سفر الأمثال

إصحاح 1

غاية الأمثال

أَمْثَالُ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ مَلِكِ إِسْرَائِيلَ:

מִ֭שְׁלֵי שְׁלֹמֹ֣ה בֶן־דָּוִ֑ד מֶ֝֗לֶךְ יִשְׂרָאֵֽל׃

Ⲛⲓⲡⲁⲣⲟⲓⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲥⲟⲗⲟⲙⲱⲛ ⲡϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲣⲟ ⲇⲁⲩⲓⲇ ⲫⲏ ⲉⲧⲁϥⲉⲣⲟⲩⲣⲟ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲥ̅ⲗ̅

The Proverbs of Solomon son of David, who reigned in Israel;

Παροιμιαι Σολομωντος, υιου του Δαβιδ, βασιλεως του Ισραηλ,

لِمَعْرِفَةِ حِكْمَةٍ وَأَدَبٍ. لإِدْرَاكِ أَقْوَالِ الْفَهْمِ.

לָדַ֣עַת חָכְמָ֣ה וּמוּסָ֑ר לְ֝הָבִ֗ין אִמְרֵ֥י בִינָֽה׃

Ⲉ̀ⲉⲙⲓ ⲉ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲉ̀ⲉⲣⲛⲟⲓⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ

to know wisdom and instruction, and to perceive words of understanding;

δια να γνωριση τις σοφιαν και παιδειαν, δια να νοηση λογους φρονησεως,

لِقُبُولِ تَأْدِيبِ الْمَعْرِفَةِ وَالْعَدْلِ وَالْحَقِّ وَالاسْتِقَامَةِ.

לָ֭קַחַת מוּסַ֣ר הַשְׂכֵּ֑ל צֶ֥דֶק וּ֝מִשְׁפָּ֗ט וּמֵישָׁרִֽים׃

Ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲉ̀ⲣⲱⲧⲉⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲫⲱⲛϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲉ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ⲛ̀ⲧⲁⲫⲙⲏⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϩⲁⲡ ⲉϥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ

to receive also hard saying, and to understand true justice, and how to direct judgment;

δια να λαβη διδασκαλιαν συνεσεως, δικαιοσυνης και κρισεως και ευθυτητος,

لِتُعْطِيَ الْجُهَّالَ ذَكَاءً، وَالشَّابَّ مَعْرِفَةً وَتَدَبُّرًا.

לָתֵ֣ת לִפְתָאיִ֣ם עָרְמָ֑ה לְ֝נַ֗עַר דַּ֣עַת וּמְזִמָּֽה׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥϯ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲛ̀ⲟⲩⲁⲗⲟⲩ ⲙ̀ⲃⲉⲣⲓ

that he might give subtlety to the simple, and to the young man discernment and understanding.

δια να δωση νοησιν εις τους απλους, και εις τον νεον μαθησιν και διαγνωσιν.

يَسْمَعُهَا الْحَكِيمُ فَيَزْدَادُ عِلْمًا، وَالْفَهِيمُ يَكْتَسِبُ تَدْبِيرًا.

יִשְׁמַ֣ע חָ֭כָם וְיֹ֣וסֶף לֶ֑קַח וְ֝נָבֹ֗ון תַּחְבֻּלֹ֥ות יִקְנֶֽה׃

Ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ⲁϥϣⲁⲛⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲛⲁⲓ ϥⲛⲁⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ϩⲟⲩⲟ ⲡⲓⲛⲉⲃϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉϥⲉ̀ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϩⲉⲙⲓ

For by the hearing of these a wise man will be wiser, and man of understanding will gain direction;

Ο σοφος ακουων θελει γεινει σοφωτερος, και ο νοημων θελει αποκτησει επιστημην κυβερνησεως·

لِفَهْمِ الْمَثَلِ وَاللُّغْزِ، أَقْوَالِ الْحُكَمَاءِ وَغَوَامِضِهِمْ.

לְהָבִ֣ין מָ֭שָׁל וּמְלִיצָ֑ה דִּבְרֵ֥י חֲ֝כָמִ֗ים וְחִידֹתָֽם׃

Ⲉϥⲉ̀ⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲡⲁⲣⲁⲃⲟⲗⲏ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲭⲁⲕⲓ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲉⲩ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲉⲩϩⲏⲡ

and will understand a parable, and a dark speech; the saying of the wise also, and riddles.

ωστε να εννοη παροιμιαν και σκοτεινον λογον, ρησεις σοφων και αινιγματα αυτων.

مَخَافَةُ الرَّبِّ رَأْسُ الْمَعْرِفَةِ، أَمَّا الْجَاهِلُونَ فَيَحْتَقِرُونَ الْحِكْمَةَ وَالأَدَبَ.

יִרְאַ֣ת יְ֭הוָה רֵאשִׁ֣ית דָּ֑עַת חָכְמָ֥ה וּ֝מוּסָ֗ר אֱוִילִ֥ים בָּֽזוּ׃ פ

Ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲧⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲛⲁⲛⲉϥ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϯⲙⲉⲧⲉⲩⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲑⲁ ⲫϯ ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϯ ⲡⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲉⲙ ϯⲥⲃⲱ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲩⲉ̀ϣⲱϣϥⲟⲩ

The fear of the Lord is the beginning of wisdom; and there is good understanding to all that practise it: and piety toward God is the beginning of discernment; but the ungodly will set at nought wisdom and instruction.

Αρχη σοφιας φοβος Κυριου· οι αφρονες καταφρονουσι την σοφιαν και την διδασκαλιαν.

الحث على اقتناء الحكمة

اِسْمَعْ يَا ابْنِي تَأْدِيبَ أَبِيكَ، وَلَا تَرْفُضْ شَرِيعَةَ أُمِّكَ،

שְׁמַ֣ע בְּ֭נִי מוּסַ֣ר אָבִ֑יךָ וְאַל־תִּ֝טֹּ֗שׁ תֹּורַ֥ת אִמֶּֽךָ׃

Ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲡϩⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲁⲩ

Hear, my son, the instruction of thy father, and reject not the rules of thy mother.

Ακουε, υιε μου, την διδασκαλιαν του πατρος σου, και μη απορριψης τον νομον της μητρος σου.

لأَنَّهُمَا إِكْلِيلُ نِعْمَةٍ لِرَأْسِكَ، وَقَلاَئِدُ لِعُنُقِكَ.

כִּ֤י ׀ לִוְיַ֤ת חֵ֓ן הֵ֬ם לְרֹאשֶׁ֑ךָ וַ֝עֲנָקִ֗ים לְגַרְגְּרֹתֶֽיךָ׃

Ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛϩⲙⲟⲧ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲏⲓϥ ϩⲓϫⲱⲕ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲭⲗⲁⲗ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲃ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲙⲟϯ

For thou shalt receive for thine head a crown of graces, and a chain of gold round thy neck.

Διοτι ταυτα θελουσιν εισθαι στεφανος χαριτων εις την κορυφην σου και περιδεραιον περι τον τραχηλον σου.

التحذير من العنف

يَا ابْنِي، إِنْ تَمَلَّقَكَ الْخُطَاةُ فَلَا تَرْضَ.

בְּנִ֡י אִם־יְפַתּ֥וּךָ חַ֝טָּאִ֗ים אַל־תֹּבֵֽא׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩⲥⲟⲣⲙⲉⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲟⲩⲱϣ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲩϣⲁⲛϯϩⲟ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲉⲩϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

My son, let not ungodly men lead thee astray, neither consent thou to them.

Υιε μου, εαν θελησωσιν οι αμαρτωλοι να σε δελεασωσι, μη θελησης·

إِنْ قَالُوا: «هَلُمَّ مَعَنَا لِنَكْمُنْ لِلدَّمِ. لِنَخْتَفِ لِلْبَرِيءِ بَاطِلًا.

אִם־יֹאמְרוּ֮ לְכָ֪ה אִ֫תָּ֥נוּ נֶאֶרְבָ֥ה לְדָ֑ם נִצְפְּנָ֖ה לְנָקִ֣י חִנָּֽם׃

Ϫⲉ ⲁⲙⲟⲩ ⲁⲣⲓϣⲫⲏⲣ ⲛⲉⲙⲁⲛ ⲉⲩⲥⲛⲟϥ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲭⲱⲡ ϧⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲟϫⲓ

If they should exhort thee, saying, Come with us, partake in blood, and let us unjustly hide the just man in the earth:

εαν ειπωσιν, Ελθε μεθ' ημων, ας ενεδρευσωμεν δι' αιμα, ας επιβουλευθωμεν αναιτιως τον αθωον,

لِنَبْتَلِعْهُمْ أَحْيَاءً كَالْهَاوِيَةِ، وَصِحَاحًا كَالْهَابِطِينَ فِي الْجُبِّ،

נִ֭בְלָעֵם כִּשְׁאֹ֣ול חַיִּ֑ים וּ֝תְמִימִ֗ים כְּיֹ֣ורְדֵי בֹֽור׃

Ⲙⲁⲣⲉⲛⲟⲙⲕϥ ⲇⲉ ⲉϥⲟⲛϧ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲁⲙⲉⲛϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲱⲗⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ

and let us swallow him alive, as Hades would, and remove the memorial of him from the earth:

Ας καταπιωμεν αυτους ζωντας, ως ο αδης, και ολοκληρους ως τους καταβαινοντας εις τον λακκον·

فَنَجِدَ كُلَّ قِنْيَةٍ فَاخِرَةٍ، نَمْلأَ بُيُوتَنَا غَنِيمَةً.

כָּל־הֹ֣ון יָקָ֣ר נִמְצָ֑א נְמַלֵּ֖א בָתֵּ֣ינוּ שָׁלָֽל׃

Ⲧⲉϥⲕⲧⲏⲥⲓⲥ ⲉⲑⲛⲁϣⲉⲛⲥ ⲙⲁⲣⲉⲛⲧⲁϩⲟⲥ ⲙⲁⲣⲉⲛⲙⲁϩ ⲛⲉⲛⲏⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϣⲱⲗ

let us seize on his valuable property, and let us fill our houses with spoils:

θελομεν ευρει παν πολυτιμον αγαθον, θελομεν γεμισει τους οικους ημων απο λαφυρων·

تُلْقِي قُرْعَتَكَ وَسْطَنَا. يَكُونُ لَنَا جَمِيعًا كِيسٌ وَاحِدٌ».

גֹּ֭ורָ֣לְךָ תַּפִּ֣יל בְּתֹוכֵ֑נוּ כִּ֥יס אֶ֝חָ֗ד יִהְיֶ֥ה לְכֻלָּֽנוּ׃

Ⲡⲉⲕⲕⲗⲏⲣⲟⲥ ϩⲓⲧϥ ⲛ̀ϧⲏⲧⲕ ⲟⲩⲁⲥⲟⲩⲓ ⲇⲉ ⲙⲁⲣⲉⲛϫⲫⲟⲥ ⲛⲁⲛ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲉⲩⲥⲟⲡ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲁⲥⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲧ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲁⲛ

but do thou cast in thy lot with us, and let us all provide a common purse, and let us have one pouch:

θες τον κληρον σου μεταξυ ημων, εν βαλαντιον ας ηναι εις παντας ημας·

يَا ابْنِي، لَا تَسْلُكْ فِي الطَّرِيقِ مَعَهُمْ. اِمْنَعْ رِجْلَكَ عَنْ مَسَالِكِهِمْ.

בְּנִ֗י אַל־תֵּלֵ֣ךְ בְּדֶ֣רֶךְ אִתָּ֑ם מְנַ֥ע רַ֝גְלְךָ֗ מִנְּתִיבָתָֽם׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣⲙⲟϣⲓ ϩⲓ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛⲉⲙⲱⲟⲩ ⲣⲓⲕⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓ ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

go not in the way with them, but turn aside thy foot from their paths:

υιε μου, μη περιπατησης εν οδω μετ' αυτων· απεχε τον ποδα σου απο των τριβων αυτων·

لأَنَّ أَرْجُلَهُمْ تَجْرِي إِلَى الشَّرِّ وَتُسْرِعُ إِلَى سَفْكِ الدَّمِ.

כִּ֣י רַ֭גְלֵיהֶם לָרַ֣ע יָר֑וּצוּ וִֽ֝ימַהֲר֗וּ לִשְׁפָּךְ־דָּֽם׃

-

διοτι οι ποδες αυτων τρεχουσιν εις το κακον, και σπευδουσιν εις το να χυσωσιν αιμα.

لأَنَّهُ بَاطِلًا تُنْصَبُ الشَّبَكَةُ فِي عَيْنَيْ كُلِّ ذِي جَنَاحٍ.

כִּֽי־חִ֭נָּם מְזֹרָ֣ה הָרָ֑שֶׁת בְּ֝עֵינֵ֗י כָל־בַּ֥עַל כָּנָֽף׃

Ⲁⲩⲫⲱⲣϣ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲛⲟⲩϣⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲛⲓϩⲁⲗⲁϯ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲟϫⲓ

for nets are not without cause spread for birds.

Διοτι ματαιως εξαπλονεται δικτυον εμπροσθεν των οφθαλμων παντος πτερωτου.

أَمَّا هُمْ فَيَكْمُنُونَ لِدَمِ أَنْفُسِهِمْ. يَخْتَفُونَ لأَنْفُسِهِمْ.

וְ֭הֵם לְדָמָ֣ם יֶאֱרֹ֑בוּ יִ֝צְפְּנ֗וּ לְנַפְשֹׁתָֽם׃

Ⲛ̀ⲑⲱⲟⲩ ⲅⲁⲣ ⲛⲏ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ϣⲫⲏⲣ ⲉ̀ϩⲁⲛϧⲱⲧⲉⲃ ⲥⲉϩⲓⲟⲩⲓ ⲛⲱⲟⲩ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲫⲟⲩⲱϫⲡ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ϥϩⲱⲟⲩ

For they that are concerned in murder store up evils for themselves; and the overthrow of transgressors is evil.

Διοτι ουτοι ενεδρευουσι κατα του ιδιου αυτων αιματος, επιβουλευονται τας εαυτων ψυχας·

هَكَذَا طُرُقُ كُلِّ مُولَعٍ بِكَسْبٍ. يَأْخُذُ نَفْسَ مُقْتَنِيهِ.

כֵּ֗ן אָ֭רְחֹות כָּל־בֹּ֣צֵֽעַ בָּ֑צַע אֶת־נֶ֖פֶשׁ בְּעָלָ֣יו יִקָּֽח׃ פ

Ⲛⲁⲓ ⲛⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧϫⲱⲕ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲛⲟⲙⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲱⲗⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ

These are the ways of all that perform lawless deeds; for by ungodliness they destroy their own life.

Τοιαυται ειναι αι οδοι παντος πλεονεκτου· η πλεονεξια αφαιρει την ζωην των κυριευομενων υπ' αυτης.

التحذير من رفض الحكمة

اَلْحِكْمَةُ تُنَادِي فِي الْخَارِجِ. فِي الشَّوَارِعِ تُعْطِي صَوْتَهَا.

חָ֭כְמֹות בַּח֣וּץ תָּרֹ֑נָּה בָּ֝רְחֹבֹ֗ות תִּתֵּ֥ן קֹולָֽהּ׃

Ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲇⲉ ⲥⲉϩⲱⲥ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ϩⲓ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ ⲥϣⲱⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲁⲣⲣⲏⲥⲓⲁ

Wisdom sings aloud in passages, and in the broad places speaks boldly.

Η σοφια φωναζει εξω, εκπεμπει την φωνην αυτης εν ταις πλατειαις·

تَدْعُو فِي رُؤُوسِ الأَسْوَاقِ، فِي مَدَاخِلِ الأَبْوَابِ. فِي الْمَدِينَةِ تُبْدِي كَلاَمَهَا

בְּרֹ֥אשׁ הֹמִיֹּ֗ות תִּ֫קְרָ֥א בְּפִתְחֵ֖י שְׁעָרִ֥ים בָּעִ֗יר אֲמָרֶ֥יהָ תֹאמֵֽר׃

Ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲗⲁⲕϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲃⲑⲁⲓⲟⲩ ⲥⲉϩⲓⲱⲓϣ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲥⲙⲏⲛ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓϫⲱⲣⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲃⲁⲕⲓ ⲥϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲉⲣⲉ ⲡⲉⲥϩⲏⲧ ϫⲟⲣ

And she makes proclamation on the top of the walls, and sits by the gates of princes; and at the gates of the city boldly says,

Κραζει επι κεφαλης των αγορων, εν ταις εισοδοις των πυλων· απαγγελλει τους λογους αυτης δια της πολεως, λεγουσα,

قَائِلَةً: «إِلَى مَتَى أَيُّهَا الْجُهَّالُ تُحِبُّونَ الْجَهْلَ، وَالْمُسْتَهْزِئُونَ يُسَرُّونَ بِالاسْتِهْزَاءِ، وَالْحَمْقَى يُبْغِضُونَ الْعِلْمَ؟

עַד־מָתַ֣י ׀ פְּתָיִם֮ תְּֽאֵהֲב֫וּ פֶ֥תִי וְלֵצִ֗ים לָ֭צֹון חָמְד֣וּ לָהֶ֑ם וּ֝כְסִילִ֗ים יִשְׂנְאוּ־דָֽעַת׃

Ϫⲉ ⲛ̀ⲥⲛⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲣⲉ ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲁⲁⲙⲟⲛⲓ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩϭⲓϣⲓⲡⲓ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲉⲩⲟⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲉⲣⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲛ ⲉ̀ⲡϣⲱϣ ⲉⲧⲁⲩⲉⲣⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲁⲩⲙⲉⲥⲧⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ

So long as the simple cleave to justice, they shall not be ashamed: but the foolish being lovers of haughtiness, having become ungodly have hated knowledge, and are become subject to reproofs.

Εως ποτε, μωροι, θελετε αγαπα την μωριαν, και οι χλευασται θελουσιν ηδυνεσθαι εις τους χλευασμους αυτων, και οι αφρονες θελουσι μισει την γνωσιν;

اِرْجِعُوا عِنْدَ تَوْبِيخِي. هَأَنَذَا أُفِيضُ لَكُمْ رُوحِي. أُعَلِّمُكُمْ كَلِمَاتِي.

תָּשׁ֗וּבוּ לְֽתֹ֫וכַחְתִּ֥י הִנֵּ֤ה אַבִּ֣יעָה לָכֶ֣ם רוּחִ֑י אֹודִ֖יעָה דְבָרַ֣י אֶתְכֶֽם׃

Ⲟⲩⲟϩ ⲁⲩϣⲱⲡⲓ ⲉⲩⲣⲁⲟⲩⲏⲟⲩⲧ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲟϩⲓ ϩⲏⲡⲡⲉ ϯⲛⲁⲭⲱ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲁⲛⲓϥⲓ ϯⲛⲁⲥⲁⲃⲱⲧⲉⲛ ⲇⲉ ⲉ̀ⲡⲁⲥⲁϫⲓ

Behold, I will bring forth to you the utterance of my breath, and I will instruct you in my speech.

Επιστρεψατε προς τους ελεγχους μου· ιδου, εγω θελω εκχεει το πνευμα μου εφ' υμας, θελω σας καμει να νοησητε τους λογους μου.

«لأَنِّي دَعَوْتُ فَأَبَيْتُمْ، وَمَدَدْتُ يَدِي وَلَيْسَ مَنْ يُبَالِي،

יַ֣עַן קָ֭רָאתִי וַתְּמָאֵ֑נוּ נָטִ֥יתִי יָ֝דִ֗י וְאֵ֣ין מַקְשִֽׁיב׃

Ⲉ̀ⲡⲓⲇⲏ ⲁⲓⲙⲟⲩϯ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲧⲉⲛⲥⲱⲧⲉⲙ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲁⲓⲫⲱⲣϣ ⲛ̀ⲛⲁϫⲓϫ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛⲁⲣⲉⲧⲉⲛϯ ⲛ̀ϩⲑⲏⲧⲉⲛ ⲁⲛ ⲡⲉ

Since I called, and ye did not hearken; and I spoke at length, and ye gave no heed;

Επειδη εγω εκραζον, και σεις δεν υπηκουετε· εξετεινον την χειρα μου, και ουδεις προσειχεν·

بَلْ رَفَضْتُمْ كُلَّ مَشُورَتِي، وَلَمْ تَرْضَوْا تَوْبِيخِي.

וַתִּפְרְע֥וּ כָל־עֲצָתִ֑י וְ֝תֹוכַחְתִּ֗י לֹ֣א אֲבִיתֶֽם׃

Ⲁⲗⲗⲁ ⲁⲣⲉⲧⲉⲛⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲛⲁⲥⲟϭⲛⲓ ϩⲱⲥ ⲛ̀ⲥⲉⲧⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ ⲛⲁⲥⲟϩⲓ ⲇⲉ ⲛⲁⲣⲉⲧⲉⲛϯ ⲛ̀ϩⲑⲏⲧⲉⲛ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲁⲛ ⲡⲉ

but ye set at nought my counsels, and disregarded my reproofs;

Αλλα κατεφρονειτε πασας τας συμβουλας μου και τους ελεγχους μου δεν εδεχεσθε·

فَأَنَا أَيْضًا أَضْحَكُ عِنْدَ بَلِيَّتِكُمْ. أَشْمَتُ عِنْدَ مَجِيءِ خَوْفِكُمْ.

גַּם־אֲ֭נִי בְּאֵידְכֶ֣ם אֶשְׂחָ֑ק אֶ֝לְעַ֗ג בְּבֹ֣א פַחְדְּכֶֽם׃

Ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ϩⲱ ϯⲛⲁⲥⲱⲃⲓ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲉⲧⲉⲛⲁⲕⲱ ϯⲛⲁⲣⲁϣⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϥⲱϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

therefore I also will laugh at your destruction; and I will rejoice against you when ruin comes upon you:

δια τουτο και εγω θελω επιγελασει εις τον ολεθρον σας· θελω καταχαρη, οταν επελθη ο φοβος σας.

إِذَا جَاءَ خَوْفُكُمْ كَعَاصِفَةٍ، وَأَتَتْ بَلِيَّتُكُمْ كَالزَّوْبَعَةِ، إِذَا جَاءَتْ عَلَيْكُمْ شِدَّةٌ وَضِيقٌ.

בְּבֹ֤א [כְשַׁאֲוָה כ] (כְשֹׁואָ֨ה ׀ ק) פַּחְדְּכֶ֗ם וְֽ֭אֵידְכֶם כְּסוּפָ֣ה יֶאֱתֶ֑ה בְּבֹ֥א עֲ֝לֵיכֶ֗ם צָרָ֥ה וְצוּקָֽה׃

Ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣⲑⲟⲣⲧⲉⲣ ⲛ̀ⲟⲩϩⲟϯ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲟϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉϥⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲱϫⲡ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁⲣⲁⲑⲏⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲉ̀ϫⲱⲧⲉⲛ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϩⲟϫϩⲉϫ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

yea when dismay suddenly comes upon you, and your overthrow shall arrive like a tempest; and when tribulation and distress shall come upon you, or when ruin shall come upon you.

Οταν ο φοβος σας επελθη ως ερημωσις και η καταστροφη σας εφορμηση ως ανεμοστροβιλος, οταν η θλιψις και η στενοχωρια ελθωσιν εφ' υμας·

حِينَئِذٍ يَدْعُونَنِي فَلَا أَسْتَجِيبُ. يُبَكِّرُونَ إِلَيَّ فَلَا يَجِدُونَنِي.

אָ֣ז יִ֭קְרָאֻנְנִי וְלֹ֣א אֶֽעֱנֶ֑ה יְ֝שַׁחֲרֻ֗נְנִי וְלֹ֣א יִמְצָאֻֽנְנִי׃

Ⲉⲥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲅⲁⲣ ⲁⲣⲉⲧⲉⲛϣⲁⲛϯϩⲟ ⲉⲣⲟⲓ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲁⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲣⲱⲧⲉⲛ ⲉⲩⲉ̀ⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲟⲩϫⲉⲙⲧ

For it shall be that when ye call upon me, I will not hearken to you: wicked men shall seek me, but shall not find me.

τοτε θελουσι με επικαλεσθη, αλλα δεν θελω αποκριθη· επιμονως θελουσι με εκζητησει, αλλα δεν θελουσι με ευρει.

لأَنَّهُمْ أَبْغَضُوا الْعِلْمَ وَلَمْ يَخْتَارُوا مَخَافَةَ الرَّبِّ.

תַּ֭חַת כִּי־שָׂ֣נְאוּ דָ֑עַת וְיִרְאַ֥ת יְ֝הֹוָ֗ה לֹ֣א בָחָֽרוּ׃

Ⲁⲩⲙⲉⲥⲧⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲅⲁⲣ ⲟⲩⲟϩ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϭⲟⲓⲥ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲥⲟⲧⲡⲥ ⲛⲱⲟⲩ

For they hated wisdom, and did not choose the word of the Lord:

Διοτι εμισησαν την γνωσιν και τον φοβον του Κυριου δεν εξελεξαν·

لَمْ يَرْضَوْا مَشُورَتِي. رَذَلُوا كُلَّ تَوْبِيخِي.

לֹא־אָב֥וּ לַעֲצָתִ֑י נָ֝אֲצ֗וּ כָּל־תֹּוכַחְתִּֽי׃

Ⲟⲩⲇⲉ ⲛⲁⲩⲟⲩⲱϣ ⲁⲛ ⲡⲉ ⲉ̀ϯϩⲑⲏⲟⲩ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲟϭⲛⲓ ⲛⲁⲩⲉⲗⲕϣⲁⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ

neither would they attend to my counsels, but derided my reproofs.

δεν ηθελησαν τας συμβουλας μου· κατεφρονησαν παντας τους ελεγχους μου·

فَلِذَلِكَ يَأْكُلُونَ مِنْ ثَمَرِ طَرِيقِهِمْ، وَيَشْبَعُونَ مِنْ مُؤَامَرَاتِهِمْ.

וְֽ֭יֹאכְלוּ מִפְּרִ֣י דַרְכָּ֑ם וּֽמִמֹּעֲצֹ֖תֵיהֶ֣ם יִשְׂבָּֽעוּ׃

Ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲟⲩⲛ ⲉⲩⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲙ̀ⲡⲓⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲓ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

Therefore shall they eat the fruits of their own way, and shall be filled with their own ungodliness.

δια τουτο θελουσι φαγει απο των καρπων της οδου αυτων και θελουσι χορτασθη απο των κακοβουλιων αυτων.

لأَنَّ ارْتِدَادَ الْحَمْقَى يَقْتُلُهُمْ، وَرَاحَةَ الْجُهَّالِ تُبِيدُهُمْ.

כִּ֤י מְשׁוּבַ֣ת פְּתָיִ֣ם תַּֽהַרְגֵ֑ם וְשַׁלְוַ֖ת כְּסִילִ֣ים תְּאַבְּדֵֽם׃

Ⲉ̀ⲫⲙⲁ ⲅⲁⲣ ϫⲉ ⲛⲁⲩϭⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲗⲱⲟⲩⲓ ⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲉ̀ϧⲟⲑⲃⲟⲩ ⲟⲩϫⲉⲙⲡϣⲓⲛⲓ ⲉϥⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ⲛⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

For because they wronged the simple, they shall be slain; and an inquisition shall ruin the ungodly.

Διοτι η αποστασια των μωρων θελει θανατωσει αυτους, και η αμεριμνησια των αφρονων θελει αφανισει αυτους.

أَمَّا الْمُسْتَمِعُ لِي فَيَسْكُنُ آمِنًا، وَيَسْتَرِيحُ مِنْ خَوْفِ الشَّرِّ».

וְשֹׁמֵ֣עַֽ לִ֭י יִשְׁכָּן־בֶּ֑טַח וְ֝שַׁאֲנַ֗ן מִפַּ֥חַד רָעָֽה׃ פ

Ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲙⲧⲟⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲧϩⲟϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ

But he that hearkens to me shall dwell in confidence, and shall rest securely from all evil.

Οστις ομως ακουει εμου, θελει κατοικησει εν ασφαλεια· και θελει ησυχαζει, μη φοβουμενος κακον.

إصحاح 2

الفوائد الأخلاقية للحكمة

يَا ابْنِي، إِنْ قَبِلْتَ كَلاَمِي وَخَبَّأْتَ وَصَايَايَ عِنْدَكَ،

בְּ֭נִי אִם־תִּקַּ֣ח אֲמָרָ֑י וּ֝מִצְוֹתַ֗י תִּצְפֹּ֥ן אִתָּֽךְ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲕϣⲁⲛϭⲓ ⲛ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲭⲟⲡⲟⲩ ⲛ̀ϧⲏⲧⲕ

My son, if thou wilt receive the utterance of my commandment, and hide it with thee;

Υιε μου, εαν δεχθης τους λογους μου και ταμιευσης τας εντολας μου παρα σεαυτω,

حَتَّى تُمِيلَ أُذْنَكَ إِلَى الْحِكْمَةِ، وَتُعَطِّفَ قَلْبَكَ عَلَى الْفَهْمِ،

לְהַקְשִׁ֣יב לַֽחָכְמָ֣ה אָזְנֶ֑ךָ תַּטֶּ֥ה לִ֝בְּךָ֗ לַתְּבוּנָֽה׃

Ⲡⲉⲕⲙⲁϣϫ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ϯ ⲙ̀ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲉ̀ⲟⲩⲕⲁϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲧⲏⲓϥ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲙ̀ⲡⲉⲕϣⲏⲣⲓ

thine ear shall hearken to wisdom; thou shalt also apply thine heart to understanding, and shalt apply it to the instruction of thy son.

ωστε να προσεξη το ωτιον σου εις την σοφιαν, να κλινης την καρδιαν σου εις την συνεσιν·

إِنْ دَعَوْتَ الْمَعْرِفَةَ، وَرَفَعْتَ صَوْتَكَ إِلَى الْفَهْمِ،

כִּ֤י אִ֣ם לַבִּינָ֣ה תִקְרָ֑א לַ֝תְּבוּנָ֗ה תִּתֵּ֥ן קֹולֶֽךָ׃

Ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲁⲕϣⲁⲛⲧⲱⲃϩ ⲛ̀ⲥⲁ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲕϯ ⲙ̀ⲡⲉⲕϧⲣⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲥⲙⲏ

For it thou shalt call to wisdom, and utter thy voice for understanding;

και εαν επικαλεσθης την φρονησιν, και υψωσης την φωνην σου εις την συνεσιν·

إِنْ طَلَبْتَهَا كَالْفِضَّةِ، وَبَحَثْتَ عَنْهَا كَالْكُنُوزِ،

אִם־תְּבַקְשֶׁ֥נָּה כַכָּ֑סֶף וְֽכַמַּטְמֹונִ֥ים תַּחְפְּשֶֽׂנָּה׃

Ⲟⲩⲟϩ ⲁⲕϣⲁⲛⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲕϧⲟⲧϧⲉⲧ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁϩⲱⲣ

and if thou shalt seek it as silver, and search diligently for it as for treasures;

εαν ζητησης αυτην ως αργυριον και εξερευνησης αυτην ως κεκρυμμενους θησαυρους,

فَحِينَئِذٍ تَفْهَمُ مَخَافَةَ الرَّبِّ، وَتَجِدُ مَعْرِفَةَ اللهِ.

אָ֗ז תָּ֭בִין יִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה וְדַ֖עַת אֱלֹהִ֣ים תִּמְצָֽא׃

Ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲕⲉ̀ⲕⲁϯ ⲉ̀ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲟⲩⲟⲛ ⲙ̀ⲫⲛⲟⲩϯ ⲉⲕⲉ̀ϫⲉⲙϥ

then shalt thou understand the fear of the Lord, and find the knowledge of God.

τοτε θελεις εννοησει τον φοβον του Κυριου και θελεις ευρει την επιγνωσιν του Θεου.

لأَنَّ الرَّبَّ يُعْطِي حِكْمَةً. مِنْ فَمِهِ الْمَعْرِفَةُ وَالْفَهْمُ.

כִּֽי־יְ֭הוָה יִתֵּ֣ן חָכְמָ֑ה מִ֝פִּ֗יו דַּ֣עַת וּתְבוּנָֽה׃

Ϫⲉ ⲡ⳪̅ ⲡⲉⲧϯ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ϯⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲕⲁϯ ϩⲁⲛⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲟ ⲛⲉ

For the Lord gives wisdom; and from his presence come knowledge and understanding,

Διοτι ο Κυριος διδει σοφιαν· εκ του στοματος αυτου εξερχεται γνωσις και συνεσις.

يَذْخَرُ مَعُونَةً لِلْمُسْتَقِيمِينَ. هُوَ مِجَنٌّ لِلسَّالِكِينَ بِالْكَمَالِ،

[וְצָפַן כ] (יִצְפֹּ֣ן ק) לַ֭יְשָׁרִים תּוּשִׁיָּ֑ה מָ֝גֵ֗ן לְהֹ֣לְכֵי תֹֽם׃

Ⲟⲩⲟϩ ϥⲛⲁϩⲓⲟⲩⲓ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲧⲁϩⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲟⲩ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲛⲁϣϯ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

and he treasures up salvation for them that walk uprightly: he will protect their way;

Αποταμιευει σωτηριαν εις τους ευθεις· ειναι ασπις εις τους περιπατουντας εν ακεραιοτητι,

لِنَصْرِ مَسَالِكِ الْحَقِّ وَحِفْظِ طَرِيقِ أَتْقِيَائِهِ.

לִ֭נְצֹר אָרְחֹ֣ות מִשְׁפָּ֑ט וְדֶ֖רֶךְ [חֲסִידֹו כ] (חֲסִידָ֣יו ק) יִשְׁמֹֽר׃

Ⲉ̀ⲑⲣⲟⲩⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧⲉϥϩⲏ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟϥ

that he may guard the righteous ways: and he will preserve the way of them that fear him.

υπερασπιζων τας οδους της δικαιοσυνης και φυλαττων την οδον των οσιων αυτου.

حِينَئِذٍ تَفْهَمُ الْعَدْلَ وَالْحَقَّ وَالاسْتِقَامَةَ، كُلَّ سَبِيلٍ صَالِحٍ.

אָ֗ז תָּ֭בִין צֶ֣דֶק וּמִשְׁפָּ֑ט וּ֝מֵישָׁרִ֗ים כָּל־מַעְגַּל־טֹֽוב׃

Ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲕⲉ̀ⲕⲁϯ ⲉ̀ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϩⲁⲡ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲍⲱⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲉⲕⲉ̀ⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲟⲩ

Then shalt thou understand righteousness, and judgment; and shalt direct all thy course aright.

Τοτε θελεις εννοησει δικαιοσυνην και κρισιν και ευθυτητα, πασαν οδον αγαθην.

فوائد الحكمة

إِذَا دَخَلَتِ الْحِكْمَةُ قَلْبَكَ، وَلَذَّتِ الْمَعْرِفَةُ لِنَفْسِكَ،

כִּֽי־תָבֹ֣וא חָכְמָ֣ה בְלִבֶּ֑ךָ וְ֝דַ֗עַת לְֽנַפְשְׁךָ֥ יִנְעָֽם׃

Ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲥϣⲁⲛⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲯⲩⲭⲏ ⲙⲉⲩⲓ ϫⲉ ⲛⲁⲛⲉⲥ

For if wisdom shall come into thine understanding, and discernment shall seem pleasing to thy soul,

Εαν η σοφια εισελθη εις την καρδιαν σου και η γνωσις ηδυνη την ψυχην σου,

فَالْعَقْلُ يَحْفَظُكَ، وَالْفَهْمُ يَنْصُرُكَ،

מְ֭זִמָּה תִּשְׁמֹ֥ר עָלֶ֗יךָ תְּבוּנָ֥ה תִנְצְרֶֽכָּה׃

Ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲉϥⲟⲩⲁⲃ ⲉϥⲉ̀ⲧⲟⲩϫⲟⲕ

good counsel shall guard thee, and holy understanding shall keep thee;

ορθη βουλη θελει σε φυλαττει, συνεσις θελει σε διατηρει·

لإِنْقَاذِكَ مِنْ طَرِيقِ الشِّرِّيرِ، وَمِنَ الإِنْسَانِ الْمُتَكَلِّمِ بِالأَكَاذِيبِ،

לְ֭הַצִּ֣ילְךָ מִדֶּ֣רֶךְ רָ֑ע מֵ֝אִ֗ישׁ מְדַבֵּ֥ר תַּהְפֻּכֹֽות׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉϥⲛⲁϩⲙⲉⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉϥϩⲱⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ϥϫⲉ ϩⲗⲓ ⲛ̀ⲥⲁϫⲓ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ

to deliver thee from the evil way, and from the man that speaks nothing faithfully.

δια να σε ελευθερονη απο της οδου της πονηρας, απο ανθρωπου λαλουντος δολια,

التَّارِكِينَ سُبُلَ الاسْتِقَامَةِ لِلسُّلُوكِ فِي مَسَالِكِ الظُّلْمَةِ،

הַ֭עֹ֣זְבִים אָרְחֹ֣ות יֹ֑שֶׁר לָ֝לֶ֗כֶת בְּדַרְכֵי־חֹֽשֶׁךְ׃

Ⲱ ⲛⲏ ⲉⲧⲭⲱ ⲛ̀ⲥⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉ̀ⲑⲣⲟⲩⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲭⲁⲕⲓ

Alas for those who forsake right paths, to walk in ways of darkness;

οιτινες εγκαταλειπουσι τας οδους της ευθυτητος, δια να περιπατωσιν εν ταις οδοις του σκοτους·

الْفَرِحِينَ بِفَعْلِ السُّوءِ، الْمُبْتَهِجِينَ بِأَكَاذِيبِ الشَّرِّ،

הַ֭שְּׂמֵחִים לַעֲשֹׂ֥ות רָ֑ע יָ֝גִ֗ילוּ בְּֽתַהְפֻּכֹ֥ות רָֽע׃

Ⲛⲏ ⲉⲧⲟⲩⲛⲟϥ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩ ⲉⲧⲣⲁϣⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲟⲩⲫⲱⲛϫ ⲉϥϩⲱⲟⲩ

who rejoice in evils, and delight in wicked perverseness;

οιτινες ηδυνονται εις το να καμνωσι κακον, χαιρουσιν εις τας διαστροφας της κακιας,

الَّذِينَ طُرُقُهُمْ مُعْوَجَّةٌ، وَهُمْ مُلْتَوُونَ فِي سُبُلِهِمْ.

אֲשֶׁ֣ר אָרְחֹתֵיהֶ֣ם עִקְּשִׁ֑ים וּ֝נְלֹוזִ֗ים בְּמַעְגְּלֹותָֽם׃

Ⲛⲏ ⲉⲧⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲕⲟⲗϫ

whose paths are crooked, and their courses winding;

των οποιων αι οδοι ειναι σκολιαι και αι πορειαι αυτων διεστραμμεναι·

لإِنْقَاذِكَ مِنَ الْمَرْأَةِ الأَجْنَبِيَّةِ، مِنَ الْغَرِيبَةِ الْمُتَمَلِّقَةِ بِكَلاَمِهَا،

לְ֭הַצִּ֣ילְךָ מֵאִשָּׁ֣ה זָרָ֑ה מִ֝נָּכְרִיָּ֗ה אֲמָרֶ֥יהָ הֶחֱלִֽיקָה׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲑⲣⲉⲕⲟⲩⲉⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲡⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲁⲓⲕ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲙ̀ⲡⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ

to remove thee far from the straight way, and to estrange thee from a righteous purpose. My son, let not evil counsel overtake thee,

δια να σε ελευθερονη απο ξενης γυναικος, απο αλλοτριας κολακευουσης με τους λογους αυτης,

التَّارِكَةِ أَلِيفَ صِبَاهَا، وَالنَّاسِيَةِ عَهْدَ إِلَهِهَا.

הַ֭עֹזֶבֶת אַלּ֣וּף נְעוּרֶ֑יהָ וְאֶת־בְּרִ֖ית אֱלֹהֶ֣יהָ שָׁכֵֽחָה׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲉϥⲧⲁϩⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉϥϩⲱⲟⲩ ⲫⲏ ⲉⲧⲁϥⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱϥ ⲛ̀ϯⲥⲃⲱ ⲓⲥϫⲉⲛ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲁⲗⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉϥⲉⲣⲡⲱⲃϣ ⲛ̀ϯⲇⲓⲁⲑⲏⲕⲏ ⲉⲑⲟⲩⲁⲃ

of her who has forsaken the instruction of her youth, and forgotten the covenant of God.

ητις εγκατελιπε τον επιστηθιον της νεοτητος αυτης και ελησμονησε την διαθηκην του Θεου αυτης.

لأَنَّ بَيْتَهَا يَسُوخُ إِلَى الْمَوْتِ، وَسُبُلُهَا إِلَى الأَخِيلَةِ.

כִּ֤י שָׁ֣חָה אֶל־מָ֣וֶת בֵּיתָ֑הּ וְאֶל־רְ֝פָאִ֗ים מַעְגְּלֹתֶֽיהָ׃

Ⲁϥⲭⲱ ⲅⲁⲣ ⲙ̀ⲡⲉϥⲏⲓ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲫⲙⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉϥⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲁⲙⲉⲛϯ ⲛⲉⲙ ⲛⲓϫⲫⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ

For she has fixed her house near death, and guided her wheels near Hades with the giants.

Διοτι ο οικος αυτης καταβιβαζει εις τον θανατον, και τα βηματα αυτης εις τους νεκρους·

كُلُّ مَنْ دَخَلَ إِلَيْهَا لَا يَؤُوبُ، وَلَا يَبْلُغُونَ سُبُلَ الْحَيَاةِ.

כָּל־בָּ֭אֶיהָ לֹ֣א יְשׁוּב֑וּן וְלֹֽא־יַ֝שִּׂ֗יגוּ אָרְחֹ֥ות חַיִּֽים׃

Ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ⲛ̀ϧⲏⲧϥ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲧⲁⲥⲑⲟ ⲟⲩⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲧⲁϩⲟ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲥⲉⲧⲁϩⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲅⲁⲣ ⲁⲛ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ

None that go by her shall return, neither shall they take hold of right paths, for they are not apprehended of the years of life.

παντες οι εισερχομενοι προς αυτην δεν επιστρεφουσιν ουδε αναλαμβανουσι τας οδους της ζωης·

حَتَّى تَسْلُكَ فِي طَرِيقِ الصَّالِحِينَ وَتَحْفَظَ سُبُلَ الصِّدِّيقِينَ.

לְמַ֗עַן תֵּ֭לֵךְ בְּדֶ֣רֶךְ טֹובִ֑ים וְאָרְחֹ֖ות צַדִּיקִ֣ים תִּשְׁמֹֽר׃

Ⲉ̀ⲛⲁⲩⲙⲟϣⲓ ⲅⲁⲣ ϩⲓ ϩⲁⲛⲙⲁⲛⲙⲟϣⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲛⲁⲩⲛⲁϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉⲧϫⲏⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

For had they gone in good paths, they would have found the paths of righteousness easy.

δια να περιπατης εν τη οδω των αγαθων και να φυλαττης τας τριβους των δικαιων.

لأَنَّ الْمُسْتَقِيمِينَ يَسْكُنُونَ الأَرْضَ، وَالْكَامِلِينَ يَبْقَوْنَ فِيهَا.

כִּֽי־יְשָׁרִ֥ים יִשְׁכְּנוּ־אָ֑רֶץ וּ֝תְמִימִ֗ים יִוָּ֥תְרוּ בָֽהּ׃

Ϩⲁⲛϩⲉⲗϫⲉⲩ ⲉⲩⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ϩⲁⲛⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲱϫⲡ ϩⲓⲱⲧϥ ϫⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉⲧⲛⲁϣⲱⲡⲓ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ ⲉⲧⲛⲁⲥⲱϫⲡ ϩⲓⲱⲧϥ

For the upright shall dwell in the earth, and the holy shall be left behind in it.

Διοτι οι ευθεις θελουσι κατοικησει την γην, και οι τελειοι θελουσιν εναπολειφη εν αυτη.

أَمَّا الأَشْرَارُ فَيَنْقَرِضُونَ مِنَ الأَرْضِ، وَالْغَادِرُونَ يُسْتَأْصَلُونَ مِنْهَا.

