπανδρευθη· και την δουλην, οταν εκδιωξη την κυριαν αυτης.

اربعة هي الاصغر في الارض ولكنها حكيمة جدا.

Τα τεσσαρα ταυτα ειναι ελαχιστα επι της γης, ειναι ομως σοφωτατα·

النمل طائفة غير قوية ولكنه يعدّ طعامه في الصيف.

οι μυρμηκες, οιτινες ειναι λαος αδυνατος αλλ' εν τω θερει ετοιμαζουσι την τροφην αυτων·

الوبار طائفة ضعيفة ولكنها تضع بيوتها في الصخر.

οι χοιρογρυλλιοι, οιτινες ειναι λαος ανισχυρος αλλα καμνουσι τους οικους αυτων επι βραχου·

الجراد ليس له ملك ولكنه يخرج كله فرقا فرقا.

αι ακριδες, αιτινες δεν εχουσι βασιλεα αλλ' εκβαινουσι πασαι ομου κατα ταγματα·

العنكبوت تمسك بيديها وهي في قصور الملوك

ο ασκαλαβος, οστις βασταζεται εν ταις χερσιν αυτου, και διατριβει εν τοις παλατιοις των βασιλεων.

ثلاثة هي حسنة التخطي واربعة مشيها مستحسن

Τα τρια ταυτα βαδιζουσι καλως, μαλιστα τεσσαρα περιπατουσιν ευπρεπως·

الاسد جبار الوحوش ولا يرجع من قدام احد

Ο λεων, οστις ειναι ο ισχυροτερος των ζωων, και δεν στρεφει απο προσωπου τινος·

ضامر الشاكلة والتيس والملك الذي لا يقاوم

Ο αλεκτωρ, ο τραγος ετι· και ο βασιλευς, περικεκυκλωμενος υπο του λαου αυτου.

ان حمقت بالترفع وان تآمرت فضع يدك على فمك.

Εαν επραξας αφρονως υψονων σεαυτον, και εαν εβουλευθης κακον, βαλε χειρα επι στοματος.

لان عصر اللبن يخرج جبنا وعصر الانف يخرج دما وعصر الغضب يخرج خصاما

Διοτι οστις κτυπα το γαλα, εκβαλλει βουτυρον· και οστις εκθλιβει την ρινα, εκβαλλει αιμα· και οστις ερεθιζει οργην, εξαγει μαχας.

إصحاح 31

كلام لموئيل ملك مسّا. علّمته اياه امه.

Οι λογοι του βασιλεως Λεμουηλ, ο χρησμος, τον οποιον η μητηρ αυτου εδιδαξεν αυτον.

ماذا يا ابني ثم ماذا يا ابن رحمي ثم ماذا يا ابن نذوري ـــ

Τι, υιε μου; και τι, τεκνον της κοιλιας μου; και τι, υιε των ευχων μου;

لا تعطي حيلك للنساء ولا طرقك لمهلكات الملوك.

Μη δωσης τας δυναμεις σου εις τας γυναικας, μηδε τας οδους σου εις τας αφανιστριας των βασιλεων.

ليس للملوك يا لموئيل ليس للملوك ان يشربوا خمرا ولا للعظماء المسكر.

Δεν ειναι των βασιλεων, Λεμουηλ, δεν ειναι των βασιλεων να πινωσιν οινον, ουδε των ηγεμονων, σικερα·

لئلا يشربوا وينسوا المفروض ويغيّروا حجة كل بني المذلة.

μηποτε πιοντες λησμονησωσι τον νομον και διαστρεψωσι την κρισιν τινος τεθλιμμενου.

اعطوا مسكرا لهالك وخمرا لمرّي النفس.

Διδετε σικερα εις τους τεθλιμμενους, και οινον εις τους πεπικραμενους την ψυχην·

يشرب وينسى فقره ولا يذكر تعبه بعد

δια να πιωσι και να λησμονησωσι την πτωχειαν αυτων και να μη ενθυμωνται πλεον την δυστυχιαν αυτων.

افتح فمك لاجل الاخرس في دعوى كل يتيم.

Ανοιγε το στομα σου υπερ του αφωνου, υπερ της κρισεως παντων των εγκαταλελειμμενων.

افتح فمك. اقض بالعدل وحام عن الفقير والمسكين

Ανοιγε το στομα σου, κρινε δικαιως, και υπερασπιζου τον πτωχον και τον ενδεη.

امرأة فاضلة من يجدها لان ثمنها يفوق اللآلئ.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅)ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ϫⲱⲣⲓ ⲛⲓⲙ ⲉⲑⲛⲁϫⲉⲙⲥ ⲉⲥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ϩⲁⲛⲱⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁϣⲉⲥⲟⲩⲉⲛⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲑⲁⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲓⲣⲏϯ

Γυναικα εναρετον τις θελει ευρει; διοτι η τοιαυτη ειναι πολυ τιμιωτερα υπερ τους μαργαριτας.