וּ֭רְשָׁעִים מֵאֶ֣רֶץ יִכָּרֵ֑תוּ וּ֝בֹוגְדִ֗ים יִסְּח֥וּ מִמֶּֽנָּה׃ פ

Ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉⲩⲉ̀ϥⲱϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲱⲧϥ

The paths of the ungodly shall perish out of the earth, and transgressors shall be driven away from it.

Οι δε ασεβεις θελουσιν εκκοπη απο της γης, και οι παρανομοι θελουσιν εκριζωθη απ' αυτης.

إصحاح 3

بركات الحكمة

يَا ابْنِي، لَا تَنْسَ شَرِيعَتِي، بَلْ لِيَحْفَظْ قَلْبُكَ وَصَايَايَ.

בְּ֭נִי תֹּורָתִ֣י אַל־תִּשְׁכָּ֑ח וּ֝מִצְוֹתַ֗י יִצֹּ֥ר לִבֶּֽךָ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲁⲛⲟⲙⲓⲙⲟⲛ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲡⲟⲩⲱⲃϣ ⲛ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲙⲁⲣⲉϥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ

My son, forget not my laws; but let thine heart keep my words:

Υιε μου, μη λησμονης τους νομους μου, και η καρδια σου ας φυλαττη τας εντολας μου.

فَإِنَّهَا تَزِيدُكَ طُولَ أَيَّامٍ، وَسِنِي حَيَاةٍ وَسَلاَمَةً.

כִּ֤י אֹ֣רֶךְ יָ֭מִים וּשְׁנֹ֣ות חַיִּ֑ים וְ֝שָׁלֹ֗ום יֹוסִ֥יפוּ לָֽךְ׃

Ⲟⲩⲙⲉⲧⲛⲉⲃⲁϩⲓ ⲅⲁⲣ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ ⲉⲩⲉ̀ⲟⲩⲁϩⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

for length of existence, and years of life, and peace, shall they add to thee.

Διοτι μακροτητα ημερων και ετη ζωης και ειρηνην θελουσι προσθεσει εις σε.

لَا تَدَعِ الرَّحْمَةَ وَالْحَقَّ يَتْرُكَانِكَ. تَقَلَّدْهُمَا عَلَى عُنُقِكَ. اُكْتُبْهُمَا عَلَى لَوْحِ قَلْبِكَ،

חֶ֥סֶד וֶאֱמֶ֗ת אַֽל־יַעַ֫זְבֻ֥ךָ קָשְׁרֵ֥ם עַל־גַּרְגְּרֹותֶ֑יךָ כָּ֝תְבֵ֗ם עַל־ל֥וּחַ לִבֶּֽךָ׃

Ⲛⲓⲙⲉⲧⲛⲁⲏⲧ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲛⲁϩϯ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩⲙⲟⲩⲛⲕ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲕ ⲥϧⲏⲧⲟⲩ ⲇⲉ ϩⲓ ⲑⲟⲩⲏϣⲥⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲙⲁⲧⲁϫⲣⲱⲟⲩ ⲇⲉ ϩⲓ ⲛⲉⲕⲙⲟϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩϩⲙⲟⲧ

Let not mercy and truth forsake thee; but bind them about thy neck:

Ελεος και αληθεια ας μη σε εγκαταλιπωσι· δεσον αυτας περι τον τραχηλον σου· εγχαραξον αυτας επι την πλακα της καρδιας σου·

فَتَجِدَ نِعْمَةً وَفِطْنَةً صَالِحَةً فِي أَعْيُنِ اللهِ وَالنَّاسِ.

וּמְצָא־חֵ֖ן וְשֵֽׂכֶל־טֹ֑וב בְּעֵינֵ֖י אֱלֹהִ֣ים וְאָדָֽם׃ פ

Ⲟⲩⲟϩ ϥⲓⲫⲣⲱⲟⲩϣ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲑⲛⲁⲛⲉⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡ⳪̅ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ

so shalt thou find favour: and do thou provide things honest in the sight of the Lord, and of men.

ουτω θελεις ευρει χαριν και ευνοιαν ενωπιον Θεου και ανθρωπων.

تَوَكَّلْ عَلَى الرَّبِّ بِكُلِّ قَلْبِكَ، وَعَلَى فَهْمِكَ لَا تَعْتَمِدْ.

בְּטַ֣ח אֶל־יְ֭הוָה בְּכָל־לִבֶּ֑ךָ וְאֶל־בִּֽ֝ינָתְךָ֗ אַל־תִּשָּׁעֵֽן׃

Ϣⲱⲡⲓ ⲉⲣⲉ ϩⲑⲏⲕ ⲭⲏ ⲉ̀ⲫϯ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲧⲏⲣϥ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϭⲓⲥⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲉⲕⲥⲟⲫⲓⲁ

Trust in God with all thine heart; and be not exalted in thine own wisdom.

Ελπιζε επι Κυριον εξ ολης σου της καρδιας, και μη επιστηριζεσαι εις την συνεσιν σου·

فِي كُلِّ طُرُقِكَ اعْرِفْهُ، وَهُوَ يُقَوِّمُ سُبُلَكَ.

בְּכָל־דְּרָכֶ֥יךָ דָעֵ֑הוּ וְ֝ה֗וּא יְיַשֵּׁ֥ר אֹֽרְחֹתֶֽיךָ׃

Ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲟⲩⲟⲛϩⲥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲥϣ̀ⲧⲉⲙϭⲓϭⲣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ

In all thy ways acquaint thyself with her, that she may rightly direct thy paths.

εν πασαις ταις οδοις σου αυτον γνωριζε, και αυτος θελει διευθυνει τα διαβηματα σου.

لَا تَكُنْ حَكِيمًا فِي عَيْنَيْ نَفْسِكَ. اتَّقِ الرَّبَّ وَابْعُدْ عَنِ الشَّرِّ،

אַל־תְּהִ֣י חָכָ֣ם בְּעֵינֶ֑יךָ יְרָ֥א אֶת־יְ֝הוָ֗ה וְס֣וּר מֵרָֽע׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲛⲁⲕ ⲙⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲁⲣⲓϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲙ̀ⲫϯ ⲟⲩⲟϩ ⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ

Be not wise in thine own conceit; but fear God, and depart from all evil.

Μη φανταζεσαι σεαυτον σοφον· φοβου τον Κυριον και εκκλινον απο κακου.

فَيَكُونَ شِفَاءً لِسُرَّتِكَ، وَسَقَاءً لِعِظَامِكَ.

רִ֭פְאוּת תְּהִ֣י לְשָׁרֶּ֑ךָ וְ֝שִׁקּ֗וּי לְעַצְמֹותֶֽיךָ׃

Ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲣⲉ ⲟⲩⲧⲁⲗϭⲟ ϣⲱⲡⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲕⲥⲱⲙⲁ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲕⲁⲥ

Then shall there be health to thy body, and good keeping to thy bones.

Τουτο θελει εισθαι ιασις εις τα νευρα σου και μυελωσις εις τα οστα σου.

أَكْرِمِ الرَّبَّ مِنْ مَالِكَ وَمِنْ كُلِّ بَاكُورَاتِ غَلَّتِكَ،

כַּבֵּ֣ד אֶת־יְ֭הוָה מֵהֹונֶ֑ךָ וּ֝מֵרֵאשִׁ֗ית כָּל־תְּבוּאָתֶֽךָ׃

Ⲁⲣⲓⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲫϯ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕϧⲓⲥⲓ ⲙ̀ⲙⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲟⲓ ⲛⲁϥ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲡⲁⲣⲭⲏ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

Honour the Lord with thy just labours, and give him the first of thy fruits of righteousness:

Τιμα τον Κυριον απο των υπαρχοντων σου και απο των απαρχων παντων των γεννηματων σου·

فَتَمْتَلِئَ خَزَائِنُكَ شِبْعًا، وَتَفِيضَ مَعَاصِرُكَ مِسْطَارًا.

וְיִמָּלְא֣וּ אֲסָמֶ֣יךָ שָׂבָ֑ע וְ֝תִירֹ֗ושׁ יְקָבֶ֥יךָ יִפְרֹֽצוּ׃ פ

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲙⲟϩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲕⲧⲁⲙⲓⲟⲛ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲁϣⲁⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲥⲟⲩⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕϩⲣⲱⲧ ⲛ̀ⲧⲟⲩⲫⲟⲛⲡⲉⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲏⲣⲡ

that thy storehouses may be completely filled with corn, and that thy presses may burst forth with wine.

και θελουσιν εμπλησθη αι σιτοθηκαι σου απο αφθονιας και οι ληνοι σου θελουσιν εκχειλιζει απο νεου οινου.

يَا ابْنِي، لَا تَحْتَقِرْ تَأْدِيبَ الرَّبِّ وَلَا تَكْرَهْ تَوْبِيخَهُ،

מוּסַ֣ר יְ֭הוָה בְּנִ֣י אַל־תִּמְאָ֑ס וְאַל־תָּ֝קֹ֗ץ בְּתֹוכַחְתֹּֽו׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲕⲟⲩϫⲓ ⲛ̀ϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲃⲱⲗ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉϥⲥⲟϩⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲕ

My son, despise not the chastening of the Lord; nor faint when thou art rebuked of him:

Υιε μου, μη καταφρονει την παιδειαν του Κυριου και μη αθυμει ελεγχομενος υπ' αυτου.

لأَنَّ الَّذِي يُحِبُّهُ الرَّبُّ يُؤَدِّبُهُ، وَكَأَبٍ بِابْنٍ يُسَرُّ بِهِ.

כִּ֤י אֶ֥ת אֲשֶׁ֣ר יֶאֱהַ֣ב יְהוָ֣ה יֹוכִ֑יחַ וּ֝כְאָ֗ב אֶת־בֵּ֥ן יִרְצֶֽה׃

Ⲫⲏ ⲅⲁⲣ ⲉⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϣⲁϥϯⲥⲃⲱ ⲛⲁϥ ϣⲁϥⲉⲣⲙⲁⲥⲧⲓⲅⲅⲟⲓⲛ ⲇⲉ ⲛ̀ϣⲏⲣⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲉϥⲛⲁϣⲟⲡⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ

for whom the Lord loves, he rebukes, and scourges every son whom he receives.

Διοτι ο Κυριος ελεγχει οντινα αγαπα, καθως και ο πατηρ τον υιον, εις τον οποιον ευαρεστειται.

طُوبَى لِلإِنْسَانِ الَّذِي يَجِدُ الْحِكْمَةَ، وَلِلرَّجُلِ الَّذِي يَنَالُ الْفَهْمَ،

אַשְׁרֵ֣י אָ֭דָם מָצָ֣א חָכְמָ֑ה וְ֝אָדָ֗ם יָפִ֥יק תְּבוּנָֽה׃

Ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧϥ ⲙ̀ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ ⲉⲧⲁϥϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲉⲙ ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲙⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉϥϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ

Blessed is the man who has found wisdom, and the mortal who knows prudence.

Μακαριος ο ανθρωπος, οστις ευρηκε σοφιαν, και ο ανθρωπος, οστις απεκτησε συνεσιν·

لأَنَّ تِجَارَتَهَا خَيْرٌ مِنْ تِجَارَةِ الْفِضَّةِ، وَرِبْحَهَا خَيْرٌ مِنَ الذَّهَبِ الْخَالِصِ.

כִּ֤י טֹ֣וב סַ֭חְרָהּ מִסְּחַר־כָּ֑סֶף וּ֝מֵחָר֗וּץ תְּבוּאָתָֽהּ׃

Ⲛⲁⲛⲉⲥ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲉⲣⲓⲃϣⲱⲧ ⲛ̀ⲑⲁⲓ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ϩⲁⲛⲁϩⲱⲣ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲃ ϩⲓ ϩⲁⲧ

For it is better to traffic for her, than for treasures of gold and silver.

Διοτι το εμποριον αυτης ειναι καλητερον παρα το εμποριον του αργυριου και το κερδος αυτης παρα χρυσιον καθαρον.

هِيَ أَثْمَنُ مِنَ الَّلآلِئِ، وَكُلُّ جَوَاهِرِكَ لَا تُسَاوِيهَا.

יְקָ֣רָה הִ֭יא [מִפְּנִיִּים כ] (מִפְּנִינִ֑ים ק) וְכָל־חֲ֝פָצֶ֗יךָ לֹ֣א יִֽשְׁווּ־בָֽהּ׃

Ⲥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ϩⲁⲛⲱⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁϣⲉⲥⲟⲩⲉⲛⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲁϥϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲁⲥ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲗⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲥⲙⲟⲧⲉⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲛⲁϧⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ϩⲱⲃ ⲇⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲥⲉⲙⲡϣⲁ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲁⲛ

And she is more valuable than precious stones: no evil thing shall resist her: she is well known to all that approach her, and no precious thing is equal to her in value.

Ειναι τιμιωτερα πολυτιμων λιθων· και παντα οσα επιθυμησης δεν ειναι ανταξια αυτης.

فِي يَمِينِهَا طُولُ أَيَّامٍ، وَفِي يَسَارِهَا الْغِنَى وَالْمَجْدُ.

אֹ֣רֶךְ יָ֭מִים בִּֽימִינָ֑הּ בִּ֝שְׂמֹאולָ֗הּ עֹ֣שֶׁר וְכָבֹֽוד׃

Ⲟⲩⲙⲉⲧⲛⲉⲃⲁϩⲓ ⲅⲁⲣ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲉⲧⲭⲏ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲥⲟⲩⲓⲛⲁⲙ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲥϫⲁϭⲏ ⲇⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲥ ϣⲁⲥⲓⲛⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲛⲟⲙⲟⲥ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲛⲁⲓ ⲉⲧⲉⲥⲉⲣⲫⲟⲣⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ϩⲓ ⲡⲉⲥⲗⲁⲥ

For length of existence and years of life are in her right hand; and in her left hand are wealth and glory:

Μακροτης ημερων ειναι εν τη δεξια αυτης· εν τη αριστερα αυτης, πλουτος και δοξα.

طُرُقُهَا طُرُقُ نِعَمٍ، وَكُلُّ مَسَالِكِهَا سَلاَمٌ.

דְּרָכֶ֥יהָ דַרְכֵי־נֹ֑עַם וְֽכָל־נְתִ֖יבֹותֶ֣יהָ שָׁלֹֽום׃

Ⲛⲉⲥⲙⲱⲓⲧ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉⲩ ⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲥⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ

Her ways are good ways, and all her paths are peaceful.

Αι οδοι αυτης ειναι οδοι τερπναι και πασαι αι τριβοι αυτης ειρηνη.

هِيَ شَجَرَةُ حَيَاةٍ لِمُمْسِكِيهَا، وَالْمُتَمَسِّكُ بِهَا مَغْبُوطٌ.

עֵץ־חַיִּ֣ים הִ֭יא לַמַּחֲזִיקִ֣ים בָּ֑הּ וְֽתֹמְכֶ֥יהָ מְאֻשָּֽׁר׃ פ

Ⲟⲩϣϣⲏⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲱⲛϧ ⲧⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲉⲧⲛⲁⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉ ϩⲑⲏⲟⲩ ⲭⲏ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲙ̀ⲡ⳪̅

She is a tree of life to all that lay hold upon her; and she is a secure help to all that stay themselves on her, as on the Lord.

Ειναι δενδρον ζωης εις τους εναγκαλιζομενους αυτην· και μακαριοι οι κρατουντες αυτην.

الرَّبُّ بِالْحِكْمَةِ أَسَّسَ الأَرْضَ. أَثْبَتَ السَّمَاوَاتِ بِالْفَهْمِ.

יְֽהוָ֗ה בְּחָכְמָ֥ה יָֽסַד־אָ֑רֶץ כֹּונֵ֥ן מַ֗יִם בִּתְבוּנָֽה׃

Ⲫϯ ϧⲉⲛ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲁϥϩⲓⲥⲉⲛϯ ⲙ̀ⲡⲕⲁϩⲓ ⲁϥⲥⲟⲃϯ ⲛ̀ⲛⲓⲫⲏⲟⲩⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ

God by wisdom founded the earth, and by prudence he prepared the heavens.

Δια της σοφιας εθεμελιωσεν ο Κυριος, εστερεωσε τους ουρανους εν συνεσει.

بِعِلْمِهِ انْشَقَّتِ اللُّجَجُ، وَتَقْطُرُ السَّحَابُ نَدًى.

בְּ֭דַעְתֹּו תְּהֹומֹ֣ות נִבְקָ֑עוּ וּ֝שְׁחָקִ֗ים יִרְעֲפוּ־טָֽל׃

Ϧⲉⲛ ⲟⲩⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲁⲩⲫⲱϧ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲛⲟⲩⲛ ⲛⲓϭⲏⲡⲓ ⲇⲉ ⲁⲩϧⲁϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲓⲱϯ

By understanding were the depths broken up, and the clouds dropped water.

Δια της γνωσεως αυτου αι αβυσσοι ηνοιχθησαν και τα νεφη σταλαζουσι δροσον.

الحكيم يرث شرفًا

يَا ابْنِي، لَا تَبْرَحْ هَذِهِ مِنْ عَيْنَيْكَ. احْفَظِ الرَّأْيَ وَالتَّدْبِيرَ،

בְּ֭נִי אַל־יָלֻ֣זוּ מֵעֵינֶ֑יךָ נְצֹ֥ר תֻּ֝שִׁיָּ֗ה וּמְזִמָּֽה׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲁⲣⲉϩ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲟϭⲛⲓ ⲛⲉⲙ ⲡⲁⲙⲉⲩⲓ

My son, let them not pass from thee, but keep my counsel and understanding:

Υιε μου, ας μη απομακρυνθωσι ταυτα απο των οφθαλμων σου· φυλαττε ορθην βουλην και φρονησιν·

فَيَكُونَا حَيَاةً لِنَفْسِكَ، وَنِعْمَةً لِعُنُقِكَ.

וְיִֽהְי֣וּ חַיִּ֣ים לְנַפְשֶׁ֑ךָ וְ֝חֵ֗ן לְגַרְגְּרֹתֶֽיךָ׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲱⲛϧ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉⲕⲯⲩⲭⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ϣⲱⲡⲓ ϩⲓ ⲧⲉⲕⲛⲁϩⲃⲓ ⲧⲟⲧⲉ ⲉⲣⲉ ⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ϣⲱⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲥⲁⲣⲝ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲛⲟϩⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲕⲁⲥ

that thy soul may live, and that there may be grace round thy neck;

και θελει εισθαι ζωη εις την ψυχην σου και χαρις εις τον τραχηλον σου.

حِينَئِذٍ تَسْلُكُ فِي طَرِيقِكَ آمِنًا، وَلَا تَعْثُرُ رِجْلُكَ.

אָ֤ז תֵּלֵ֣ךְ לָבֶ֣טַח דַּרְכֶּ֑ךָ וְ֝רַגְלְךָ֗ לֹ֣א תִגֹּֽוף׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲑⲱⲧ ⲛ̀ϩⲏⲧ ϩⲓ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲧⲏⲣⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲧⲉⲥϣ̀ⲧⲉⲙϭⲓϭⲣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ

that thou mayest go confidently in peace in all thy ways, and that thy foot may not stumble.

Τοτε θελεις περιπατει ασφαλως την οδον σου, και ο πους σου δεν θελει προσκοψει.

إِذَا اضْطَجَعْتَ فَلَا تَخَافُ، بَلْ تَضْطَجِعُ وَيَلُذُّ نَوْمُكَ.

אִם־תִּשְׁכַּ֥ב לֹֽא־תִפְחָ֑ד וְ֝שָׁכַבְתָּ֗ וְֽעָרְבָ֥ה שְׁנָתֶֽךָ׃

Ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲅⲁⲣ ⲁⲕϣⲁⲛϩⲉⲙⲥⲓ ⲉⲕⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲟϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲕϣⲁⲛⲛⲕⲟⲧ ⲉⲕⲉ̀ⲉⲛⲕⲟⲧ ⲉϥϩⲟⲗϫ

For if thou rest, thou shalt be undismayed; and if thou sleep, thou shalt slumber sweetly.

Οταν πλαγιαζης, δεν θελεις τρομαζει· μαλιστα θελεις πλαγιαζει, και ο υπνος σου θελει εισθαι γλυκυς.

لَا تَخْشَى مِنْ خَوْفٍ بَاغِتٍ، وَلَا مِنْ خَرَابِ الأَشْرَارِ إِذَا جَاءَ.

אַל־תִּ֭ירָא מִפַּ֣חַד פִּתְאֹ֑ם וּמִשֹּׁאַ֥ת רְ֝שָׁעִ֗ים כִּ֣י תָבֹֽא׃

Ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲟⲩϣⲡ ⲁϥϣⲁⲛⲓ̀ ⲟⲩⲇⲉ ⲛⲓⲟⲩⲟⲓ ⲉⲑⲛⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

And thou shalt not be afraid of alarm coming upon thee, neither of approaching attacks of ungodly men.

Δεν θελεις τρομαξει απο αιφνιδιου φοβου ουδε απο του ολεθρου των ασεβων, οταν επελθη·

لأَنَّ الرَّبَّ يَكُونُ مُعْتَمَدَكَ، وَيَصُونُ رِجْلَكَ مِنْ أَنْ تُؤْخَذَ.

כִּֽי־יְ֭הוָה יִהְיֶ֣ה בְכִסְלֶ֑ךָ וְשָׁמַ֖ר רַגְלְךָ֣ מִלָּֽכֶד׃

Ⲡ⳪̅ ⲅⲁⲣ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ϩⲓ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲫⲁⲧ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲥⲉϣ̀ⲧⲉⲙⲕⲓⲙ

For the Lord shall be over all thy ways, and shall establish thy foot that thou be not moved.

Διοτι ο Κυριος θελει εισθαι η ελπις σου, και θελει φυλαξει τον ποδα σου απο του να πιασθη.

لَا تَمْنَعِ الْخَيْرَ عَنْ أَهْلِهِ، حِينَ يَكُونُ فِي طَاقَةِ يَدِكَ أَنْ تَفْعَلَهُ.

אַל־תִּמְנַע־טֹ֥וב מִבְּעָלָ֑יו בִּהְיֹ֨ות לְאֵ֖ל [יָדֶיךָ כ] (יָדְךָ֣ ק) לַעֲשֹֽׂות׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣⲧⲁϩⲛⲟ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲕ ⲉ̀ⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲑⲛⲁⲛⲉϥ ⲛⲉⲙ ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣϧⲁⲉ̀ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲉ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲧⲉⲧⲉⲕϫⲓϫ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲉ̀ⲉⲣⲃⲟⲏⲑⲓⲛ

Forbear not to do good to the poor, whensoever thy hand may have power to help him.

Μη αρνηθης το καλον προς εκεινους, εις τους οποιους πρεπει, οταν ηναι εν τη χειρι σου να καμνης αυτο.

لَا تَقُلْ لِصَاحِبِكَ: «اذْهَبْ وَعُدْ فَأُعْطِيَكَ غَدًا» وَمَوْجُودٌ عِنْدَكَ.

אַל־תֹּ֘אמַ֤ר [לְרֵעֶיךָ כ] (לְרֵֽעֲךָ֨ ׀ ק) לֵ֣ךְ וָ֭שׁוּב וּמָחָ֥ר אֶתֵּ֗ן וְיֵ֣שׁ אִתָּֽךְ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣϫⲟⲥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁⲥⲑⲟ ⲙⲁⲧⲁⲥⲑⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲓⲉ̀ϯ ⲛ̀ⲣⲁⲥϯ ⲉ̀ⲟⲩⲟⲛ ϣ̀ϫⲟⲙ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ⲉⲣⲡⲉⲑⲛⲁⲛⲉϥ ⲕⲥⲱⲟⲩⲛ ⲅⲁⲣ ⲁⲛ ϫⲉ ⲡⲉⲧⲉⲣⲉⲣⲁⲥϯ ⲛⲁⲙⲁⲥϥ

Say not, Come back another time, to-morrow I will give; while thou art able to do him good: for thou knowest not what the next day will bring forth.

Μη ειπης προς τον πλησιον σου, Υπαγε και επαναστρεψον και αυριον θελω σοι δωσει· ενω εχεις τουτο παρα σεαυτω.

لَا تَخْتَرِعْ شَرًّا عَلَى صَاحِبِكَ، وَهُوَ سَاكِنٌ لَدَيْكَ آمِنًا.

אַל־תַּחֲרֹ֣שׁ עַל־רֵעֲךָ֣ רָעָ֑ה וְהֽוּא־יֹושֵׁ֖ב לָבֶ֣טַח אִתָּֽךְ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣⲓⲛⲓ ⲛϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲟⲩϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲁⲕ ⲉϥϫⲁⲗⲏⲟⲩⲧ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Devise not evil against thy friend, living near thee and trusting in thee.

Μη μηχανευου κακον κατα του πλησιον σου, ενω πεποιθως κατοικει μετα σου.

لَا تُخَاصِمْ إِنْسَانًا بِدُونِ سَبَبٍ، إِنْ لَمْ يَكُنْ قَدْ صَنَعَ مَعَكَ شَرًّا.

אַל־ [תָּרֹוב כ] (תָּרִ֣יב ק) עִם־אָדָ֣ם חִנָּ֑ם אִם־לֹ֖א גְמָלְךָ֣ רָעָֽה׃

Ⲟⲩⲟϩ ⲉⲣⲉ ϩⲑⲏϥ ⲭⲏ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲙⲉⲓ ⲛ̀ⲉⲣϫⲁϫⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲉⲫⲗⲏⲟⲩ ⲙⲏⲡⲱⲥ ⲛ̀ⲧⲉϥⲉⲣϩⲱⲃ ⲛ̀ⲟⲩⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϧⲁⲣⲟⲕ

Be not ready to quarrel with a man without a cause, lest he do thee some harm.

Μη μαχου τινα αναιτιως, εαν δεν εκαμε κακον εις σε.

لَا تَحْسِدِ الظَّالِمَ وَلَا تَخْتَرْ شَيْئًا مِنْ طُرُقِهِ،

אַל־תְּ֭קַנֵּא בְּאִ֣ישׁ חָמָ֑ס וְאַל־תִּ֝בְחַ֗ר בְּכָל־דְּרָכָֽיו׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣϫⲫⲟ ⲛϩⲁⲛϣⲟⲛⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲉⲩϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϭⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

Procure not the reproaches of bad men, neither do thou covet their ways.

Μη ζηλευε τον βιαιον ανθρωπον και μη εκλεξης μηδεμιαν εκ των οδων αυτου·

لأَنَّ الْمُلْتَوِيَ رَجْسٌ عِنْدَ الرَّبِّ، أَمَّا سِرُّهُ فَعِنْدَ الْمُسْتَقِيمِينَ.

כִּ֤י תֹועֲבַ֣ת יְהוָ֣ה נָלֹ֑וז וְֽאֶת־יְשָׁרִ֥ים סֹודֹֽו׃

Ϥⲥⲟϥ ⲅⲁⲣ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡϭ̄ⲥ̄ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲙ̀ⲡⲁⲩⲑⲱⲟⲩϯ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ

For every transgressor is unclean before the Lord; neither does he sit among the righteous.

διοτι ο Κυριος βδελυττεται τον σκολιον· το δε απορρητον αυτου φανερονεται εις τους δικαιους.

لَعْنَةُ الرَّبِّ فِي بَيْتِ الشِّرِّيرِ، لكِنَّهُ يُبَارِكُ مَسْكَنَ الصِّدِّيقِينَ.

מְאֵרַ֣ת יְ֭הוָה בְּבֵ֣ית רָשָׁ֑ע וּנְוֵ֖ה צַדִּיקִ֣ים יְבָרֵֽךְ׃

Ⲡⲥⲁϩⲟⲩⲓ ⲙ̀ⲫⲛⲟⲩϯ ϧⲉⲛ ⲡⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲓⲉⲣⲃⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲛⲁⲥⲙⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

The curse of God is in the houses of the ungodly; but the habitations of the just are blessed.

Καταρα Κυριου εν τω οικω του ασεβους· ευλογει δε την κατοικιαν των δικαιων.

كَمَا أَنَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِالْمُسْتَهْزِئِينَ، هَكَذَا يُعْطِي نِعْمَةً لِلْمُتَوَاضِعِينَ.

אִם־לַלֵּצִ֥ים הֽוּא־יָלִ֑יץ [וְלַעֲנִיִּים כ] (וְ֝לַעֲנָוִ֗ים ק) יִתֶּן־חֵֽן׃

Ⲫϯ ϥϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲉⲛ ⲛⲓϭⲁⲥⲓϩⲏⲧ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲑⲉⲃⲓⲏⲟⲩⲧ ϥⲛⲁϯ ⲛⲱⲟⲩ ⲛ̀ϩⲙⲟⲧ

The Lord resists the proud; but he gives grace to the humble.

Βεβαιως αυτος αντιταττεται εις τους υπερηφανους· εις δε τους ταπεινους διδει χαριν.

الْحُكَمَاءُ يَرِثُونَ مَجْدًا وَالْحَمْقَى يَحْمِلُونَ هَوَانًا.

כָּ֭בֹוד חֲכָמִ֣ים יִנְחָ֑לוּ וּ֝כְסִילִ֗ים מֵרִ֥ים קָלֹֽון׃ פ

Ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲇⲉ ⲥⲉⲛⲁⲉⲣⲕⲗⲏⲣⲟⲛⲟⲙⲓⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲁⲩϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲟϣ

The wise shall inherit glory; but the ungodly have exalted their own dishonour.

Οι σοφοι θελουσι κληρονομησει δοξαν· το δε υψος των αφρονων θελει εισθαι η ατιμια.

إصحاح 4

سمو الحكمة

اِسْمَعُوا أَيُّهَا الْبَنُونَ تَأْدِيبَ الأَبِ، وَاصْغُوا لأَجْلِ مَعْرِفَةِ الْفَهْمِ،

שִׁמְע֣וּ בָ֭נִים מ֣וּסַר אָ֑ב וְ֝הַקְשִׁ֗יבוּ לָדַ֥עַת בִּינָֽה׃

Ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲧⲉⲛⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁϩⲑⲏⲧⲉⲛ ⲉ̀ⲉⲙⲓ ⲉ̀ⲟⲩⲕⲁϯ

Hear, ye children, the instruction of a father, and attend to know understanding.

Ακουσατε, τεκνα, παιδειαν πατρος, και προσεχετε να μαθητε συνεσιν.

لأَنِّي أُعْطِيكُمْ تَعْلِيمًا صَالِحًا، فَلَا تَتْرُكُوا شَرِيعَتِي.

כִּ֤י לֶ֣קַח טֹ֭וב נָתַ֣תִּי לָכֶ֑ם תֹּֽ֝ורָתִ֗י אַֽל־תַּעֲזֹֽבוּ׃

Ⲟⲩⲇⲱⲣⲟⲛ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲉϯ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛⲱⲧⲉⲛ ⲛ̀ⲧⲁⲓⲟ ⲡⲁⲥⲁϫⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲁϥ ⲛ̀ⲥⲁ ⲑⲏⲛⲟⲩ

For I give you a good gift; forsake ye not my law.

Διοτι διδω εις εσας καλην διδασκαλιαν· μη εγκαταλιπητε τον νομον μου.

فَإِنِّي كُنْتُ ابْنًا لأَبِي، غَضًّا وَوَحِيدًا عِنْدَ أُمِّي،

כִּי־בֵ֭ן הָיִ֣יתִי לְאָבִ֑י רַ֥ךְ וְ֝יָחִ֗יד לִפְנֵ֥י אִמִּֽי׃

Ⲁⲓϣⲱⲡⲓ ϩⲱ ⲛ̀ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲉϥⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲁ ⲡⲉϥⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ϧⲉⲛ ⲡϩⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲁⲙⲁⲩ

For I also was a son obedient to my father, and loved in the sight of my mother:

Διοτι και εγω εσταθην υιος του πατρος μου, αγαπητος και μονογενης ενωπιον της μητρος μου·

وَكَانَ يُرِينِي وَيَقُولُ لِي: «لِيَضْبِطْ قَلْبُكَ كَلاَمِي. احْفَظْ وَصَايَايَ فَتَحْيَا.

וַיֹּרֵ֗נִי וַיֹּ֥אמֶר לִ֗י יִֽתְמָךְ־דְּבָרַ֥י לִבֶּ֑ךָ שְׁמֹ֖ר מִצְוֹתַ֣י וֶֽחְיֵֽה׃

Ⲛⲏ ⲉ̀ⲛⲁⲩϯⲥⲃⲱ ⲛⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲁⲩϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲛⲏⲓ ϫⲉ ⲙⲁⲣⲉ ⲡⲁⲥⲁϫⲓ ⲧⲁϫⲣⲟ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲡⲟⲩⲱⲃϣ

who spoke and instructed me, saying, Let our speech be fixed in thine heart, keep our commandments, forget them not:

και με εδιδασκε και μοι ελεγεν, Ας κρατη η καρδια σου τους λογους μου· φυλαττε τας εντολας μου και θελεις ζησει.

اِقْتَنِ الْحِكْمَةَ. اقْتَنِ الْفَهْمَ. لَا تَنْسَ وَلَا تُعْرِضْ عَنْ كَلِمَاتِ فَمِي.

קְנֵ֣ה חָ֭כְמָה קְנֵ֣ה בִינָ֑ה אַל־תִּשְׁכַּ֥ח וְאַל־תֵּ֝֗ט מֵֽאִמְרֵי־פִֽי׃

Ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲁϯ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲡⲟⲩⲱⲃϣ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲡϩⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱⲓ

and do not neglect the speech of my mouth.

Αποκτησον σοφιαν, αποκτησον συνεσιν· μη λησμονησης αυτην, μηδε εκκλινης απο των λογων του στοματος μου·

لَا تَتْرُكْهَا فَتَحْفَظَكَ. أَحْبِبْهَا فَتَصُونَكَ.

אַל־תַּעַזְבֶ֥הָ וְתִשְׁמְרֶ֑ךָּ אֱהָבֶ֥הָ וְתִצְּרֶֽךָּ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲱ ⲛ̀ⲥⲱⲕ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲉ̀ⲛⲁϣⲟⲡⲕ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲙⲉⲛⲣⲓⲧⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲥⲉ̀ⲉⲣⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲕ

And forsake it not, and it shall cleave to thee: love it, and it shall keep thee.

μη εγκαταλιπης αυτην, και θελει σε περιφυλαττει· αγαπα αυτην, και θελει σε διατηρει.

الْحِكْمَةُ هِيَ الرَّأْسُ. فَاقْتَنِ الْحِكْمَةَ، وَبِكُلِّ مُقْتَنَاكَ اقْتَنِ الْفَهْمَ.

רֵאשִׁ֣ית חָ֭כְמָה קְנֵ֣ה חָכְמָ֑ה וּבְכָל־קִ֝נְיָנְךָ֗ קְנֵ֣ה בִינָֽה׃

Ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲟⲩⲟϩ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲫϫⲟ ⲧⲏⲣⲟⲩ ϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲁϯ

-

Η σοφια ειναι το πρωτιστον· αποκτησον σοφιαν· και υπερ πασαν αποκτησιν σου αποκτησον συνεσιν.

ارْفَعْهَا فَتُعَلِّيَكَ. تُمَجِّدُكَ إِذَا اعْتَنَقْتَهَا.

סַלְסְלֶ֥הָ וּֽתְרֹומְמֶ֑ךָּ תְּ֝כַבֵּ֗דְךָ כִּ֣י תְחַבְּקֶֽנָּה׃

Ⲙⲁⲧⲁⲕⲧⲟ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲛⲁϭⲁⲥⲕ ⲁⲣⲓⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲉⲣⲁⲙⲁⲗⲏⲭ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Secure it, and it shall exalt thee: honour it, that it may embrace thee;

Αναλαβε αυτην και θελει σε υψωσει· θελει σε δοξασει, οταν εναγκαλισθης αυτην.

تُعْطِي رَأْسَكَ إِكْلِيلَ نِعْمَةٍ. تَاجَ جَمَالٍ تَمْنَحُكَ».

תִּתֵּ֣ן לְ֭רֹאשְׁךָ לִוְיַת־חֵ֑ן עֲטֶ֖רֶת תִּפְאֶ֣רֶת תְּמַגְּנֶֽךָּ׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥϯ ⲛ̀ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲛ̀ϩⲙⲟⲧ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲉⲕⲁⲫⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲇⲉ ⲛ̀ϩⲙⲟⲧ ⲛ̀ⲧⲉⲥϯ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ϫⲱⲕ

that it may give unto thy head a crown of graces, and may cover thee with a crown of delight.

Θελει επιθεσει επι την κεφαλην σου στεφανον χαριτων· θελει σοι δωσει διαδημα δοξης.

المقارنة بين الحكيم والشرير

اِسْمَعْ يَا ابْنِي وَاقْبَلْ أَقْوَالِي، فَتَكْثُرَ سِنُو حَيَاتِكَ.

שְׁמַ֣ע בְּ֭נִי וְקַ֣ח אֲמָרָ֑י וְיִרְבּ֥וּ לְ֝ךָ֗ שְׁנֹ֣ות חַיִּֽים׃

Ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲉⲡ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲉ̀ⲁϣⲁⲓ ⲛⲁⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ

Hear, my son, and receive my words; and the years of thy life shall be increased, that the resources of thy life may be many.

Ακουε, υιε μου, και δεχθητι τους λογους μου· και θελουσι πληθυνθη τα ετη της ζωης σου.

أَرَيْتُكَ طَرِيقَ الْحِكْمَةِ. هَدَيْتُكَ سُبُلَ الاسْتِقَامَةِ.

בְּדֶ֣רֶךְ חָ֭כְמָה הֹרֵתִ֑יךָ הִ֝דְרַכְתִּ֗יךָ בְּמַעְגְּלֵי־יֹֽשֶׁר׃

Ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ϯϯⲥⲃⲱ ⲛⲁⲕ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ϯⲛⲁⲧⲁⲙⲟⲕ ⲇⲉ ⲉ̀ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ

For I teach thee the ways of wisdom; and I cause thee to go in right paths.

Σε διδασκω την οδον της σοφιας· σε εμβιβαζω εις τριβους ευθειας.

إِذَا سِرْتَ فَلَا تَضِيقُ خَطَوَاتُكَ، وَإِذَا سَعَيْتَ فَلَا تَعْثُرُ.

בְּֽ֭לֶכְתְּךָ לֹא־יֵצַ֣ר צַעֲדֶ֑ךָ וְאִם־תָּ֝ר֗וּץ לֹ֣א תִכָּשֵֽׁל׃

Ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲅⲁⲣ ⲁⲕϣⲁⲛⲙⲟϣⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩϣⲑⲁⲙ ⲉ̀ϩⲣⲉⲛ ⲛⲉⲕϣⲉⲛⲧⲁⲧⲥⲓ

For when thou goest, thy steps shall not be straitened; and when thou runnest, thou shalt not be distressed.

Οταν περιπατης, τα βηματα σου δεν θελουσιν εισθαι εστενοχωρημενα· και οταν τρεχης, δεν θελεις προσκοψει.

تَمَسَّكْ بِالأَدَبِ، لَا تَرْخِهِ. احْفَظْهُ فَإِنَّهُ هُوَ حَيَاتُكَ.

הַחֲזֵ֣ק בַּמּוּסָ֣ר אַל־תֶּ֑רֶף נִ֝צְּרֶ֗הָ כִּי־הִ֥יא חַיֶּֽיךָ׃

Ⲁⲙⲟⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲁⲥⲃⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲁⲥ ⲛ̀ⲥⲱⲕ ⲁⲣⲉϩ ⲇⲉ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲛⲁⲕ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲱⲛϧ

Take hold of my instruction; let it not go, —but keep it for thyself for thy life.

Δραξον την παιδειαν, μη αφησης αυτην· φυλαττε αυτην, διοτι ειναι η ζωη σου.

لَا تَدْخُلْ فِي سَبِيلِ الأَشْرَارِ، وَلَا تَسِرْ فِي طَرِيقِ الأَثَمَةِ.

בְּאֹ֣רַח רְ֭שָׁעִים אַל־תָּבֹ֑א וְאַל־תְּ֝אַשֵּׁ֗ר בְּדֶ֣רֶךְ רָעִֽים׃

Ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲉ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲭⲟϩ ⲉ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

Go not in the ways of the ungodly, neither covet the ways of transgressors.

Μη εισελθης εις την τριβον των ασεβων, και μη υπαγης εις την οδον των πονηρων.

تَنَكَّبْ عَنْهُ. لَا تَمُرَّ بِهِ. حِدْ عَنْهُ وَاعْبُرْ،

פְּרָעֵ֥הוּ אַל־תַּעֲבָר־בֹּ֑ו שְׂטֵ֖ה מֵעָלָ֣יו וַעֲבֹֽור׃

Ⲡⲓⲙⲁ ⲉⲧⲟⲩⲛⲁⲑⲱⲟⲩϯ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲉ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲣⲓⲕⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ϣⲟⲃⲧⲕ

In whatever place they shall pitch their camp, go not thither; but turn from them, and pass away.

Αποφευγε αυτην, μη περασης δι' αυτης, εκκλινον απ' αυτης και διαβα.

لأَنَّهُمْ لَا يَنَامُونَ إِنْ لَمْ يَفْعَلُوا سُوءًا، وَيُنْزَعُ نَوْمُهُمْ إِنْ لَمْ يُسْقِطُوا أَحَدًا.

כִּ֤י לֹ֣א יִֽ֭שְׁנוּ אִם־לֹ֣א יָרֵ֑עוּ וְֽנִגְזְלָ֥ה נָתָ֗ם אִם־לֹ֥א [יִכְשֹׁולוּ כ] (יַכְשִֽׁילוּ׃ ק)

Ⲙ̀ⲡⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲕⲟⲧ ⲅⲁⲣ ⲁⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲡⲓϩⲓⲛⲓⲙ ⲁⲩⲟⲗϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲁⲩⲛⲕⲟⲧⲕ

For they cannot sleep, unless they have done evil: their sleep is taken away, and they rest not.

Διοτι αυτοι δεν κοιμωνται, εαν δεν κακοποιησωσι· και ο υπνος αυτων αφαιρειται, εαν δεν υποσκελισωσιν.

لأَنَّهُمْ يَطْعَمُونَ خُبْزَ الشَّرِّ، وَيَشْرَبُونَ خَمْرَ الظُّلْمِ.

כִּ֣י לָ֭חֲמוּ לֶ֣חֶם רֶ֑שַׁע וְיֵ֖ין חֲמָסִ֣ים יִשְׁתּֽוּ׃

Ⲁⲩϣⲁⲛⲉⲩϣ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛϧⲣⲏⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲑⲁϧⲓ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲏⲣⲡ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

For these live upon the bread of ungodliness, and are drunken with wine of transgression.

Επειδη τρωγουσιν αρτον ασεβειας και πινουσιν οινον δυναστειας.

أَمَّا سَبِيلُ الصِّدِّيقِينَ فَكَنُورٍ مُشْرِقٍ، يَتَزَايَدُ وَيُنِيرُ إِلَى النَّهَارِ الْكَامِلِ.

וְאֹ֣רַח צַ֭דִּיקִים כְּאֹ֣ור נֹ֑גַהּ הֹולֵ֥ךְ וָ֝אֹ֗ור עַד־נְכֹ֥ון הַיֹּֽום׃

Ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲫⲟⲣⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲙ̀ⲡⲓⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲥⲉⲉⲣϣⲟⲣⲡ ⲙ̀ⲙⲟϣⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲉⲣⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ϣⲁⲧⲉ ⲡⲓⲉϩⲟⲟⲩ ⲟϩⲓ ⲉ̀ⲣⲁⲧϥ

But the ways of the righteous shine like light; they go on and shine, until the day be fully come.

Η οδος ομως των δικαιων ειναι ως το λαμπρον φως, το φεγγον επι μαλλον και μαλλον, εωσου γεινη τελεια ημερα.

أَمَّا طَرِيقُ الأَشْرَارِ فَكَالظَّلاَمِ. لَا يَعْلَمُونَ مَا يَعْثُرُونَ بِهِ.

דֶּ֣רֶךְ רְ֭שָׁעִים כָּֽאֲפֵלָ֑ה לֹ֥א יָ֝דְע֗וּ בַּמֶּ֥ה יִכָּשֵֽׁלוּ׃ פ

Ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲭⲁⲕⲓ ⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲥⲱⲟⲩⲛ ⲁⲛ ϫⲉ ⲡⲱⲥ ⲥⲉϭⲓϭⲣⲟⲡ

But the ways of the ungodly are dark; they know not how they stumble.

Η οδος των ασεβων ειναι ως το σκοτος· δεν γνωριζουσι που προσκοπτουσιν.

تعليمات صالحة للابن

يَا ابْنِي، أَصْغِ إِلَى كَلاَمِي. أَمِلْ أُذُنَكَ إِلَى أَقْوَالِي.

בְּ֭נִי לִדְבָרַ֣י הַקְשִׁ֑יבָה לַ֝אֲמָרַ֗י הַט־אָזְנֶֽךָ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙⲁϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲣⲓⲕⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲙⲁϣϫ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ

My son, attend to my speech; and apply thine ear to my words:

Υιε μου, προσεχε εις τας ρησεις μου· κλινον το ωτιον σου εις τα λογια μου.

لَا تَبْرَحْ عَنْ عَيْنَيْكَ. اِحْفَظْهَا فِي وَسَطِ قَلْبِكَ.

אַל־יַלִּ֥יזוּ מֵעֵינֶ֑יךָ מְרֵ֗ם בְּתֹ֣וךְ לְבָבֶֽךָ׃

Ϩⲟⲡⲱⲥ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲙⲟⲩⲛⲕ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲕⲙⲟⲩⲙⲓ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ

that thy fountains may not fail thee; keep them in thine heart.

Ας μη απομακρυνθωσιν απο των οφθαλμων σου· φυλαττε αυτα εν τη καρδια σου·

لأَنَّهَا هِيَ حَيَاةٌ لِلَّذِينَ يَجِدُونَهَا، وَدَوَاءٌ لِكُلِّ الْجَسَدِ.

כִּֽי־חַיִּ֣ים הֵ֭ם לְמֹצְאֵיהֶ֑ם וּֽלְכָל־בְּשָׂרֹ֥ו מַרְפֵּֽא׃

Ⲟⲩⲱⲛϧ ⲅⲁⲣ ⲡⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲑⲛⲁϫⲉⲙⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲧⲁⲗϭⲟ ⲛ̀ⲥⲁⲣⲝ ⲛⲓⲃⲉⲛ

For they are life to those that find them, and health to all their flesh.

διοτι ειναι ζωη εις τους ευρισκοντας αυτα και ιασις εις πασαν αυτων την σαρκα.

فَوْقَ كُلِّ تَحَفُّظٍ احْفَظْ قَلْبَكَ، لأَنَّ مِنْهُ مَخَارِجَ الْحَيَاةِ.

מִֽכָּל־מִ֭שְׁמָר נְצֹ֣ר לִבֶּ֑ךָ כִּֽי־מִ֝מֶּ֗נּוּ תֹּוצְאֹ֥ות חַיִּֽים׃

Ϧⲉⲛ ϫⲓⲛⲁⲣⲉϩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ⲛⲁⲓ ϩⲁⲛϩⲙⲟⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲛⲉ

Keep thine heart with the utmost care; for out of these are the issues of life.

Μετα πασης φυλαξεως φυλαττε την καρδιαν σου· διοτι εκ ταυτης προερχονται αι εκβασεις της ζωης.

انْزِعْ عَنْكَ الْتِوَاءَ الْفَمِ، وَأَبْعِدْ عَنْكَ انْحِرَافَ الشَّفَتَيْنِ.

הָסֵ֣ר מִ֭מְּךָ עִקְּשׁ֣וּת פֶּ֑ה וּלְז֥וּת פָתַ֗יִם הַרְחֵ֥ק מִמֶּֽךָּ׃

Ⲁⲗⲓⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲟⲕ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲟ ⲉϥⲕⲟⲗϫ ⲟⲩⲟϩ ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲙⲁⲣⲟⲩⲟⲩⲉⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲙⲟⲕ

Remove from thee a froward mouth, and put far away from thee unjust lips.

Αποβαλε απο σου σκολιοτητα στοματος, και διαστροφην χειλεων απομακρυνον απο σου.

لِتَنْظُرْ عَيْنَاكَ إِلَى قُدَّامِكَ، وَأَجْفَانُكَ إِلَى أَمَامِكَ مُسْتَقِيمًا.

עֵ֭ינֶיךָ לְנֹ֣כַח יַבִּ֑יטוּ וְ֝עַפְעַפֶּ֗יךָ יַיְשִׁ֥רוּ נֶגְדֶּֽךָ׃

Ⲛⲉⲕⲃⲁⲗ ⲙⲁⲣⲟⲩϫⲟⲩϣⲧ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲱⲟⲩⲧⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕⲃⲟⲩϩⲓ ⲙⲁⲣⲟⲩϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

Let thine eyes look right on, and let thine eyelids assent to just things.

Οι οφθαλμοι σου ας βλεπωσιν ορθα, και τα βλεφαρα σου ας κατευθυνωνται εμπροσθεν σου.

مَهِّدْ سَبِيلَ رِجْلِكَ، فَتَثْبُتَ كُلُّ طُرُقِكَ.

פַּ֭לֵּס מַעְגַּ֣ל רַגְלֶ֑ךָ וְֽכָל־דְּרָכֶ֥יךָ יִכֹּֽנוּ׃

Ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ϭⲟϫⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲙⲁⲑⲁⲙⲓⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲛⲉⲕϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲥⲟⲩⲧⲱⲛⲟⲩ

Make straight paths for thy feet, and order thy ways aright.

Σταθμιζε το βαδισμα των ποδων σου, και πασαι αι οδοι σου θελουσι κατευθυνθη.

لَا تَمِلْ يَمْنَةً وَلَا يَسْرَةً. بَاعِدْ رِجْلَكَ عَنِ الشَّرِّ.

אַֽל־תֵּט־יָמִ֥ין וּשְׂמֹ֑אול הָסֵ֖ר רַגְלְךָ֣ מֵרָֽע׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲟⲩⲓⲛⲁⲙ ⲟⲩⲇⲉ ⲉ̀ϫⲁϭⲏ ⲙⲁⲧⲁⲥⲑⲟ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉⲕϭⲁⲗⲟϫ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉϥϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲅⲁⲣ ⲉⲧⲥⲁⲟⲩⲓⲛⲁⲙ ⲫⲛⲟⲩϯ ⲥⲱⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲥⲉⲫⲱⲛϧ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉⲧⲥⲁϫⲁϭⲏ ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲉⲕⲙⲁⲛ̀ϭⲟϫⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲉⲕⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲉϥⲉ̀ⲙⲟϣⲓ ϧⲁϫⲱⲟⲩ ⲉⲧϩⲏ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ

Turn not aside to the right hand nor to the left, but turn away thy foot from an evil way:

Μη εκκλινης δεξια η αριστερα· αποστρεψον τον ποδα σου απο κακου.

إصحاح 5

تحذير من الزنا

يَا ابْنِي، أَصْغِ إِلَى حِكْمَتِي. أَمِلْ أُذُنَكَ إِلَى فَهْمِي،

בְּ֭נִי לְחָכְמָתִ֣י הַקְשִׁ֑יבָה לִ֝תְבוּנָתִ֗י הַט־אָזְנֶֽךָ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲙⲁϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲣⲓⲕⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲕⲙⲁϣϫ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

My son, attend to my wisdom, and apply thine ear to my words;

Υιε μου, προσεχε εις την σοφιαν μου, κλινον το ωτιον σου εις την συνεσιν μου·

لِحِفْظِ التَّدَابِيرِ، وَلْتَحْفَظَ شَفَتَاكَ مَعْرِفَةً.

לִשְׁמֹ֥ר מְזִמֹּ֑ות וְ֝דַ֗עַת שְׂפָתֶ֥יךָ יִנְצֹֽרוּ׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲁⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ϯϩⲟⲛϩⲉⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ⲣⲟⲥ

that thou mayest keep good understanding, and the discretion of my lips gives thee a charge.

δια να τηρης φρονησιν και τα χειλη σου να φυλαττωσι γνωσιν.

لأَنَّ شَفَتَيِ الْمَرْأَةِ الأَجْنَبِيَّةِ تَقْطُرَانِ عَسَلًا، وَحَنَكُهَا أَنْعَمُ مِنَ الزَّيْتِ،

כִּ֤י נֹ֣פֶת תִּ֭טֹּפְנָה שִׂפְתֵ֣י זָרָ֑ה וְחָלָ֖ק מִשֶּׁ֣מֶן חִכָּֽהּ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣϯϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲉⲥϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲉⲃⲓⲱ ⲅⲁⲣ ⲡⲉ ⲉⲧⲧⲉⲗⲧⲉⲗ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲙ̀ⲡⲟⲣⲛⲏ ⲑⲁⲓ ⲉ̀ϣⲁⲥϯⲕⲉⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲕϣⲃⲱⲃ ⲡⲣⲟⲥ ⲟⲩⲥⲏⲟⲩ Give no heed to a worthless woman;

for honey drops from the lips of a harlot, who for a season pleases thy palate:

Διοτι τα χειλη της αλλοτριας γυναικος σταζουσιν ως κηρηθρα μελιτος, και ο ουρανισκος αυτης ειναι μαλακωτερος ελαιου·

لكِنَّ عَاقِبَتَهَا مُرَّةٌ كَالأَفْسَنْتِينِ، حَادَّةٌ كَسَيْفٍ ذِي حَدَّيْنِ.

וְֽ֭אַחֲרִיתָהּ מָרָ֣ה כַֽלַּעֲנָ֑ה חַ֝דָּ֗ה כְּחֶ֣רֶב פִּיֹּֽות׃

Ⲉ̀ⲡϧⲁⲉ ⲇⲉ ϣⲁⲕϫⲉⲙϥ ⲉϥⲉⲛϣⲁϣⲓ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲭⲟⲗⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥϣⲉⲡϣⲱⲡ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲥⲏϥⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ⲣⲟ ⲃ̅

but afterwards thou wilt find her more bitter than gall, and sharper than a two-edged sword.

το τελος ομως αυτης ειναι πικρον ως αψινθιον, οξυ ως μαχαιρα διστομος.

قَدَمَاهَا تَنْحَدِرَانِ إِلَى الْمَوْتِ. خَطَوَاتُهَا تَتَمَسَّكُ بِالْهَاوِيَةِ.

רַ֭גְלֶיהָ יֹרְדֹ֣ות מָ֑וֶת אֹ֗ול צְעָדֶ֥יהָ יִתְמֹֽכוּ׃

Ⲛⲓϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲉ ⲉⲧⲉⲣⲭⲣⲁⲥⲑⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲥⲉϭⲓ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲫⲙⲟⲩ ⲉ̀ϧⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲁⲙⲉⲛϯ ⲛⲉⲥⲧⲁⲧⲥⲓ ⲇⲉ ⲥⲉⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ

For the feet of folly lead those who deal with her down to the grave with death; and her steps are not established.

Οι ποδες αυτης καταβαινουσιν εις θανατον· τα βηματα αυτης καταντωσιν εις τον αδην.

لِئَلاَّ تَتَأَمَّلَ طَرِيقَ الْحَيَاةِ، تَمَايَلَتْ خَطَوَاتُهَا وَلَا تَشْعُرُ.

אֹ֣רַח חַ֭יִּים פֶּן־תְּפַלֵּ֑ס נָע֥וּ מַ֝עְגְּלֹתֶ֗יהָ לֹ֣א תֵדָֽע׃ פ

Ⲙ̀ⲡⲁⲥⲓ̀ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉⲛ ⲡⲱⲛϧ ⲥⲉϣⲟϣϥ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲥⲙⲁⲛ̀ϭⲟϫⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲟⲩⲟⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲁⲛ

For she goes not upon the paths of life; but her ways are slippery, and not easily known.

δια να μη γνωρισης την οδον της ζωης, αι πορειαι αυτης ειναι αστατοι και ουχι ευδιαγνωστοι.

وَالآنَ أَيُّهَا الْبَنُونَ اسْمَعُوا لِي، وَلَا تَرْتَدُّوا عَنْ كَلِمَاتِ فَمِي.

וְעַתָּ֣ה בָ֭נִים שִׁמְעוּ־לִ֑י וְאַל־תָּ֝ס֗וּרוּ מֵאִמְרֵי־פִֽי׃

Ϯⲛⲟⲩ ⲇⲉ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲣⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣⲛⲁⲥⲁϫⲓ ϩⲱⲥ ⲛ̀ⲥⲉⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ

Now then, my son, hear me, and make not my words of none effect.

Ακουσατε μου λοιπον τωρα, τεκνα, και μη αποστραφητε τους λογους του στοματος μου.

أَبْعِدْ طَرِيقَكَ عَنْهَا، وَلَا تَقْرَبْ إِلَى بَابِ بَيْتِهَا،

הַרְחֵ֣ק מֵעָלֶ֣יהָ דַרְכֶּ֑ךָ וְאַל־תִּ֝קְרַ֗ב אֶל־פֶּ֥תַח בֵּיתָֽהּ׃

Ⲙⲁⲣⲉ ⲡⲉⲕⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲉⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϧⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲛⲓⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ

Remove thy way far from her; draw not near to the doors of her house:

Απομακρυνον την οδον σου απ' αυτης, και μη πλησιασης εις την θυραν του οικου αυτης,

لِئَلاَّ تُعْطِيَ زَهْرَكَ لآخَرِينَ، وَسِنِينَكَ لِلْقَاسِي.

פֶּן־תִּתֵּ֣ן לַאֲחֵרִ֣ים הֹודֶ֑ךָ וּ֝שְׁנֹתֶ֗יךָ לְאַכְזָרִֽי׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕϣⲧⲉⲙϯ ⲙ̀ⲡⲉⲕⲱⲛϧ ⲛ̀ϩⲁⲛⲕⲉⲭⲱⲟⲩⲛⲓ ⲛⲉⲙ ⲡⲉⲧⲉⲛⲧⲁⲕ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲑⲛⲁⲓ

lest thou give away thy life to others, and thy substance to the merciless:

δια να μη δωσης την τιμην σου εις αλλους και τα ετη σου εις τους ανελεημονας·

لِئَلاَّ تَشْبَعَ الأَجَانِبُ مِنْ قُوَّتِكَ، وَتَكُونَ أَتْعَابُكَ فِي بَيْتِ غَرِيبٍ.

פֶּֽן־יִשְׂבְּע֣וּ זָרִ֣ים כֹּחֶ֑ךָ וַ֝עֲצָבֶ֗יךָ בְּבֵ֣ית נָכְרִֽי׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲥⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲕϫⲟⲙ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛϣⲉⲙⲙⲱⲟⲩ ⲛⲉⲕϧⲓⲥⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙϣⲉ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ⲡⲏⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲕⲉⲭⲱⲟⲩⲛⲓ

lest strangers be filled with thy strength, and thy labours come into the houses of strangers;

δια να μη χορτασθωσι ξενοι απο της περιουσιας σου και οι κοποι σου ελθωσιν εις οικον αλλοτριου,

فَتَنُوحَ فِي أَوَاخِرِكَ، عِنْدَ فَنَاءِ لَحْمِكَ وَجِسْمِكَ،

וְנָהַמְתָּ֥ בְאַחֲרִיתֶ֑ךָ בִּכְלֹ֥ות בְּ֝שָׂרְךָ֗ וּשְׁאֵרֶֽךָ׃

Ⲓⲧⲁ ⲉⲕⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛ̀ϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲡϧⲁⲉ̀ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲩϣⲁⲛϧⲓϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲁⲣⲝ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕⲥⲱⲙⲁ

And thou repent at last, when the flesh of thy body is consumed,

και συ στεναζης εις τα εσχατα σου, οταν η σαρξ σου και το σωμα σου καταναλωθωσι,

فَتَقُولَ: «كَيْفَ أَنِّي أَبْغَضْتُ الأَدَبَ، وَرَذَلَ قَلْبِي التَّوْبِيخَ!

וְֽאָמַרְתָּ֗ אֵ֭יךְ שָׂנֵ֣אתִי מוּסָ֑ר וְ֝תֹוכַ֗חַת נָאַ֥ץ לִבִּֽי׃

Ⲟⲩⲟϩ ⲭⲛⲁϫⲟⲥ ϫⲉ ⲡⲱⲥ ⲁⲓⲙⲉⲥⲧⲉ ϯⲥⲃⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲁ ⲡⲁϩⲏⲧ ⲣⲓⲕⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲟϩⲓ

and thou shalt say, How have I hated instruction, and my heart avoided reproofs!

και λεγης, Πως εμισησα την παιδειαν, και η καρδια μου κατεφρονησε τους ελεγχους,

وَلَمْ أَسْمَعْ لِصَوْتِ مُرْشِدِيَّ، وَلَمْ أَمِلْ أُذُنِي إِلَى مُعَلِّمِيَّ.

וְֽלֹאשָׁ֭־מַעְתִּי בְּקֹ֣ול מֹורָ֑י וְ֝לִֽמְלַמְּדַ֗י לֹא־הִטִּ֥יתִי אָזְנִֽי׃

Ⲛⲁⲓⲥⲱⲧⲉⲙ ⲁⲛ ⲡⲉ ⲛ̀ⲥⲁ ⲧⲥⲙⲏ ⲙ̀ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣⲡⲁⲓⲧⲉⲩⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩϯⲥⲃⲱ ⲛⲏⲓ ⲟⲩⲇⲉ ⲛⲁⲓⲣⲓⲕⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲙⲁϣϫ ⲁⲛ ⲡⲉ

I heard not the voice of him that instructed me, and taught me, neither did I apply mine ear.

και δεν υπηκουσα εις την φωνην των διδασκοντων με, ουδε εκλινα το ωτιον μου εις τους νουθετουντας με.

لَوْلاَ قَلِيلٌ لَكُنْتُ فِي كُلِّ شَرٍّ، فِي وَسَطِ الزُّمْرَةِ وَالْجَمَاعَةِ».

כִּ֭מְעַט הָיִ֣יתִי בְכָל־רָ֑ע בְּתֹ֖וךְ קָהָ֣ל וְעֵדָֽה׃

Ϣⲁⲧⲉⲛⲕⲉⲕⲟⲩϫⲓ ⲁⲓϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲕⲕⲗⲏⲥⲓⲁ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲩⲛⲁⲅⲱⲅⲏ

I was almost in all evil in the midst of the congregation and assembly.

Παρ' ολιγον επεσον εις παν κακον, εν μεσω της συναξεως και της συναγωγης.

مسرات الزواج ومسئولياته

اِشْرَبْ مِيَاهًا مِنْ جُبِّكَ، وَمِيَاهًا جَارِيَةً مِنْ بِئْرِكَ.

שְׁתֵה־מַ֥יִם מִבֹּורֶ֑ךָ וְ֝נֹזְלִ֗ים מִתֹּ֥וךְ בְּאֵרֶֽךָ׃

Ⲥⲉ ⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲙⲟⲕⲓ ⲛⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϯⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉⲕϣⲱϯ

Drink waters out of thine own vessels, and out of thine own springing wells.

Πινε υδατα εκ της δεξαμενης σου και πηγαζοντα εκ του φρεατος σου·

لَا تَفِضْ يَنَابِيعُكَ إِلَى الْخَارِجِ، سَوَاقِيَ مِيَاهٍ فِي الشَّوَارِعِ.

יָפ֣וּצוּ מַעְיְנֹתֶ֣יךָ ח֑וּצָה בָּ֝רְחֹבֹ֗ות פַּלְגֵי־מָֽיִם׃

Ⲙⲁⲣⲟⲩⲫⲟⲛⲡⲉⲛ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲕⲡⲩⲅⲏ ⲙⲁⲣⲟⲩϧⲁϯ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲕⲙⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲡⲗⲁⲧⲓⲁ

Let not waters out of thy fountain be spilt by thee, but let thy waters go into thy streets.

Ας εκχεωνται εξω αι πηγαι σου, και τα ρυακια των υδατων σου εις τας πλατειας·

لِتَكُنْ لَكَ وَحْدَكَ، وَلَيْسَ لأَجَانِبَ مَعَكَ.

יִֽהְיוּ־לְךָ֥ לְבַדֶּ֑ךָ וְאֵ֖ין לְזָרִ֣ים אִתָּֽךְ׃

Ⲙⲁⲣⲟⲩϣⲱⲡⲓ ⲉⲩϣⲟⲡ ⲛⲁⲛ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲉⲣⲉϩⲗⲓ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲉⲣϣⲫⲏⲣ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

Let them be only thine own, and let no stranger partake with thee.

σου μονου ας ηναι αυτα, και ουχι ξενων μετα σου·

لِيَكُنْ يَنْبُوعُكَ مُبَارَكًا، وَافْرَحْ بِامْرَأَةِ شَبَابِكَ،

יְהִֽי־מְקֹורְךָ֥ בָר֑וּךְ וּ֝שְׂמַ֗ח מֵאֵ֥שֶׁת נְעוּרֶֽךָ׃

Ⲧⲉⲕⲙⲟⲩⲙⲓ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲁⲕ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲟⲩⲛⲟϥ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲛⲉⲙ ϯⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲉⲧⲁⲗⲟⲩ

Let thy fountain of water be truly thine own; and rejoice with the wife of thy youth.

η πηγη σου ας ηναι ευλογημενη· και ευφραινου μετα της γυναικος της νεοτητος σου.

الظَّبْيَةِ الْمَحْبُوبَةِ وَالْوَعْلَةِ الزَّهِيَّةِ. لِيُرْوِكَ ثَدْيَاهَا فِي كُلِّ وَقْتٍ، وَبِمَحَبَّتِهَا اسْكَرْ دَائِمًا.

אַיֶּ֥לֶת אֲהָבִ֗ים וְֽיַעֲלַ֫ת־חֵ֥ן דַּ֭דֶּיהָ יְרַוֻּ֣ךָ בְכָל־עֵ֑ת בְּ֝אַהֲבָתָ֗הּ תִּשְׁגֶּ֥ה תָמִֽיד׃

Ⲟⲩⲉⲓⲟⲩⲗ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕϣⲫⲏⲣ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲏϫ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉⲙϩⲙⲱⲧ ⲙⲁⲣⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲧⲟⲧⲉ ⲑⲱⲕ ⲇⲉ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲉⲥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲁⲕ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ϧⲣⲏⲓ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ϯⲙⲉⲧϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲁⲓ ⲉⲕⲉ̀ⲁϣⲁⲓ

Let thy loving hart and thy graceful colt company with thee, and let her be considered thine own, and be with thee at all times; for ravished with her love thou shalt be greatly increased.

Ας ηναι εις σε ως ελαφος ερασμια και δορκας κεχαριτωμενη· ας σε ποτιζωσιν οι μαστοι αυτης εν παντι καιρω· ευφραινου παντοτε εις την αγαπην αυτης.

فَلِمَ تُفْتَنُ يَا ابْنِي بِأَجْنَبِيَّةٍ، وَتَحْتَضِنُ غَرِيبَةً؟

וְלָ֤מָּה תִשְׁגֶּ֣ה בְנִ֣י בְזָרָ֑ה וּ֝תְחַבֵּ֗ק חֵ֣ק נָכְרִיָּֽה׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣⲁϣⲁⲓ ϩⲓⲟⲩϣⲉⲙⲙⲟ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲁⲗⲱϫ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲏ ⲉⲧⲉ ⲑⲱⲕ ⲁⲛ ⲧⲉ

Be not intimate with a strange woman, neither fold thyself in the arms of a woman not thine own.

Και δια τι, υιε μου, θελεις θελγεσθαι υπο ξενης και θελεις εναγκαλιζεσθαι κολπον αλλοτριας;

لأَنَّ طُرُقَ الإِنْسَانِ أَمَامَ عَيْنَيِ الرَّبِّ، وَهُوَ يَزِنُ كُلَّ سُبُلِهِ.

כִּ֤י נֹ֨כַח ׀ עֵינֵ֣י יְ֭הוָה דַּרְכֵי־אִ֑ישׁ וְֽכָל־מַעְגְּלֹתָ֥יו מְפַלֵּֽס׃

Ⲥⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲅⲁⲣ ⲙ̀ⲫϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲉⲛⲙⲱⲓⲧ ⲙ̀ⲫⲣⲱⲙⲓ ⲟⲩⲟϩ ϥϫⲟⲩϣⲧ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲛⲟⲩⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ ⲧⲏⲣⲟⲩ

For the ways of a man are before the eyes of God, and he looks on all his paths.

Διοτι του ανθρωπου αι οδοι ειναι ενωπιον των οφθαλμων του Κυριου, και σταθμιζει πασας τας πορειας αυτου.

الشِّرِّيرُ تَأْخُذُهُ آثَامُهُ وَبِحِبَالِ خَطِيَّتِهِ يُمْسَكُ.

עַֽוֹונֹותָ֗יו יִלְכְּדֻנֹ֥ו אֶת־הָרָשָׁ֑ע וּבְחַבְלֵ֥י חַ֝טָּאתֹ֗ו יִתָּמֵֽךְ׃

Ⲛⲓⲙ ⲉⲧⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲥⲉϫⲱⲣϫ ⲉ̀ⲫⲣⲱⲙⲓ ϣⲁⲩⲥⲟⲛϭ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲥⲓⲣⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥⲛⲟⲃⲓ

Iniquities ensnare a man, and every one is bound in the chains of his own sins.

Αι ιδιαι αυτου ανομιαι θελουσι συλλαβει τον ασεβη, και με τα σχοινια της αμαρτιας αυτου θελει σφιγγεσθαι.

إِنَّهُ يَمُوتُ مِنْ عَدَمِ الأَدَبِ، وَبِفَرْطِ حُمْقِهِ يَتَهَوَّرُ.

ה֗וּא יָ֭מוּת בְּאֵ֣ין מוּסָ֑ר וּבְרֹ֖ב אִוַּלְתֹּ֣ו יִשְׁגֶּֽה׃ פ

Ⲫⲁⲓ ϣⲁϥⲙⲟⲩ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲁⲧⲥⲃⲱ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲁϣⲁⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲁⲩⲃⲉⲣⲃⲱⲣϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲧⲁⲕⲟ ⲉⲑⲃⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ

Such a man dies with the uninstructed; and he is cast forth from the abundance of his own substance, and has perished through folly.

Ουτος θελει αποθανει απαιδευτος και εκ του πληθους της αφροσυνης αυτου θελει περιπλανασθαι.

إصحاح 6

تحذير من الحماقة والكسل والدَّين

يَا ابْنِي، إِنْ ضَمِنْتَ صَاحِبَكَ، إِنْ صَفَّقْتَ كَفَّكَ لِغَرِيبٍ،

בְּ֭נִי אִם־עָרַ֣בְתָּ לְרֵעֶ֑ךָ תָּקַ֖עְתָּ לַזָּ֣ר כַּפֶּֽיךָ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲕϣⲁⲛⲉⲣⲡϣⲧⲱⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲁⲕ ⲉⲕⲉ̀ϯ ⲛ̀ⲧⲉⲕϫⲓϫ ⲉ̀ⲧⲟⲧϥ ⲙ̀ⲡⲉⲕϫⲁϫⲓ

My son, if thou become surety for thy friend, thou shalt deliver thine hand to an enemy.

Υιε μου, εαν εγεινας εγγυητης δια τον φιλον σου, εαν εδωκας την χειρα σου εις ξενον,

إِنْ عَلِقْتَ فِي كَلاَمِ فَمِكَ، إِنْ أُخِذْتَ بِكَلَامِ فِيكَ،

נֹוקַ֥שְׁתָּ בְאִמְרֵי־פִ֑יךָ נִ֝לְכַּ֗דְתָּ בְּאִמְרֵי־פִֽיךָ׃

Ⲟⲩⲫⲁϣ ⲅⲁⲣ ⲉϥϫⲟⲣϫ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛⲉ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲩⲧⲁϩⲉ ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱϥ

For a man’s own lips become a strong snare to him, and he is caught with the lips of his own mouth.

επαγιδευθης δια των λογων του στοματος σου, επιασθης δια των λογων του στοματος σου·

إِذًا فَافْعَلْ هَذَا يَا ابْنِي، وَنَجِّ نَفْسَكَ إِذَا صِرْتَ فِي يَدِ صَاحِبِكَ، اذْهَبْ تَرَامَ وَأَلِحَّ عَلَى صَاحِبِكَ.

עֲשֵׂ֨ה זֹ֥את אֵפֹ֪וא ׀ בְּנִ֡י וְֽהִנָּצֵ֗ל כִּ֘י בָ֤אתָ בְכַף־רֵעֶ֑ךָ לֵ֥ךְ הִ֝תְרַפֵּ֗ס וּרְהַ֥ב רֵעֶֽיךָ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲓⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϩⲟⲛϩⲉⲛ ⲙ̀ⲙⲟⲕ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲛⲟϩⲉⲙ ϣⲁⲕⲓ̀ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ϧⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲧⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉⲑⲃⲉ ⲡⲉⲕϣⲫⲏⲣ ⲙ̀ⲡⲉⲣϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲃⲏⲗ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛⲉϥⲉⲣ ⲡⲉⲕϣⲫⲏⲣ ⲇⲉ ⲉⲧⲁⲕⲉⲣ ⲡϣⲧⲱⲣⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ

My son, do what I command thee, and deliver thyself; for on thy friend’s account thou art come into the power of evil men: faint not, but stir up even thy friend for whom thou art become surety.

Καμε λοιπον τουτο, υιε μου, και σωζου, επειδη ηλθες εις τας χειρας του φιλου σου· υπαγε, μη αποκαμης, και βιαζε τον φιλον σου.

لَا تُعْطِ عَيْنَيْكَ نَوْمًا، وَلَا أَجْفَانَكَ نُعَاسًا.

אַל־תִּתֵּ֣ן שֵׁנָ֣ה לְעֵינֶ֑יךָ וּ֝תְנוּמָ֗ה לְעַפְעַפֶּֽיךָ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣϯ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲕⲟⲧ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲃⲁⲗ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲛⲓⲙ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲕⲃⲟⲩϩⲓ

Give not sleep to thine eyes, nor slumber with thine eyelids;

Μη δωσης υπνον εις τους οφθαλμους σου, μηδε νυσταγμον εις τα βλεφαρα σου·

نَجِّ نَفْسَكَ كَالظَّبْيِ مِنَ الْيَدِ، كَالْعُصْفُورِ مِنْ يَدِ الصَّيَّادِ.

הִ֭נָּצֵל כִּצְבִ֣י מִיָּ֑ד וּ֝כְצִפֹּ֗ור מִיַּ֥ד יָקֽוּשׁ׃ פ

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲛⲟϩⲉⲙ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϭⲁϩⲥⲓ ϧⲉⲛ ϩⲁϫⲓ ⲛⲉⲙ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲗⲏⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲫⲁϣ

that thou mayest deliver thyself as a doe out of the toils, and as a bird out of a snare.

Σωζου, ως δορκαδιον εκ χειρος του κυνηγου και ως πτηνον εκ χειρος του ιξευτου.

مَثَل النملة

اِذْهَبْ إِلَى النَّمْلَةِ أَيُّهَا الْكَسْلاَنُ. تَأَمَّلْ طُرُقَهَا وَكُنْ حَكِيمًا.

לֵֽךְ־אֶל־נְמָלָ֥ה עָצֵ֑ל רְאֵ֖ה דְרָכֶ֣יהָ וַחֲכָֽם׃

Ϣⲱⲡⲓ ⲟⲩⲃⲉ ⲡⲓϫⲁϥϫⲓϥ ⲱ ⲡⲓϭⲉⲛⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲭⲟϩ ⲉ̀ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲁⲕⲛⲁⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲣⲓⲥⲁⲃⲉ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉⲣⲟϥ

Go to the ant, O sluggard; and see, and emulate his ways, and become wiser than he.

Υπαγε προς τον μυρμηκα, ω οκνηρε· παρατηρησον τας οδους αυτου και γινου σοφος·

الَّتِي لَيْسَ لَهَا قَائِدٌ أَوْ عَرِيفٌ أَوْ مُتَسَلِّطٌ،

אֲשֶׁ֖ר אֵֽין־לָ֥הּ קָצִ֗ין שֹׁטֵ֥ר וּמֹשֵֽׁל׃

Ⲫⲏ ⲅⲁⲣ ⲉⲧⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲛⲧⲉϥ ⲓⲉ ⲫⲟⲩⲱⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲛ ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣⲁⲛⲁⲅⲕⲁⲍⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲟⲩⲇⲉ ⲅⲁⲣ ϥⲭⲏ ⲁⲛ ϧⲁ ⲡⲉⲣϣⲓϣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲛⲏⲃ

For whereas he has no husbandry, nor any one to compel him, and is under no master,

οστις μη εχων αρχοντα, επιστατην η κυβερνητην,

وَتُعِدُّ فِي الصَّيْفِ طَعَامَهَا، وَتَجْمَعُ فِي الْحَصَادِ أُكْلَهَا.

תָּכִ֣ין בַּקַּ֣יִץ לַחְמָ֑הּ אָגְרָ֥ה בַ֝קָּצִ֗יר מַאֲכָלָֽהּ׃

Ϥⲥⲟⲃϯ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉϥϧⲣⲉ ϧⲉⲛ ⲡϣⲱⲙ ⲟⲩⲟϩ ϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲑⲱⲟⲩϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛⲁϥ ϧⲉⲛ ⲡⲱⲥϧ ⲓⲉ ⲙⲁϣⲉⲛⲁⲕ ϩⲁ ⲛⲓⲁϥ ⲛ̀ⲉⲃⲓⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲣⲓⲉⲙⲓ ϫⲉ ⲟⲩⲣⲉϥⲉⲣϩⲱⲃ ⲛ̀ⲁϣ ⲛ̀ⲣⲏϯ ⲡⲉ ⲟⲩⲟϩ ϫⲉ ⲁϥⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥϫⲓⲛⲉⲣϩⲱⲃ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ⲁϣ ⲛ̀ⲣⲏϯ ⲫⲁⲓ ⲉ̀ϣⲁⲣⲉ ⲛⲓⲟⲩⲣⲱⲟⲩ ϭⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϧⲓⲥⲓ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲣⲉⲙⲟⲩⲱⲓ ⲉ̀ⲡⲟⲩⲟⲩϫⲁⲓ ⲥⲉⲙⲉⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ϥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲕⲉⲡⲉⲣ ⲟⲩϫⲱⲃ ⲡⲉ ϧⲉⲛ ⲧⲉϥϫⲟⲙ ⲉⲧⲁ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲧⲁⲓⲟ ⲛ̀ⲧⲟⲧϥ ⲁⲩⲉⲛϥ ⲉ̀ⲧϩⲏ

he prepares food for himself in the summer, and lays by abundant store in harvest.

ετοιμαζει την τροφην αυτου το θερος, συναγει τας τροφας αυτου εν τω θερισμω.

إِلَى مَتَى تَنَامُ أَيُّهَا الْكَسْلاَنُ؟ مَتَى تَنْهَضُ مِنْ نَوْمِكَ؟

עַד־מָתַ֖י עָצֵ֥ל ׀ תִּשְׁכָּ֑ב מָ֝תַ֗י תָּק֥וּם מִשְּׁנָתֶֽךָ׃

Ϣⲁ ⲑⲛⲁⲩ ⲕⲉⲛⲕⲟⲧ ⲱ ⲡⲓϭⲉⲛⲛⲉ ⲁⲕⲛⲁⲧⲱⲛⲕ ϫⲉ ⲛ̀ⲑⲛⲁⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲉⲛⲕⲟⲧ

How long wilt thou lie, O sluggard? and when wilt thou awake out of sleep?

Εως ποτε θελεις κοιμασθαι, οκνηρε; ποτε θελεις σηκωθη εκ του υπνου σου;

قَلِيلُ نَوْمٍ بَعْدُ قَلِيلُ نُعَاسٍ، وَطَيُّ الْيَدَيْنِ قَلِيلًا لِلرُّقُودِ،

מְעַ֣ט נֹות מְעַ֣ט תְּנוּמֹ֑ות מְעַ֓ט ׀ חִבֻּ֖ק יָדַ֣יִם לִשְׁכָּֽב׃

Ⲕⲉⲛⲕⲟⲧ ⲙⲉⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ ⲕϩⲉⲙⲥⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ ⲕϩⲓⲛⲓⲙ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ ⲛⲉⲕϫⲓϫ ⲕⲙⲟⲩⲗϫ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉⲧⲉⲕⲙⲉⲥⲧⲉⲛϩⲏⲧ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲟⲩϫⲓ

Thou sleepest a little, and thou restest a little, and thou slumberest a short time, and thou foldest thine arms over thy breast a little.

Ολιγος υπνος, ολιγος νυσταγμος, ολιγη συμπλοκη των χειρων εις τον υπνον·

فَيَأْتِي فَقْرُكَ كَسَاعٍ وَعَوَزُكَ كَغَازٍ.

וּבָֽא־כִמְהַלֵּ֥ךְ רֵאשֶׁ֑ךָ וּ֝מַחְסֹֽרְךָ֗ כְּאִ֣ישׁ מָגֵֽן׃ פ

Ⲓⲧⲁ ϣⲁⲥⲓ̀ ⲛⲁⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥⲙⲟϣⲓ ϩⲓⲡⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛⲉⲙ ϯⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϧⲁⲉ̀ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥϭⲟϫⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲁⲕϣⲁⲛϣⲱⲡⲓ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϭⲛⲁⲩ ⲉϥⲉ̀ⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲱⲥϧ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ϯⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ⲇⲉ ⲉⲥⲉ̀ⲫⲱⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲟⲕ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥϭⲟϫⲓ ⲉϥϩⲱⲟⲩ

Then poverty comes upon thee as an evil traveller, and want as a swift courier:

Επειτα η πτωχεια σου ερχεται ως ταχυδρομος, και η ενδεια σου ως ανηρ ενοπλος.

تحذير من النمام الأثيم

اَلرَّجُلُ اللَّئِيمُ، الرَّجُلُ الأَثِيمُ يَسْعَى بِاعْوِجَاجِ الْفَمِ.

אָדָ֣ם בְּ֭לִיַּעַל אִ֣ישׁ אָ֑וֶן הֹ֝ולֵ֗ךְ עִקְּשׁ֥וּת פֶּֽה׃

Ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ϣⲁϥⲙⲟϣⲓ ϩⲓ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉⲩ ⲁⲛ

A foolish man and a transgressor goes in ways that are not good.

Ο αχρειος ανθρωπος, ο κακοτροπος ανθρωπος, περιπατει με στομα διεστραμμενον·

يَغْمِزُ بِعَيْنَيْهِ. يَقُولُ بِرِجْلِهِ. يُشِيرُ بِأَصَابِعِهِ.

קֹרֵ֣ץ בְּ֭עֵינָיו מֹלֵ֣ל בְּרַגְלָ֑ו מֹ֝רֶ֗ה בְּאֶצְבְּעֹתָֽיו׃

Ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ⲟⲛ ϣⲁϥϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲉϥⲃⲁⲗ ϣⲁϥⲉⲣⲥⲩⲙⲉⲛⲓⲛ ϫⲉ ⲛ̀ⲧⲉⲫⲁⲧ ϣⲁϥϯⲥⲃⲱ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲧⲏⲃ

And the same winks with the eye, and makes a sign with his foot, and teaches with the beckonings of his fingers.

Καμνει νευμα δια των οφθαλμων αυτου, σημαινει δια των ποδων αυτου, διδασκει δια των δακτυλων αυτου·

فِي قَلْبِهِ أَكَاذِيبُ. يَخْتَرِعُ الشَّرَّ فِي كُلِّ حِينٍ. يَزْرَعُ خُصُومَاتٍ.

תַּֽהְפֻּכֹ֨ות ׀ בְּלִבֹּ֗ו חֹרֵ֣שׁ רָ֣ע בְּכָל־עֵ֑ת [מְדָנִים כ] (מִדְיָנִ֥ים ק) יְשַׁלֵּֽחַ׃

Ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉϥⲫⲟⲛϫ ϣⲁϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲫⲁⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ϣⲁϥⲑⲁⲙⲓⲉ ϣⲑⲟⲣⲧⲉⲣ ⲛ̀ϯⲃⲁⲕⲓ

His perverse heart devises evils: at all times such a one causes troubles to a city.

μετα διεστραμμενης καρδιας μηχαναται κακα εν παντι καιρω· εγειρει εριδας·

لأَجْلِ ذَلِكَ بَغْتَةً تُفَاجِئُهُ بَلِيَّتُهُ. فِي لَحْظَةٍ يَنْكَسِرُ وَلَا شِفَاءَ.

עַל־כֵּ֗ן פִּ֭תְאֹם יָבֹ֣וא אֵידֹ֑ו פֶּ֥תַע יִ֝שָּׁבֵ֗ר וְאֵ֣ין מַרְפֵּֽא׃ פ

Ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲥⲉⲛⲁⲓ̀ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉϥⲁⲕⲱ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲉⲝⲁⲡⲓⲛⲁ ⲟⲩϣⲱⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϧⲟⲙϧⲉⲙ ⲛ̀ⲁⲧⲧⲁⲗϭⲟ

Therefore his destruction shall come suddenly; overthrow and irretrievable ruin.

δια τουτο εξαιφνης θελει επελθει η απωλεια αυτου· εξαιφνης θελει συντριφθη ανιατως.

تحذير من خطايا سبع

هَذِهِ السِّتَّةُ يُبْغِضُهَا الرَّبُّ، وَسَبْعَةٌ هِيَ مَكْرُهَةُ نَفْسِهِ:

שֶׁשׁ־הֵ֭נָּה שָׂנֵ֣א יְהוָ֑ה וְ֝שֶׁ֗בַע [תֹּועֲבֹות כ] (תֹּועֲבַ֥ת ק) נַפְשֹֽׁו׃

Ϫⲉ ϥⲛⲁⲣⲁϣⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲱⲃ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲉ ⲡϭⲟⲓⲥ ⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ϣⲁϥϧⲱⲙϧⲉⲙ ⲉⲑⲃⲉ ⲡϭⲱϧⲉⲙ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ

For he rejoices in all things which God hates, and he is ruined by reason of impurity of soul.

Ταυτα τα εξ μισει ο Κυριος, επτα μαλιστα βδελυττεται η ψυχη αυτου·

عُيُونٌ مُتَعَالِيَةٌ، لِسَانٌ كَاذِبٌ، أَيْدٍ سَافِكَةٌ دَمًا بَرِيئًا،

עֵינַ֣יִם רָ֭מֹות לְשֹׁ֣ון שָׁ֑קֶר וְ֝יָדַ֗יִם שֹׁפְכֹ֥ות דָּם־נָקִֽי׃

Ⲫⲃⲁⲗ ⲛ̀ⲟⲩϣⲁϣⲣⲱⲙⲓ ⲟⲩⲗⲁⲥ ⲛⲟϫⲓ ⲡⲉ ϩⲁⲛϫⲓϫ ⲉⲩⲫⲱⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲛⲟϥ ⲛ̀ⲁⲑⲛⲟⲃⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

The eye of the haughty, a tongue unjust, hands shedding the blood of the just;

οφθαλμους υπερηφανους, γλωσσαν ψευδη και χειρας εκχεουσας αιμα αθωον,

قَلْبٌ يُنْشِئُ أَفْكَارًا رَدِيئَةً، أَرْجُلٌ سَرِيعَةُ الْجَرَيَانِ إِلَى السُّوءِ،

לֵ֗ב חֹ֭רֵשׁ מַחְשְׁבֹ֣ות אָ֑וֶן רַגְלַ֥יִם מְ֝מַהֲרֹ֗ות לָר֥וּץ לָֽרָעָה׃

Ⲟⲩϩⲏⲧ ⲉϥⲙⲓⲥⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲉⲩⲓ ⲉⲩϩⲱⲟⲩ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲉⲩⲓⲏⲥ ⲉ̀ⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

and a heart devising evil thoughts, and feet hastening to do evil, —are hateful to God.

καρδιαν μηχανευομενην λογισμους κακους, ποδας τρεχοντας ταχεως εις το κακοποιειν,

شَاهِدُ زُورٍ يَفُوهُ بِالأَكَاذِيبِ، وَزَارِعُ خُصُومَاتٍ بَيْنَ إِخْوَةٍ.