Who shall find a virtuous woman? for such a one is more valuable than precious stones.

بها يثق قلب زوجها فلا يحتاج الى غنيمة.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲁ̅)ϣⲁϥⲉⲣⲑⲁⲣⲓⲛ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ϫⲱⲥ ⲛ̀ϫⲉ ⲡϩⲏⲧ ⲙ̀ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲑⲁⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ⲙ̀ⲡⲉⲥⲉⲣϧⲁⲉ ⲛ̀ϩⲁⲛϣⲱⲗ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉⲩ

Η καρδια του ανδρος αυτης θαρρει επ' αυτην, και δεν θελει στερεισθαι αφθονιας.

The heart of her husband trusts in her: such a one shall stand in no need of fine spoils.

تصنع له خيرا لا شرا كل ايام حياتها.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲃ̅)ⲥⲉⲣϩⲱⲃ ⲅⲁⲣ ⲙ̀ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲁⲛ ⲙ̀ⲡⲉⲥⲱⲛϧ ⲧⲏⲣϥ

Θελει φερει εις αυτον καλον και ουχι κακον, πασας τας ημερας της ζωης αυτης.

For she employs all her living for her husband’s good.

تطلب صوفا وكتانا وتشتغل بيدين راضيتين.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲅ̅)ⲉⲥⲉⲣϩⲱⲃ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲟⲣⲧ ⲛⲉⲙ ⲓⲁⲩ ϣⲁⲥⲑⲁⲙⲓⲟ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ϣⲁⲩ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲥϫⲓϫ

Ζητει μαλλιον και λιναριον και εργαζεται ευχαριστως με τας χειρας αυτης.

Gathering wool and flax, she makes it serviceable with her hands.

هي كسفن التاجر. تجلب طعامها من بعيد.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲇ̅)ⲁⲥϣⲱⲡⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϫⲟⲓ ⲉϥⲉⲣⲓⲉⲃϣⲱⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓ ⲫⲟⲩⲉⲓ ϣⲁⲥⲑⲱⲟⲩϯ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲙⲉⲑⲣⲁⲙⲁⲟ

Ειναι ως τα πλοια των εμπορων· φερει την τροφην αυτης απο μακροθεν.

She is like a ship trading from a distance: so she procures her livelihood.

وتقوم اذ الليل بعد وتعطي اكلا لاهل بيتها وفريضة لفتياتها.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲉ̅)ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲥⲧⲱⲛⲥ ⲓⲥϫⲉⲛ ⲉ̀ϫⲱⲣϩ ϣⲁⲥϯϧⲣⲉ ⲛ̀ⲛⲁ ⲡⲉⲥⲏⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϩⲱⲃ ⲛ̀ⲛⲉⲥⲃⲱⲕⲓ

Και εγειρεται ενω ειναι ετι νυξ και διδει τροφην εις τον οικον αυτης, και εργα εις τας θεραπαινας αυτης.

And she rises by night, and gives food to her household, and appointed tasks to her maidens.

تتأمل حقلا فتأخذه وبثمر يديها تغرس كرما.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲋ̅)ⲁⲥϣⲁⲛⲛⲁⲩ ⲉ̀ⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲫⲟⲩⲱⲓ ϣⲁⲥϣⲟⲡⲥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉⲥϫⲓϫ ϣⲁⲥϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲓⲟϩⲓ

Θεωρει αγρον και αγοραζει αυτον· εκ του καρπου των χειρων αυτης φυτευει αμπελωνα.

She views a farm, and buys it: and with the fruit of her hands she plants and a possession.

تنطّق حقويها بالقوة وتشدد ذراعيها.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲍ̅)ϣⲁⲥⲙⲟⲩⲣ ⲛ̀ⲧⲉⲥϯⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩϫⲟⲙ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲥⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲛⲉⲥϫⲫⲟⲓ ⲉ̀ⲟⲩϩⲱⲃ

Ζωνει την οσφυν αυτης με δυναμιν, και ενισχυει τους βραχιονας αυτης.

She strongly girds her loins, and strengthens her arms for work.

تشعر ان تجارتها جيدة. سراجها لا ينطفئ في الليل.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲏ̅)ⲟⲩⲟϩ ⲁⲥϭⲓ ϯⲡⲓ ϫⲉ ⲛⲁⲛⲉ ⲡⲓϩⲱⲃ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲉ ⲡⲉⲥϧⲏⲃⲥ ϭⲉⲛⲟ ⲙ̀ⲡⲓⲉϫⲱⲣϩ ⲧⲏⲣϥ

Αισθανεται οτι το εμποριον αυτης ειναι καλον· ο λυχνος αυτης δεν σβυνεται την νυκτα.

And she finds by experience that working is good; and her candle goes not out all night.