יָפִ֣יחַ כְּ֭זָבִים עֵ֣ד שָׁ֑קֶר וּמְשַׁלֵּ֥חַ מְ֝דָנִ֗ים בֵּ֣ין אַחִֽים׃ פ

Ϣⲁϥϩⲓⲥⲁϩϯ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲉⲧⲛⲟⲩϫ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲉ ⲛ̀ⲟϫⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥⲑⲣⲉ ϩⲁⲛϩⲁⲡ ϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲛⲏⲟⲩ ϣⲁϥⲫⲱⲣϫ ⲛ̀ϩⲁⲛϣⲫⲏⲣ

An unjust witness kindles falsehoods, and brings on quarrels between brethren.

μαρτυρα ψευδη λαλουντα ψευδος και τον εμβαλλοντα εριδας μεταξυ αδελφων.

تحذير من الزنا

يَا ابْنِي، احْفَظْ وَصَايَا أَبِيكَ وَلَا تَتْرُكْ شَرِيعَةَ أُمِّكَ.

נְצֹ֣ר בְּ֭נִי מִצְוַ֣ת אָבִ֑יךָ וְאַל־תִּ֝טֹּ֗שׁ תֹּורַ֥ת אִמֶּֽךָ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲕⲓⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲓⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲱϣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉⲕⲙⲁⲩ

My son, keep the laws of thy father, and reject not the ordinances of thy mother:

Υιε μου, φυλαττε την εντολην του πατρος σου, και μη απορριψης τον νομον της μητρος σου.

اُرْبُطْهَا عَلَى قَلْبِكَ دَائِمًا. قَلِّدْ بِهَا عُنُقَكَ.

קָשְׁרֵ֣ם עַל־לִבְּךָ֣ תָמִ֑יד עָ֝נְדֵ֗ם עַל־גַּרְגְּרֹתֶֽךָ׃

Ϫⲟⲗⲕⲟⲩ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲕⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲏⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲭⲗⲁⲗ ⲉ̀ⲡⲉⲕⲙⲟϯ

but bind them upon thy soul continually, and hang them as a chain about thy neck.

Περιαψον αυτα διαπαντος επι της καρδιας σου, περιδεσον αυτα περι τον τραχηλον σου.

إِذَا ذَهَبْتَ تَهْدِيكَ. إِذَا نِمْتَ تَحْرُسُكَ، وَإِذَا اسْتَيْقَظْتَ فَهِيَ تُحَدِّثُكَ.

בְּהִתְהַלֶּכְךָ֨ ׀ תַּנְחֶ֬ה אֹתָ֗ךְ בְּֽ֭שָׁכְבְּךָ תִּשְׁמֹ֣ר עָלֶ֑יךָ וַ֝הֲקִיצֹ֗ותָ הִ֣יא תְשִׂיחֶֽךָ׃

Ⲁⲕϣⲁⲛⲙⲟϣⲓ ⲟⲗⲥ ⲙⲁⲣⲉⲥϣⲱⲡⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲕϣⲁⲛⲉⲛⲕⲟⲧ ⲙⲁⲣⲉⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ϫⲉⲕⲁⲥ ⲁⲕϣⲁⲛⲧⲱⲛⲕ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲁϫⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ

Whensoever thou walkest, lead this along and let it be with thee; that it may talk with thee when thou wakest.

Οταν περιπατης, θελει σε οδηγει· οταν κοιμασαι, θελει σε φυλαττει· και οταν εξυπνησης, θελει συνομιλει μετα σου.

لأَنَّ الْوَصِيَّةَ مِصْبَاحٌ، وَالشَّرِيعَةَ نُورٌ، وَتَوْبِيخَاتِ الأَدَبِ طَرِيقُ الْحَيَاةِ.

כִּ֤י נֵ֣ר מִ֭צְוָה וְתֹ֣ורָה אֹ֑ור וְדֶ֥רֶךְ חַ֝יִּ֗ים תֹּוכְחֹ֥ות מוּסָֽר׃

Ϫⲉ ⲟⲩϧⲏⲓⲃⲓ ⲡⲉ ϯⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲟⲩⲥⲟϩⲓ ⲡⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲃⲱ

For the commandment of the law is a lamp and a light; a way of life; reproof also and correction:

Διοτι λυχνος ειναι η εντολη και φως ο νομος, και οι ελεγχοι της παιδειας οδος ζωης·

لِحِفْظِكَ مِنَ الْمَرْأَةِ الشِّرِّيرَةِ، مِنْ مَلَقِ لِسَانِ الأَجْنَبِيَّةِ.

לִ֭שְׁמָרְךָ מֵאֵ֣שֶׁת רָ֑ע מֵֽ֝חֶלְקַ֗ת לָשֹׁ֥ון נָכְרִיָּֽה׃

Ⲉ̀ⲑⲣⲉⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ϧⲁ ⲟⲩϩⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲉⲧϣⲑⲟⲩⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲗⲁⲥ ⲛϣⲉⲙⲙⲟ

to keep thee continually from a married woman, and from the calumny of a strange tongue.

δια να σε φυλαττωσιν απο κακης γυναικος, απο κολακειας γλωσσης γυναικος αλλοτριας.

لَا تَشْتَهِيَنَّ جَمَالَهَا بِقَلْبِكَ، وَلَا تَأْخُذْكَ بِهُدُبِهَا.

אַל־תַּחְמֹ֣ד יָ֭פְיָהּ בִּלְבָבֶ֑ךָ וְאַל־תִּ֝קָּֽחֲךָ֗ בְּעַפְעַפֶּֽיהָ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲉⲥϭⲣⲟ ⲉ̀ⲣⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲓⲉ ⲟⲩⲇⲉ ⲙⲡ̀ⲉⲛⲑⲣⲟⲩϫⲟⲣϫⲕ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲥⲃⲁⲗ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲟⲩϩⲟⲗⲙⲉⲕ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲥⲃⲟⲩϩⲓ

Let not the desire of beauty overcome thee, neither be thou caught by thine eyes, neither be captivated with her eyelids.

Μη ορεχθης το καλλος αυτης εν τη καρδια σου· και ας μη σε θηρευση δια των βλεφαρων αυτης.

لأَنَّهُ بِسَبَبِ امْرَأَةٍ زَانِيَةٍ يَفْتَقِرُ الْمَرْءُ إِلَى رَغِيفِ خُبْزٍ، وَامْرَأَةُ رَجُلٍ آخَرَ تَقْتَنِصُ النَّفْسَ الْكَرِيمَةَ.

כִּ֤י בְעַד־אִשָּׁ֥ה זֹונָ֗ה עַֽד־כִּכַּ֫ר לָ֥חֶם וְאֵ֥שֶׁת אִ֑ישׁ נֶ֖פֶשׁ יְקָרָ֣ה תָצֽוּד׃ פ

Ⲡⲧⲁⲓⲟ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲟⲩⲡⲟⲣⲛⲏ ⲥⲟⲩⲉⲛ ⲟⲩⲱⲓⲕ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲧ ⲡⲉ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥϫⲱϫ ⲉ̀ϩⲁⲛⲯⲩⲭⲏ ⲉⲩⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ

For the value of a harlot is as much as of one loaf; and a woman hunts for the precious souls of men.

Διοτι εξ αιτιας γυναικος πορνης καταντα τις εως τμηματος αρτου, η δε μοιχαλις θηρευει την πολυτιμον ψυχην.

أَيَأْخُذُ إِنْسَانٌ نَارًا فِي حِضْنِهِ وَلَا تَحْتَرِقُ ثِيَابُهُ؟

הֲיַחְתֶּ֤ה אִ֓ישׁ אֵ֬שׁ בְּחֵיקֹ֑ו וּ֝בְגָדָ֗יו לֹ֣א תִשָּׂרַֽפְנָה׃

Ⲁⲣⲉϣⲁⲛ ⲟⲩⲁⲓ ⲙⲟⲩⲣ ⲛ̀ⲟⲩⲭⲣⲱⲙ ϧⲉⲛ ⲕⲉⲛϥ ⲙⲏ ϥⲛⲁⲣⲱⲕϩ ⲁⲛ

Shall any one bind fire in his bosom, and not burn his garments?

Δυναται τις να βαλη πυρ εις τον κολπον αυτου, και τα ιματια αυτου να μη καωσι;

أَوَ يَمْشِي إِنْسَانٌ عَلَى الْجَمْرِ وَلَا تَكْتَوِي رِجْلَاهُ؟

אִם־יְהַלֵּ֣ךְ אִ֭ישׁ עַל־הַגֶּחָלִ֑ים וְ֝רַגְלָ֗יו לֹ֣א תִכָּוֶֽינָה׃

Ⲓⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲁⲓ ⲛⲁⲙⲟϣⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛϫⲉⲃⲥ ⲛ̀ⲭⲣⲱⲙ ⲛ̀ⲧⲉϥϣ̀ⲧⲉⲙϫⲟϥϫⲉϥ ⲛ̀ⲛⲉϥϭⲁⲗⲁⲩϫ

or will any one walk on coals of fire, and not burn his feet?

Δυναται τις να περιπατηση επ' ανθρακων πυρος, και οι ποδες αυτου να μη κατακαωσιν;

هَكَذَا مَنْ يَدْخُلُ عَلَى امْرَأَةِ صَاحِبِهِ. كُلُّ مَنْ يَمَسُّهَا لَا يَكُونُ بَرِيئًا.

כֵּ֗ן הַ֭בָּא אֶל־אֵ֣שֶׁת רֵעֵ֑הוּ לֹ֥א יִ֝נָּקֶ֗ה כָּֽל־הַנֹּגֵ֥עַ בָּֽהּ׃

Ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲓ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ϧⲁ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ϧⲁ ϩⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥⲧⲟⲩⲃⲟ ⲟⲩⲇⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲛⲁϭⲓ ⲛⲉⲙⲁⲥ

So is he that goes in to a married woman; he shall not be held guiltless, neither any one that touches her.

Ουτω και ο εισερχομενος προς την γυναικα του πλησιον αυτου· οστις εγγιζει αυτην, δεν θελει αθωωθη.

لَا يَسْتَخِفُّونَ بِالسَّارِقِ وَلَوْ سَرِقَ لِيُشْبِعَ نَفْسَهُ وَهُوَ جَوْعَانٌ.

לֹא־יָב֣וּזוּ לַ֭גַּנָּב כִּ֣י יִגְנֹ֑וב לְמַלֵּ֥א נַ֝פְשֹׁ֗ו כִּ֣י יִרְעָֽב׃

Ⲟⲩϣⲫⲏⲣⲓ ⲁⲛ ⲇⲉ ⲁⲣⲉϣⲁⲛ ⲟⲩⲁⲓ ⲣⲁⲟⲩⲱ ⲉϥϭⲓⲟⲩⲓ ⲉϥϭⲓⲟⲩⲓ ⲅⲁⲣ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉϥⲧⲥⲓⲟ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲉⲥϩⲟⲕⲉⲣ

It is not to be wondered at if one should be taken stealing, for he steals that when hungry he may satisfy his soul:

Τον κλεπτην δεν αποστρεφονται, εαν κλεπτη δια να χορταση την ψυχην αυτου, οταν πεινα·

إِنْ وُجِدَ يَرُدُّ سَبْعَةَ أَضْعَافٍ، وَيُعْطِي كُلَّ قِنْيَةِ بَيْتِهِ.

וְ֭נִמְצָא יְשַׁלֵּ֣ם שִׁבְעָתָ֑יִם אֶת־כָּל־הֹ֖ון בֵּיתֹ֣ו יִתֵּֽן׃

Ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲁϥϣⲁⲛⲣⲁⲟⲩⲱ ⲛ̀ⲍ̅ ⲛ̀ⲕⲱⲃ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲛ̀ⲧⲁϥ ⲧⲏⲣⲟⲩ ϥⲛⲁⲧⲏⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉϥⲛⲁϩⲙⲉϥ

but if he should be taken, he shall repay sevenfold, and shall deliver himself by giving all his goods.

αλλ' εαν πιασθη, θελει αποδωσει επταπλασια· θελει δωσει παντα τα υπαρχοντα της οικιας αυτου.

أَمَّا الزَّانِي بِامْرَأَةٍ فَعَدِيمُ الْعَقْلِ. الْمُهْلِكُ نَفْسَهُ هُوَ يَفْعَلُهُ.

נֹאֵ֣ף אִשָּׁ֣ה חֲסַר־לֵ֑ב מַֽשְׁחִ֥ית נַ֝פְשֹׁ֗ו ה֣וּא יַעֲשֶֽׂנָּה׃

Ⲡⲓⲛⲱⲓⲕ ⲇⲉ ⲉⲑⲃⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ ϣⲁϥϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ

But the adulterer through want of sense procures destruction to his soul.

Οστις ομως μοιχευει με γυναικα, ειναι ενδεης φρενων· απωλειαν φερει εις την ψυχην αυτου, οστις πραττει τουτο.

ضَرْبًا وَخِزْيًا يَجِدُ، وَعَارُهُ لَا يُمْحَى.

נֶֽגַע־וְקָלֹ֥ון יִמְצָ֑א וְ֝חֶרְפָּתֹ֗ו לֹ֣א תִמָּחֶֽה׃

Ϩⲁⲛⲉⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛϣⲱϣ ϣⲁϥϥⲁⲓ ϧⲁⲣⲱⲟⲩ ⲡⲉϥϣⲓⲛⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲟⲩϥⲟⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁ ⲉⲛⲉϩ

He endures both pain and disgrace, and his reproach shall never be wiped off.

Πληγας και ατιμιαν θελει υποφερει· και το ονειδος αυτου δεν θελει εξαλειφθη.

لأَنَّ الْغَيْرَةَ هِيَ حَمِيَّةُ الرَّجُلِ، فَلَا يُشْفِقُ فِي يَوْمِ الانْتِقَامِ.

כִּֽי־קִנְאָ֥ה חֲמַת־גָּ֑בֶר וְלֹֽא־יַ֝חְמֹ֗ול בְּיֹ֣ום נָקָֽם׃

Ϥⲙⲉϩ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲭⲟϩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲉⲙⲃⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥϯⲁⲥⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲉϩⲟⲩⲟ ⲙ̀ⲡϩⲁⲡ

For the soul of her husband is full of jealousy: he will not spare in the day of vengeance.

Διοτι η ζηλοτυπια ειναι μανια του ανδρος, και δεν θελει δειξει ελεος εις την ημεραν της εκδικησεως.

لَا يَنْظُرُ إِلَى فِدْيَةٍ مَّا، وَلَا يَرْضَى وَلَوْ أَكْثَرْتَ الرَّشْوَةَ.

לֹא־יִ֭שָּׂא פְּנֵ֣י כָל־כֹּ֑פֶר וְלֹֽא־יֹ֝אבֶ֗ה כִּ֣י תַרְבֶּה־שֹֽׁחַד׃ פ

Ⲟⲩⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲉϥϯⲟⲩⲱ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧϫⲁϫⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲱϯ ⲟⲩⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲉϥⲛⲟⲩⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲏϣ ⲛ̀ⲇⲱⲣⲟⲛ

He will not forego his enmity for any ransom: neither will he be reconciled for many gifts.

Δεν θελει δεχθη ουδεν λυτρον· ουδε θελει εξιλεωθη, και αν πολλαπλασιασης τα δωρα.

إصحاح 7

تحذير من إغواء الزانية

يَا ابْنِي، احْفَظْ كَلاَمِي وَاذْخَرْ وَصَايَايَ عِنْدَكَ.

בְּ֭נִי שְׁמֹ֣ר אֲמָרָ֑י וּ֝מִצְוֹתַ֗י תִּצְפֹּ֥ן אִתָּֽךְ׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲭⲟⲡⲟⲩ ⲛ̀ϧⲏⲧⲕ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲣⲓⲧⲓⲙⲁⲛ ⲙ̀ⲫϯ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ϫⲉⲙϫⲟⲙ ⲭⲱⲣⲓⲥϥ ϫⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲛ̀ⲕⲉⲟⲩⲁⲓ

My son, keep my words, and hide with thee my commandments.

Υιε μου, φυλαττε τους λογους μου και ταμιευσον τας εντολας μου παρα σεαυτω.

احْفَظْ وَصَايَايَ فَتَحْيَا، وَشَرِيعَتِي كَحَدَقَةِ عَيْنِكَ.

שְׁמֹ֣ר מִצְוֹתַ֣י וֶחְיֵ֑ה וְ֝תֹורָתִ֗י כְּאִישֹׁ֥ון עֵינֶֽיךָ׃

Ⲁⲣⲉϩ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲱⲛϧ ⲛⲁⲥⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲗⲗⲟⲩ ⲙ̀ⲃⲁⲗ keep my commandments, and thou shalt live; and keep my words as the pupils of thine eyes.

My son, honour the Lord, and thou shalt be strong; and fear none but him:

Φυλαττε τας εντολας μου, και θελεις ζησει· και τον νομον μου, ως την κορην των οφθαλμων σου.

اُرْبُطْهَا عَلَى أَصَابِعِكَ. اكْتُبْهَا عَلَى لَوْحِ قَلْبِكَ.

קָשְׁרֵ֥ם עַל־אֶצְבְּעֹתֶ֑יךָ כָּ֝תְבֵ֗ם עַל־ל֥וּחַ לִבֶּֽךָ׃

Ⲙⲏⲓⲧⲟⲩ ⲉ̀ⲛⲉⲕⲧⲏⲃ ⲥϧⲏⲧⲟⲩ ⲇⲉ ϩⲓⲑⲟⲩⲏϣⲥⲓ ⲙ̀ⲡⲉⲕϩⲏⲧ

And bind them on thy fingers, and write them on the table of thine heart.

Δεσον αυτα επι τους δακτυλους σου, εγχαραξον αυτα επι την πλακα της καρδιας σου.

قُلْ لِلْحِكْمَةِ: «أَنْتِ أُخْتِي» وَادْعُ الْفَهْمَ ذَا قَرَابَةٍ.

אֱמֹ֣ר לַֽ֭חָכְמָה אֲחֹ֣תִי אָ֑תְּ וּ֝מֹדָ֗ע לַבִּינָ֥ה תִקְרָֽא׃

Ⲁϫⲟⲥ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϫⲉ ⲧⲁⲥⲱⲛⲓ ⲧⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲁⲣⲓⲧϥ ⲛ̀ⲣⲉⲙⲥⲱⲟⲩⲛ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

Say that wisdom is thy sister, and gain prudence as an acquaintance for thyself;

Ειπε προς την σοφιαν; συ εισαι αδελφη μου· και καλεσον την φρονησιν συγγενη σου·

لِتَحْفَظَكَ مِنَ الْمَرْأَةِ الأَجْنَبِيَّةِ، مِنَ الْغَرِيبَةِ الْمَلِقَةِ بِكَلاَمِهَا.

לִ֭שְׁמָרְךָ מֵאִשָּׁ֣ה זָרָ֑ה מִ֝נָּכְרִיָּ֗ה אֲמָרֶ֥יהָ הֶחֱלִֽיקָה׃

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲛⲁϩⲙⲉⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲉⲥϩⲱⲟⲩ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲁⲥϣⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲛⲉⲙⲁⲕ ⲉⲥϯϩⲙⲟⲧ ⲛⲁⲕ

that she may keep thee from the strange and wicked woman, if she should assail thee with flattering words.

δια να σε φυλαττωσιν απο ξενης γυναικος, απο αλλοτριας κολακευουσης δια των λογων αυτης.

الابن الغبي والزانية

لأَنِّي مِنْ كُوَّةِ بَيْتِي، مِنْ وَرَاءِ شُبَّاكِي تَطَلَّعْتُ،

כִּ֭י בְּחַלֹּ֣ון בֵּיתִ֑י בְּעַ֖ד אֶשְׁנַבִּ֣י נִשְׁקָֽפְתִּי׃

Ⲉⲥϫⲟⲩϣⲧ ⲅⲁⲣ ⲉ̀ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲓϣⲟⲩϣⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ

For she looks from a window out of her house into the streets, at one whom she may see of the senseless ones, a young man void of understanding,

Επειδη απο του παραθυρου της οικιας μου εκυψα δια του δικτυωτου μου·

فَرَأَيْتُ بَيْنَ الْجُهَّالِ، لاَحَظْتُ بَيْنَ الْبَنِينَ غُلاَمًا عَدِيمَ الْفَهْمِ،

וָאֵ֤רֶא בַפְּתָאיִ֗ם אָ֘בִ֤ינָה בַבָּנִ֗ים נַ֣עַר חֲסַר־לֵֽב׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲥⲛⲁⲛⲁⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ϣⲏⲣⲓ ⲛϧⲉⲗϣⲓⲣⲓ ⲉⲧϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ

passing by the corner in the passages near her house,

και ειδον μεταξυ των αφρονων, παρετηρησα μεταξυ των νεανισκων, νεον ενδεη φρενων·

عَابِرًا فِي الشَّارِعِ عِنْدَ زَاوِيَتِهَا، وَصَاعِدًا فِي طَرِيقِ بَيْتِهَا.

עֹבֵ֣ר בַּ֭שּׁוּק אֵ֣צֶל פִּנָּ֑הּ וְדֶ֖רֶךְ בֵּיתָ֣הּ יִצְעָֽד׃

Ⲉϥⲙⲟϣⲓ ⲉⲥⲕⲉⲛ ⲛⲓⲉⲗⲕⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲥⲁϫⲓ

and speaking, in the dark of the evening,

οστις διεβαινε δια της πλατειας, πλησιον της γωνιας αυτης, και διηρχετο την οδον προς την οικιαν αυτης,

فِي الْعِشَاءِ، فِي مَسَاءِ الْيَوْمِ، فِي حَدَقَةِ اللَّيْلِ وَالظَّلاَمِ.

בְּנֶֽשֶׁף־בְּעֶ֥רֶב יֹ֑ום בְּאִישֹׁ֥ון לַ֝֗יְלָה וַאֲפֵלָֽה׃

Ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲁⲕⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲣⲟⲩϩⲓ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲉ̀ⲟⲩⲏⲥⲩⲭⲓⲁ ⲛ̀ϫⲱⲣϩ ⲧⲉ ⲓⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲅⲛⲟⲫⲟⲥ ⲙ̀ⲃⲟⲗ

when there happens to be the stillness of night and of darkness:

εν τω εσπερινω σκοτει της ημερας, εν τω σκοτασμω της νυκτος και τω γνοφω·

وَإِذَا بِامْرَأَةٍ اسْتَقْبَلَتْهُ فِي زِيِّ زَانِيَةٍ، وَخَبِيثَةِ الْقَلْبِ.

וְהִנֵּ֣ה אִ֭שָּׁה לִקְרָאתֹ֑ו שִׁ֥ית זֹ֝ונָ֗ה וּנְצֻ֥רַת לֵֽב׃

Ϯⲥϩⲓⲙⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲓ̀ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ϩⲣⲁϥ ⲉⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲥⲙⲟⲧ ⲙ̀ⲡⲟⲣⲛⲏ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲑⲁⲓ ⲉ̀ϣⲁⲥⲑⲣⲉ ⲡϩⲏⲧ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲗⲱⲟⲩⲓ ϩⲱⲗ

and the woman meets him having the appearance of a harlot, that causes the hearts of young men to flutter.

και ιδου, συναπαντα αυτον γυνη εχουσα σχημα πορνικον, και καρδιαν δολιοφρονα,

صَخَّابَةٌ هِيَ وَجَامِحَةٌ. فِي بَيْتِهَا لَا تَسْتَقِرُّ قَدَمَاهَا.

הֹמִיָּ֣ה הִ֣יא וְסֹרָ֑רֶת בְּ֝בֵיתָ֗הּ לֹא־יִשְׁכְּנ֥וּ רַגְלֶֽיהָ׃

Ⲛⲉⲥⲧⲉⲛϩ ⲇⲉ ⲥⲉⲫⲟⲣϣ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲁⲧⲟⲩϫⲁⲓ ⲧⲉ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲉ ⲛⲉⲥϭⲁⲗⲁⲩϫ ⲉⲣⲏⲥⲩⲭⲁⲍⲓⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲥⲏⲓ

And she is fickle, and debauched, and her feet abide not at home.

φλυαρος και αναιδης· οι ποδες αυτης δεν μενουσιν εν τω οικω αυτης·

تَارَةً فِي الْخَارِجِ، وَأُخْرَى فِي الشَّوَارِعِ، وَعِنْدَ كُلِّ زَاوِيَةٍ تَكْمُنُ.

פַּ֤עַם ׀ בַּח֗וּץ פַּ֥עַם בָּרְחֹבֹ֑ות וְאֵ֖צֶל כָּל־פִּנָּ֣ה תֶאֱרֹֽב׃

Ϣⲁⲥⲉⲣⲟⲩⲥⲏⲟⲩ ⲅⲁⲣ ⲉⲥⲗⲉⲗⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁⲥⲉⲣⲟⲩⲥⲏⲟⲩ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ ⲉⲥϫⲱⲣϫ ⲉⲥⲕⲉⲛ ⲉⲗⲕⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ

For at one time she wanders without, and at another time she lies in wait in the streets, at every corner.

τωρα ειναι εξω, τωρα εν ταις πλατειαις, και ενεδρευει πλησιον πασης γωνιας.

فَأَمْسَكَتْهُ وَقَبَّلَتْهُ. أَوْقَحَتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ لَهُ:

וְהֶחֱזִ֣יקָה בֹּ֖ו וְנָ֣שְׁקָה־לֹּ֑ו הֵעֵ֥זָה פָ֝נֶ֗יהָ וַתֹּ֣אמַר לֹֽו׃

Ⲓⲧⲁ ϣⲁⲥⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϣⲁⲥϯⲫⲓ ⲉⲣⲟϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲟ ⲇⲉ ⲛⲁⲧϣⲓⲡⲓ ϣⲁⲥϫⲟⲥ ⲛⲁϥ

Then she caught him, and kissed him, and with an impudent face said to him,

Και πιανει αυτον και φιλει αυτον και με αναιδες προσωπον λεγει προς αυτον,

«عَلَيَّ ذَبَائِحُ السَّلاَمَةِ. الْيَوْمَ أَوْفَيْتُ نُذُورِي.

זִבְחֵ֣י שְׁלָמִ֣ים עָלָ֑י הַ֝יֹּ֗ום שִׁלַּ֥מְתִּי נְדָרָֽי׃

Ϫⲉ ⲟⲩϣⲟⲩϣⲱⲟⲩϣⲓ ⲛ̀ϩⲓⲣⲏⲛⲓⲕⲟⲛ ⲉⲧϣⲱⲡ ⲛⲏⲓ ϯⲛⲁϯ ⲛ̀ⲛⲁⲉⲩⲭⲏ ⲙ̀ⲫⲟⲟⲩ

I have a peace-offering; today I pay my vows:

Εχω θυσιας ειρηνικας· σημερον απεδωκα τας ευχας μου·

فَلِذَلِكَ خَرَجْتُ لِلِقَائِكَ، لأَطْلُبَ وَجْهَكَ حَتَّى أَجِدَكَ.

עַל־כֵּ֭ן יָצָ֣אתִי לִקְרָאתֶ֑ךָ לְשַׁחֵ֥ר פָּ֝נֶ֗יךָ וָאֶמְצָאֶֽךָּ׃

Ⲉⲑⲃⲉⲫⲁⲓ ⲁⲓⲓ̀ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ϩⲣⲁⲕ ⲉⲓⲙⲉⲓ ⲉ̀ⲡⲉⲕϩⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲓϫⲉⲙⲕ

therefore I came forth to meet thee, desiring thy face; and I have found thee.

δια τουτο εξηλθον εις απαντησιν σου, ποθουσα το προσωπον σου, και σε ευρηκα·

بِالدِّيبَاجِ فَرَشْتُ سَرِيرِي، بِمُوَشَّى كَتَّانٍ مِنْ مِصْرَ.

מַ֭רְבַדִּים רָבַ֣דְתִּי עַרְשִׂ֑י חֲ֝טֻבֹ֗ות אֵט֥וּן מִצְרָֽיִם׃

Ⲁⲓϭⲱⲗⲕ ⲙ̀ⲡⲁϭⲁⲗⲁⲩϫ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲉⲃⲉⲛ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲉⲛⲓⲧⲁⲡⲟⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲭⲏⲙⲓ ⲁⲓⲫⲟⲣϣϥ

I have spread my bed with sheets, and I have covered it with double tapestry from Egypt.

εστρωσα την κλινην μου με πεπλους, με ταπητας πεποικιλμενους, με νηματα της Αιγυπτου·

عَطَّرْتُ فِرَاشِي بِمُرٍّ وَعُودٍ وَقِرْفَةٍ.

נַ֥פְתִּי מִשְׁכָּבִ֑י מֹ֥ר אֲ֝הָלִ֗ים וְקִנָּמֹֽון׃

Ⲁⲓⲛⲟⲩϫϧ ⲛ̀ⲧⲁϣⲁⲓⲣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲣⲟⲕⲟⲥ ⲡⲁⲏⲓ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲩⲛⲁⲙⲱⲛⲟⲛ

I have sprinkled my couch with saffron, and my house with cinnamon.

εθυμιασα την κλινην μου με σμυρναν, αλοην και κιναμωμον·

هَلُمَّ نَرْتَوِ وُدًّا إِلَى الصَّبَاحِ. نَتَلَذَّذُ بِالْحُبِّ.

לְכָ֤ה נִרְוֶ֣ה דֹ֭דִים עַד־הַבֹּ֑קֶר נִ֝תְעַלְּסָ֗ה בָּאֳהָבִֽים׃

Ⲁⲙⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲟⲩⲛⲟϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲓ ϣⲁⲧⲟⲟⲩⲓ ⲁⲙⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉⲛⲥⲕⲉⲣⲕⲉⲣ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲓ

Come, and let us enjoy love until the morning; come, and let us embrace in love.

ελθε, ας μεθυσθωμεν απο ερωτος μεχρι της αυγης· ας εντρυφησωμεν εις ερωτας·

لأَنَّ الرَّجُلَ لَيْسَ فِي الْبَيْتِ. ذَهَبَ فِي طَرِيقٍ بَعِيدَةٍ.

כִּ֤י אֵ֣ין הָאִ֣ישׁ בְּבֵיתֹ֑ו הָ֝לַ֗ךְ בְּדֶ֣רֶךְ מֵרָחֹֽוק׃

Ϥⲧⲁⲓ ⲅⲁⲣ ⲁⲛ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲁϩⲁⲓ ϧⲉⲛ ⲡⲁⲏⲓ ⲁϥϣⲉ ⲛⲁϥ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉϥⲟⲩⲏⲟⲩ

For my husband is not at home, but is gone on a long journey,

διοτι δεν ειναι ο ανηρ εν τη οικια αυτου, υπηγεν εις οδον μακραν·

أَخَذَ صُرَّةَ الْفِضَّةِ بِيَدِهِ. يَوْمَ الْهِلاَلِ يَأْتِي إِلَى بَيْتِهِ».

צְֽרֹור־הַ֭כֶּסֶף לָקַ֣ח בְּיָדֹ֑ו לְיֹ֥ום הַ֝כֵּ֗סֶא יָבֹ֥א בֵיתֹֽו׃

Ⲉ̀ⲁϥⲱⲗⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁⲟⲩⲓ ⲛ̀ϩⲟⲙⲧ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥϫⲓϫ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲉϩⲟⲟⲩ ϥⲛⲁⲧⲁⲥⲑⲟ ⲉ̀ⲡⲉϥⲏⲓ

having taken in his hand a bundle of money: after many days he will return to his house.

ελαβε βαλαντιον αργυριου εν τη χειρι αυτου· εν ωρισμενω καιρω θελει επανελθει εις την οικιαν αυτου.

أَغْوَتْهُ بِكَثْرَةِ فُنُونِهَا، بِمَلْثِ شَفَتَيْهَا طَوَّحَتْهُ.

הִ֭טַּתּוּ בְּרֹ֣ב לִקְחָ֑הּ בְּחֵ֥לֶק פָתֶ֗יהָ תַּדִּיחֶֽנּוּ׃

Ϣⲁⲥⲥⲟⲣⲙⲉϥ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲏϣ ⲛ̀ⲥⲁϫⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓϩⲁϫⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉⲥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ϣⲁⲥⲫⲟⲛϫϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

So with much converse she prevailed on him to go astray, and with the snares of her lips forced him from the right path.

Δια της πολλης αυτης τεχνης απεπλανησεν αυτον· δια της κολακειας των χειλεων αυτης ειλκυσεν αυτον.

ذَهَبَ وَرَاءَهَا لِوَقْتِهِ، كَثَوْرٍ يَذْهَبُ إِلَى الذَّبْحِ، أَوْ كَالْغَبِيِّ إِلَى قَيْدِ الْقِصَاصِ،

הֹ֤ולֵ֥ךְ אַחֲרֶ֗יהָ פִּ֫תְאֹ֥ם כְּ֭שֹׁור אֶל־טָ֣בַח יָבֹ֑וא וּ֝כְעֶ֗כֶס אֶל־מוּסַ֥ר אֱוִֽיל׃

Ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ϣⲁϥⲙⲟϣⲓ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ⲉⲣⲉ ⲡⲉϥϩⲏⲧ ⲧⲟⲙⲧ ϣⲁⲥⲉⲛϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲩϩⲟⲣ ⲉⲩⲛⲁⲉⲛϥ ⲉ̀ⲡⲥⲟⲛϩϥ ⲛⲉⲙ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲓⲟⲩⲗ

And he followed her, being gently led on, and that as an ox is led to the slaughter, and as a dog to bonds, or as a hart shot in the liver with an arrow:

Ευθυς ακολουθει αυτην κατοπιν, καθως ο βους υπαγει εις την σφαγην, η καθως η ελαφος πηδα εις τον βροχον,

حَتَّى يَشُقَّ سَهْمٌ كَبِدَهُ. كَطَيْرٍ يُسْرِعُ إِلَى الْفَخِّ وَلَا يَدْرِي أَنَّهُ لِنَفْسِهِ.

עַ֤ד יְפַלַּ֪ח חֵ֡ץ כְּֽבֵדֹ֗ו כְּמַהֵ֣ר צִפֹּ֣ור אֶל־פָּ֑ח וְלֹֽא־יָ֝דַ֗ע כִּֽי־בְנַפְשֹׁ֥ו הֽוּא׃ פ

Ⲉϥⲙⲁϣⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲉⲛⲥⲟⲑⲛⲉϥ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲏⲡⲁⲣ ϥⲓⲏⲥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲗⲏⲧ ⲉ̀ⲟⲩⲫⲁϣ ⲛ̀ϥⲥⲱⲟⲩⲛ ⲁⲛ ϫⲉ ⲁϥϭⲟϫⲓ ⲉϯ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ

and he hastens as a bird into a snare, not knowing that he is running for his life.

εωσου βελος διαπεραση το ηπαρ αυτης· καθως το πτηνον σπευδει εις την παγιδα και δεν εξευρει οτι ειναι εναντιον της ζωης αυτου.

وَالآنَ أَيُّهَا الأَبْنَاءُ اسْمَعُوا لِي وَأَصْغُوا لِكَلِمَاتِ فَمِي:

וְעַתָּ֣ה בָ֭נִים שִׁמְעוּ־לִ֑י וְ֝הַקְשִׁ֗יבוּ לְאִמְרֵי־פִֽי׃

Ϯⲛⲟⲩ ⲟⲩⲛ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁϩⲑⲏⲕ ⲉ̀ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉⲣⲱⲓ

Now then, my son, hearken to me, and attend to the words of my mouth.

Τωρα λοιπον ακουσατε μου, τεκνα, και προσεχετε εις τους λογους του στοματος μου.

لَا يَمِلْ قَلْبُكَ إِلَى طُرُقِهَا، وَلَا تَشْرُدْ فِي مَسَالِكِهَا.

אַל־יֵ֣שְׂטְ אֶל־דְּרָכֶ֣יהָ לִבֶּ֑ךָ אַל־תֵּ֝תַע בִּנְתִיבֹותֶֽיהָ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲛⲑⲣⲉ ⲡⲉⲕϩⲏⲧ ⲣⲓⲕⲓ ⲉ̀ⲛⲉⲥⲙⲱⲓⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲥⲱⲣⲉⲙ ϧⲉⲛ ⲛⲉⲥⲙⲁⲛ̀ⲙⲟϣⲓ

Let not thine heart turn aside to her ways:

Ας μη εκκλινη εις τας οδους αυτης η καρδια σου, μη παρεκτραπης εις τας τριβους αυτης.

لأَنَّهَا طَرَحَتْ كَثِيرِينَ جَرْحَى، وَكُلُّ قَتْلاَهَا أَقْوِيَاءُ.

כִּֽי־רַבִּ֣ים חֲלָלִ֣ים הִפִּ֑ילָה וַ֝עֲצֻמִ֗ים כָּל־הֲרֻגֶֽיהָ׃

Ⲟⲩⲙⲏϣ ⲅⲁⲣ ⲁⲥⲱϫϩ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲥⲣⲁϧⲧⲟⲩ ϩⲁⲛⲁⲧⲏⲡⲓ ⲇⲉ ⲛⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲁⲥϧⲟⲑⲃⲟⲩ

for she has wounded and cast down many, and those whom she has slain are innumerable.

Διοτι πολλους εκαμε να πεσωσι πεπληγωμενοι, και δυνατοι ειναι οι φονευθεντες υπ' αυτης.

طُرُقُ الْهَاوِيَةِ بَيْتُهَا، هَابِطَةٌ إِلَى خُدُورِ الْمَوْتِ.

דַּרְכֵ֣י שְׁאֹ֣ול בֵּיתָ֑הּ יֹ֝רְדֹ֗ות אֶל־חַדְרֵי־מָֽוֶת׃ פ

Ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲁⲙⲉⲛϯ ⲛⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ ⲉⲩϭⲓ ⲉ̀ϧⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲛⲓⲧⲁⲙⲓⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲫⲙⲟⲩ

Her house is the way of hell, leading down to the chambers of death.

Οδοι αδου ειναι ο οικος αυτης, καταβαινουσαι εις τα ταμεια του θανατου.

إصحاح 8

نداء الحكمة

أَلَعَلَّ الْحِكْمَةَ لَا تُنَادِي؟ وَالْفَهْمَ أَلاَ يُعْطِي صَوْتَهُ؟

הֲלֹֽא־חָכְמָ֥ה תִקְרָ֑א וּ֝תְבוּנָ֗ה תִּתֵּ֥ן קֹולָֽהּ׃

Ⲛ̀ⲑⲟⲕ ⲉⲕⲉ̀ϩⲓⲱⲓϣ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲕ

Thou shalt proclaim wisdom, that understanding may be obedient to thee.

Δεν κραζει η σοφια; και δεν εκπεμπει την φωνην αυτης η συνεσις;

عِنْدَ رُؤُوسِ الشَّوَاهِقِ، عِنْدَ الطَّرِيقِ بَيْنَ الْمَسَالِكِ تَقِفُ.

בְּרֹאשׁ־מְרֹומִ֥ים עֲלֵי־דָ֑רֶךְ בֵּ֖ית נְתִיבֹ֣ות נִצָּֽבָה׃

Ⲁⲥϩⲓϫⲉⲛ ⲛⲓⲗⲁⲕϩ ⲅⲁⲣ ⲉⲩϭⲟⲥⲓ ⲁⲥⲟϩⲓ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲥ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ

For she is on lofty eminences, and stands in the midst of the ways.

Ισταται επι της κορυφης των υψηλων τοπων, υπερ την οδον, εν τω μεσω των τριοδων.

بِجَانِبِ الأَبْوَابِ، عِنْدَ ثَغْرِ الْمَدِينَةِ، عِنْدَ مَدْخَلِ الأَبْوَابِ تُصَرِّحُ:

לְיַד־שְׁעָרִ֥ים לְפִי־קָ֑רֶת מְבֹ֖וא פְתָחִ֣ים תָּרֹֽנָּה׃

Ⲥⲙⲏⲛ ⲅⲁⲣ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓϫⲱⲣⲓ ⲥⲉϩⲱⲥ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ϩⲓ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ

For she sits by the gates of princes, and sings in the entrances, saying,

Κραζει πλησιον των πυλων, εν τη εισοδω της πολεως, εν τη εισοδω των θυρων·

«لَكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ أُنَادِي، وَصَوْتِي إِلَى بَنِي آدَمَ.

אֲלֵיכֶ֣ם אִישִׁ֣ים אֶקְרָ֑א וְ֝קֹולִ֗י אֶל־בְּנֵ֥י אָדָֽם׃

Ⲛ̀ⲑⲱⲧⲉⲛ ⲱ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ϯϯϩⲟ ⲉ̀ⲣⲱⲧⲉⲛ ⲟⲩⲟϩ ϯϯ ⲛ̀ⲧⲁⲥⲙⲏ ⲛ̀ⲛⲓϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ

You, O men, I exhort; and utter my voice to the sons of men.

προς εσας, ανθρωποι, κραζω· και η φωνη μου εκπεμπεται προς τους υιους των ανθρωπων.

أَيُّهَا الْحَمْقَى تَعَلَّمُوا ذَكَاءً، وَيَا جُهَّالُ تَعَلَّمُوا فَهْمًا.

הָבִ֣ינוּ פְתָאיִ֣ם עָרְמָ֑ה וּ֝כְסִילִ֗ים הָבִ֥ינוּ לֵֽב׃

Ⲕⲁϯ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲁⲧⲥⲃⲱ ⲙⲁ ⲡⲉⲧⲉⲛϩⲏⲧ

O ye simple, understand subtlety, and ye that are untaught, imbibe knowledge.

Απλοι, νοησατε φρονησιν· και αφρονες, αποκτησατε νοημονα καρδιαν.

اِسْمَعُوا فَإِنِّي أَتَكَلَّمُ بِأُمُورٍ شَرِيفَةٍ، وَافْتِتَاحُ شَفَتَيَّ اسْتِقَامَةٌ.

מְעוּ כִּֽי־נְגִידִ֣ים אֲדַבֵּ֑ר וּמִפְתַּ֥ח פָתַ֗י מֵישָׁרִֽים׃

Ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲥⲉⲙⲛⲟⲛ ⲉ̀ϯⲛⲁϫⲟⲧⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ϯⲛⲁⲓⲛⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁϫⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲁⲥⲫⲟⲧⲟⲩ

Hearken to me; for I will speak solemn truths; and will produce right sayings from my lips.

Ακουσατε· διοτι θελω λαλησει πραγματα εξοχα, και τα χειλη μου θελουσι προφερει ορθα.

لأَنَّ حَنَكِي يَلْهَجُ بِالصِّدْقِ، وَمَكْرَهَةُ شَفَتَيَّ الْكَذِبُ.

כִּֽי־אֱ֭מֶת יֶהְגֶּ֣ה חִכִּ֑י וְתֹועֲבַ֖ת שְׂפָתַ֣י רֶֽשַׁע׃

Ϫⲉ ⲁⲣⲉ ⲧⲁϣⲃⲱⲃⲓ ⲛⲁⲉⲣⲙⲉⲗⲉⲧⲁⲛ ⲛ̀ϩⲁⲛⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲥⲟϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲁⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲙ̀ⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ

For my throat shall meditate truth; and false lips are an abomination before me.

Διοτι αληθειαν θελει λαλησει ο λαρυγξ μου· τα δε χειλη μου βδελυττονται την ασεβειαν.

كُلُّ كَلِمَاتِ فَمِي بِالْحَقِّ. لَيْسَ فِيهَا عِوَجٌ وَلَا الْتِوَاءٌ.

בְּצֶ֥דֶק כָּל־אִמְרֵי־פִ֑י אֵ֥ין בָּ֝הֶ֗ם נִפְתָּ֥ל וְעִקֵּֽשׁ׃

Ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱⲓ ⲁⲩϣⲱⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲛ ϩⲗⲓ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲉϥϧⲟⲥⲓ ⲛ̀ϫⲉⲙϥ ⲟⲩⲇⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲟⲛ ⲕⲟⲧⲥ ⲛ̀ϧⲏⲧϥ

All the words of my mouth are in righteousness; there is nothing in them wrong or perverse.

Παντες οι λογοι του στοματος μου ειναι μετα δικαιοσυνης· δεν υπαρχει εν αυτοις δολιον διεστραμμενον·

كُلُّهَا وَاضِحَةٌ لَدَى الْفَهِيمِ، وَمُسْتَقِيمَةٌ لَدَى الَّذِينَ يَجِدُونَ الْمَعْرِفَةَ.

כֻּלָּ֣ם נְ֭כֹחִים לַמֵּבִ֑ין וִֽ֝ישָׁרִ֗ים לְמֹ֣צְאֵי דָֽעַת׃

Ⲥⲉϫⲏ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲕⲁϯ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲉⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ϯⲅⲛⲱⲥⲓⲥ

They are all evident to those that understand, and right to those that find knowledge.

Παντες ειναι σαφεις εις τον νοουντα και ορθοι εις τους ευρισκοντας γνωσιν.

خُذُوا تَأْدِيبِي لَا الْفِضَّةَ، وَالْمَعْرِفَةَ أَكْثَرَ مِنَ الذَّهَبِ الْمُخْتَارِ.

קְחֽוּ־מוּסָרִ֥י וְאַל־כָּ֑סֶף וְ֝דַ֗עַת מֵחָר֥וּץ נִבְחָֽר׃

Ϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲟⲩϩⲁⲧ ⲁⲛ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲛⲟⲩⲃ ⲉ̀ⲁⲩⲉⲣⲇⲟⲕⲓⲙⲁⲍⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲥⲟⲧⲡⲥ ⲛⲱⲧⲉⲛ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲛⲟⲩⲃ ⲉϥⲧⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ

Receive instruction, and not silver; and knowledge rather than tried gold.

Λαβετε την παιδειαν μου, και μη αργυριον· και γνωσιν, μαλλον παρα χρυσιον εκλεκτον.

لأَنَّ الْحِكْمَةَ خَيْرٌ مِنَ الَّلآلِئِ، وَكُلُّ الْجَوَاهِرِ لَا تُسَاوِيهَا.

כִּֽי־טֹובָ֣ה חָ֭כְמָה מִפְּנִינִ֑ים וְכָל־חֲ֝פָצִ֗ים לֹ֣א יִֽשְׁווּ־בָֽהּ׃

Ⲥⲥⲟⲧⲡ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ϩⲁⲛⲱⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁϣⲉⲥⲟⲩⲉⲛⲟⲩ ϩⲱⲃ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲥⲉⲙⲡϣⲁ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲁⲛ

For wisdom is better than precious stones; and no valuable substance is of equal worth with it.

Διοτι η σοφια ειναι καλητερα λιθων πολυτιμων· και παντα τα επιθυμητα πραγματα δεν ειναι ανταξια αυτης.

قوة الحكمة

«أَنَا الْحِكْمَةُ أَسْكُنُ الذَّكَاءَ، وَأَجِدُ مَعْرِفَةَ التَّدَابِيرِ.

אֲ‍ֽנִי־חָ֭כְמָה שָׁכַ֣נְתִּי עָרְמָ֑ה וְדַ֖עַת מְזִמֹּ֣ות אֶמְצָֽא׃

Ⲁ̀ⲛⲟⲕ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲁⲓⲟⲩⲱⲛϩ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲁⲓⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲟⲩ

I wisdom have dwelt with counsel and knowledge, and I have called upon understanding.

Εγω η σοφια κατοικω μετα της φρονησεως, και εφευρισκω γνωσιν συνετων βουλευματων.

مَخَافَةُ الرَّبِّ بُغْضُ الشَّرِّ. الْكِبْرِيَاءَ وَالتَّعَظُّمَ وَطَرِيقَ الشَّرِّ وَفَمَ الأَكَاذِيبِ أَبْغَضْتُ.

יִֽרְאַ֣ת יְהוָה֮ שְֽׂנֹ֫את רָ֥ע גֵּ֘אָ֤ה וְגָאֹ֨ון ׀ וְדֶ֣רֶךְ רָ֭ע וּפִ֨י תַהְפֻּכֹ֬ות שָׂנֵֽאתִי׃

Ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲡⲓϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲛⲉⲙ ⲡϣⲱϣ ⲛⲉⲙ ϯⲙⲉⲧϭⲁⲥⲓϩⲏⲧ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲟⲛⲏⲣⲟⲥ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲁⲓⲙⲉⲥⲧⲉ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉⲩⲫⲟⲛϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

The fear of the Lord hates unrighteousness, and insolence, and pride, and the ways of wicked men; and I hate the perverse ways of bad men.

Ο φοβος του Κυριου ειναι να μιση τις το κακον· αλαζονειαν και αυθαδειαν και πονηραν οδον και διεστραμμενον στομα εγω μισω.

لِي الْمَشُورَةُ وَالرَّأْيُ. أَنَا الْفَهْمُ. لِي الْقُدْرَةُ.

לִֽי־עֵ֭צָה וְתוּשִׁיָּ֑ה אֲנִ֥י בִ֝ינָ֗ה לִ֣י גְבוּרָֽה׃

Ⲫⲱⲓ ⲡⲉ ⲡⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲧⲁϫⲣⲟ ⲑⲱⲓ ⲧⲉ ϯⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲑⲱⲓ ⲧⲉ ϯϫⲟⲙ

Counsel and safety are mine; prudence is mine, and strength is mine.

Εμου ειναι η βουλη και η ασφαλεια· εγω ειμαι η συνεσις· εμου η δυναμις.

بِي تَمْلِكُ الْمُلُوكُ، وَتَقْضِي الْعُظَمَاءُ عَدْلًا.

בִּ֭י מְלָכִ֣ים יִמְלֹ֑כוּ וְ֝רֹוזְנִ֗ים יְחֹ֣קְקוּ צֶֽדֶק׃

Ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧ ⲉⲣⲉ ⲛⲓⲣⲱⲟⲩ ⲟⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲉ̀ⲡⲉⲛⲓϫⲱⲣⲓ ⲥϧⲁⲓ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

By me kings reign, and princes decree justice.

Δι' εμου οι βασιλεις βασιλευουσι, και οι αρχοντες θεσπιζουσι δικαιοσυνην.

بِي تَتَرَأَّسُ الرُّؤَسَاءُ وَالشُّرَفَاءُ، كُلُّ قُضَاةِ الأَرْضِ.

בִּ֭י שָׂרִ֣ים יָשֹׂ֑רוּ וּ֝נְדִיבִ֗ים כָּל־שֹׁ֥פְטֵי צֶֽדֶק׃

Ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧ ⲛⲓⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲥⲉⲟⲓ ⲛ̀ⲛⲓϣϯ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲧⲩⲣⲁⲛⲛⲟⲥ ⲁⲩⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧ

By me nobles become great, and monarchs by me rule over the earth.

Δι' εμου οι ηγεμονες ηγεμονευουσι, και οι μεγιστανες, παντες οι κριται της γης·

أَنَا أُحِبُّ الَّذِينَ يُحِبُّونَنِي، وَالَّذِينَ يُبَكِّرُونَ إِلَيَّ يَجِدُونَنِي.

אֲ֭נִי [אֹהֲבֶיהָ כ] (אֹהֲבַ֣י ק) אֵהָ֑ב וּ֝מְשַׁחֲרַ֗י יִמְצָאֻֽנְנִי׃

Ⲁ̀ⲛⲟⲕ ϯⲉⲣⲁⲅⲁⲡⲁⲛ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲛⲏ ⲉⲧⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲱⲓ ⲉⲩⲉ̀ϫⲉⲙⲧ

I love those that love me; and they that seek me shall find me.

Εγω τους εμε αγαπωντας αγαπω· και οι ζητουντες με θελουσι με ευρει.

عِنْدِي الْغِنَى وَالْكَرَامَةُ. قِنْيَةٌ فَاخِرَةٌ وَحَظٌّ.

עֹֽשֶׁר־וְכָבֹ֥וד אִתִּ֑י הֹ֥ון עָ֝תֵ֗ק וּצְדָקָֽה׃

Ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲥⲉϣⲟⲡ ⲛⲏⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩϫⲫⲟ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ

Wealth and glory belong to me; yea, abundant possessions and righteousness.

Πλουτος και δοξα ειναι μετ' εμου, αγαθα διαμενοντα και δικαιοσυνη.

ثَمَرِي خَيْرٌ مِنَ الذَّهَبِ وَمِنَ الإِبْرِيزِ، وَغَلَّتِي خَيْرٌ مِنَ الْفِضَّةِ الْمُخْتَارَةِ.

טֹ֣וב פִּ֭רְיִי מֵחָר֣וּץ וּמִפָּ֑ז וּ֝תְבוּאָתִ֗י מִכֶּ֥סֶף נִבְחָֽר׃

Ⲛⲁⲛⲉⲥ ⲉⲩϫⲫⲟ ⲛⲱⲧⲉⲛ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲛⲟⲩⲃ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲱⲛⲓ ⲉϥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲛⲓⲟⲩⲧⲁϩ ⲇⲉ ⲥⲉⲥⲟⲧⲡ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲟⲩⲱⲛⲓ ⲉϥⲥⲟⲧⲡ

It is better to have my fruit than to have gold and precious stones; and my produce is better than choice silver.

Οι καρποι μου ειναι καλητεροι χρυσιου και χρυσιου καθαρου· και τα γεννηματα μου, εκλεκτου αργυριου.

فِي طَرِيقِ الْعَدْلِ أَتَمَشَّى، فِي وَسَطِ سُبُلِ الْحَقِّ،

בְּאֹֽרַח־צְדָקָ֥ה אֲהַלֵּ֑ך בְּ֝תֹ֗וךְ נְתִיבֹ֥ות מִשְׁפָּֽט׃

Ⲁⲓⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲓⲉⲣⲁⲛⲁⲥⲧⲣⲉⲫⲉⲥⲑⲉ ϧⲉⲛ ⲑⲙⲏϯ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

I walk in ways of righteousness, and am conversant with the paths of judgment;

Περιπατω εν οδω δικαιοσυνης, αναμεσον των τριβων της κρισεως,

فَأُوَرِّثُ مُحِبِّيَّ رِزْقًا وَأَمْلأُ خَزَائِنَهُمْ.

לְהַנְחִ֖יל אֹהֲבַ֥י ׀ יֵ֑שׁ וְאֹצְרֹ֖תֵיהֶ֣ם אֲמַלֵּֽא׃ פ

Ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲁⲫⲱⲣϣ ⲛ̀ⲛⲁϩⲏⲡⲁⲣⲭⲟⲛⲧⲁ ⲉ̀ϩⲣⲁⲩ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲑⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲟⲩⲁϩⲱⲣ ⲛ̀ⲧⲁⲙⲁϩⲟⲩ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲛ̀ⲧⲁⲥⲁϫⲓ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϣⲟⲡ ⲙ̀ⲙⲏⲛⲓ ⲉⲓⲉ̀ⲉⲣⲫⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ϭⲓⲏⲡⲓ ⲓⲥϫⲉⲛ ⲡⲉⲛⲉϩ

that I may divide substance to them that love me, and may fill their treasures with good things.

δια να καμω τους αγαπωντας με να κληρονομησωσιν αγαθα, και να γεμισω τους θησαυρους αυτων.

أبدية الحكمة

«اَلرَّبُّ قَنَانِي أَوَّلَ طَرِيقِهِ، مِنْ قَبْلِ أَعْمَالِهِ، مُنْذُ الْقِدَمِ.

יְֽהוָ֗ה קָ֭נָנִי רֵאשִׁ֣ית דַּרְכֹּ֑ו קֶ֖דֶם מִפְעָלָ֣יו מֵאָֽז׃

Ⲡ⳪̅ ⲁϥⲥⲱⲧⲡ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ⲛⲉϥϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲑⲁⲙⲓⲉ ϩⲗⲓ

The Lord made me the beginning of his ways for his works.

Ο Κυριος με ειχεν εν τη αρχη των οδων αυτου, προ των εργων αυτου, απ' αιωνος.

مُنْذُ الأَزَلِ مُسِحْتُ، مُنْذُ الْبَدْءِ، مُنْذُ أَوَائِلِ الأَرْضِ.

מֵ֭עֹולָם נִסַּ֥כְתִּי מֵרֹ֗אשׁ מִקַּדְמֵי־אָֽרֶץ׃

Ϧⲁϫⲱϥ ⲙ̀ⲡⲉⲛⲉϩ ⲁϥϩⲓⲥⲉⲛϯ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ϧⲉⲛ ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲑⲁⲙⲓⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ

He established me before time was in the beginning, before he made the earth:

Προ του αιωνος με εχρισεν, απ' αρχης, πριν υπαρξη η γη.

إِذْ لَمْ يَكُنْ غَمْرٌ أُبْدِئْتُ. إِذْ لَمْ تَكُنْ يَنَابِيعُ كَثِيرَةُ الْمِيَاهِ.

בְּאֵין־תְּהֹמֹ֥ות חֹולָ֑לְתִּי בְּאֵ֥ין מַ֝עְיָנֹ֗ות נִכְבַּדֵּי־מָֽיִם׃

Ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲑⲁⲙⲓⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲛⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲙⲟⲩⲛϩⲱⲟⲩ

even before he made the depths; before the fountains of water came forth:

Εγεννηθην οτε δεν ησαν αι αβυσσοι, οτε δεν υπηρχον αι πηγαι αι αναβρυουσαι υδατα·

مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقَرَّرَتِ الْجِبَالُ، قَبْلَ التِّلاَلِ أُبْدِئْتُ.

בְּטֶ֣רֶם הָרִ֣ים הָטְבָּ֑עוּ לִפְנֵ֖י גְבָעֹ֣ות חֹולָֽלְתִּי׃

Ⲙ̀ⲡⲁⲧⲟⲩⲥⲉⲙⲛⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲧⲱⲟⲩ ϧⲁϫⲱⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲕⲁⲗⲁⲙⲫⲟ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲁⲩⲙⲁⲥⲧ

before the mountains were settled, and before all hills, he begets me.

Πριν τα ορη θεμελιωθωσι, προ των λοφων, εγω εγεννηθην·

إِذْ لَمْ يَكُنْ قَدْ صَنَعَ الأَرْضَ بَعْدُ وَلَا الْبَرَارِيَّ وَلَا أَوَّلَ أَعْفَارِ الْمَسْكُونَةِ.

עַד־לֹ֣א עָ֭שָׂה אֶ֣רֶץ וְחוּצֹ֑ות וְ֝רֹ֗אשׁ עָפְרֹ֥ות תֵּבֵֽל׃

Ⲡ⳪̅ ⲁϥⲑⲁⲙⲓⲟ ⲛ̀ϩⲁⲛⲭⲱⲣⲁ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲙⲁⲛ̀ⲁⲧϣⲱⲡⲓ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲗⲁⲕϩ ⲉⲧⲟⲩϣⲟⲡ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲥⲁⲡⲉⲥⲏⲧ ⲛ̀ⲧⲫⲉ

The Lord made countries and uninhabited tracks, and the highest inhabited parts of the world.

ενω δεν ειχεν ετι καμει την γην ουτε πεδιαδας, ουτε κορυφας χωματων της οικουμενης.

لَمَّا ثَبَّتَ السَّمَاوَاتِ كُنْتُ هُنَاكَ أَنَا. لَمَّا رَسَمَ دَائِرَةً عَلَى وَجْهِ الْغَمْرِ.

בַּהֲכִינֹ֣ו מַיִם שָׁ֣ם אָ֑נִי בְּח֥וּקֹו ח֝֗וּג עַל־פְּנֵ֥י תְהֹֽום׃

Ⲉϥⲥⲟⲃϯ ⲛ̀ⲧⲫⲉ ⲛⲁⲓ ⲛⲉⲙⲁϥ ⲡⲉ ⲟⲩⲟϩ ϩⲟⲧⲉ ⲉⲧⲁϥⲟⲩⲱϯ ⲙⲡⲉϥⲑⲣⲟⲛⲟⲥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓϫⲉⲛ ⲛⲓⲑⲏⲟⲩ

When he prepared the heaven, I was present with him; and when he prepared his throne upon the winds:

Οτε ητοιμαζε τους ουρανους, εγω ημην εκει· οτε περιεγραφε καμαραν υπερανω του προσωπου της αβυσσου·

لَمَّا أَثْبَتَ السُّحُبَ مِنْ فَوْقُ. لَمَّا تَشَدَّدَتْ يَنَابِيعُ الْغَمْرِ.

בְּאַמְּצֹ֣ו שְׁחָקִ֣ים מִמָּ֑עַל בַּ֝עֲזֹ֗וז עִינֹ֥ות תְּהֹום ׃

Ϩⲟⲧⲉ ⲉⲧⲁϥⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲛⲓϭⲏⲡⲓ ⲉⲧⲉⲙ̀ⲡϣⲱⲓ ⲟⲩⲟϩ ϩⲟⲧⲉ ⲉ̀ⲛⲁϥⲭⲱ ⲛ̀ⲛⲓⲙⲟⲩⲙⲓ ⲉⲧⲥⲁⲡⲉⲥⲏⲧ ⲛ̀ⲧⲫⲉ ⲉⲩⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ

and when he strengthened the clouds above; and when he secured the fountains of the earth:

οτε εστερεονε τον αιθερα επανω· οτε ωχυρονε τας πηγας της αβυσσου·

لَمَّا وَضَعَ لِلْبَحْرِ حَدَّهُ فَلَا تَتَعَدَّى الْمِيَاهُ تُخْمَهُ، لَمَّا رَسَمَ أُسُسَ الأَرْضِ،

בְּשׂ֘וּמֹ֤ו לַיָּ֨ם ׀ חֻקֹּ֗ו וּ֭מַיִם לֹ֣א יַֽעַבְרוּ־פִ֑יו בְּ֝חוּקֹ֗ו מֹ֣וסְדֵי אָֽרֶץ׃

Ϧⲉⲛ ⲡϫⲓⲛⲑⲣⲉϥⲭⲱ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲕⲣⲓⲃⲏⲥ ⲛ̀ⲧⲁϥ ϧⲉⲛ ⲫⲓⲟⲙ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲥⲉⲛ ⲡⲓⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲣⲱϥ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲉⲛϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ

and when he strengthened the foundations of the earth:

οτε επεβαλλε τον νομον αυτου εις την θαλασσαν, να μη παραβωσι τα υδατα το προσταγμα αυτου· οτε διεταττε τα θεμελια της γης·

كُنْتُ عِنْدَهُ صَانِعًا، وَكُنْتُ كُلَّ يَوْمٍ لَذَّتَهُ، فَرِحَةً دَائِمًا قُدَّامَهُ.

וָֽאֶהְיֶ֥ה אֶצְלֹ֗ו אָ֫מֹ֥ון וָֽאֶהְיֶ֣ה עֲשֻׁעִים יֹ֤ום ׀ יֹ֑ום מְשַׂחֶ֖קֶת לְפָנָ֣יו בְּכָל־עֵֽת׃

Ⲛⲁⲓⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲛⲉⲙⲁϥ ⲡⲉ ⲁ̀ⲛⲟⲕ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁϥⲣⲁϣⲓ ⲛⲉⲙⲏⲓ ⲛⲁⲓⲟⲩⲛⲟϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲙⲏⲛⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ

I was by him, suiting myself to him, I was that wherein he took delight; and daily I rejoiced in his presence continually.

τοτε ημην πλησιον αυτου δημιουργουσα· και εγω ημην καθ' ημεραν η τρυφη αυτου, ευφραινομενη παντοτε ενωπιον αυτου,

فَرِحَةً فِي مَسْكُونَةِ أَرْضِهِ، وَلَذَّاتِي مَعَ بَنِي آدَمَ.

מְ֭שַׂחֶקֶת בְּתֵבֵ֣ל אַרְצֹ֑ו וְ֝שַׁעֲשֻׁעַ֗י אֶת־בְּנֵ֥י אָדָֽם׃ פ

Ϩⲟⲧⲉ ⲉⲧⲁϥⲟⲩⲛⲟϥ ⲉⲧⲁϥϫⲉⲕ ϯⲟⲓⲕⲟⲩⲙⲉⲛⲏ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲁϥⲟⲩⲛⲟϥ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲛⲓϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ

For he rejoiced when he had completed the world, and rejoiced among the children of men.

ευφραινομενη εν τη οικουμενη της γης αυτου· και η τρυφη μου ητο μετα των υιων των ανθρωπων.

دعوة الحكمة

«فَالآنَ أَيُّهَا الْبَنُونَ اسْمَعُوا لِي. فَطُوبَى لِلَّذِينَ يَحْفَظُونَ طُرُقِي.

וְעַתָּ֣ה בָ֭נִים שִׁמְעוּ־לִ֑י וְ֝אַשְׁרֵ֗י דְּרָכַ֥י יִשְׁמֹֽרוּ׃

Ϯⲛⲟⲩ ⲟⲩⲛ ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲣⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ

Now then, my son, hear me: blessed is the man who shall hearken to me, and the mortal who shall keep my ways;

Τωρα λοιπον ακουσατε μου, ω τεκνα· διοτι μακαριοι οι φυλαττοντες τας οδους μου.

اسْمَعُوا التَّعْلِيمَ وَكُونُوا حُكَمَاءَ وَلَا تَرْفُضُوهُ.

שִׁמְע֖וּ מוּסָ֥ר וַחֲכָ֗מוּ וְאַל־תִּפְרָֽעוּ׃

Ⲥⲱⲧⲉⲙ ⲉ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲣⲓⲥⲁⲃⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣϩⲉⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

-

Ακουσατε παιδειαν και γενεσθε σοφοι, και μη αποδοκιμαζετε αυτην.

طُوبَى لِلإِنْسَانِ الَّذِي يَسْمَعُ لِي سَاهِرًا كُلَّ يَوْمٍ عِنْدَ مَصَارِيعِي، حَافِظًا قَوَائِمَ أَبْوَابِي.

אַ֥שְֽׁרֵי אָדָם֮ שֹׁמֵ֪עַֽ֫ לִ֥י לִשְׁקֹ֣ד עַל־דַּ֭לְתֹתַי יֹ֤ום ׀ יֹ֑ום לִ֝שְׁמֹ֗ר מְזוּזֹ֥ת פְּתָחָֽי׃

Ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧϥ ⲙ̀ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ ⲉⲑⲛⲁⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣϣ̀ⲣⲱⲓⲥ ϩⲓⲣⲉⲛ ⲛⲁⲣⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲏⲛⲓ ⲉϥⲉ̀ⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲃⲉⲛⲛⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ

watching daily at my doors, waiting at the posts of my entrances.

Μακαριος ο ανθρωπος, οστις μου ακουση, αγρυπνων καθ' ημεραν εν ταις πυλαις μου, περιμενων εις τους παραστατας των θυρων μου·

لأَنَّهُ مَنْ يَجِدُنِي يَجِدُ الْحَيَاةَ، وَيَنَالُ رِضًى مِنَ الرَّبِّ،

כִּ֣י מֹ֭צְאִי [מֹצְאֵי כ] (מָצָ֣א ק) חַיִּ֑ים וַיָּ֥פֶק רָ֝צֹ֗ון מֵיְהוָֽה׃

Ⲛⲁⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲅⲁⲣ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲛⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲥⲉⲃⲧⲱⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲟⲩⲱϣ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧϥ ⲙ̀ⲡ⳪̅

For my outgoings are the outgoings of life, and in them is prepared favour from the Lord.

διοτι οστις ευρη εμε, θελει ευρει ζωην, και θελει λαβει χαριν παρα Κυριου.

وَمَنْ يُخْطِئُ عَنِّي يَضُرُّ نَفْسَهُ. كُلُّ مُبْغِضِيَّ يُحِبُّونَ الْمَوْتَ».

וְֽ֭חֹטְאִי חֹמֵ֣ס נַפְשֹׁ֑ו כָּל־מְ֝שַׂנְאַ֗י אָ֣הֲבוּ מָֽוֶת׃ פ

Ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲉ̀ⲣⲟⲓ ⲁⲩⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉ̀ⲛⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲙⲟⲓ ⲁⲩⲉⲣⲁⲅⲁⲡⲁⲛ ⲙ̀ⲫⲙⲟⲩ

But they that sin against me act wickedly against their own souls: and they that hate me love death.

Οστις ομως αμαρτηση εις εμε, την εαυτου ψυχην αδικει· παντες οι μισουντες με αγαπωσι θανατον.

إصحاح 9

نداء الحكمة ونداء الحماقة

اَلْحِكْمَةُ بَنَتْ بَيْتَهَا. نَحَتَتْ أَعْمِدَتَهَا السَّبْعَةَ.

חָ֭כְמֹות בָּנְתָ֣ה בֵיתָ֑הּ חָצְבָ֖ה עַמּוּדֶ֣יהָ שִׁבְעָֽה׃

Ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲁⲥⲕⲱⲧ ⲛⲁⲥ ⲛ̀ⲟⲩⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲥⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲍ̅ ⲛ̀ⲥⲧⲩⲗⲗⲟⲥ ϧⲁⲣⲟⲥ

Wisdom has built a house for herself, and set up seven pillars.

Η σοφια ωκοδομησε τον οικον αυτης, ελατομησε τους στυλους αυτης επτα·

ذَبَحَتْ ذَبْحَهَا. مَزَجَتْ خَمْرَهَا. أَيْضًا رَتَّبَتْ مَائِدَتَهَا.

טָבְחָ֣ה טִ֭בְחָהּ מָסְכָ֣ה יֵינָ֑הּ אַ֝֗ף עָֽרְכָ֥ה שֻׁלְחָנָֽהּ׃

Ⲁⲥϧⲟⲗϧⲉⲗ ⲛ̀ⲛⲉⲥϣⲱⲧ ⲁⲥⲑⲱⲧ ⲙ̀ⲡⲉⲥⲏⲣⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲕⲣⲁⲧⲏⲣ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲥⲥⲟⲃϯ ⲛ̀ⲧⲉⲥⲧⲣⲁⲡⲉⲍⲁ

She has killed her beasts; she has mingled her wine in a bowl, and prepared her table.

εσφαξε τη σφαγια αυτης, εκερασε τον οινον αυτης, και ητοιμασε την τραπεζαν αυτης·

أَرْسَلَتْ جَوَارِيَهَا تُنَادِي عَلَى ظُهُورِ أَعَالِي الْمَدِينَةِ:

שָֽׁלְחָ֣ה נַעֲרֹתֶ֣יהָ תִקְרָ֑א עַל־גַּ֝פֵּ֗י מְרֹ֣מֵי קָֽרֶת׃

Ⲁⲥⲟⲩⲱⲣⲡ ⲛ̀ⲛⲉⲥⲉⲃⲓⲁⲓⲕ ⲉ̀ⲑⲱϩⲉⲙ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ϧⲣⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲟⲩⲕⲣⲁⲧⲏⲣ ⲉⲥϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

She has sent forth her servants, calling with a loud proclamation to the feast, saying,

απεστειλε τας θεραπαινας αυτης, κηρυττει επι των υψηλων τοπων της πολεως,

«مَنْ هُوَ جَاهِلٌ فَلِيَمِلْ إِلَى هُنَا». وَالنَّاقِصُ الْفَهْمِ قَالَتْ لَهُ:

מִי־פֶ֭תִי יָסֻ֣ר הֵ֑נָּה חֲסַר־לֵ֝֗ב אָ֣מְרָה לֹּֽו׃

Ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲙⲁⲣⲉϥⲓ̀ ϩⲁⲣⲟⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲏ ⲉⲧϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲁ̀ϫⲟⲥ ⲛⲱⲟⲩ

Whoso is foolish, let him turn aside to me: and to them that want understanding she says,

Οστις ειναι αφρων, ας στραφη εδω· και, προς τους ενδεεις φρενων, λεγει προς αυτους,

«هَلُمُّوا كُلُوا مِنْ طَعَامِي، وَاشْرَبُوا مِنَ الْخَمْرِ الَّتِي مَزَجْتُهَا.

לְ֭כוּ לַחֲמ֣וּ בְֽלַחֲמִ֑י וּ֝שְׁת֗וּ בְּיַ֣יִן מָסָֽכְתִּי׃

Ϫⲉ ⲁⲙⲱⲓⲛⲓ ⲟⲩⲱⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲁⲱⲓⲕ ⲟⲩⲟϩ ⲥⲱ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲏⲣⲡ ⲉⲧⲁⲓⲑⲟⲧϥ ⲛⲱⲧⲉⲛ

Come, eat of my bread, and drink wine which I have mingled for you.

Ελθετε, φαγετε απο του αρτου μου, και πιετε απο του οινου τον οποιον εκερασα·

اُتْرُكُوا الْجَهَالاَتِ فَتَحْيَوْا، وَسِيرُوا فِي طَرِيقِ الْفَهْمِ».

עִזְב֣וּ פְתָאיִ֣ם וִֽחְי֑וּ וְ֝אִשְׁר֗וּ בְּדֶ֣רֶךְ בִּינָֽה׃

Ⲭⲱ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ⲥⲁ ⲑⲏⲛⲟⲩ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲧⲉⲛⲱⲛϧ ⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲧⲉⲛⲉⲣⲛⲉⲃⲁϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙⲁⲧⲁϩⲟ ⲙ̀ⲡⲉⲧⲉⲛⲕⲁϯ ⲉ̀ⲣⲁⲧϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ

Leave folly, that ye may reign for ever; and seek wisdom, and improve understanding by knowledge.

αφησατε την αφροσυνην και ζησατε· και κατευθυνθητε εν τη οδω της συνεσεως.

عبثية تقويم الساخر

مَنْ يُوَبِّخْ مُسْتَهْزِئًا يَكْسَبْ لِنَفْسِهِ هَوَانًا، وَمَنْ يُنْذِرْ شِرِّيرًا يَكْسَبْ عَيْبًا.

יֹ֤סֵ֨ר ׀ לֵ֗ץ לֹקֵ֣חַֽ לֹ֣ו קָלֹ֑ון וּמֹוכִ֖יחַ לְרָשָׁ֣ע מוּמֹֽו׃

Ⲫⲏ ⲉⲧϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉϥⲉ̀ϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩϣⲱϣ ⲛⲁϥ ⲫⲏ ⲉⲧⲥⲟϩⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϩⲁϭⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ

He that reproves evil men shall get dishonour to himself; and he that rebukes an ungodly man shall disgrace himself.

Ο νουθετων χλευαστην λαμβανει εις εαυτον ατιμιαν· και ο ελεγχων τον ασεβη λαμβανει εις εαυτον μωμον.

لَا تُوَبِّخْ مُسْتَهْزِئًا لِئَلاَّ يُبْغِضَكَ. وَبِّخْ حَكِيمًا فَيُحِبَّكَ.

אַל־תֹּ֣וכַח לֵ֭ץ פֶּן־יִשְׂנָאֶ֑ךָּ הֹוכַ֥ח לְ֝חָכָ֗ם וְיֶאֱהָבֶֽךָּ׃

Ⲙ̀ⲡⲉⲣⲥⲟϩⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲩϣ̀ⲧⲉⲙⲙⲉⲥⲧⲱⲕ ⲥⲟϩⲓ ⲇⲉ ⲛⲟⲩⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲙⲉⲛⲣⲓⲧⲕ

Rebuke not evil men, lest they should hate thee: rebuke a wise man, and he will love thee.

Μη ελεγχε χλευαστην, δια να μη σε μισηση· ελεγχε σοφον, και θελει σε αγαπησει.

أَعْطِ حَكِيمًا فَيَكُونَ أَوْفَرَ حِكْمَةً. عَلِّمْ صِدِّيقًا فَيَزْدَادَ عِلْمًا.

תֵּ֣ן לְ֭חָכָם וְיֶחְכַּם־עֹ֑וד הֹודַ֥ע לְ֝צַדִּ֗יק וְיֹ֣וסֶף לֶֽקַח׃ פ

Ⲙⲟⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲗⲱⲓϫⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲟϩ ϥⲛⲁⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲛ̀ϩⲟⲩⲟ ⲙⲁⲧⲁⲙⲟ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲟϩ ϥⲛⲁⲟⲩⲁϩⲧⲟⲧϥ ⲉ̀ϭⲓ

Give an opportunity to a wise man, and he will be wiser: instruct a just man, and he will receive more instruction.

Διδε αφορμην εις τον σοφον και θελει γεινει σοφωτερος· διδασκε τον δικαιον και θελει αυξηθη εις μαθησιν.

بَدْءُ الْحِكْمَةِ مَخَافَةُ الرَّبِّ، وَمَعْرِفَةُ الْقُدُّوسِ فَهْمٌ.

תְּחִלַּ֣ת חָ֭כְמָה יִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה וְדַ֖עַת קְדֹשִׁ֣ים בִּינָֽה׃

Ⲧⲁⲣⲭⲏ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲧⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲡⲓⲥⲟϭⲛⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲑⲟⲩⲁⲃ ⲟⲩⲕⲁϯ ⲡⲉ ⲡⲥⲟⲩⲉⲛ ⲡⲓⲛⲟⲙⲟⲥ ⲇⲉ ⲫⲁ ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲡⲉ

The fear of the Lord is the beginning of wisdom, and the counsel of saints is understanding:

Αρχη σοφιας φοβος Κυριου· και επιγνωσις αγιων φρονησις.

لأَنَّهُ بِي تَكْثُرُ أَيَّامُكَ وَتَزْدَادُ لَكَ سِنُو حَيَاةٍ.

כִּי־בִ֭י יִרְבּ֣וּ יָמֶ֑יךָ וְיֹוסִ֥יפוּ לְּ֝ךָ֗ שְׁנֹ֣ות חַיִּֽים׃

Ϧⲉⲛ ⲡⲁⲓⲧⲣⲟⲡⲟⲥ ⲫⲁⲓ ⲉⲕⲉ̀ⲱⲛϧ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲭⲣⲟⲛⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲉⲩⲉ̀ⲟⲩⲁϩⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟⲕ

For in this way thou shalt live long, and years of thy life shall be added to thee.

Διοτι δι' εμου αι ημεραι σου θελουσι πολλαπλασιασθη, και ετη ζωης θελουσι προστεθη εις σε.

إِنْ كُنْتَ حَكِيمًا فَأَنْتَ حَكِيمٌ لِنَفْسِكَ، وَإِنِ اسْتَهْزَأْتَ فَأَنْتَ وَحْدَكَ تَتَحَمَّلُ.

אִם־חָ֭כַמְתָּ חָכַ֣מְתָּ לָּ֑ךְ וְ֝לַ֗צְתָּ לְֽבַדְּךָ֥ תִשָּֽׂא׃

Ⲡⲁϣⲏⲣⲓ ⲁⲕϣⲁⲛⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲉⲕⲉ̀ⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲛⲁⲕ ⲛⲉⲙ ⲡⲉⲕϣⲃⲏⲣ ⲁⲕϣⲁⲛⲓ̀ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉⲕⲟⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲙ̀ⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉⲕⲉ̀ⲥⲱⲕ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲁⲕ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲕ ⲫⲏ ⲉⲧⲧⲁϫⲣⲟ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲫⲁⲓ ⲁϥⲙⲟⲛⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲑⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ⲟⲛ ⲉϥϭⲟϫⲓ ⲛ̀ⲥⲁ ϩⲁⲛϩⲁⲗⲁϯ ⲉⲩϩⲏⲗ ⲁϥⲭⲱ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲥⲱϥ ⲙ̀ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉϥⲓⲁϩⲁⲗⲟⲗⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲁϥⲥⲱⲣⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲓⲉⲫⲟⲩⲱⲓ ϥⲙⲟϣⲓ ⲇⲉ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲁⲛ̀ⲁⲧⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϣⲁϥⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲕⲁⲕⲓ ⲉϥⲑⲏϣ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲙⲁⲛ̀ⲓⲃⲓ ϥⲑⲱⲟⲩϯ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲧⲟⲩⲧⲁϩ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥϫⲓϫ

Son, if thou be wise for thyself, thou shalt also be wise for thy neighbours; and if thou shouldest prove wicked, thou alone wilt bear the evil.

Εαν γεινης σοφος, θελεις εισθαι σοφος δια σεαυτον· και εαν γεινης χλευαστης, συ μονος θελεις πασχει.

المرأة الجاهلة

اَلْمَرْأَةُ الْجَاهِلَةُ صَخَّابَةٌ حَمْقَاءُ وَلَا تَدْرِي شَيْئًا،

אֵ֣שֶׁת כְּ֭סִילוּת הֹֽמִיָּ֑ה פְּ֝תַיּ֗וּת וּבַל־יָ֥דְעָה מָּֽה׃

Ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ϭⲁⲥⲓϩⲏⲧ ϣⲁⲥϣⲱⲡⲓ ⲉⲥϣⲁⲧ ⲙ̀ⲡⲱⲓⲕ ⲑⲁⲓ ⲉⲧⲉⲥⲥⲱⲟⲩⲛ ⲁⲛ ⲙ̀ⲡⲓϣⲓⲡⲓ

A foolish and bold woman, who knows not modesty, comes to want a morsel.

Γυνη αφρων, θρασεια, ανοητος και μη γνωριζουσα μηδεν·

فَتَقْعُدُ عِنْدَ بَابِ بَيْتِهَا عَلَى كُرْسِيٍّ فِي أَعَالِي الْمَدِينَةِ،

וְֽ֭יָשְׁבָה לְפֶ֣תַח בֵּיתָ֑הּ עַל־כִּ֝סֵּ֗א מְרֹ֣מֵי קָֽרֶת׃

Ϣⲁⲥϩⲉⲙⲥⲓ ϩⲓⲣⲉⲛ ⲛⲓⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲉⲥⲏⲓ ϩⲓ ⲟⲩⲕⲟⲧⲥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲱⲛϧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓ ⲛⲓⲡⲗⲁⲧⲓⲁ

She sits at the doors of her house, on a seat openly in the streets,

καθηται εν τη θυρα της οικιας αυτης επι θρονου, εν τοις υψηλοις τοποις της πολεως,

لِتُنَادِيَ عَابِرِي السَّبِيلِ الْمُقَوِّمِينَ طُرُقَهُمْ:

לִקְרֹ֥א לְעֹֽבְרֵי־דָ֑רֶךְ הַֽ֝מְיַשְּׁרִ֗ים אֹֽרְחֹותָֽם׃

Ⲉⲥⲙⲟⲩϯ ⲟⲩⲃⲉ ⲛⲉⲧⲥⲓⲛⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϩⲓ ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

calling to passers by, and to those that are going right on their ways;

προσκαλουσα τους διαβατας τους κατευθυνομενους εις την οδον αυτων·

«مَنْ هُوَ جَاهِلٌ فَلْيَمِلْ إِلَى هُنَا». وَالنَّاقِصُ الْفَهْمِ تَقُولُ لَهُ:

מִי־פֶ֭תִי יָסֻ֣ר הֵ֑נָּה וַחֲסַר־לֵ֝֗ב וְאָ֣מְרָה לֹּֽו׃

Ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲙⲁⲣⲉϥⲣⲓⲕⲓ ϩⲁⲣⲟⲓ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧϣⲁⲧⲛⲥⲃⲱ ϯⲟⲩⲁϩⲥⲁϩⲛⲓ ⲛⲱⲟⲩ ⲉⲓϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

saying, Whoso is most senseless of you, let him turn aside to me; and I exhort those that want prudence, saying,

οστις ειναι αφρων, ας στραφη εδω· και προς τον ενδεη φρενων, λεγει προς αυτον,

«الْمِيَاهُ الْمَسْرُوقَةُ حُلْوَةٌ، وَخُبْزُ الْخُفْيَةِ لَذِيذٌ».

מַֽיִם־גְּנוּבִ֥ים יִמְתָּ֑קוּ וְלֶ֖חֶם סְתָרִ֣ים יִנְעָֽם׃

Ϫⲉ ϩⲁⲛⲱⲓⲕ ⲉⲩϩⲏⲡ ϭⲓ ⲛⲉⲙⲱⲟⲩ ϩⲏⲇⲉⲱⲥ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϭⲓⲟⲩⲓ ⲉϥϩⲟⲗϫ

Take and enjoy secret bread, and the sweet water of theft.

Τα κλοπιμαια υδατα ειναι γλυκεα, και ο κρυφιος αρτος ειναι ηδυς.

وَلَا يَعْلَمُ أَنَّ الأَخْيِلَةَ هُنَاكَ، وَأَنَّ فِي أَعْمَاقِ الْهَاوِيَةِ ضُيُوفَهَا.

וְֽלֹא־יָ֭דַע כִּֽי־רְפָאִ֣ים שָׁ֑ם בְּעִמְקֵ֖י שְׁאֹ֣ול קְרֻאֶֽיהָ׃ פ

Ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲇⲉ ϥⲉⲙⲓ ⲁⲛ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲧⲁⲕⲟ ϧⲁⲧⲟⲧⲥ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓϫⲫⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥⲣⲁⲟⲩⲱ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉⲑⲃⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϧⲉⲛ ⲁⲙⲉⲛϯ ⲁⲗⲗⲁ ⲫⲱⲧ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲱⲥⲕ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲥⲙⲁ ⲟⲩⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲧⲁϩⲉ ⲛⲉⲕⲃⲁⲗ ⲟⲩⲃⲏⲥ ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ⲅⲁⲣ ⲉⲕⲉ̀ⲥⲟⲩⲉⲛ ⲟⲩⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲕⲉ̀ⲟⲩⲱⲧⲉⲃ ⲛ̀ⲟⲩⲓⲁⲣⲟ ϣⲉⲙⲙⲟ ϩⲉⲛⲕ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁ ⲟⲩⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲉⲣⲥⲱ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ϣⲉⲙⲙⲟ ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲧⲉⲕⲥⲟⲛϧ ⲛ̀ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲛ̀ⲭⲣⲟⲛⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲥⲉⲟⲩⲟϩ ⲉⲣⲟⲕ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲣⲟⲙⲡⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ

But he knows that mighty men die by her, and he falls in with a snare of hell.

Αλλ' αυτος αγνοει οτι εκει ειναι οι νεκροι, και εις τα βαθη του αδου οι κεκλημενοι αυτης.

إصحاح 10

الغنى في الحكمة

أَمْثَالُ سُلَيْمَانَ: اَلابْنُ الْحَكِيمُ يَسُرُّ أَبَاهُ، وَالابْنُ الْجَاهِلُ حُزْنُ أُمِّهِ.

מִשְׁלֵ֗י שְׁלֹ֫מֹ֥ה פ בֵּ֣ן חָ֭כָם יְשַׂמַּח־אָ֑ב וּבֵ֥ן כְּ֝סִ֗יל תּוּגַ֥ת אִמֹּֽו׃

Ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥⲑⲣⲉ ⲡⲉϥⲓⲱⲧ ⲟⲩⲛⲟϥ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ⲟⲩⲉⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲡⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲧⲉϥⲙⲁⲩ

A wise son makes his father glad: but a foolish son is a grief to his mother.

Παροιμιαι Σολομωντος. Υιος σοφος ευφραινει πατερα· υιος δε αφρων ειναι λυπη της μητρος αυτου.

كُنُوزُ الشَّرِّ لَا تَنْفَعُ، أَمَّا الْبِرُّ فَيُنَجِّي مِنَ الْمَوْتِ.

לֹא־יֹ֭ועִילוּ אֹוצְרֹ֣ות רֶ֑שַׁע וּ֝צְדָקָ֗ה תַּצִּ֥יל מִמָּֽוֶת׃

Ϩⲁⲛⲁⲛⲱⲣ ⲛ̀ⲛⲟⲩϯϩⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲛⲟϩⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲫⲙⲟⲩ

Treasures shall not profit the lawless: but righteousness shall deliver from death.

Οι θησαυροι της ανομιας δεν ωφελουσιν· η δε δικαιοσυνη ελευθερονει εκ θανατου.

اَلرَّبُّ لَا يُجِيعُ نَفْسَ الصِّدِّيقِ، وَلكِنَّهُ يَدْفَعُ هَوَى الأَشْرَارِ.

לֹֽא־יַרְעִ֣יב יְ֭הוָה נֶ֣פֶשׁ צַדִּ֑יק וְהַוַּ֖ת רְשָׁעִ֣ים יֶהְדֹּֽף׃

Ⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲉ ⲡ⳪̅ ϧⲟⲑⲃⲉⲥ ϧⲉⲛ ⲧⲉⲛⲡϩⲟ ⲡⲱⲛϧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϥⲟⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

The Lord will not famish a righteous soul: but he will overthrow the life of the ungodly.

Ο Κυριος δεν θελει λιμοκτονησει ψυχην δικαιου· ανατρεπει δε την περιουσιαν των ασεβων.

اَلْعَامِلُ بِيَدٍ رَخْوَةٍ يَفْتَقِرُ، أَمَّا يَدُ الْمُجْتَهِدِينَ فَتُغْنِي.