تمد يديها الى المغزل وتمسك كفّاها بالفلكة.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲓ̅ⲑ̅)ⲛⲉⲥϫⲓϫ ϣⲁⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲛⲟϥⲣⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲥⲙⲁϩⲓ ϣⲁⲥⲧⲁϫⲣⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲃⲁⲓ

Βαλλει τας χειρας αυτης εις το αδρακτιον και κρατει εν τη χειρι αυτης την ηλακατην.

She reaches forth her arms to needful works, and applies her hands to the spindle.

تبسط كفيها للفقير وتمد يديها الى المسكين.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅)ϣⲁⲥⲁⲟⲩⲱⲛ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲥ ⲙ̀ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣϧⲁⲉ ⲡⲉⲥⲟⲩⲧⲁϩ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛϥ ⲉ̀ⲛⲓϩⲏⲕⲓ

Ανοιγει την χειρα αυτης εις τους πτωχους και εκτεινει τας χειρας αυτης προς τους ενδεεις.

And she opens her hands to the needy, and reaches out fruit to the poor.

لا تخشى على بيتها من الثلج لان كل اهل بيتها لابسون حللا.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲁ̅)

Δεν φοβειται την χιονα δια τον οικον αυτης· διοτι πας ο οικος αυτης ειναι ενδεδυμενοι διπλα.

Her husband is not anxious about those at home when he tarries anywhere abroad: for all her household are clothed.

تعمل لنفسها موشيات. لبسها بوص وارجوان.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲃ̅)

Καμνει εις εαυτην σκεπασματα· το ενδυμα αυτης ειναι βυσσος και πορφυρα.

She makes for her husband clothes of double texture, and garments for herself of fine linen and scarlet.

زوجها معروف في الابواب حين يجلس بين مشايخ الارض.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲅ̅)

Ο ανηρ αυτης γνωριζεται εν ταις πυλαις, οταν καθηται μεταξυ των πρεσβυτερων του τοπου.

And her husband becomes a distinguished person in the gates, when he sits in council with the old inhabitants of the land.

تصنع قمصانا وتبيعها وتعرض مناطق على الكنعاني.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲇ̅)

Καμνει λεπτον πανιον και πωλει· και διδει ζωνας εις τους εμπορους.

She makes fine linens, and sells girdles to the Chananites: she opens her mouth heedfully and with propriety, and controls her tongue.

العزّ والبهاء لباسها وتضحك على الزمن الآتي.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲋ̅)(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲍ̅)

Ισχυν και ευπρεπειαν ειναι ενδεδυμενη· και ευφραινεται δια τον μελλοντα καιρον.

She puts on strength and honour; and rejoices in the last days.(31:27)The ways of her household are careful, and she eats not the bread of idleness.

تفتح فمها بالحكمة وفي لسانها سنّة المعروف.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲉ̅)

Ανοιγει το στομα αυτης εν σοφια· και επι της γλωσσης αυτης ειναι νομος ευμενειας.

But she opens her mouth wisely, and according to law.

تراقب طرق اهل بيتها ولا تأكل خبز الكسل.

Επαγρυπνει εις την κυβερνησιν του οικου αυτης και αρτον οκνηριας δεν τρωγει.

يقوم اولادها ويطوّبونها. زوجها ايضا فيمدحها.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲏ̅)

Τα τεκνα αυτης σηκονονται και μακαριζουσιν αυτην· ο ανηρ αυτης, και επαινει αυτην·

And her kindness to them sets up her children for them, and they grow rich, and her husband praises her.

بنات كثيرات عملن فضلا اما انت ففقت عليهنّ جميعا.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲕ̅ⲑ̅)

Πολλαι θυγατερες εφερθησαν αξιως, αλλα συ υπερεβης πασας.

Many daughters have obtained wealth, many have wrought valiantly; but thou hast exceeded, thou hast surpassed all.

الحسن غش والجمال باطل. اما المرأة المتقية الرب فهي تمدح.

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲗ̅)

Ψευδης ειναι η χαρις και ματαιον το καλλος· η γυνη η φοβουμενη τον Κυριον, αυτη θελει επαινεισθαι.

Charms are false, and woman’s beauty is vain: for it is a wise woman that is blessed, and let her praise the fear the Lord.

اعطوها من ثمر يديها ولتمدحها اعمالها في الابواب

(ⲗ̅ⲁ̅:ⲗ̅ⲁ̅)

Δοτε εις αυτην εκ του καρπου των χειρων αυτης· και τα εργα αυτης ας επαινωσιν αυτην εν ταις πυλαις.

Give her of the fruit of her lips; and let her husband be praised in the gates.

سفر الأمثال – الإصحاح 28

اللغة القبطية

سفر الأمثال

ⲛⲓⲡⲁⲣⲟⲓⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲥⲟⲗⲟⲙⲱⲛ

الانتقال السريع للإصحاحات:

خيارات العرض

رأيك يهمنا! ❤️