רָ֗אשׁ עֹשֶׂ֥ה כַף־רְמִיָּ֑ה וְיַ֖ד חָרוּצִ֣ים תַּעֲשִֽׁיר׃

Ϯⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ϣⲁⲥⲑⲉⲃⲓⲟ ⲙ̀ⲫⲣⲱⲙⲓ ⲛⲓϭⲛⲁϩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁϣⲓⲣⲓ ϣⲁⲩⲁⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲣⲁⲙⲁⲟ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲉ̀ⲁⲩϯⲥⲃⲱ ⲛⲁϥ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲥⲁⲃⲉ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲭⲣⲁⲥⲑⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛ̀ⲣⲉϥϣⲉⲙϣⲓ ⲛⲁϥ

Poverty brings a man low: but the hands of the vigorous make rich.

Η οκνηρα χειρ πτωχειαν φερει· πλουτιζει δε η χειρ του επιμελους.

مَنْ يَجْمَعُ فِي الصَّيْفِ فَهُوَ ابْنٌ عَاقِلٌ، وَمَنْ يَنَامُ فِي الْحَصَادِ فَهُوَ ابْنٌ مُخْزٍ.

אֹגֵ֣ר בַּ֭קַּיִץ בֵּ֣ן מַשְׂכִּ֑יל נִרְדָּ֥ם בַּ֝קָּצִ֗יר בֵּ֣ן מֵבִֽישׁ׃

Ϣⲁϥⲟⲩϫⲁⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲕⲁⲩⲙⲁ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥⲉⲣϫⲓⲛⲫⲉϩ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲱⲥϧ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

A wise son is saved from heat: but a lawless son is blighted of the winds in harvest.

Ο συναγων εν τω θερει ειναι υιος συνεσεως· ο δε κοιμωμενος εν τω θερισμω υιος αισχυνης.

بَرَكَاتٌ عَلَى رَأْسِ الصِّدِّيقِ، أَمَّا فَمُ الأَشْرَارِ فَيَغْشَاهُ ظُلْمٌ.

בְּ֭רָכֹות לְרֹ֣אשׁ צַדִּ֑יק וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים יְכַסֶּ֥ה חָמָֽס׃

Ⲡⲥⲙⲟⲩ ⲙ̀ⲡ⳪̅ ϩⲓϫⲉⲛ ⲧⲁⲫⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲣⲱϥ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϩⲱⲃⲥϥ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲏⲃⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲉ ⲧϩⲟϯ ϣⲱⲡⲓ

The blessing of the Lord is upon the head of the just: but untimely grief shall cover the mouth of the ungodly.

Ευλογια επι την κεφαλην του δικαιου· το στομα δε των ασεβων αδικια καλυπτει.

ذِكْرُ الصِّدِّيقِ لِلْبَرَكَةِ، وَاسْمُ الأَشْرَارِ يَنْخَرُ.

זֵ֣כֶר צַ֭דִּיק לִבְרָכָ֑ה וְשֵׁ֖ם רְשָׁעִ֣ים יִרְקָֽב׃

Ⲡⲉⲣⲫⲙⲉⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲁⲓϥ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛϣⲟⲩϣⲟⲩ ⲫⲣⲁⲛ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁϥϭⲉⲛⲟ

The memory of the just is praised; but the name of the ungodly man is extinguished.

Η μνημη του δικαιου ειναι μετ' ευλογιας· το δε ονομα των ασεβων σηπεται.

حَكِيمُ الْقَلْبِ يَقْبَلُ الْوَصَايَا، وَغَبِيُّ الشَّفَتَيْنِ يُصْرَعُ.

חֲכַם־לֵ֭ב יִקַּ֣ח מִצְוֹ֑ת וֶאֱוִ֥יל פָתַ֗יִם יִלָּבֵֽט׃

Ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲏⲧ ϣⲁϥϣⲉⲡ ⲛⲓϣⲉⲙⲙⲟ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉ ⲛ̀ϥⲙⲟⲛⲧ ⲁⲛ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲉϥⲉ̀ⲥⲗⲁϯ ϧⲉⲛ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲕⲉⲗϫⲉ

A wise man in heart will receive commandments; but he that is unguarded in his lips shall be overthrown in his perverseness.

Ο σοφος την καρδιαν θελει δεχεσθαι εντολας· ο δε μωρος τα χειλη θελει υποσκελισθη.

مَنْ يَسْلُكُ بِالاسْتِقَامَةِ يَسْلُكُ بِالأَمَانِ، وَمَنْ يُعَوِّجُ طُرُقَهُ يُعَرَّفُ.

הֹולֵ֣ךְ בַּ֭תֹּם יֵ֣לֶךְ בֶּ֑טַח וּמְעַקֵּ֥שׁ דְּ֝רָכָ֗יו יִוָּדֵֽעַ׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧϩⲁⲡⲗⲟⲩⲥ ⲁϥⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲑⲱⲧ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲫⲏ ⲉⲧⲕⲟⲗϫ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲉⲩⲉ̀ⲥⲟⲩⲱⲛϥ

He that walks simply, walks confidently; but he that perverts his ways shall be known.

Ο περιπατων εν ακεραιοτητι περιπατει ασφαλως· ο δε διαστρεφων τας οδους αυτου θελει γνωρισθη.

مَنْ يَغْمِزُ بِالْعَيْنِ يُسَبِّبُ حُزْنًا، وَالْغَبِيُّ الشَّفَتَيْنِ يُصْرَعُ.

קֹ֣רֵֽץ עַ֭יִן יִתֵּ֣ן עַצָּ֑בֶת וֶאֱוִ֥יל פָתַ֗יִם יִלָּבֵֽט׃

Ⲫⲏ ⲉⲧϭⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲉϥⲃⲁⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲁϥⲑⲟⲩⲉⲧ ⲙ̀ⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲛ̀ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲫⲏ ⲉⲧⲥⲟϩⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲁⲣⲣⲏⲥⲓⲁ ⲁϥⲑⲁⲙⲓⲟ ⲛ̀ⲟⲩϩⲓⲣⲏⲛⲏ

He that winks with his eyes deceitfully, procures griefs for men; but he that reproves boldly is a peacemaker.

Οστις νευει δια του οφθαλμου, προξενει οδυνην· ο δε μωρος τα χειλη θελει υποσκελισθη.

فَمُ الصِّدِّيقِ يَنْبُوعُ حَيَاةٍ، وَفَمُ الأَشْرَارِ يَغْشَاهُ ظُلْمٌ.

מְקֹ֣ור חַ֭יִּים פִּ֣י צַדִּ֑יק וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים יְכַסֶּ֥ה חָמָֽס׃

Ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲉⲧϧⲉⲛ ⲛⲉⲛϫⲓϫ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ϩⲟⲃⲥϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

There is a fountain of life in the hand of a righteous man; but destruction shall cover the mouth of the ungodly.

Το στομα του δικαιου ειναι πηγη ζωης· το στομα δε των ασεβων αδικια καλυπτει.

اَلْبُغْضَةُ تُهَيِّجُ خُصُومَاتٍ، وَالْمَحَبَّةُ تَسْتُرُ كُلَّ الذُّنُوبِ.

נְאָה תְּעֹורֵ֣ר מְדָנִ֑ים וְעַ֥ל כָּל־פְּ֝שָׁעִ֗ים תְּכַסֶּ֥ה אַהֲבָֽה׃

Ⲟⲩϣϭⲛⲏⲛ ϣⲁϥⲧⲟⲩⲛⲟⲥ ⲟⲩⲙⲟⲥϯ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧⲉ ⲛ̀ⲥⲉϣϭⲛⲏⲛ ⲁⲛ ⲉⲥⲉ̀ϩⲟⲃⲥⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧϣⲫⲏⲣ

Hatred stirs up strife; but affection covers all that do not love strife.

Το μισος διεγειρει εριδας· αλλ' η αγαπη καλυπτει παντα τα σφαλματα.

فِي شَفَتَيِ الْعَاقِلِ تُوجَدُ حِكْمَةٌ، وَالْعَصَا لِظَهْرِ النَّاقِصِ الْفَهْمِ.

בְּשִׂפְתֵ֣י נָ֭בֹון תִּמָּצֵ֣א חָכְמָ֑ה וְ֝שֵׁ֗בֶט לְגֵ֣ו חֲסַר־לֵֽב׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲓⲛⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲁϥⲙⲓϣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϣⲃⲱⲧ

He that brings forth wisdom from his lips smites the fool with a rod.

Εις τα χειλη του συνετου ευρισκεται η σοφια· η δε ραβδος ειναι δια την ραχιν του ενδεους φρενων.

اَلْحُكَمَاءُ يَذْخَرُونَ مَعْرِفَةً، أَمَّا فَمُ الْغَبِيِّ فَهَلاَكٌ قَرِيبٌ.

חֲכָמִ֥ים יִצְפְּנוּ־דָ֑עַת וּפִֽי־אֱ֝וִיל מְחִתָּ֥ה קְרֹבָֽה׃

Ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁⲩⲭⲱⲡ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲙ̀ⲫⲏ ϣⲁϥϧⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲡϧⲟⲙϧⲉⲙ

The wise will hide discretion; but the mouth of the hasty draws near to ruin.

Οι σοφοι αποταμιευουσι γνωσιν· το στομα δε του προπετους ειναι πλησιον απωλειας.

ثَرْوَةُ الْغَنِيِّ مَدِينَتُهُ الْحَصِينَةُ. هَلاَكُ الْمَسَاكِينِ فَقْرُهُمْ.

הֹ֣ון עָ֭שִׁיר קִרְיַ֣ת עֻזֹּ֑ו מְחִתַּ֖ת דַּלִּ֣ים רֵישָֽׁם׃

Ⲡϫⲫⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲣⲁⲙⲁⲟ ⲟⲩⲃⲁⲕⲓ ⲧⲉ ⲉⲥⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ⲡϭⲟⲙϭⲉⲙ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲡⲉ ϯⲙⲉⲑϩⲏⲕⲓ

The wealth of rich men is a strong city; but poverty is the ruin of the ungodly.

Τα αγαθα του πλουσιου ειναι η οχυρα αυτου πολις· καταστροφη δε των πενητων πτωχεια αυτων.

عَمَلُ الصِّدِّيقِ لِلْحَيَاةِ. رِبْحُ الشِّرِّيرِ لِلْخَطِيَّةِ.

פְּעֻלַּ֣ת צַדִּ֣יק לְחַיִּ֑ים תְּבוּאַ֖ת רָשָׁ֣ע לְחַטָּֽאת׃

Ⲛⲓϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲛϧ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲛⲟⲃⲓ ⲛⲉ

The works of the righteous produce life; but the fruits of the ungodly produce sins.

Τα εργα του δικαιου ειναι εις ζωην· το προιον του ασεβους εις αμαρτιαν.

حَافِظُ التَّعْلِيمِ هُوَ فِي طَرِيقِ الْحَيَاةِ، وَرَافِضُ التَّأْدِيبِ ضَالٌّ.

אֹ֣רַח לְ֭חַיִּים שֹׁומֵ֣ר מוּסָ֑ר וְעֹוזֵ֖ב תֹּוכַ֣חַת מַתְעֶֽה׃

Ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ϣⲁⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲃⲱ ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲇⲉ ⲉⲧⲉ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲥⲁϩⲟⲥ ⲉⲥⲟⲣⲉⲙ

Instruction keeps the right ways of life; but instruction unchastened goes astray.

Ο φυλαττων την παιδειαν ευρισκεται εν οδω ζωης· ο δε εγκαταλειπων τον ελεγχον αποπλαναται.

مَنْ يُخْفِي الْبُغْضَةَ فَشَفَتَاهُ كَاذِبَتَانِ، وَمُشِيعُ الْمَذَمَّةِ هُوَ جَاهِلٌ.

מְכַסֶּ֣ה נְאָה שִׂפְתֵי־שָׁ֑קֶר וּמֹוצִ֥א דִ֝בָּ֗ה ה֣וּא כְסִֽיל׃

Ϣⲁⲩϩⲱⲃⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧϫⲁϫⲓ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲓⲛⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲥⲁϩⲟⲩⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ϩⲁⲛⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲉ ⲙ̀ⲙⲁϣⲟ

Righteous lips cover enmity; but they that utter railings are most foolish.

Οστις καλυπτει μισος υπο χειλη ψευδη, και οστις προφερει συκοφαντιαν, ειναι αφρων.

كَثْرَةُ الْكَلَامِ لَا تَخْلُو مِنْ مَعْصِيَةٍ، أَمَّا الضَّابِطُ شَفَتَيْهِ فَعَاقِلٌ.

בְּרֹ֣ב דְּ֭בָרִים לֹ֣א יֶחְדַּל־פָּ֑שַׁע וְחֹשֵׂ֖ךְ שְׂפָתָ֣יו מַשְׂכִּֽיל׃

Ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲛⲉⲕⲉⲣⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲉ̀ⲛⲟⲃⲓ ⲁⲕϣⲁⲛϯⲁⲥⲟ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲉⲕⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲉⲕⲉ̀ⲉⲣⲛⲉⲃϩⲏⲧ

By a multitude of words thou shalt not escape sin; but if thou refrain thy lips thou wilt be prudent.

Εν τη πολυλογια δεν λειπει αμαρτια· αλλ' οστις κρατει τα χειλη αυτου, ειναι συνετος.

لِسَانُ الصِّدِّيقِ فِضَّةٌ مُخْتَارَةٌ. قَلْبُ الأَشْرَارِ كَشَيْءٍ زَهِيدٍ.

כֶּ֣סֶף נִ֭בְחָר לְשֹׁ֣ון צַדִּ֑יק לֵ֖ב רְשָׁעִ֣ים כִּמְעָֽט׃

Ⲟⲩϩⲁⲧ ⲉϥⲫⲟⲥⲓ ⲡⲉ ⲫⲗⲁⲥ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲡϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ⲙⲟⲩⲛⲕ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

The tongue of the just is tried silver; but the heart of the ungodly shall fail.

Η γλωσσα του δικαιου αργυριον εκλεκτον· η καρδια των ασεβων πραγμα μηδαμινον.

شَفَتَا الصِّدِّيقِ تَهْدِيَانِ كَثِيرِينَ، أَمَّا الأَغْبِيَاءُ فَيَمُوتُونَ مِنْ نَقْصِ الْفَهْمِ.

שִׂפְתֵ֣י צַ֭דִּיק יִרְע֣וּ רַבִּ֑ים וֶֽ֝אֱוִילִ֗ים בַּחֲסַר־לֵ֥ב יָמֽוּתוּ׃

Ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲥⲱⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧϭⲟⲥⲓ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲙⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϧⲁⲉ

The lips of the righteous know sublime truths: but the foolish die in want.

Τα χειλη του δικαιου βοσκουσι πολλους· οι δε αφρονες αποθνησκουσι δι' ελλειψιν φρενων.

بَرَكَةُ الرَّبِّ هِيَ تُغْنِي، وَلَا يَزِيدُ مَعَهَا تَعَبًا.

בִּרְכַּ֣ת יְ֭הוָה הִ֣יא תַעֲשִׁ֑יר וְלֹֽא־יֹוסִ֖ף עֶ֣צֶב עִמָּֽהּ׃

Ⲡⲥⲙⲟⲩ ⲙ̀ⲫϯ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲁⲫⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲑⲟϥ ⲉⲧϯ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲟⲩⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲉ̀ⲡⲉϥϩⲏⲧ

The blessing of the Lord is upon the head of the righteous; it enriches him, and grief of heart shall not be added to it.

Η ευλογια του Κυριου πλουτιζει, και λυπη δεν θελει προστεθη εις αυτην.

تقوى الرب تطيل العمر

فِعْلُ الرَّذِيلَةِ عِنْدَ الْجَاهِلِ كَالضِّحْكِ، أَمَّا الْحِكْمَةُ فَلِذِي فَهْمٍ.

כִּשְׂחֹ֣וק לִ֭כְסִיל עֲשֹׂ֣ות זִמָּ֑ה וְ֝חָכְמָ֗ה לְאִ֣ישׁ תְּבוּנָֽה׃

Ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲱⲃⲓ ϣⲁϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲙⲓⲥⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲁⲃⲉ ⲙ̀ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ

A fool does mischief in sport; but wisdom brings forth prudence for a man.

Ως γελως ειναι εις τον αφρονα να πραττη κακον· η δε σοφια ειναι ανδρος συνετου.

خَوْفُ الشِّرِّيرِ هُوَ يَأْتِيهِ، وَشَهْوَةُ الصِّدِّيقِينَ تُمْنَحُ.

מְגֹורַ֣ת רָ֭שָׁע הִ֣יא תְבֹואֶ֑נּוּ וְתַאֲוַ֖ת צַדִּיקִ֣ים יִתֵּֽן׃

Ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲡⲓⲧⲁⲕⲟ ⲉⲥϭⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉⲧⲓⲛⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲥϣⲏⲡ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ

The ungodly is engulphed in destruction; but the desire of the righteous is acceptable.

Ο φοβος του ασεβους θελει επελθει επ' αυτον· η επιθυμια δε των δικαιων θελει εκπληρωθη.

كَعُبُورِ الزَّوْبَعَةِ فَلَا يَكُونُ الشِّرِّيرُ، أَمَّا الصِّدِّيقُ فَأَسَاسٌ مُؤَبَّدٌ.

כַּעֲבֹ֣ור ס֭וּפָה וְאֵ֣ין רָשָׁ֑ע וְ֝צַדִּ֗יק יְסֹ֣וד עֹולָֽם׃

Ⲥⲥⲓⲛⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲥⲁⲣⲁⲑⲏⲟⲩ ϣⲁϥⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁϥⲣⲓⲕⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥⲟⲩϫⲁⲓ ϣⲁ ⲉⲛⲉϩ

When the storm passes by, the ungodly vanishes away; but the righteous turns aside and escapes for ever.

Καθως παρερχεται ο ανεμοστροβιλος, ουτως ο ασεβης δεν υπαρχει· ο δε δικαιος θελει εισθαι τεθεμελιωμενος εις τον αιωνα.

كَالْخَلِّ لِلأَسْنَانِ، وَكَالدُّخَانِ لِلْعَيْنَيْنِ، كَذَلِكَ الْكَسْلاَنُ لِلَّذِينَ أَرْسَلُوهُ.

כַּחֹ֤מֶץ ׀ לַשִּׁנַּ֗יִם וְכֶעָשָׁ֥ן לָעֵינָ֑יִם כֵּ֥ן הֶ֝עָצֵ֗ל לְשֹׁלְחָֽיו׃

Ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲉ̀ϣⲁⲣⲉ ⲡⲓϣⲉⲗϣⲏⲓⲗⲓ ⲧⲁⲕⲉ ϩⲁⲛⲛⲁϫϩⲓ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲣⲉ ⲟⲩⲭⲣⲉⲙⲧⲥ ⲧⲁⲕⲉ ϩⲁⲛⲃⲁⲗ ⲫⲁⲓ ⲡⲉ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛⲏ ⲉⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲭⲣⲁⲥⲑⲉ ⲙ̀ⲙⲟⲥ

As a sour grape is hurtful to the teeth, and smoke to the eyes, so iniquity hurts those that practise it.

Καθως το οξος εις τους οδοντας και ο καπνος εις τους οφθαλμους, ουτως ειναι ο οκνηρος εις τους αποστελλοντας αυτον.

مَخَافَةُ الرَّبِّ تَزِيدُ الأَيَّامَ، أَمَّا سِنُو الأَشْرَارِ فَتُقْصَرُ.

יִרְאַ֣ת יְ֭הוָה תֹּוסִ֣יף יָמִ֑ים וּשְׁנֹ֖ות רְשָׁעִ֣ים תִּקְצֹֽרְנָה׃

Ⲧϩⲟϯ ⲙ̀ⲡ⳪̅ ϣⲁⲥⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ϩⲁⲛⲉϩⲟⲟⲩ ⲛⲓⲣⲟⲙⲡⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲛⲁⲉⲣⲕⲟⲩϫⲓ

The fear of the Lord adds length of days: but the years of the ungodly shall be shortened.

Ο φοβος του Κυριου προσθετει ημερας· τα δε ετη των ασεβων θελουσιν ελαττωθη.

مُنْتَظَرُ الصِّدِّيقِينَ مُفَرِّحٌ، أَمَّا رَجَاءُ الأَشْرَارِ فَيَبِيدُ.

תֹּוחֶ֣לֶת צַדִּיקִ֣ים שִׂמְחָ֑ה וְתִקְוַ֖ת רְשָׁעִ֣ים תֹּאבֵֽד׃

Ϣⲁϥⲱⲥⲕ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲟⲩⲛⲟϥ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲧϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲁⲧⲁⲕⲟ

Joy rests long with the righteous: but the hope of the ungodly shall perish.

Η προσδοκια των δικαιων θελει εισθαι ευφροσυνη· η ελπις ομως των ασεβων θελει απολεσθη.

حِصْنٌ لِلاسْتِقَامَةِ طَرِيقُ الرَّبِّ، وَالْهَلاَكُ لِفَاعِلِي الإِثْمِ.

מָעֹ֣וז לַ֭תֹּם דֶּ֣רֶךְ יְהוָ֑ה וּ֝מְחִתָּ֗ה לְפֹ֣עֲלֵי אָֽוֶן׃

Ⲡⲧⲁϫⲣⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ϯϩⲟϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲧⲉ ⲟⲩϧⲟⲙϧⲉⲙ ⲇⲉ ⲡⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

The fear of the Lord is a strong hold of the saints: but ruin comes to them that work wickedness.

Η οδος του Κυριου ειναι οχυρωμα εις τον αμεμπτον, ολεθρος δε εις τους εργατας της ανομιας.

اَلصِّدِّيقُ لَنْ يُزَحْزَحَ أَبَدًا، وَالأَشْرَارُ لَنْ يَسْكُنُوا الأَرْضَ.

צַדִּ֣יק לְעֹולָ֣ם בַּל־יִמֹּ֑וט וּ֝רְשָׁעִ֗ים לֹ֣א יִשְׁכְּנוּ־אָֽרֶץ׃

Ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥⲭⲁ ⲧⲟⲧϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁ ⲉⲛⲉϩ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲟⲩϣⲱⲡⲓ ϩⲓϫⲉⲛ ⲡⲕⲁϩⲓ

The righteous shall never fail: but the ungodly shall not dwell in the earth.

Ο δικαιος εις τον αιωνα δεν θελει σαλευθη· οι δε ασεβεις δεν θελουσι κατοικησει την γην.

فَمُ الصِّدِّيقِ يُنْبِتُ الْحِكْمَةَ، أَمَّا لِسَانُ الأَكَاذِيبِ فَيُقْطَعُ.

פִּֽי־צַ֭דִּיק יָנ֣וּב חָכְמָ֑ה וּלְשֹׁ֥ון תַּ֝הְפֻּכֹ֗ות תִּכָּרֵֽת׃

Ⲣⲱϥ ⲙ̀ⲡⲓⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲉⲣⲙⲉⲗⲉⲧⲁⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟⲫⲓⲁ ⲫⲗⲁⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ϥⲛⲁⲧⲁⲕⲟ

The mouth of the righteous drops wisdom: but the tongue of the unjust shall perish.

Το στομα του δικαιου αναδιδει σοφιαν· η δε ψευδης γλωσσα θελει εκκοπη.

شَفَتَا الصِّدِّيقِ تَعْرِفَانِ الْمَرْضِيَّ، وَفَمُ الأَشْرَارِ أَكَاذِيبُ.

שִׂפְתֵ֣י צַ֭דִּיק יֵדְע֣וּן רָצֹ֑ון וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים תַּהְפֻּכֹֽות׃

Ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲛⲁⲑⲉⲗⲏⲗ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲙⲟⲧ ⲣⲱⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲩⲫⲟⲛϩⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲁⲣⲱⲟⲩ

The lips of just men drop grace: but the mouth of the ungodly is perverse.

Τα χειλη του δικαιου γνωριζουσι το ευχαριστον· το στομα δε των ασεβων τα διεστραμμενα.

إصحاح 11

الصالح والطالح

مَوَازِينُ غِشٍّ مَكْرَهَةُ الرَّبِّ، وَالْوَزْنُ الصَّحِيحُ رِضَاهُ.

מֹאזְנֵ֣י מִ֭רְמָה תֹּועֲבַ֣ת יְהוָ֑ה וְאֶ֖בֶן שְׁלֵמָ֣ה רְצֹונֹֽו׃

Ϩⲁⲛⲙⲁϣⲓ ⲛ̀ⲭⲣⲟϥ ⲥⲉⲥⲟϥ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡ⳪̅ ⲟⲩϣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϥϣⲏⲡ ⲛⲁϩⲣⲁϥ

False balances are an abomination before the Lord: but a just weight is acceptable unto him.

Δολια πλαστιγξ βδελυγμα εις τον Κυριον· δικαιον δε ζυγιον ευαρεστησις αυτου.

تَأْتِي الْكِبْرِيَاءُ فَيَأْتِي الْهَوَانُ، وَمَعَ الْمُتَوَاضِعِينَ حِكْمَةٌ.

בָּֽא־זָ֭דֹון וַיָּבֹ֣א קָלֹ֑ון וְֽאֶת־צְנוּעִ֥ים חָכְמָֽה׃

Ⲡⲓⲙⲁ ⲉⲧⲉ ⲡϣⲱϣ ⲛⲁϣⲉ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲁⲥⲙⲙⲁⲩ ⲟⲛ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲙⲉⲧⲣⲉϥϣⲁϣ ⲣⲱⲙⲓ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲑⲉⲃⲓⲏⲟⲩⲧ ϣⲁϥⲉⲣⲙⲉⲗⲉⲧⲁⲛ ⲛ̀ϯⲥⲟⲫⲓⲁ

Wherever pride enters, there will be also disgrace: but the mouth of the lowly meditates wisdom.

Οπου εισελθη υπερηφανια, εισερχεται και καταισχυνη· η δε σοφια ειναι μετα των ταπεινων.

اِسْتِقَامَةُ الْمُسْتَقِيمِينَ تَهْدِيهِمْ، وَاعْوِجَاجُ الْغَادِرِينَ يُخْرِبُهُمْ.

תֻּמַּ֣ת יְשָׁרִ֣ים תַּנְחֵ֑ם וְסֶ֖לֶף בֹּוגְדִ֣ים [וְשַׁדָּם כ] (יְשָׁדֵּֽם׃ ק)

Ⲁϥϣⲁⲛⲙⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲭⲱ ⲛ̀ⲥⲱϥ ⲛ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛ̀ϩⲏⲧ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϣⲟⲣⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲩⲣⲁϣⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ϯⲙⲉⲧⲧⲉⲗⲓⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲉⲥⲉ̀ϭⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲡⲓⲥⲗⲁϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲁⲑⲉⲧⲓⲛ ⲉϥⲉ̀ϣⲟⲗⲟⲩ

When a just man dies he leaves regret: but the destruction of the ungodly is speedy, and causes joy.

Η ακεραιοτης των ευθεων θελει οδηγει αυτους· η δε υπουλοτης των σκολιων θελει απολεσει αυτους.

لَا يَنْفَعُ الْغِنَى فِي يَوْمِ السَّخَطِ، أَمَّا الْبِرُّ فَيُنَجِّي مِنَ الْمَوْتِ.

לֹא־יֹועִ֣יל הֹ֭ון בְּיֹ֣ום עֶבְרָ֑ה וּ֝צְדָקָ֗ה תַּצִּ֥יל מִמָּֽוֶת׃

Ⲛ̀ⲛⲟⲩ ϯϩⲏⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛϩⲏⲡⲁⲣⲭⲟⲛⲧⲁ ϧⲉⲛ ⲡⲉϩⲟⲟⲩ ⲙ̀ⲡϫⲱⲛⲧ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲥⲛⲟϩⲉⲙ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲫⲙⲟⲩ

-

Τα πλουτη δεν ωφελουσιν εν ημερα οργης· η δε δικαιοσυνη ελευθερονει εκ θανατου.

بِرُّ الْكَامِلِ يُقَوِّمُ طَرِيقَهُ، أَمَّا الشِّرِّيرُ فَيَسْقُطُ بِشَرِّهِ.

צִדְקַ֣ת תָּ֭מִים תְּיַשֵּׁ֣ר דַּרְכֹּ֑ו וּ֝בְרִשְׁעָתֹ֗ו יִפֹּ֥ל רָשָֽׁע׃

Ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲧⲁϭⲛⲓ ϣⲁϥⲣⲁⲟⲩⲱ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ

Righteousness traces out blameless paths: but ungodliness encounters unjust dealing.

Η δικαιοσυνη του ακεραιου θελει ορθοτομησει την οδον αυτου· ο δε ασεβης θελει πεσει δια της ασεβειας αυτου.

بِرُّ الْمُسْتَقِيمِينَ يُنَجِّيهِمْ، أَمَّا الْغَادِرُونَ فَيُؤْخَذُونَ بِفَسَادِهِمْ.

צִדְקַ֣ת יְ֭שָׁרִים תַּצִּילֵ֑ם וּ֝בְהַוַּ֗ת בֹּגְדִ֥ים יִלָּכֵֽדוּ׃

Ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲣⲱⲙⲓ ⲉⲩⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϣⲁⲥⲛⲁϩⲙⲟⲩ ϧⲉⲛ ϯⲙⲉⲧⲁⲧⲥⲟϭⲛⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

The righteousness of upright men delivers them: but transgressors are caught in their own destruction.

Η δικαιοσυνη των ευθεων θελει ελευθερωσει αυτους· οι δε παραβαται θελουσι συλληφθη εν τη κακια αυτων.

عِنْدَ مَوْتِ إِنْسَانٍ شِرِّيرٍ يَهْلِكُ رَجَاؤُهُ، وَمُنْتَظَرُ الأَثَمَةِ يَبِيدُ.

בְּמֹ֤ות אָדָ֣ם רָ֭שָׁע תֹּאבַ֣ד תִּקְוָ֑ה וְתֹוחֶ֖לֶת אֹונִ֣ים אָבָֽדָה׃

Ⲁϥϣⲁⲛⲙⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲥⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ϫⲉ ⲧⲉϥϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲡϣⲟⲩϣⲟⲩ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϥⲛⲁϭⲉⲛⲟ

At the death of a just man his hope does not perish: but the boast of the ungodly perishes.

Οταν ο ασεβης ανθρωπος αποθνησκη, η ελπις αυτου απολλυται· απολλυται και η προσδοκια των ανομων.

اَلصِّدِّيقُ يَنْجُو مِنَ الضِّيقِ، وَيَأْتِي الشِّرِّيرُ مَكَانَهُ.

צַ֭דִּיק מִצָּרָ֣ה נֶחֱלָ֑ץ וַיָּבֹ֖א רָשָׁ֣ע תַּחְתָּֽיו׃

Ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲉⲣⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲫⲁϣ ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲏⲓϥ ⲛ̀ⲧⲉϥϣⲉⲃⲓⲱ

A righteous man escapes from a snare, and the ungodly man is delivered up in his place.

Ο δικαιος ελευθερονεται εκ της θλιψεως, αντ' αυτου δε εισερχεται ο ασεβης.

بِالْفَمِ يُخْرِبُ الْمُنَافِقُ صَاحِبَهُ، وَبِالْمَعْرِفَةِ يَنْجُو الصِّدِّيقُونَ.

בְּפֶ֗ה חָ֭נֵף יַשְׁחִ֣ת רֵעֵ֑הוּ וּ֝בְדַ֗עַת צַדִּיקִ֥ים יֵחָלֵֽצוּ׃

Ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲁϥϣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲫⲁϣ ⲛ̀ϩⲁⲛⲣⲉⲙⲙ̀ⲃⲁⲕⲓ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲡⲉⲥⲙⲱⲓⲧ ⲛⲁⲛⲉϥ

In the mouth of ungodly men is a snare to citizens: but the understanding of righteous men is prosperous.

Ο υποκριτης δια του στοματος αφανιζει τον πλησιον αυτου· αλλ' οι δικαιοι θελουσιν ελευθερωθη δια της γνωσεως.

بِخَيْرِ الصِّدِّيقِينَ تَفْرَحُ الْمَدِينَةُ، وَعِنْدَ هَلاَكِ الأَشْرَارِ هُتَافٌ.

בְּט֣וּב צַ֭דִּיקִים תַּעֲלֹ֣ץ קִרְיָ֑ה וּבַאֲבֹ֖ד רְשָׁעִ֣ים רִנָּֽה׃

Ϧⲉⲛ ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ϩⲁⲛⲑⲙⲏⲓ ⲁⲥⲧⲁϩⲟ ⲉⲣⲁⲧⲥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲃⲁⲕⲓ ⲟⲩⲟϩ ϧⲉⲛ ⲡⲧⲁⲕⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲥⲑⲉⲗⲏⲗ

In the prosperity of righteous men a city prospers:

Εις την ευοδωσιν των δικαιων η πολις ευφραινεται· και εις τον ολεθρον των ασεβων αγαλλεται.

بِبَرَكَةِ الْمُسْتَقِيمِينَ تَعْلُو الْمَدِينَةُ، وَبِفَمِ الأَشْرَارِ تُهْدَمُ.

בְּבִרְכַּ֣ת יְ֭שָׁרִים תָּר֣וּם קָ֑רֶת וּבְפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים תֵּהָרֵֽס׃

Ϧⲉⲛ ⲡⲥⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϣⲁⲥϭⲓⲥⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲡⲟⲗⲓⲥ ⲁⲥⲟⲩⲱϫⲡ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ

-

Δια της ευλογιας των ευθεων υψονεται πολις· δια του στοματος δε των ασεβων καταστρεφεται.

الأمين والواشي

اَلْمُحْتَقِرُ صَاحِبَهُ هُوَ نَاقِصُ الْفَهْمِ، أَمَّا ذُو الْفَهْمِ فَيَسْكُتُ.

בָּז־לְרֵעֵ֥הוּ חֲסַר־לֵ֑ב וְאִ֖ישׁ תְּבוּנֹ֣ות יַחֲרִֽישׁ׃

Ϣⲁϥⲉⲗⲕϣⲁⲓ ⲛⲥⲁ ϩⲁⲛⲣⲉⲙⲙ̀ⲃⲁⲕⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ⲉϥⲉⲣⲏⲥⲩⲭⲁⲍⲓⲛ

A man void of understanding sneers at his fellow citizens: but a sensible man is quiet.

Ο ενδεης φρενων περιφρονει τον πλησιον αυτου· ο δε φρονιμος ανθρωπος σιωπα.

السَّاعِي بِالْوِشَايَةِ يُفْشِي السِّرَّ، وَالأَمِينُ الرُّوحِ يَكْتُمُ الأَمْرَ.

הֹולֵ֣ךְ רָ֭כִיל מְגַלֶּה־סֹּ֑וד וְנֶאֱמַן־ר֝֗וּחַ מְכַסֶּ֥ה דָבָֽר׃

Ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲛ̀ⲗⲁⲥ ⲃ̅ ϣⲁϥϭⲱⲣⲡ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲑⲱⲟⲩⲧⲥ ⲡⲓⲡⲓⲥⲧⲟⲥ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥⲛⲓϥⲓ ϣⲁϥϩⲱⲃ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲃⲏⲟⲩⲓ

A double-tongued man discloses the secret counsels of an assembly: but he that is faithful in spirit conceals matters.

Ο σπερμολογος περιερχεται αποκαλυπτων τα μυστικα· ο δε την ψυχην πιστος κρυπτει το πραγμα.

حَيْثُ لَا تَدْبِيرٌ يَسْقُطُ الشَّعْبُ، أَمَّا الْخَلاَصُ فَبِكَثْرَةِ الْمُشِيرِينَ.

בְּאֵ֣ין תַּ֭חְבֻּלֹות יִפָּל־עָ֑ם וּ֝תְשׁוּעָ֗ה בְּרֹ֣ב יֹועֵֽץ׃

Ⲛⲏ ⲉⲧⲙ̀ⲙⲟⲛⲧⲟⲩ ⲙⲉⲧⲣⲉϥⲉⲣϩⲉⲙⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ϣⲁⲩϩⲉⲓ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ϩⲁⲛϫⲱⲃⲓ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩϫⲁⲓ ⲇⲉ ϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ ⲉ̀ⲛⲁϣⲱϥ

They that have no guidance fall like leaves: but in much counsel there is safety.

Οπου δεν ειναι κυβερνησις, ο λαος πιπτει· εκ του πληθους δε των συμβουλων προερχεται σωτηρια.

ضَرَرًا يُضَرُّ مَنْ يَضْمَنُ غَرِيبًا، وَمَنْ يُبْغِضُ صَفْقَ الأَيْدِي مُطْمَئِنٌّ.

רַע־יֵ֭רֹועַ כִּי־עָ֣רַב זָ֑ר וְשֹׂנֵ֖א תֹקְעִ֣ים בֹּוטֵֽחַ׃

Ⲡⲓⲡⲟⲛⲏⲣⲟⲥ ϣⲁϥⲉⲣϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲁϥϣⲁⲛⲙⲟⲩϫⲧ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϥⲙⲟⲥϯ ⲇⲉ ⲛ̀ϯⲥⲙⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲓⲧⲁϫⲣⲟ

A bad man does harm wherever he meets a just man: and he hates the sound of safety.

Οστις εγγυαται δι' αλλον, θελει παθει κακον· και οστις μισει την εγγυησιν, ειναι ασφαλης.

اَلْمَرْأَةُ ذَاتُ النِّعْمَةِ تُحَصِّلُ كَرَامَةً، وَالأَشِدَّاءُ يُحَصِّلُونَ غِنًى.

אֵֽשֶׁת־חֵ֭ן תִּתְמֹ֣ךְ כָּבֹ֑וד וְ֝עָרִיצִ֗ים יִתְמְכוּ־עֹֽשֶׁר׃

Ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥϣⲉⲡϩⲙⲟⲧ ϣⲁⲥⲧⲟⲩⲛⲟⲥ ⲟⲩⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲟⲩⲑⲣⲟⲛⲟⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϣⲱϣ ⲡⲉ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲉⲥⲙⲟⲥϯ ⲛ̀ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛⲓϭⲉⲛⲛⲉⲩ ϣⲁⲩϣⲱⲧ ⲛ̀ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲓⲁϣⲓⲣⲓ ⲁⲩⲧⲁϫⲣⲟ ϧⲉⲛ ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ

A gracious wife brings glory to her husband: but a woman hating righteousness is a theme of dishonour. The slothful come to want: but the diligent support themselves with wealth.

Η ευκοσμος γυνη απολαμβανει τιμην· οι δε καρτερικοι απολαμβανουσι πλουτη.

اَلرَّجُلُ الرَّحِيمُ يُحْسِنُ إِلَى نَفْسِهِ، وَالْقَاسِي يُكَدِّرُ لَحْمَهُ.

גֹּמֵ֣ל נַ֭פְשֹׁו אִ֣ישׁ חָ֑סֶד וְעֹכֵ֥ר אֵרֹ֗ו אַכְזָרִֽי׃

Ⲁϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲛⲁⲏⲧ ⲁϥⲧⲁⲕⲟ ⲙ̀ⲡⲉⲥⲱⲙⲁ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲑⲛⲁⲓ

A merciful man does good to his own soul: but the merciless destroys his own body.

Ο ελεημων ανθρωπος αγαθοποιει την ψυχην αυτου· ο δε ανελεημων θλιβει την σαρκα αυτου.

اَلشِّرِّيرُ يَكْسَبُ أُجْرَةَ غِشٍّ، وَالزَّارِعُ الْبِرَّ أُجْرَةَ أَمَانَةٍ.

רָשָׁ֗ע עֹשֶׂ֥ה פְעֻלַּת־שָׁ֑קֶר וְזֹרֵ֥עַ צְ֝דָקָ֗ה שֶׂ֣כֶר אֱמֶֽת׃

Ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϥⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲛ̀ϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲡϫⲣⲟϫ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩⲃⲉⲭⲉ ⲡⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ

An ungodly man performs unrighteous works: but the seed of the righteous is a reward of truth.

Ο ασεβης εργαζεται εργον ψευδες· εις δε τον σπειροντα δικαιοσυνην θελει εισθαι μισθος ασφαλης.

كَمَا أَنَّ الْبِرَّ يَؤُولُ إِلَى الْحَيَاةِ كَذَلِكَ مَنْ يَتْبَعُ الشَّرَّ فَإِلَى مَوْتِهِ.

כֵּן־צְדָקָ֥ה לְחַיִּ֑ים וּמְרַדֵּ֖ף רָעָ֣ה לְמֹותֹֽו׃

Ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲙⲁⲥϥ ⲉ̀ⲡⲱⲛϧ ϥϭⲟⲥⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉ̀ⲫⲙⲟⲩ

A righteous son is born for life: but the persecution of the ungodly ends in death.

Καθως η δικαιοσυνη τεινει εις ζωην, ουτως ο κυνηγων το κακον τρεχει εις τον θανατον αυτου.

كَرَاهَةُ الرَّبِّ مُلْتَوُو الْقَلْبِ، وَرِضَاهُ مُسْتَقِيمُو الطَّرِيقِ.

תֹּועֲבַ֣ת יְ֭הוָה עִקְּשֵׁי־לֵ֑ב וּ֝רְצֹונֹ֗ו תְּמִ֣ימֵי דָֽרֶךְ׃

Ⲥⲉⲟⲣⲉⲃ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲡ⳪̅ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲙⲱⲓⲧ ⲉⲩⲫⲟⲛϩ ⲥⲉϣⲏⲡ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲟⲧϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲏ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲉⲧⲟⲓ ⲛ̀ⲁⲧⲁϭⲓⲛ ϩⲓ ⲛⲟⲩⲙⲱⲓⲧ

Perverse ways are an abomination to the Lord: but all they that are blameless in their ways are acceptable to him.

Οι διεστραμμενοι την καρδιαν ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· αλλ' οι αμεμπτοι την οδον ειναι δεκτοι εις αυτον.

يَدٌ لِيَدٍ لَا يَتَبَرَّرُ الشِّرِّيرُ، أَمَّا نَسْلُ الصِّدِّيقِينَ فَيَنْجُو.

יָ֣ד לְ֭יָד לֹא־יִנָּ֣קֶה רָּ֑ע וְזֶ֖רַע צַדִּיקִ֣ים נִמְלָֽט׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲓⲛⲓ ⲛ̀ⲟⲩϫⲓϫ ⲉ̀ϫⲉⲛ ϩⲁⲛϫⲓϫ ϧⲉⲛ ⲟⲩϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ϥⲛⲁϣⲱⲡⲓ ⲁⲛ ⲛⲁⲧⲧⲓϯⲙⲱⲣⲓⲁ ⲛⲁϥ ⲫⲏ ⲉⲧⲥⲓϯ ⲛ̀ⲟⲩⲇⲓⲕⲉⲟⲥⲩⲛⲏ ϥⲛⲁϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲃⲉⲭⲉ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ

He that unjustly strikes hands shall not be unpunished: but he that sows righteousness he shall receive a faithful reward.

Και χειρ με χειρα εαν συναπτηται, ο ασεβης δεν θελει μενει ατιμωρητος· το δε σπερμα των δικαιων θελει ελευθερωθη.

خِزَامَةُ ذَهَبٍ فِي فِنْطِيسَةِ خِنْزِيرَةٍ الْمَرْأَةُ الْجَمِيلَةُ الْعَدِيمَةُ الْعَقْلِ.

נֶ֣זֶם זָ֭הָב בְּאַ֣ף חֲזִ֑יר אִשָּׁ֥ה יָ֝פָ֗ה וְסָ֣רַת טָֽעַם׃

Ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩⲗⲉⲟⲛ ⲉϥⲧⲟⲓ ⲉ̀ⲡϣⲁⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲉϣⲱ ⲟⲩⲡⲁⲓⲣⲏϯ ⲡⲉⲧⲛⲁⲥⲁⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲃⲟⲛⲓ

As an ornament in a swine’s snout, so is beauty to an ill-minded women.

Ως ερρινον χρυσουν εις χοιρου μυτην, ουτω γυνη ωραια χωρις φρονησεως.

شَهْوَةُ الأَبْرَارِ خَيْرٌ فَقَطْ. رَجَاءُ الأَشْرَارِ سَخَطٌ.

תַּאֲוַ֣ת צַדִּיקִ֣ים אַךְ־טֹ֑וב תִּקְוַ֖ת רְשָׁעִ֣ים עֶבְרָֽה׃

Ⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲑⲙⲏⲓ ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛⲉ ⲧϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲥⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ

All the desire of the righteous is good: but the hope of the ungodly shall perish.

Η επιθυμια των δικαιων ειναι μονον το καλον· η προσδοκια δε των ασεβων οργη.

الرجل السخي

يُوجَدُ مَنْ يُفَرِّقُ فَيَزْدَادُ أَيْضًا، وَمَنْ يُمْسِكُ أَكْثَرَ مِنَ اللاَّئِقِ وَإِنَّمَا إِلَى الْفَقْرِ.

יֵ֣שׁ מְ֭פַזֵּר וְנֹוסָ֥ף עֹ֑וד וְחֹושֵׂ֥ךְ מִ֝יֹּ֗שֶׁר אַךְ־לְמַחְסֹֽור׃

Ⲟⲩⲟⲛ ϩⲁⲛⲟⲩⲟⲛ ⲇⲉ ⲉⲩⲥⲱⲣⲉⲙ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲛⲟⲩⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲁⲩⲛⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲉⲣϩⲟⲩⲟ ⲟⲩⲟⲛ ϩⲁⲛⲟⲩⲟⲛ ⲇⲉ ⲉⲩⲑⲱⲟⲩϯ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲩⲛⲏⲟⲩ ⲛ̀ⲉⲣϧⲁⲉ̀

There are some who scatter their own, and make it more: and there are some also who gather, yet have less.

Οι μεν σκορπιζουσι, και ομως περισσευονται· οι δε παρα το δεον φειδονται, και ομως ερχονται εις ενδειαν.

النَّفْسُ السَّخِيَّةُ تُسَمَّنُ، وَالْمُرْوِي هُوَ أَيْضًا يُرْوَى.

נֶֽפֶשׁ־בְּרָכָ֥ה תְדֻשָּׁ֑ן וּ֝מַרְוֶ֗ה גַּם־ה֥וּא יֹורֶֽא׃

Ⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲉⲩⲥⲙⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟⲥ ⲟⲩϩⲁⲡⲗⲟⲩⲥ ⲧⲏⲣⲥ ⲧⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲣⲉϥϫⲱⲛⲧ ⲡⲉϥⲥⲭⲏⲙⲁ ⲥⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ ⲁⲛ

Every sincere soul is blessed: but a passionate man is not graceful.

Η αγαθοποιος ψυχη θελει παχυνθη· και οστις ποτιζει, θελει ποτισθη και αυτος.

مُحْتَكِرُ الْحِنْطَةِ يَلْعَنُهُ الشَّعْبُ، وَالْبَرَكَةُ عَلَى رَأْسِ الْبَائِعِ.

מֹ֣נֵֽעַ בָּ֭ר יִקְּבֻ֣הוּ לְאֹ֑ום וּ֝בְרָכָ֗ה לְרֹ֣אשׁ מַשְׁבִּֽיר׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲙⲁϩⲓ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲟⲩⲥⲟⲩⲟ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱϫⲡ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛ̀ⲛⲓⲉⲑⲛⲟⲥ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲥⲙⲟⲩ ⲇⲉ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲧⲁⲫⲉ ⲙ̀ⲫⲏ ⲉⲧϯ

May he that hoards corn leave it to the nation: but blessing be on the head of him that gives it.

Οστις κρατει σιτον, θελει εισθαι λαοκαταρατος· ευλογια δε θελει εισθαι επι την κεφαλην του πωλουντος.

مَنْ يَطْلُبُ الْخَيْرَ يَلْتَمِسُ الرِّضَا، وَمَنْ يَطْلُبُ الشَّرَّ فَالشَّرُّ يَأْتِيهِ.

שֹׁ֣חֵֽר טֹ֭וב יְבַקֵּ֣שׁ רָצֹ֑ון וְדֹרֵ֖שׁ רָעָ֣ה תְבֹואֶֽנּוּ׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲁϥⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲫⲏ ⲉⲧⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁϩⲟϥ

He that devises good counsels seeks good favour: but as for him that seeks after evil, evil shall overtake him.

Οστις προθυμειται εις το καλον, θελει απολαυσει χαριν· αλλ' οστις ζητει το κακον, θελει επελθει επ' αυτον.

مَنْ يَتَّكِلُ عَلَى غِنَاهُ يَسْقُطْ، أَمَّا الصِّدِّيقُونَ فَيَزْهُونَ كَالْوَرَقِ.

בֹּוטֵ֣חַ בְּ֭עָשְׁרֹו ה֣וּא יִפֹּ֑ל וְ֝כֶעָלֶ֗ה צַדִּיקִ֥ים יִפְרָֽחוּ׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲉϩⲑⲏϥ ⲭⲏ ⲉ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲉϥⲉ̀ϩⲉⲓ ⲫⲏ ⲉⲧϯ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ϩⲁⲛⲑⲙⲏⲓ ⲉϥⲉ̀ⲫⲓⲣⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

He that trusts in wealth shall fall; but he that helps righteous men shall rise.

Οστις ελπιζει επι τον πλουτον αυτου, ουτος θελει πεσει· οι δε δικαιοι ως βλαστος θελουσιν ανθησει.

مَنْ يُكَدِّرُ بَيْتَهُ يَرِثِ الرِّيحَ، وَالْغَبِيُّ خَادِمٌ لِحَكِيمِ الْقَلْبِ.

עֹוכֵ֣ר בֵּ֭יתֹו יִנְחַל־ר֑וּחַ וְעֶ֥בֶד אֱ֝וִ֗יל לַחֲכַם־לֵֽב׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲉ ⲙ̀ⲡⲁϥϫⲉⲙⲙⲟ ⲛⲉⲙ ⲡⲉϥⲏⲓ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲕⲗⲏⲣⲟⲛⲟⲙⲓⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲑⲏⲟⲩ ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣⲃⲱⲕ ⲙ̀ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ

He that deals not graciously with his own house shall inherit the wind; and the fool shall be servant to the wise man.

Οστις ταραττει τον οικον αυτου, θελει κληρονομησει ανεμον· και ο αφρων θελει εισθαι δουλος εις τον φρονιμον.

ثَمَرُ الصِّدِّيقِ شَجَرَةُ حَيَاةٍ، وَرَابِحُ النُّفُوسِ حَكِيمٌ.

פְּֽרִי־צַ֭דִּיק עֵ֣ץ חַיִּ֑ים וְלֹקֵ֖חַ נְפָשֹׂ֣ות חָכָֽם׃

Ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲣⲱⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϣϣⲏⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ϣⲁⲩⲱⲗ ⲛ̀ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲉ ⲧϩⲟϯ ϣⲱⲡⲓ

Out of the fruit of righteousness grows a tree of life; but the souls of transgressors are cut off before their time.

Ο καρπος του δικαιου ειναι δενδρον ζωης· και οστις κερδιζει ψυχας, ειναι σοφος.

هُوَذَا الصِّدِّيقُ يُجَازَى فِي الأَرْضِ، فَكَمْ بِالْحَرِيِّ الشِّرِّيرُ وَالْخَاطِئُ!

הֵ֣ן צַ֭דִּיק בָּאָ֣רֶץ יְשֻׁלָּ֑ם אַ֝֗ף כִּֽי־רָשָׁ֥ע וְחֹוטֵֽא׃

Ⲓⲥϫⲉ ⲙⲟⲅⲓⲥ ⲉⲣⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛⲁⲛⲟϩⲉⲙ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲁⲩⲛⲁⲟⲩⲟⲛϩⲟⲩ ⲑⲱⲛ

If the righteous scarcely be saved, where shall the ungodly and the sinner appear?

Αν ο δικαιος παιδευηται επι της γης, πολλω μαλλον ο ασεβης και ο αμαρτωλος.

إصحاح 12

تأديبات المعرفة

مَنْ يُحِبُّ التَّأْدِيبَ يُحِبُّ الْمَعْرِفَةَ، وَمَنْ يُبْغِضُ التَّوْبِيخَ فَهُوَ بَلِيدٌ.

אֹהֵ֣ב מ֖וּסָר אֹ֣הֵֽב דָּ֑עַת וְשֹׂנֵ֖א תֹוכַ֣חַת בָּֽעַר׃

Ⲫⲏ ⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲃⲱ ⲁϥⲉⲣⲁⲅⲁⲡⲁⲛ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϯ ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟⲥϯ ⲛ̀ⲟⲩⲥⲟϩⲓ ⲟⲩⲁⲧϩⲏⲧ ⲡⲉ

He that loves instruction loves sense, but he that hates reproofs is a fool.

Οστις αγαπα παιδειαν, αγαπα γνωσιν· αλλ' οστις μισει ελεγχον, ειναι αφρων.

الصَّالِحُ يَنَالُ رِضًى مِنْ قِبَلِ الرَّبِّ، أَمَّا رَجُلُ الْمَكَايِدِ فَيَحْكُمُ عَلَيْهِ.

טֹ֗וב יָפִ֣יק רָ֭צֹון מֵיְהוָ֑ה וְאִ֖ישׁ מְזִמֹּ֣ות יַרְשִֽׁיעַ׃

Ϥⲥⲟⲧⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲁϥϫⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ϧⲁⲧⲉⲛ ⲫϯ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉⲩⲭⲁⲣⲱⲟⲩ ⲉ̀ⲣⲟϥ

He that has found favour with the Lord is made better; but a transgressor shall be passed over in silence.

Ο καλος ευρισκει χαριν παρα Κυριου· τον δε μηχανευομενον κακα θελει καταδικασει.

لَا يُثَبَّتُ الإِنْسَانُ بِالشَّرِّ، أَمَّا أَصْلُ الصِّدِّيقِينَ فَلَا يَتَقَلْقَلُ.

לֹא־יִכֹּ֣ון אָדָ֣ם בְּרֶ֑שַׁע וְשֹׁ֥רֶשׁ צַ֝דִּיקִ֗ים בַּל־יִמֹּֽוט׃

Ⲛ̀ⲛⲉϥⲧⲁϩⲟϥ ⲉ̀ⲣⲁⲧϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧϥ ⲛ̀ⲟⲩⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛⲓⲛⲟⲩⲛⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲛⲟⲩϥⲟⲧⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

A man shall not prosper by wickedness; but the roots of the righteous shall not be taken up.

Δεν θελει στερεωθη ανθρωπος δια της ανομιας· η ριζα δε των δικαιων θελει μενει ασαλευτος.

اَلْمَرْأَةُ الْفَاضِلَةُ تَاجٌ لِبَعْلِهَا، أَمَّا الْمُخْزِيَةُ فَكَنَخْرٍ فِي عِظَامِهِ.

אֵֽשֶׁת־חַ֭יִל עֲטֶ֣רֶת בַּעְלָ֑הּ וּכְרָקָ֖ב בְּעַצְמֹותָ֣יו מְבִישָֽׁה׃

Ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ϫⲱⲣⲓ ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲙ̀ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲙ̀ⲫⲣⲏϯ ⲛ̀ⲟⲩϥⲉⲛⲧ ⲉϥϧⲉⲛ ⲟⲩϣⲉ ⲡⲁⲓⲣⲏϯ ϣⲁⲥⲧⲁⲕⲉ ⲡⲉⲥϩⲁⲓ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲥϩⲓⲙⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲉⲣⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

A virtuous woman is a crown to her husband; but as a worm in wood, so a bad woman destroys her husband.

Η εναρετος γυνη ειναι στεφανος εις τον ανδρα αυτης· η δε προξενουσα αισχυνην ειναι ως σαπρια εις τα οστα αυτου.

أَفْكَارُ الصِّدِّيقِينَ عَدْلٌ. تَدَابِيرُ الأَشْرَارِ غِشٌّ.

מַחְשְׁבֹ֣ות צַדִּיקִ֣ים מִשְׁפָּ֑ט תַּחְבֻּלֹ֖ות רְשָׁעִ֣ים מִרְמָֽה׃

Ⲛⲓⲙⲉⲩⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ϩⲁⲛϩⲁⲡ ⲛⲉ ϣⲁⲣⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲉⲣϩⲉⲙⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲭⲣⲟϥ

The thoughts of the righteous are true judgments; but ungodly men devise deceits.

Οι λογισμοι των δικαιων ειναι ευθυτης· αι δε βουλαι των ασεβων δολος.

كَلَامُ الأَشْرَارِ كُمُونٌ لِلدَّمِ، أَمَّا فَمُ الْمُسْتَقِيمِينَ فَيُنَجِّيهِمْ.

דִּבְרֵ֣י רְשָׁעִ֣ים אֱרָב־דָּ֑ם וּפִ֥י יְ֝שָׁרִ֗ים יַצִּילֵֽם׃

Ⲛⲓⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲭⲣⲟϥ ⲛⲉ ⲣⲱϥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ϣⲁϥⲛⲁϩⲙⲟⲩ

The words of ungodly men are crafty; but the mouth of the upright shall deliver them.

Οι λογοι των ασεβων ενεδρευουσιν αιμα· το δε στομα των ευθεων θελει ελευθερωσει αυτους.

تَنْقَلِبُ الأَشْرَارُ وَلَا يَكُونُونَ، أَمَّا بَيْتُ الصِّدِّيقِينَ فَيَثْبُتُ.

הָפֹ֣וךְ רְשָׁעִ֣ים וְאֵינָ֑ם וּבֵ֖ית צַדִּיקִ֣ים יַעֲמֹֽד׃

Ⲡⲓⲙⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲛⲁⲕⲱϯ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉ̀ⲣⲟϥ ϥⲛⲁⲧⲁⲕⲟ ⲛⲓⲏⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉⲛⲁϣⲱⲡⲓ ⲉⲩⲥⲙⲟⲛⲧ

When the ungodly is overthrown, he vanishes away; but the houses of the just remain.

Οι ασεβεις καταστρεφονται και δεν υπαρχουσιν· ο οικος δε των δικαιων θελει διαμενει.

بِحَسَبِ فِطْنَتِهِ يُحْمَدُ الإِنْسَانُ، أَمَّا الْمُلْتَوِي الْقَلْبِ فَيَكُونُ لِلْهَوَانِ.

לְֽפִישִׂ֭־כְלֹו יְהֻלַּל־אִ֑ישׁ וְנַעֲוֵה־לֵ֝֗ב יִהְיֶ֥ה לָבֽוּז׃

Ⲣⲱϥ ⲛ̀ⲟⲩⲕⲁⲧϩⲏⲧ ϣⲁϥϣⲟⲩϣⲟⲩ ⲉ̀ϫⲱϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱϥ ⲟⲩϣⲗⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲇⲉ ϣⲁⲩⲉⲗⲕϣⲁⲓ ⲛ̀ⲥⲱϥ

The mouth of an understanding man is praised by a man; but he that is dull of heart is had in derision.

Ο ανθρωπος εγκωμιαζεται κατα την συνεσιν αυτου· ο δε διεστραμμενος την καρδιαν θελει εισθαι εις καταφρονησιν.

اَلْحَقِيرُ وَلَهُ عَبْدٌ خَيْرٌ مِنَ الْمُتَمَجِّدِ وَيُعْوِزُهُ الْخُبْزُ.

טֹ֣וב נִ֭קְלֶה וְעֶ֣בֶד לֹ֑ו מִ֝מְּתַכַּבֵּ֗ד וַחֲסַר־לָֽחֶם׃

Ϥⲥⲟⲧⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲙ̀ⲃⲱⲕ ⲛⲁϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩϣⲱϣ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲫⲏ ⲉⲧϯⲧⲁⲓⲟ ⲛⲁϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥϣⲁⲧ ⲙ̀ⲡⲱⲓⲕ

Better is a man in dishonour serving himself, than one honouring himself and wanting bread.

Καλητερος ο ανθρωπος ο μη τιμωμενος και επαρκων εις εαυτον, παρα ο κενοδοξων και στερουμενος αρτου.

المحافظة على الحياة والأرض

الصِّدِّيقُ يُرَاعِي نَفْسَ بَهِيمَتِهِ، أَمَّا مَرَاحِمُ الأَشْرَارِ فَقَاسِيَةٌ.

יֹודֵ֣עַ צַ֭דִּיק נֶ֣פֶשׁ בְּהֶמְתֹּ֑ו וְֽרַחֲמֵ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים אַכְזָרִֽי׃

Ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥⲛⲁⲓ ⲛ̀ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲛⲉϥⲧⲉⲃⲛⲱⲟⲩⲓ ⲡⲓⲙⲁϧⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϩⲁⲛⲁⲧⲛⲁⲓ ⲛⲉ

A righteous man has pity for the lives of his cattle; but the bowels of the ungodly are unmerciful.

Ο δικαιος επιμελειται την ζωην του κτηνους αυτου· τα δε σπλαγχνα των ασεβων ειναι ανελεημονα.

مَنْ يَشْتَغِلُ بِحَقْلِهِ يَشْبَعُ خُبْزًا، أَمَّا تَابِعُ الْبَطَّالِينَ فَهُوَ عَدِيمُ الْفَهْمِ.

עֹבֵ֣ד אַ֭דְמָתֹו יִֽשְׂבַּֽע־לָ֑חֶם וּמְרַדֵּ֖ף רֵיקִ֣ים חֲסַר־לֵֽב׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ⲡⲉϥⲕⲁϩⲓ ⲉϥⲉ̀ⲥⲓ ⲛ̀ⲱⲓⲕ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧϭⲟϫⲓ ⲛ̀ⲥⲁ ϩⲁⲛⲙⲉⲧⲉⲫⲗⲏⲟⲩ ⲉⲥϣⲁⲧ ⲛ̀ⲥⲃⲱ ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲏⲇⲩⲛⲉⲥⲑⲉ ⲉϥⲙⲏⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲏⲣⲡ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱϫⲡ ⲛ̀ⲟⲩϣⲱϣ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁϫⲣⲟ

He that tills his own land shall be satisfied with bread; but they that pursue vanities are void of understanding.

Ο εργαζομενος την γην αυτου θελει χορτασθη αρτον· ο δε ακολουθων τους ματαιοφρονας ειναι ενδεης φρενων.

اِشْتَهَى الشِّرِّيرُ صَيْدَ الأَشْرَارِ، وَأَصْلُ الصِّدِّيقِينَ يُجْدِي.

חָמַ֣ד רָ֭שָׁע מְצֹ֣וד רָעִ֑ים וְשֹׁ֖רֶשׁ צַדִּיקִ֣ים יִתֵּֽן׃

Ⲛⲓⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲛⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁϫⲣⲟ

The desires of the ungodly are evil; but the roots of the godly are firmly set.

Ο ασεβης ζητει την υπερασπισιν των κακων· αλλ' η ριζα του δικαιου αναδιδει.

فِي مَعْصِيَةِ الشَّفَتَيْنِ شَرَكُ الشِّرِّيرِ، أَمَّا الصِّدِّيقُ فَيَخْرُجُ مِنَ الضِّيقِ.

בְּפֶ֣שַׁע פָתַיִם מֹוקֵ֣שׁ רָ֑ע וַיֵּצֵ֖א מִצָּרָ֣ה צַדִּֽיק׃

Ⲉⲑⲃⲉ ⲛⲓⲛⲟⲃⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ϣⲁⲣⲉ ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ϩⲉⲓ ⲉ̀ϩⲁⲛⲫⲁϣ ϣⲁϥⲫⲱⲧ ⲇⲉ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϧⲏⲧⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲫⲏ ⲉⲧϫⲟⲩϣⲧ ⲛ̀ⲕⲁⲗⲱⲥ ⲥⲉⲛⲁⲛⲁⲓ ⲛⲁϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲁⲩ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲡⲩⲗⲏ ⲉϥⲉ̀ϩⲟϫϩⲉϫ ⲛ̀ϩⲁⲛⲯⲩⲭⲏ

For the sin of his lips a sinner falls into snare; but a righteous man escapes from them.

Δι' αμαρτιαν χειλεων παγιδευεται ο ασεβης· ο δε δικαιος εξερχεται εκ στενοχωριας.

الإِنْسَانُ يَشْبَعُ خَيْرًا مِنْ ثَمَرِ فَمِهِ، وَمُكَافَأَةُ يَدَيِ الإِنْسَانِ تُرَدُّ لَهُ.

מִפְּרִ֣י פִי־אִ֭ישׁ יִשְׂבַּע־טֹ֑וב וּגְמ֥וּל יְדֵי־אָ֝דָ֗ם [יָשׁוּב כ] (יָשִׁ֥יב ק) לֹֽו׃

Ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲟⲩⲟⲩⲣⲟ ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛⲁⲥⲓ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲛ̀ϯϣⲉⲃⲓⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲥⲉⲛⲁⲧⲏⲓϥ ⲛⲁϥ

The soul of a man shall be filled with good from the fruits of his mouth; and the recompence of his lips shall be given to him.

Εκ των καρπων του στοματος αυτου ο ανθρωπος θελει εμπλησθη αγαθων· και η αμοιβη των χειρων του ανθρωπου θελει επιστρεψει εις αυτον.

طَرِيقُ الْجَاهِلِ مُسْتَقِيمٌ فِي عَيْنَيْهِ، أَمَّا سَامِعُ الْمَشُورَةِ فَهُوَ حَكِيمٌ.

דֶּ֣רֶךְ אֱ֭וִיל יָשָׁ֣ר בְּעֵינָ֑יו וְשֹׁמֵ֖עַ לְעֵצָ֣ה חָכָֽם׃

Ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲥⲉⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲙ̀ⲡⲟⲩⲙ̀ⲑⲟ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲟⲩ ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ϣⲁϥⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲁ ⲟⲩⲥⲟϭⲛⲓ

The ways of fools are right in their own eyes; but a wise man hearkens to counsels.

Η οδος του αφρονος ειναι ορθη εις τους οφθαλμους αυτου· ο δε ακουων συμβουλας ειναι σοφος.

الحكيم والأحمق

غَضَبُ الْجَاهِلِ يُعْرَفُ فِي يَوْمِهِ، أَمَّا سَاتِرُ الْهَوَانِ فَهُوَ ذَكِيٌّ.

אֱוִ֗יל בַּ֭יֹּום יִוָּדַ֣ע כַּעְסֹ֑ו וְכֹסֶ֖ה קָלֹ֣ון עָרֽוּם׃

Ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ϣⲁϥⲟⲩⲱⲛϩ ⲙ̀ⲡⲉϥϫⲱⲛⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲡⲓⲉϩⲟⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲉϩⲟⲟⲩ ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ϣⲁϥⲭⲱⲃ ⲙ̀ⲡⲉϥϣⲱϣ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ

A fool declares his wrath the same day; but a prudent man hides his own disgrace.

Ο αφρων φανερονει ευθυς την οργην αυτου· ο δε φρονιμος σκεπαζει το ονειδος αυτου.

مَنْ يَتَفَوَّهْ بِالْحَقِّ يُظْهِرِ الْعَدْلَ، وَالشَّاهِدُ الْكَاذِبُ يُظْهِرُ غِشًّا.

יָפִ֣יחַ אֱ֭מוּנָה יַגִּ֣יד צֶ֑דֶק וְעֵ֖ד שְׁקָרִ֣ים מִרְמָֽה׃

Ⲟⲩⲛⲁϩϯ ⲉϥⲟⲩⲟⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϣⲁϥⲥⲁϫⲓ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲡⲓⲙⲉⲑⲣⲉ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲡⲉ

A righteous man declares the open truth; but an unjust witness is deceitful.

Ο λαλων αληθειαν αναγγελλει το δικαιον· ο δε ψευδομαρτυς δολον.

يُوجَدُ مَنْ يَهْذُرُ مِثْلَ طَعْنِ السَّيْفِ، أَمَّا لِسَانُ الْحُكَمَاءِ فَشِفَاءٌ.

יֵ֣שׁ בֹּ֖וטֶה כְּמַדְקְרֹ֣ות חָ֑רֶב וּלְשֹׁ֖ון חֲכָמִ֣ים מַרְפֵּֽא׃

Ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲏ ⲉⲧϫⲱ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ϫⲉ ⲥⲉϫⲱⲧϩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲏϥⲓ ⲛⲓⲗⲁⲥ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁⲩⲧⲁⲗϭⲟ

Some wound as they speak, like swords; but the tongues of the wise heal.

Ο φλυαρος ειναι ως τραυματα μαχαιρας· η δε γλωσσα των σοφων, ιασις.

شَفَةُ الصِّدْقِ تَثْبُتُ إِلَى الأَبَدِ،، وَلِسَانُ الْكَذِبِ إِنَّمَا هُوَ إِلَى طَرْفَةِ الْعَيْنِ.

שְֽׂפַת־אֱ֭מֶת תִּכֹּ֣ון לָעַ֑ד וְעַד־אַ֝רְגִּ֗יעָה לְשֹׁ֣ון שָֽׁקֶר׃

Ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲧⲁϩⲟ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲉⲧⲙⲉⲑⲣⲉ ⲉ̀ⲣⲁⲧⲥ ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲇⲉ ⲉϥⲁⲥⲓⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟⲛⲧⲁϥ ⲛ̀ⲟⲩⲗⲁⲥ ⲛ̀ⲟϫⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ

True lips establish testimony; but a hasty witness has an unjust tongue.

Τα χειλη της αληθειας θελουσιν εισθαι σταθερα διαπαντος· η δε ψευδης γλωσσα μονον στιγμιαια.

اَلْغِشُّ فِي قَلْبِ الَّذِينَ يُفَكِّرُونَ فِي الشَّرِّ، أَمَّا الْمُشِيرُونَ بِالسَّلاَمِ فَلَهُمْ فَرَحٌ.

מִ֭רְמָה בְּלֶב־חֹ֣רְשֵׁי רָ֑ע וּֽלְיֹעֲצֵ֖י שָׁלֹ֣ום שִׂמְחָֽה׃

Ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲉⲧϧⲉⲛ ⲡϩⲏⲧ ⲛ̀ⲛⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲟⲩⲱϣ ϯϩⲓⲣⲏⲛⲏ ⲉⲩⲟⲩⲛⲟϥ

There is deceit in the heart of him that imagines evil; but they that love peace shall rejoice.

Δολος ειναι εν τη καρδια των μηχανευομενων κακα· ευφροσυνη δε εις τους βουλευομενους ειρηνην.

لَا يُصِيبُ الصِّدِّيقَ شَرٌّ، أَمَّا الأَشْرَارُ فَيَمْتَلِئُونَ سُوءًا.

לֹא־יְאֻנֶּ֣ה לַצַּדִּ֣יק כָּל־אָ֑וֶן וּ֝רְשָׁעִ֗ים מָ֣לְאוּ רָֽע׃

Ⲙ̀ⲙⲟⲛ ϩⲗⲓ ⲛ̀ϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲛⲁⲣⲁⲛⲁϥ ⲙ̀ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ⲉⲩⲥⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ

No injustice will please a just man; but the ungodly will be filled with mischief.

Ουδεμια βλαβη θελει συμβη εις τον δικαιον· οι δε ασεβεις θελουσιν εμπλησθη κακων.

كَرَاهَةُ الرَّبِّ شَفَتَا كَذِبٍ، أَمَّا الْعَامِلُونَ بِالصِّدْقِ فَرِضَاهُ.

תֹּועֲבַ֣ת יְ֭הוָה שִׂפְתֵי־שָׁ֑קֶר וְעֹשֵׂ֖י אֱמוּנָ֣ה רְצֹונֹֽו׃

Ⲟⲩⲥⲱϥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡ⳪̅ ⲡⲉ ϩⲁⲛⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲫⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲫⲛⲁϩϯ ϥϣⲏⲡ ⲛⲁϩⲣⲁϥ

Lying lips are a abomination to the Lord; but he that deals faithfully is accepted with him.

Ψευδη χειλη βδελυγμα εις τον Κυριον· οι δε ποιουντες αληθειαν ειναι δεκτοι εις αυτον.

اَلرَّجُلُ الذَّكِيُّ يَسْتُرُ الْمَعْرِفَةَ، وَقَلْبُ الْجَاهِلِ يُنَادِي بِالْحَمَقِ.

אָדָ֣ם עָ֭רוּם כֹּ֣סֶה דָּ֑עַת וְלֵ֥ב כְּ֝סִילִ֗ים יִקְרָ֥א אִוֶּֽלֶת׃

Ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲑⲣⲟⲛⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϯ ⲡⲉ ⲛⲓϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲉⲩⲉ̀ⲓ̀ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲉ̀ϩⲣⲉⲛ ϩⲁⲛⲥⲁϩⲟⲩⲓ

An understanding man is a throne of wisdom; but the heart of fools shall meet with curses.

Ο φρονιμος ανθρωπος καλυπτει γνωσιν· η δε καρδια των αφρονων διακηρυττει μωριαν.

يَدُ الْمُجْتَهِدِينَ تَسُودُ، أَمَّا الرَّخْوَةُ فَتَكُونُ تَحْتَ الْجِزْيَةِ.

יַד־חָרוּצִ֥ים תִּמְשֹׁ֑ול וּ֝רְמִיָּ֗ה תִּהְיֶ֥ה לָמַֽס׃

Ⲧϫⲓϫ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲱⲧⲡ ⲉⲥⲉ̀ⲁⲙⲟⲛⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲉⲙⲧⲟⲛ ⲛⲓⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉⲩϣⲱⲗ

The hand of chosen men shall easily obtain rule; but the deceitful shall be for a prey.

Η χειρ των επιμελων θελει εξουσιαζει· οι δε οκνηροι θελουσιν εισθαι υποτελεις.

الْغَمُّ فِي قَلْبِ الرَّجُلِ يُحْنِيهِ، وَالْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ تُفَرِّحُهُ.

דְּאָגָ֣ה בְלֶב־אִ֣ישׁ יַשְׁחֶ֑נָּה וְדָבָ֖ר טֹ֣וב יְשַׂמְּחֶֽנָּה׃

Ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲛ̀ϩⲟϯ ϣⲁϥϣⲑⲟⲣⲧⲉⲣ ⲙ̀ⲡϩⲏⲧ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲑⲙⲏⲓ ⲟⲩϣⲓⲛⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ϣⲁϥⲑⲣⲉϥⲟⲩⲛⲟϥ

A terrible word troubles the heart of a righteous man; but a good message rejoices him.

Η λυπη εν τη καρδια του ανθρωπου ταπεινονει αυτην· ο δε καλος λογος ευφραινει αυτην.

الصِّدِّيقُ يَهْدِي صَاحِبَهُ، أَمَّا طَرِيقُ الأَشْرَارِ فَتُضِلُّهُمْ.

יָתֵ֣ר מֵרֵעֵ֣הוּ צַדִּ֑יק וְדֶ֖רֶךְ רְשָׁעִ֣ים תַּתְעֵֽם׃

Ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲥⲱⲟⲩⲛ ⲉϥⲉ̀ⲉⲣϣⲫⲏⲣⲓ ⲉⲩⲉ̀ϭⲟϫⲓ ⲛ̀ⲥⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ⲥⲟⲣⲙⲟⲩ

A just arbitrator shall be his own friend; but mischief shall pursue sinners; and the way of ungodly men shall lead them astray.

Ο δικαιος υπερεχει του πλησιον αυτου· η δε οδος των ασεβων πλανα αυτους.

الرَّخَاوَةُ لَا تَمْسِكُ صَيْدًا، أَمَّا ثَرْوَةُ الإِنْسَانِ الْكَرِيمَةُ فَهِيَ الاجْتِهَادُ.

לֹא־יַחֲרֹ֣ךְ רְמִיָּ֣ה צֵידֹ֑ו וְהֹון־אָדָ֖ם יָקָ֣ר חָרֽוּץ׃

Ⲡⲓⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ ⲛ̀ⲛⲉⲧⲟⲧϥ ϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩϫⲟⲣϫⲥ ⲟⲩϫⲫⲟ ⲇⲉ ⲉϥⲧⲁⲓⲏⲟⲩⲧ ⲡⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲉϥⲟⲩⲁⲃ

A deceitful man shall catch no game; but a blameless man is a precious possession.

Ο οκνηρος δεν επιτυγχανει του θηραματος αυτου· τα δε υπαρχοντα του επιμελους ανθρωπου ειναι πολυτιμα.

فِي سَبِيلِ الْبِرِّ حَيَاةٌ، وَفِي طَرِيقِ مَسْلِكِهِ لَا مَوْتَ.

בְּאֹֽרַח־צְדָקָ֥ה חַיִּ֑ים וְדֶ֖רֶךְ נְתִיבָ֣ה אַל־מָֽוֶת׃

Ⲁⲣⲉ ⲡⲱⲛϧ ϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲉϥⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲁⲩϭⲓ ⲉ̀ⲫⲙⲟⲩ

In the ways of righteousness is life; but the ways of those that remember injuries lead to death.

Εν τη οδω της δικαιοσυνης ειναι ζωη· και η πορεια της οδου αυτης δεν φερει εις θανατον.

إصحاح 13

مصدر الثراء العظيم

اَلابْنُ الْحَكِيمُ يَقْبَلُ تَأْدِيبَ أَبِيهِ، وَالْمُسْتَهْزِئُ لَا يَسْمَعُ انْتِهَارًا.

בֵּ֣ן חָ֭כָם מ֣וּסַר אָ֑ב וְ֝לֵ֗ץ לֹא־שָׁמַ֥ע גְּעָרָֽה׃

Ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥⲥⲱⲧⲉⲙ ⲛ̀ⲥⲁ ⲡⲉϥⲓⲱⲧ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲁⲧⲥⲱⲧⲉⲙ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

A wise son is obedient to his father: but a disobedient son will be destroyed.

Ο σοφος υιος δεχεται την διδασκαλιαν του πατρος· ο δε χλευαστης δεν ακουει ελεγχον.

مِنْ ثَمَرَةِ فَمِهِ يَأْكُلُ الإِنْسَانُ خَيْرًا، وَمَرَامُ الْغَادِرِينَ ظُلْمٌ.

מִפְּרִ֣י פִי־אִ֭ישׁ יֹ֣אכַל טֹ֑וב וְנֶ֖פֶשׁ בֹּגְדִ֣ים חָמָֽס׃

Ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲡⲟⲩⲧⲁϩ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲉϥⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲛⲓⲯⲩⲭⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ⲙ̀ⲡⲁⲧⲉ ⲧϩⲟϯ ϣⲱⲡⲓ

A good man shall eat of the fruits of righteousness: but the lives of transgressors shall perish before their time.

Εκ των καρπων του στοματος αυτου ο ανθρωπος θελει φαγει αγαθα· η δε ψυχη των ανομων αδικιαν.

مَنْ يَحْفَظُ فَمَهُ يَحْفَظُ نَفْسَهُ. مَنْ يَشْحَرْ شَفَتَيْهِ فَلَهُ هَلاَكٌ.

נֹצֵ֣ר פִּ֭יו שֹׁמֵ֣ר נַפְשֹׁ֑ו פֹּשֵׂ֥ק פָתָ֗יו מְחִתָּה־לֹֽו׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱϥ ⲁϥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲥⲓⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲛⲉϥⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲁϥⲉ̀ϯϩⲉⲗⲓ ⲛⲁϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ

He that keeps his own mouth keeps his own life: but he that is hasty with his lips shall bring terror upon himself.

Ο φυλαττων το στομα αυτου διαφυλαττει την ζωην αυτου· ο δε ανοιγων προπετως τα χειλη αυτου θελει απολεσθη.

نَفْسُ الْكَسْلاَنِ تَشْتَهِي وَلَا شَيْءَ لَهَا، وَنَفْسُ الْمُجْتَهِدِينَ تَسْمَنُ.

מִתְאַוָּ֣ה וָ֭אַיִן נַפְשֹׁ֣ו עָצֵ֑ל וְנֶ֖פֶשׁ חָרֻצִ֣ים תְּדֻשָּֽׁן׃

Ϥϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ϫⲉ ⲁⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛⲉⲛϫⲓϫ ⲇⲉ ⲛ̀ⲛⲓⲁϣⲓⲣⲓ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲟⲩϫⲱϥ ⲛ̀ϩⲏⲧ

Every slothful man desires, but the hands of the active are diligent.

Η ψυχη του οκνηρου επιθυμει και δεν εχει· η δε ψυχη των επιμελων θελει χορτασθη.

اَلصِّدِّيقُ يُبْغِضُ كَلاَمَ كَذِبٍ، وَالشِّرِّيرُ يُخْزِي وَيُخْجِلُ.

דְּבַרשֶׁ֭־קֶר יִשְׂנָ֣א צַדִּ֑יק וְ֝רָשָׁ֗ע יַבְאִ֥ישׁ וְיַחְפִּֽיר׃

Ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲟϫⲓ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲡⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ϣⲁϥϣⲓⲡⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲙ̀ⲡⲁϥϫⲓⲙⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲁⲣⲣⲏⲥⲓⲁ

A righteous man hates an unjust word: but an ungodly man is ashamed, and will have no confidence.

Ο δικαιος μισει λογον ψευδη· ο δε ασεβης καθισταται δυσωδης και ατιμος.

اَلْبِرُّ يَحْفَظُ الْكَامِلَ طَرِيقَهُ، وَالشَّرُّ يَقْلِبُ الْخَاطِئَ.

צְ֭דָקָה תִּצֹּ֣ר תָּם־דָּ֑רֶךְ וְ֝רִשְׁעָ֗ה תְּסַלֵּ֥ף חַטָּֽאת׃

Ϯⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲥⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲛⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϩⲓ ⲫⲙⲱⲓⲧ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲇⲉ ϣⲁⲣⲉ ⲫⲛⲟⲃⲓ ⲑⲣⲟⲩⲧⲁⲕⲟ

-

Η δικαιοσυνη φυλαττει τον τελειον την οδον· η δε ασεβεια καταστρεφει τον αμαρτωλον.

يُوجَدُ مَنْ يَتَغَانَى وَلَا شَيْءَ عِنْدَهُ، وَمَنْ يَتَفَاقَرُ وَعِنْدَهُ غِنًى جَزِيلٌ.

יֵ֣שׁ מִ֭תְעַשֵּׁר וְאֵ֣ין כֹּ֑ל מִ֝תְרֹושֵׁ֗שׁ וְהֹ֣ון רָֽב׃

Ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲣⲁⲙⲁⲟ ⲙ̀ⲙⲟⲛⲧⲟⲩ ϩⲗⲓ ⲙ̀ⲙⲁⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲏ ⲉⲧⲑⲉⲃⲓⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉⲩϧⲉⲛ ⲟⲩⲛⲓϣϯ ⲙ̀ⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ

There are some who, having nothing, enrich themselves: and there are some who bring themselves down in the midst of much wealth.

Υπαρχει ανθρωπος οστις καμνει τον πλουσιον, και δεν εχει ουδεν· και αλλος οστις καμνει τον πτωχον, και εχει πλουτον πολυν.

فِدْيَةُ نَفْسِ رَجُلٍ غِنَاهُ، أَمَّا الْفَقِيرُ فَلَا يَسْمَعُ انْتِهَارًا.

כֹּ֣פֶר נֶֽפֶשׁ־אִ֣ישׁ עָשְׁרֹ֑ו וְ֝רָ֗שׁ לֹא־שָׁמַ֥ע גְּעָרָֽה׃

Ⲡⲥⲱϯ ⲛ̀ⲧⲯⲩⲭⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲡⲉ ⲧⲉϥⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲙ̀ⲙⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲡⲓϩⲏⲕⲓ ⲇⲉ ⲙ̀ⲡⲁϥϥⲁⲓ ϧⲁ ⲟⲩⲙⲃⲟⲛ

A man’s own wealth is the ransom of his life: but the poor endures not threatening.

Το λυτρον της ψυχης του ανθρωπου ειναι ο πλουτος αυτου· ο δε πτωχος δεν ακουει επιπληξιν.

نُورُ الصِّدِّيقِينَ يُفَرِّحُ، وَسِرَاجُ الأَشْرَارِ يَنْطَفِئُ.

אֹור־צַדִּיקִ֥ים יִשְׂמָ֑ח וְנֵ֖ר רְשָׁעִ֣ים יִדְעָֽךְ׃

Ⲟⲩⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲉⲧϣⲟⲡ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲛ̀ⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲫⲟⲩⲱⲓⲛⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϥⲛⲁϭⲉⲛⲟ ⲛⲓⲯⲩⲭⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲭⲣⲟϥ ⲥⲉⲥⲟⲣⲉⲙ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲛⲟⲃⲓ

The righteous always have light: but the light of the ungodly is quenched.

Το φως των δικαιων ειναι φαιδρον· ο δε λυχνος των ασεβων θελει σβεσθη.

اَلْخِصَامُ إِنَّمَا يَصِيرُ بِالْكِبْرِيَاءِ، وَمَعَ الْمُتَشَاوِرِينَ حِكْمَةٌ.

רַק־בְּ֭זָדֹון יִתֵּ֣ן מַצָּ֑ה וְאֶת־נֹ֖ועָצִ֣ים חָכְמָֽה׃

Ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ϣⲁⲩϣⲉⲛϩⲏⲧ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁⲩⲛⲁⲓ ⲡⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲟⲩϣⲱϣ ϣⲁϥⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲥⲱⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧⲟⲩ ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲉⲩ ⲛⲉ

A bad man does evil with insolence: but they that are judges of themselves are wise.

Μονον απο της υπερηφανιας προερχεται η ερις· η δε σοφια ειναι μετα των δεχομενων συμβουλας.

غِنَى الْبُطْلِ يَقِلُّ، وَالْجَامِعُ بِيَدِهِ يَزْدَادُ.

הֹ֭ון מֵהֶ֣בֶל יִמְעָ֑ט וְקֹבֵ֖ץ עַל־יָ֣ד יַרְבֶּֽה׃

Ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲉⲩⲓⲏⲥ ⲛ̀ⲥⲱⲥ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲁⲛⲟⲙⲓⲁ ϣⲁⲥϭⲣⲟϩ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲑⲱⲟⲩϯ ⲛⲁϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲉⲩⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉϥⲉ̀ⲁϣⲁⲓ ⲡⲓⲑⲙⲏⲓ ϣⲁϥϣⲉⲛϩⲏⲧ ⲟⲩⲟϩ ϣⲁϥϯ ⲉ̀ⲡⲟⲩϣⲁⲡ

Wealth gotten hastily with iniquity is diminished: but he that gathers for himself with godliness shall be increased. The righteous is merciful, and lends.

Τα εκ ματαιοτητος πλουτη θελουσιν ελαττωθη· ο δε συναγων με την χειρα αυτου θελει αυξηνθη.

مصدر الرجاء

الرَّجَاءُ الْمُمَاطَلُ يُمْرِضُ الْقَلْبَ، وَالشَّهْوَةُ الْمُتَمَّمَةُ شَجَرَةُ حَيَاةٍ.

תֹּוחֶ֣לֶת מְ֭מֻשָּׁכָה מַחֲלָה־לֵ֑ב וְעֵ֥ץ חַ֝יִּ֗ים תַּאֲוָ֥ה בָאָֽה׃

Ϥⲥⲟⲧⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲫⲏ ⲉⲧϯ ⲛ̀ⲧⲟⲧϥ ⲉ̀ⲉⲣⲃⲟⲏⲑⲓⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲉϥϩⲏⲧ ⲉ̀ϩⲟⲧⲉ ⲫⲏ ⲉⲧⲱϣ ⲟⲩⲟϩ ϥⲑⲣⲟ ⲙ̀ⲙⲱⲟⲩ ⲉ̀ϫⲟⲩϣⲧ ϧⲁϫⲱⲟⲩ ⲟⲩϣⲏⲛ ⲅⲁⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲡⲉ ⲉ̀ⲟⲩⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉⲥ

Better is he that begins to help heartily, than he that promises and leads another to hope: for a good desire is a tree of life.

Η ελπις αναβαλλομενη ατονιζει την καρδιαν· το δε ποθουμενον, οταν ερχηται, ειναι δενδρον ζωης.

مَنِ ازْدَرَى بِالْكَلِمَةِ يُخْرِبُ نَفْسَهُ، وَمَنْ خَشِيَ الْوَصِيَّةَ يُكَافَأُ.

בָּ֣ז לְ֭דָבָר יֵחָ֣בֶל לֹ֑ו וִירֵ֥א מִ֝צְוָ֗ה ה֣וּא יְשֻׁלָּֽם׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲉⲣⲕⲁⲧⲁⲫⲣⲟⲛⲓⲛ ⲛ̀ⲟⲩϩⲱⲃ ⲉⲩⲉⲣⲕⲁⲧⲁⲫⲣⲟⲛⲓⲛ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲟⲧϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲛ̀ⲟⲩⲉⲛⲧⲟⲗⲏ ⲫⲁⲓ ⲉϥⲉⲟⲩϫⲁⲓ ⲟⲩϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ ⲛ̀ⲛⲉ ϩⲗⲓ ⲛ̀ⲁⲅⲁⲑⲟⲛ ϣⲱⲡⲓ ⲛⲁϥ ⲟⲩⲃⲱⲕ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲉⲣⲉ ⲛⲉϥⲡⲣⲁⲝⲓⲥ ϣⲱⲡⲓ ⲉⲩⲥⲉⲃⲧⲱⲧ ⲟⲩⲟϩ ⲉϥⲉ̀ⲥⲱⲟⲩⲧⲉⲛ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲉϥⲙⲱⲓⲧ

He that slights a matter shall be slighted of it: but he that fears the commandment has health of soul.

Ο καταφρονων τον λογον θελει αφανισθη· ο δε φοβουμενος την εντολην, ουτος θελει ανταμειφθη.

شَرِيعَةُ الْحَكِيمِ يَنْبُوعُ حَيَاةٍ لِلْحَيَدَانِ عَنْ أَشْرَاكِ الْمَوْتِ.

תֹּורַ֣ת חָ֭כָם מְקֹ֣ור חַיִּ֑ים לָ֝ס֗וּר מִמֹּ֥קְשֵׁי מָֽוֶת׃

Ⲫⲛⲟⲙⲟⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲥⲁⲃⲉ ⲟⲩⲙⲟⲩⲙⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲱⲛϧ ⲡⲉ ⲡⲓⲁⲧⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲉϥⲉ̀ⲙⲟⲩ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲟⲩⲫⲁϣ

The law of the wise is fountain of life: but the man void of understanding shall die by a snare.

Ο νομος του σοφου ειναι πηγη ζωης, απομακρυνων απο παγιδων θανατου.

اَلْفِطْنَةُ الْجَيِّدَةُ تَمْنَحُ نِعْمَةً، أَمَّا طَرِيقُ الْغَادِرِينَ فَأَوْعَرُ.

שֵֽׂכֶל־טֹ֭וב יִתֶּן־חֵ֑ן וְדֶ֖רֶךְ בֹּגְדִ֣ים אֵיתָֽן׃

Ⲟⲩⲕⲁϯ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ϣⲁϥϯ ⲛ̀ⲟⲩϩⲙⲟⲧ ⲡⲥⲟⲩⲉⲛ ⲫⲛⲟⲙⲟⲥ ⲇⲉ ⲫⲁ ⲟⲩⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲛⲁⲛⲉϥ ⲡⲉ ⲛⲓⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲕⲁⲧⲁⲫⲣⲟⲛⲓⲛ ⲉⲩϧⲉⲛ ⲡⲧⲁⲕⲟ

Sound discretion gives favour, and to know the law is the part of a sound understanding: but the ways of scorners tend to destruction.

Συνεσις αγαθη διδει χαριν· η δε οδος των παρανομων φερει εις ολεθρον.

كُلُّ ذَكِيٍّ يَعْمَلُ بِالْمَعْرِفَةِ، وَالْجَاهِلُ يَنْشُرُ حُمْقًا.

כָּל־עָ֭רוּם יַעֲשֶׂ֣ה בְדָ֑עַת וּ֝כְסִ֗יל יִפְרֹ֥שׂ אִוֶּֽלֶת׃

Ⲥⲁⲃⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ ϣⲁϥⲉⲣϩⲱⲃ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲅⲛⲱⲥⲓⲥ ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ϣⲁϥⲫⲱⲣϣ ⲛ̀ⲧⲉϥⲕⲁⲕⲓⲁ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

Every prudent man acts with knowledge: but the fool displays his own mischief.

Πας φρονιμος πραττει μετα γνωσεως· ο δε αφρων ανακαλυπτει μωριαν.

اَلرَّسُولُ الشِّرِّيرُ يَقَعُ فِي الشَّرِّ، وَالسَّفِيرُ الأَمِينُ شِفَاءٌ.

מַלְאָ֣ךְ רָ֭שָׁע יִפֹּ֣ל בְּרָ֑ע וְצִ֖יר אֱמוּנִ֣ים מַרְפֵּֽא׃

Ⲟⲩⲟⲩⲣⲟ ⲉϥⲛⲁϣⲧ ϣⲁϥⲣⲁⲟⲩⲱ ⲉ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲣⲉⲙⲛ̀ϩⲱⲃ ⲇⲉ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ ϣⲁϥⲛⲁϩⲙⲉϥ

A rash king shall fall into mischief: but a wise messenger shall deliver him.

Ο κακος μηνυτης πιπτει εις δυστυχιαν· ο δε πιστος πρεσβυς ειναι ιασις.

فَقْرٌ وَهَوَانٌ لِمَنْ يَرْفُضُ التَّأْدِيبَ، وَمَنْ يُلاَحِظِ التَّوْبِيخَ يُكْرَمْ.

רֵ֣ישׁ וְ֭קָלֹון פֹּורֵ֣עַ מוּסָ֑ר וְשֹׁומֵ֖ר תֹּוכַ֣חַת יְכֻבָּֽד׃

Ⲟⲩⲙⲉⲧϩⲏⲕⲓ ⲛⲉⲙ ⲡϣⲱϣ ϣⲁⲥⲟⲗⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϯⲥⲃⲱ ⲫⲏ ⲉⲧⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ϩⲁⲛⲥⲟϩⲓ ⲥⲉⲛⲁϯⲱⲟⲩ ⲛⲁϥ

Instruction removes poverty and disgrace: but he that attends to reproofs shall be honoured.

Πτωχεια και αισχυνη θελουσιν εισθαι εις τον αποβαλλοντα την διδασκαλιαν· ο δε φυλαττων τον ελεγχον θελει τιμηθη.

اَلشَّهْوَةُ الْحَاصِلَةُ تَلُذُّ النَّفْسَ، أَمَّا كَرَاهَةُ الْجُهَّالِ فَهِيَ الْحَيَدَانُ عَنِ الشَّرِّ.

תַּאֲוָ֣ה נִ֭הְיָה תֶעֱרַ֣ב לְנָ֑פֶשׁ וְתֹועֲבַ֥ת כְּ֝סִילִ֗ים ס֣וּר מֵרָֽע׃

Ⲛⲓⲉⲡⲓⲑⲩⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲉⲩⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲩⲑⲣⲉ ⲟⲩⲯⲩⲭⲏ ⲟⲩⲛⲟϥ ⲛⲓϩⲃⲏⲟⲩⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲟⲩⲏⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙⲓ

The desires of the godly gladden the soul, but the works of the ungodly are far from knowledge.

Επιθυμια εκπληρωθεισα ευφραινει την ψυχην· εις δε τους αφρονας ειναι βδελυρον να εκκλινωσιν απο του κακου.

اَلْمُسَايِرُ الْحُكَمَاءَ يَصِيرُ حَكِيمًا، وَرَفِيقُ الْجُهَّالِ يُضَرُّ.

[הָלֹוךְ כ] (הֹולֵ֣ךְ ק) אֶת־חֲכָמִ֣ים [וַחֲכָם כ] (יֶחְכָּ֑ם ק) וְרֹעֶ֖ה כְסִילִ֣ים יֵרֹֽועַ׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁϥϣⲱⲡⲓ ⲉϥⲟⲓ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ⲛⲉⲙ ϩⲁⲛⲁⲧϩⲏⲧ ⲉϥⲉ̀ⲟⲩⲱⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

If thou walkest with wise men thou shalt be wise: but he that walks with fools shall be known.

Ο περιπατων μετα σοφων θελει εισθαι σοφος· ο δε συντροφος των αφρονων θελει απολεσθη.

اَلشَّرُّ يَتْبَعُ الْخَاطِئِينَ، وَالصِّدِّيقُونَ يُجَازَوْنَ خَيْرًا.

חַ֭טָּאִים תְּרַדֵּ֣ף רָעָ֑ה וְאֶת־צַ֝דִּיקִ֗ים יְשַׁלֶּם־טֹֽוב׃

Ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲥⲉⲛⲁⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲇⲉ ⲥⲉⲛⲁⲧⲁϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ϩⲁⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲛ

Evil shall pursue sinners; but good shall overtake the righteous.

Κακον παρακολουθει τους αμαρτωλους· εις δε τους δικαιους θελει ανταποδοθη καλον.

اَلصَّالِحُ يُورِثُ بَنِي الْبَنِينَ، وَثَرْوَةُ الْخَاطِئِ تُذْخَرُ لِلصِّدِّيقِ.

טֹ֗וב יַנְחִ֥יל בְּנֵֽי־בָנִ֑ים וְצָפ֥וּן לַ֝צַּדִּ֗יק חֵ֣יל חֹוטֵֽא׃

Ⲟⲩⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲛ̀ⲣⲱⲙⲓ ϣⲁϥⲉⲣⲕⲗⲏⲣⲟⲛⲟⲙⲓⲛ ⲛ̀ⲛⲓϣⲏⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲉϥϣⲏⲣⲓ ϯⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉϩⲓⲟⲩⲓ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ⲉ̀ϧⲟⲩⲛ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ

A good man shall inherit children’s children; and the wealth of ungodly men is laid up for the just.

Ο αγαθος αφινει κληρονομιαν εις υιους υιων· ο πλουτος δε του αμαρτωλου θησαυριζεται δια τον δικαιον.

فِي حَرْثِ الْفُقَرَاءِ طَعَامٌ كَثِيرٌ، وَيُوجَدُ هَالِكٌ مِنْ عَدَمِ الْحَقِّ.

רָב־אֹ֭כֶל נִ֣יר רָאשִׁ֑ים וְיֵ֥שׁ נִ֝סְפֶּ֗ה בְּלֹ֣א מִשְׁפָּֽט׃

Ϩⲁⲛⲑⲙⲏⲓ ⲉⲩⲉ̀ⲉⲣⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲣⲟⲙⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲣⲁⲙⲁⲟ ⲛⲓⲣⲉϥϭⲓⲛ̀ϫⲟⲛⲥ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲧⲁⲕⲟ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲱϣⲧ ⲉ̀ⲃⲟⲗ

The righteous shall spend many years in wealth: but the unrighteous shall perish suddenly.

Πολλην τροφην διδει ο αγρος των πτωχων· τινες δε δι' ελλειψιν κρισεως αφανιζονται.

مَنْ يَمْنَعُ عَصَاهُ يَمْقُتِ ابْنَهُ، وَمَنْ أَحَبَّهُ يَطْلُبُ لَهُ التَّأْدِيبَ.

חֹושֵׂ֣ךְ בְטֹו שֹׂונֵ֣א בְנֹ֑ו וְ֝אֹהֲבֹ֗ו שִֽׁחֲרֹ֥ו מוּסָֽר׃

Ⲫⲏ ⲉⲧϯⲁⲥⲟ ⲉ̀ⲡⲉϥϣⲃⲱⲧ ⲁϥⲙⲟⲥϯ ⲙ̀ⲡⲉϥϣⲏⲣⲓ ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲉⲓ ⲙ̀ⲡⲉϥϣⲏⲣⲓ ϣⲁϥϯⲥⲃⲱ ⲛⲁϥ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲭⲣⲟϥ ⲛ̀ϩⲏⲧ

He that spares the rod hates his son: but he that loves, carefully chastens him.

Ο φειδομενος της ραβδου αυτου μισει τον υιον αυτου· αλλ' ο αγαπων αυτον παιδευει αυτον εν καιρω.

اَلصِّدِّيقُ يَأْكُلُ لِشَبَعِ نَفْسِهِ، أَمَّا بَطْنُ الأَشْرَارِ فَيَحْتَاجُ.

צַדִּ֗יק אֹ֭כֵל לְשֹׂ֣בַע נַפְשֹׁ֑ו וּבֶ֖טֶן רְשָׁעִ֣ים תֶּחְסָֽר׃ פ

Ⲟⲩⲑⲙⲏⲓ ⲉϥⲟⲩⲱⲙ ϣⲁϥⲧⲥⲱ ⲛ̀ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ⲛⲓⲯⲩⲭⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ϣⲁⲩⲉⲣϧⲁⲉ

A just man eats and satisfies his soul: but the souls of the ungodly are in want.

Ο δικαιος τρωγει μεχρι χορτασμου της ψυχης αυτου· η δε κοιλια των ασεβων θελει στερεισθαι.

إصحاح 14

الصالح والطالح

حِكْمَةُ الْمَرْأَةِ تَبْنِي بَيْتَهَا، وَالْحَمَاقَةُ تَهْدِمُهُ بِيَدِهَا.

חַכְמֹ֣ות נָ֭שִׁים בָּנְתָ֣ה בֵיתָ֑הּ וְ֝אִוֶּ֗לֶת בְּיָדֶ֥יהָ תֶהֶרְסֶֽנּוּ׃

Ϩⲁⲛⲥⲁⲃⲏ ⲛ̀ϩⲓⲟⲙⲓ ϣⲁⲩⲕⲱⲧ ⲛ̀ϩⲁⲛⲏⲓ ϯⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲁⲥⲟⲩⲟϫⲡⲟⲩ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲥϫⲓϫ

Wise women build houses: but a foolish one digs hers down with her hands.

Αι σοφαι γυναικες οικοδομουσι τον οικον αυτων· η δε αφρων κατασκαπτει αυτον δια των χειρων αυτης.

اَلسَّالِكُ بِاسْتِقَامَتِهِ يَتَّقِي الرَّبَّ، وَالْمُعَوِّجُ طُرُقَهُ يَحْتَقِرُهُ.

הֹולֵ֣ךְ בְּ֭יָשְׁרֹו יְרֵ֣א יְהוָ֑ה וּנְלֹ֖וז דְּרָכָ֣יו בֹּוזֵֽהוּ׃

Ⲫⲏ ⲉⲧⲙⲟϣⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲥⲱⲟⲩⲧⲉⲛ ⲁϥⲉⲣϩⲟϯ ϧⲁⲧϩⲏ ⲙ̀ⲡ⳪̅ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲕⲟⲗϫ ϩⲓ ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲉϥⲉ̀ϭⲓϣⲱϣ

He that walks uprightly fears the Lord; but he that is perverse in his ways shall be dishonoured.

Ο περιπατων εν τη ευθυτητι αυτου φοβειται τον Κυριον· ο δε σκολιος τας οδους αυτου καταφρονει αυτον.

فِي فَمِ الْجَاهِلِ قَضِيبٌ لِكِبْرِيَائِهِ، أَمَّا شِفَاهُ الْحُكَمَاءِ فَتَحْفَظُهُمْ.

בְּֽפִי־אֱ֭וִיל חֹ֣טֶר גַּאֲוָ֑ה וְשִׂפְתֵ֥י חֲ֝כָמִ֗ים תִּשְׁמוּרֵֽם׃

Ⲟⲩϣⲃⲱⲧ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡϣⲱϣ ⲉⲧⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲉⲩⲁⲣⲉϩ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ

Out of the mouth of fools comes a rod of pride; but the lips of the wise preserve them.

Εν στοματι αφρονος ειναι η ραβδος της υπερηφανιας· τα δε χειλη των σοφων θελουσι φυλαττει αυτους.

حَيْثُ لَا بَقَرٌ فَالْمَعْلَفُ فَارِغٌ، وَكَثْرَةُ الْغَلَّةِ بِقُوَّةِ الثَّوْرِ.

בְּאֵ֣ין אֲ֭לָפִים אֵב֣וּס בָּ֑ר וְרָב־תְּ֝בוּאֹ֗ות בְּכֹ֣חַ שֹֽׁור׃

Ⲫⲙⲁ ⲉⲧⲉⲙ̀ⲙⲟⲛ ⲉϩⲉ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲛⲓⲟⲩⲟⲛϩϥ ⲥⲉⲧⲟⲩⲃⲏⲟⲩⲧ ⲫⲙⲁ ⲇⲉ ⲉⲧⲉ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ⲟⲩⲧⲁϩ ⲙ̀ⲙⲟϥ ⲥⲉⲟⲩⲟⲛϩ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ⲛ̀ϫⲉ ⲧϫⲟⲙ ⲛ̀ϯⲉϩⲉⲥ

Where no oxen are, the cribs are clean; but where there is abundant produce, the strength of the ox is apparent.

Οπου δεν ειναι βοες, η αποθηκη ειναι κενη· η δε αφθονια των γεννηματων ειναι εκ της δυναμεως του βοος.

اَلشَّاهِدُ الأَمِينُ لَنْ يَكْذِبَ، وَالشَّاهِدُ الزُّورُ يَتَفَوَّهُ بِالأَكَاذِيبِ.

עֵ֣ד אֱ֭מוּנִים לֹ֣א יְכַזֵּ֑ב וְיָפִ֥יחַ כְּ֝זָבִ֗ים עֵ֣ד שָֽׁקֶר׃

Ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲉϥⲉⲛϩⲟⲧ ⲙ̀ⲡⲁϥϫⲉⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ϣⲁϥϩⲓⲥⲁϩϯ ϫⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲛ̀ⲟϫⲓ

A faithful witness does not lie; but an unjust witness kindles falsehoods.

Ο αληθης μαρτυς δεν θελει ψευδεσθαι· ο δε ψευδης μαρτυς εκχεει ψευδη.

اَلْمُسْتَهْزِئُ يَطْلُبُ الْحِكْمَةَ وَلَا يَجِدُهَا، وَالْمَعْرِفَةُ هَيِّنَةٌ لِلْفَهِيمِ.

בִּקֶּשׁ־לֵ֣ץ חָכְמָ֣ה וָאָ֑יִן וְדַ֖עַת לְנָבֹ֣ון נָקָֽל׃

Ⲉⲕⲉ̀ⲕⲱϯ ⲛ̀ⲥⲁ ϯⲥⲟⲫⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛ̀ⲛⲉⲕϫⲉⲙⲥ ϯⲉⲥⲑⲉⲥⲓⲥ ⲇⲉ ⲉⲥⲙⲟⲧⲉⲛ ⲛ̀ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ

Thou shalt seek wisdom with bad men, and shalt not find it; but discretion is easily available with the prudent.

Ο χλευαστης ζητει σοφιαν και δεν ευρισκει· εις δε τον συνετον ειναι ευκολος η μαθησις.

اِذْهَبْ مِنْ قُدَّامِ رَجُلٍ جَاهِلٍ إِذْ لَا تَشْعُرُ بِشَفَتَيْ مَعْرِفَةٍ.

לֵ֣ךְ מִ֭נֶּגֶד לְאִ֣ישׁ כְּסִ֑יל וּבַל־יָ֝דַ֗עְתָּ שִׂפְתֵי־דָֽעַת׃

Ϩⲱⲃ ⲇⲉ ⲛⲓⲃⲉⲛ ϩⲁⲛϫⲁϫⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲛ̀ⲁⲧϩⲏⲧ ϩⲁⲛϩⲟⲡⲗⲟⲛ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲡⲕⲁϯ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲥⲫⲟⲧⲟⲩ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉ

All things are adverse to a foolish man; but wise lips are the weapons of discretion.

Υπαγε κατεναντι του αφρονος ανθρωπου και δεν θελεις ευρει χειλη συνεσεως.

حِكْمَةُ الذَّكِيِّ فَهْمُ طَرِيقِهِ، وَغَبَاوَةُ الْجُهَّالِ غِشٌّ.

חָכְמַ֣ת עָ֭רוּם הָבִ֣ין דַּרְכֹּ֑ו וְאִוֶּ֖לֶת כְּסִילִ֣ים מִרְמָֽה׃

Ⲧⲉⲥⲃⲱ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ϣⲁⲥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲛ̀ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ϯⲙⲉⲧⲁⲧⲕⲁϯ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲁⲥϧⲉⲛ ⲟⲩⲡⲗⲁⲛⲏ

The wisdom of the prudent will understand their ways; but the folly of fools leads astray.

Η σοφια του φρονιμου ειναι να γνωριζη την οδον αυτου· η δε μωρια των αφρονων αποπλανησις.

اَلْجُهَّالُ يَسْتَهْزِئُونَ بِالإِثْمِ، وَبَيْنَ الْمُسْتَقِيمِينَ رِضًى.

אֱ֭וִלִים יָלִ֣יץ אָשָׁ֑ם וּבֵ֖ין יְשָׁרִ֣ים רָצֹֽון׃

Ⲛⲓⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲡⲁⲣⲁⲛⲟⲙⲟⲥ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉ̀ⲣⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲧⲟⲩⲃⲟ ⲛⲓⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ ⲥⲉϣⲏⲡ

The houses of transgressors will need purification; but the houses of the just are acceptable.

Οι αφρονες γελωσιν εις την ανομιαν· εν μεσω δε των ευθεων ειναι χαρις.

اَلْقَلْبُ يَعْرِفُ مَرَارَةَ نَفْسِهِ، وَبِفَرَحِهِ لَا يُشَارِكُهُ غَرِيبٌ.

לֵ֗ב יֹ֭ודֵעַ מָרַּ֣ת נַפְשֹׁ֑ו וּ֝בְשִׂמְחָתֹ֗ו לֹא־יִתְעָ֥רַב זָֽר׃

Ⲟⲩϩⲏⲧ ⲛ̀ⲣⲉϥⲕⲁϯ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲧⲉϥⲯⲩⲭⲏ ϧⲉⲛ ⲡⲉⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲉ̀ϣⲱⲡ ⲇⲉ ⲉϥⲟⲩⲛⲟϥ ⲙ̀ⲡⲁϥⲙⲟⲩϫⲧ ⲛⲉⲙ ⲡϣⲱϣ

If a man’s mind is intelligent, his soul is sorrowful; and when he rejoices, he has no fellowship with pride.

Η καρδια του ανθρωπου γνωριζει την πικριαν της ψυχης αυτου· και ξενος δεν συμμετεχει της χαρας αυτης.

الأشرار والأبرار

بَيْتُ الأَشْرَارِ يُخْرَبُ، وَخَيْمَةُ الْمُسْتَقِيمِينَ تُزْهِرُ.

בֵּ֣ית רְ֭שָׁעִים יִשָּׁמֵ֑ד וְאֹ֖הֶל יְשָׁרִ֣ים יַפְרִֽיחַ׃

Ⲛⲓⲏⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲥⲉⲛⲁⲧⲁⲕⲟ ⲛⲓⲥⲕⲩⲛⲏ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲥⲉⲛⲁⲥⲉⲙⲛⲓ

The houses of ungodly men shall be utterly destroyed; but the tabernacles of them that walk uprightly shall stand.

Η οικια των ασεβων θελει αφανισθη· η δε σκηνη των ευθεων θελει ανθει.

تُوجَدُ طَرِيقٌ تَظْهَرُ لِلإِنْسَانِ مُسْتَقِيمَةً، وَعَاقِبَتُهَا طُرُقُ الْمَوْتِ.

יֵ֤שׁ דֶּ֣רֶךְ יָ֭שָׁר לִפְנֵי־אִ֑ישׁ וְ֝אַחֲרִיתָ֗הּ דַּרְכֵי־מָֽוֶת׃

Ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩⲙⲱⲓⲧ ⲉⲣⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲙⲉⲩⲓ ⲉ̀ⲣⲟϥ ϫⲉ ϥⲥⲟⲩⲧⲱⲛ ⲧⲉϥϧⲁⲉ̀ ⲇⲉ ⲉⲥϩⲛⲏⲟⲩ ⲉ̀ϩⲣⲏⲓ ⲉ̀ⲧϧⲁⲏ̀ ⲛ̀ⲁⲙⲉⲛϯ

There is a way which seems to be right with men, but the ends of it reach to the depths of hell.

Υπαρχει οδος, ητις φαινεται ορθη εις τον ανθρωπον, αλλα τα τελη αυτης φερουσιν εις θανατον.

أَيْضًا فِي الضِّحِكِ يَكْتَئِبُ الْقَلْبُ، وَعَاقِبَةُ الْفَرَحِ حُزْنٌ.

גַּם־בִּשְׂחֹ֥וק יִכְאַב־לֵ֑ב וְאַחֲרִיתָ֖הּ שִׂמְחָ֣ה תוּגָֽה׃

Ϧⲉⲛ ⲛⲓⲟⲩⲛⲟϥ ⲙ̀ⲡⲁϥⲙⲟⲩϫⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲕⲁϯ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲡⲓⲣⲁϣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ϧⲁⲉ̀ ϣⲁϥⲓ̀ ⲉ̀ⲡϧⲏⲓⲃⲓ

Grief mingles not with mirth; and joy in the end comes to grief.

Ετι και εις τον γελωτα πονει η καρδια· και το τελος της χαρας ειναι λυπη.

اَلْمُرْتَدُّ فِي الْقَلْبِ يَشْبَعُ مِنْ طُرُقِهِ، وَالرَّجُلُ الصَّالِحُ مِمَّا عِنْدَهُ.

מִדְּרָכָ֣יו יִ֭שְׂבַּע ס֣וּג לֵ֑ב וּ֝מֵעָלָ֗יו אִ֣ישׁ טֹֽוב׃

Ϥⲛⲁⲙⲁϩⲏⲧϥ ⲛ̀ⲛⲉϥⲙⲱⲓⲧ ⲛ̀ϫⲉ ⲡⲓⲛⲁϣⲧ ϩⲏⲧ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲉ̀ⲛⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ϥⲛⲁⲟⲓ ⲛ̀ⲛⲉϥⲙⲉⲩⲓ

A stout-hearted man shall be filled with his own ways; and a good man with his own thoughts.

Ο διεφθαρμενος την καρδιαν θελει εμπλησθη απο των οδων αυτου· ο δε αγαθος ανθρωπος αφ' εαυτου.

اَلْغَبِيُّ يُصَدِّقُ كُلَّ كَلِمَةٍ، وَالذَّكِيُّ يَنْتَبِهُ إِلَى خَطَوَاتِهِ.

פֶּ֭תִי יַאֲמִ֣ין לְכָל־דָּבָ֑ר וְ֝עָר֗וּם יָבִ֥ין לַאֲשֻׁרֹֽו׃

Ⲡⲓⲁⲧⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ϣⲁϥⲧⲉⲛϩⲉⲧ ⲥⲁϫⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲡⲓⲡⲁⲛⲟⲩⲣⲅⲟⲥ ⲇⲉ ϣⲁϥⲓ̀ ⲉ̀ⲟⲩⲱⲙ ⲛϩⲏⲧ

The simple believes every word: but the prudent man betakes himself to after-thought.

Ο απλους πιστευει εις παντα λογον· ο δε φρονιμος προσεχει εις τα βηματα αυτου.

اَلْحَكِيمُ يَخْشَى وَيَحِيدُ عَنِ الشَّرِّ، وَالْجَاهِلُ يَتَصَلَّفُ وَيَثِقُ.

חָכָ֣ם יָ֭רֵא וְסָ֣ר מֵרָ֑ע וּ֝כְסִ֗יל מִתְעַבֵּ֥ר וּבֹוטֵֽחַ׃

Ⲡⲓⲥⲁⲃⲉ ⲇⲉ ⲉⲧⲁϥⲉⲣϩⲟϯ ⲁϥⲣⲓⲕⲓ ⲥⲁⲃⲟⲗ ⲙ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲡⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲇⲉ ⲉⲣⲉ̀ϩⲑⲏϥ ⲭⲏ ⲉ̀ⲣⲟϥ ⲙ̀ⲙⲁⲩⲁⲧϥ ϣⲁϥⲙⲟⲩϫⲧ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲁⲛⲟⲙⲟⲥ

A wise man fears, and departs from evil; but the fool trusts in himself, and joins himself with the transgressor.

Ο σοφος φοβειται και φευγει απο του κακου· αλλ' ο αφρων προχωρει και θρασυνεται.

اَلسَّرِيعُ الْغَضَبِ يَعْمَلُ بِالْحَمَقِ، وَذُو الْمَكَايِدِ يُشْنَأُ.

קְֽצַר־אַ֭פַּיִם יַעֲשֶׂ֣ה אִוֶּ֑לֶת וְאִ֥ישׁ מְ֝זִמֹּ֗ות יִשָּׂנֵֽא׃

Ⲡⲓⲣⲉϥϫⲱⲛⲧ ⲛ̀ⲭⲱⲗⲉⲙ ⲁϥⲉⲣϩⲱⲃ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲧⲁⲧⲥⲟϭⲛⲓ ⲟⲩⲣⲱⲙⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲥⲁⲃⲉ ϣⲁϥϥⲁⲓ ϧⲁ ⲟⲩⲙⲏϣ ⲛ̀ϩⲱⲃ

A passionate man acts inconsiderately; but a sensible man bears up under many things.

Ο οξυθυμος πραττει αστοχαστως· και ο κακοβουλος ανθρωπος ειναι μισητος.

اَلأَغْبِيَاءُ يَرِثُونَ الْحَمَاقَةَ، وَالأَذْكِيَاءُ يُتَوَّجُونَ بِالْمَعْرِفَةِ.

נָחֲל֣וּ פְתָאיִ֣ם אִוֶּ֑לֶת וַֽ֝עֲרוּמִ֗ים יַכְתִּ֥רוּ דָֽעַת׃

Ⲉⲩⲉ̀ⲫⲱϣ ⲛ̀ϯⲕⲁⲕⲓⲁ ⲉ̀ϩⲣⲁⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲇⲉ ⲉⲩⲉ̀ⲁⲙⲟⲛⲓ ⲙ̀ⲡⲓⲕⲁϯ

Fools shall have mischief for their portion; but the prudent shall take fast hold of understanding.

Οι αφρονες κληρονομουσι μωριαν· οι δε φρονιμοι στεφανουνται συνεσιν.

الأَشْرَارُ يَنْحَنُونَ أَمَامَ الأَخْيَارِ، وَالأَثَمَةُ لَدَى أَبْوَابِ الصِّدِّيقِ.

שַׁח֣וּ רָ֭עִים לִפְנֵ֣י טֹובִ֑ים וּ֝רְשָׁעִ֗ים עַֽל־שַׁעֲרֵ֥י צַדִּֽיק׃

Ⲉⲩⲉ̀ⲥⲗⲁϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲥⲁⲙⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲙ̀ⲡⲉⲙ̀ⲑⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲁⲥⲉⲃⲏⲥ ⲉⲩⲉ̀ϣⲉⲙϣⲓ ⲛⲁϩⲣⲉⲛ ⲫⲣⲟ ⲛ̀ⲛⲓⲑⲙⲏⲓ

Evil men shall fall before the good; and the ungodly shall attend at the gates of the righteous.

Οι κακοι υποκλινουσιν εμπροσθεν των αγαθων, και οι ασεβεις εις τας πυλας των δικαιων.

الفقير والغني

أَيْضًا مِنْ قَرِيبِهِ يُبْغَضُ الْفَقِيرُ، وَمُحِبُّو الْغَنِيِّ كَثِيرُونَ.

גַּם־לְ֭רֵעֵהוּ יִשָּׂ֣נֵא רָ֑שׁ וְאֹהֲבֵ֖י עָשִׁ֣יר רַבִּֽים׃

Ϩⲁⲛϣⲫⲏⲣ ⲉⲩⲉ̀ⲙⲉⲥⲧⲉ ϩⲁⲛϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ϩⲏⲕⲓ ⲥⲉⲟϣ ⲇⲉ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓϣⲫⲏⲣ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲣⲁⲙⲁⲟ

Friends will hate poor friends; but the friends of the rich are many.

Ο πτωχος μισειται και υπο του πλησιον αυτου· του δε πλουσιου οι φιλοι πολλοι.

مَنْ يَحْتَقِرُ قَرِيبَهُ يُخْطِئُ، وَمَنْ يَرْحَمُ الْمَسَاكِينَ فَطُوبَى لَهُ.

בָּז־לְרֵעֵ֥הוּ חֹוטֵ֑א וּמְחֹונֵ֖ן [עֲנָיִים כ] (עֲנָוִ֣ים ק) אַשְׁרָֽיו׃

Ⲫⲏ ⲉⲧϣⲱϣ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲏⲕⲓ ϥⲉⲣⲛⲟⲃⲓ ⲫⲏ ⲉⲧⲛⲁⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛϩⲏⲕⲓ ⲱⲟⲩⲛⲓⲁⲧϥ

He that dishonours the needy sins: but he that has pity on the poor is most blessed.

Ο καταφρονων τον πλησιον αυτου αμαρτανει· ο δε ελεων τους πτωχους ειναι μακαριος.

أَمَا يَضِلُّ مُخْتَرِعُو الشَّرِّ؟ أَمَّا الرَّحْمَةُ وَالْحَقُّ فَيَهْدِيَانِ مُخْتَرِعِي الْخَيْرِ.

הֲ‍ֽלֹוא־יִ֭תְעוּ חֹ֣רְשֵׁי רָ֑ע וְחֶ֥סֶד וֶ֝אֱמֶ֗ת חֹ֣רְשֵׁי טֹֽוב׃

Ⲛⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲥⲟⲣⲉⲙ ⲥⲉⲓⲣⲓ ⲛ̀ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲟⲩⲛⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ϣⲁⲩⲁⲓⲧⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲥ ⲥⲉⲥⲱⲟⲩⲛ ⲙ̀ⲫⲛⲁⲓ ⲁⲛ ⲛⲉⲙ ⲫⲛⲁϩϯ ⲛ̀ϫⲉ ⲛⲏ ⲉⲧⲉⲣϩⲱⲃ ⲉ̀ⲡⲓⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛⲓⲙⲉⲧⲛⲁⲏⲧ ⲇⲉ ⲛⲉⲙ ⲫⲛⲁϩϯ ⲥⲉϧⲉⲛ ⲛⲏ ⲉⲧⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲛⲓⲁⲅⲁⲑⲟⲛ

They that go astray devise evils: but the good devise mercy and truth. The framers of evil do not understand mercy and truth: but compassion and faithfulness are with the framers of good.

Δεν πλανωνται οι βουλευομενοι κακον; ελεος ομως και αληθεια θελει εισθαι εις τους βουλευομενους αγαθον.

فِي كُلِّ تَعَبٍ مَنْفَعَةٌ، وَكَلاَمُ الشَّفَتَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلَى الْفَقْرِ.

בְּכָל־עֶ֭צֶב יִהְיֶ֣ה מֹותָ֑ר וּדְבַרשְׂ֝־פָתַ֗יִם אַךְ־לְמַחְסֹֽור׃

Ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲧϥⲓⲣⲱⲟⲩϣ ⲟⲩⲟⲛ ⲟⲩϩⲟⲩⲟ ϣⲟⲡ ⲛ̀ϧⲏⲧϥ ⲫⲏ ⲇⲉ ⲉⲧⲉⲣϩⲏⲇⲩⲛⲉⲥⲑⲉ ⲟⲩⲟϩ ⲉⲧϯⲙⲕⲁϩ ⲛ̀ϩⲏⲧ ⲛⲁϥ ⲁⲛ ⲉϥⲉ̀ϣⲱⲡⲓ ⲉϥⲉⲣϧⲁⲉ̀

With every one who is careful there is abundance: but the pleasure-taking and indolent shall be in want.

Εν παντι κοπω υπαρχει κερδος· η δε φλυαρια των χειλεων φερει μονον εις ενδειαν.

تَاجُ الْحُكَمَاءِ غِنَاهُمْ. تَقَدُّمُ الْجُهَّالِ حَمَاقَةٌ.

עֲטֶ֣רֶת חֲכָמִ֣ים עָשְׁרָ֑ם אִוֶּ֖לֶת כְּסִילִ֣ים אִוֶּֽלֶת׃

Ⲟⲩⲭⲗⲟⲙ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲡⲉ ⲡⲓⲥⲉⲃ ⲡⲓϫⲓⲛⲙⲟϣⲓ ⲇⲉ ⲛ̀ⲧⲉ ⲛⲓⲁⲧϩⲏⲧ ⲛⲉⲙ ⲛⲟⲩⲉⲣⲏⲟⲩ ϥϩⲱⲟⲩ

A prudent man is the crown of the wise: but the occupation of fools is evil.

Τα πλουτη των σοφων ειναι στεφανος εις αυτους· των δε αφρονων η υπεροχη μωρια.

اَلشَّاهِدُ الأَمِينُ مُنَجِّي النُّفُوسِ، وَمَنْ يَتَفَوَّهُ بِالأَكَاذِيبِ فَغِشٌّ.

מַצִּ֣יל נְ֭פָשֹׁות עֵ֣ד אֱמֶ֑ת וְיָפִ֖חַ כְּזָבִ֣ים מִרְמָֽה׃

Ϥⲛⲁⲛⲟϩⲉⲙ ⲛ̀ϩⲁⲛⲯⲩⲭⲏ ⲉ̀ⲃⲟⲗ ϧⲉⲛ ϩⲁⲛⲡⲉⲧϩⲱⲟⲩ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲙⲉⲑⲣⲉ ⲉϥⲉⲛϧⲟⲧ ϣⲁϥϩⲓⲥⲁϩϯ ⲇⲉ ϧⲉⲛ ⲟⲩⲙⲉⲑⲛⲟⲩϫ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩⲣⲉϥⲉⲣⲭⲣⲟϥ

A faithful witness shall deliver a soul from evil: but a deceitful man kindles falsehoods.

Ο αληθης μαρτυς ελευθερονει ψυχας· ο δε δολιος εκχεει ψευδη.

فِي مَخَافَةِ الرَّبِّ ثِقَةٌ شَدِيدَةٌ، وَيَكُونُ لِبَنِيهِ مَلْجَأٌ.

בְּיִרְאַ֣ת יְ֭הוָה מִבְטַח־עֹ֑ז וּ֝לְבָנָ֗יו יִהְיֶ֥ה מַחְסֶֽה׃

Ϧⲉⲛ ⲧϩⲟϯ ⲙ̀ⲡ⳪̅ ⲥϣⲟⲡ ⲛ̀ϫⲉ ⲟⲩϩⲉⲗⲡⲓⲥ ⲛ̀ⲧⲉ ⲟⲩϫⲟⲙ

In the fear of the Lord is strong confidence: and he leaves his children a support.

Εν τω φοβω του Κυριου ειναι ελπις ισχυρα· και εις τα τεκνα αυτου θελει υπαρχει καταφυγιον.

مَخَافَةُ الرَّبِّ يَنْبُوعُ حَيَاةٍ لِلْحَيَدَانِ عَنْ أَشْرَاكِ الْمَوْتِ.

יִרְאַ֣ת יְ֭הוָה מְקֹ֣ור חַיִּ֑ים לָ֝ס֗וּר מִמֹּ֥קְשֵׁי מָֽוֶת׃

-

The commandment of the Lord is a fountain of life; and it causes men to turn aside from the snare of death.

Ο φοβος του Κυριου ειναι πηγη ζωης, απομακρυνων απο παγιδων θανατου.

فِي كَثْرَةِ الشَّعْبِ زِينَةُ الْمَلِكِ، وَفِي عَدَمِ الْقَوْمِ هَلاَكُ الأَمِيرِ.

בְּרָב־עָ֥ם הַדְרַת־מֶ֑לֶךְ וּבְאֶ֥פֶס לְ֝אֹ֗ם מְחִתַּ֥ת רָזֹֽון׃

-

In a populous nation is the glory of a king: but in the failure of people is the ruin of a prince.

Εν τω πληθει του λαου ειναι η δοξα του βασιλεως· εν δε τη ελλειψει του λαου ο αφανισμος του ηγεμονευοντος.

بَطِيءُ الْغَضَبِ كَثِيرُ الْفَهْمِ، وَقَصِيرُ الرُّوحِ مُعَلِّي الْحَمَقِ.

אֶ֣רֶךְ אַ֭פַּיִם רַב־תְּבוּנָ֑ה וּקְצַר־ר֝֗וּחַ מֵרִ֥ים אִוֶּֽלֶת׃

-

A man slow to wrath abounds in wisdom: but a man of impatient spirit is very foolish.

Ο μακροθυμος εχει μεγαλην φρονησιν· ο δε οξυθυμος ανεγειρει την αφροσυνην αυτου.

حَيَاةُ الْجَسَدِ هُدُوءُ الْقَلْبِ، وَنَخْرُ الْعِظَامِ الْحَسَدُ.

חַיֵּ֣י בְ֭שָׂרִים לֵ֣ב מַרְפֵּ֑א וּרְקַ֖ב עֲצָמֹ֣ות קִנְאָֽה׃

-

A meek-spirited man is a healer of the heart: but a sensitive heart is a corruption of the bones.

Η υγιαινουσα καρδια ειναι ζωη της σαρκος· ο δε φθονος σαπρια των οστεων.

ظَالِمُ الْفَقِيرِ يُعَيِّرُ خَالِقَهُ، وَيُمَجِّدُهُ رَاحِمُ الْمِسْكِينِ.

עֹ֣שֵֽׁק־דָּ֭ל חֵרֵ֣ף עֹשֵׂ֑הוּ וּ֝מְכַבְּדֹ֗ו חֹנֵ֥ן אֶבְיֹֽון׃

-

He that oppresses the needy provokes his Maker: but he that honours him has pity upon the poor.

Ο καταθλιβων τον πενητα ονειδιζει τον Ποιητην αυτου· ο δε τιμων αυτον ελεει τον πτωχον.

اَلشِّرِّيرُ يُطْرَدُ بِشَرِّهِ، أَمَّا الصِّدِّيقُ فَوَاثِقٌ عِنْدَ مَوْتِهِ.

בְּֽ֭רָעָתֹו יִדָּחֶ֣ה רָשָׁ֑ע וְחֹסֶ֖ה בְמֹותֹ֣ו צַדִּֽיק׃

-

The ungodly shall be driven away in his wickedness: but he who is secure in his own holiness is just.

Ο ασεβης εκτινασσεται εν τη ασεβεια αυτου· ο δε δικαιος και εν τω θανατω αυτου εχει ελπιδα.

فِي قَلْبِ الْفَهِيمِ تَسْتَقِرُّ الْحِكْمَةُ، وَمَا فِي دَاخِلِ الْجُهَّالِ يُعْرَفُ.

בְּלֵ֣ב נָ֭בֹון תָּנ֣וּחַ חָכְמָ֑ה וּבְקֶ֥רֶב כְּ֝סִילִ֗ים תִּוָּדֵֽעַ׃

-

There is wisdom in the good heart of a man: but in the heart of fools it is not discerned.

Εν τη καρδια του συνετου επαναπαυεται σοφια· εν μεσω δε των αφρονων φανερουται.

اَلْبِرُّ يَرْفَعُ شَأْنَ الأُمَّةِ، وَعَارُ الشُّعُوبِ الْخَطِيَّةُ.

צְדָקָ֥ה תְרֹֽומֵֽם־גֹּ֑וי וְחֶ֖סֶד לְאֻמִּ֣ים חַטָּֽאת׃

-

Righteousness exalts a nation: but sins diminish tribes.

Η δικαιοσυνη υψονει εθνος· η δε αμαρτια ειναι ονειδος λαων.

رِضْوَانُ الْمَلِكِ عَلَى الْعَبْدِ الْفَطِنِ، وَسَخَطُهُ يَكُونُ عَلَى الْمُخْزِي.

רְֽצֹון־מֶ֭לֶךְ לְעֶ֣בֶד מַשְׂכִּ֑יל וְ֝עֶבְרָתֹ֗ו תִּהְיֶ֥ה מֵבִֽישׁ׃

-

An understanding servant is acceptable to a king; and by his good behaviour he removes disgrace.

Ευνοια του βασιλεως ειναι προς φρονιμον δουλον· θυμος δε αυτου προς τον προξενουντα αισχυνην.

إصحاح 15

لسان الحكيم

اَلْجَوَابُ اللَّيِّنُ يَصْرِفُ الْغَضَبَ، وَالْكَلاَمُ الْمُوجِعُ يُهَيِّجُ السَّخَطَ.

מַֽעֲנֶה־רַּ֭ךְ יָשִׁ֣יב חֵמָ֑ה וּדְבַר־עֶ֝֗צֶב יַעֲלֶה־אָֽף׃

-

Anger slays even wise men; yet a submissive answer turns away wrath: but a grievous word stirs up anger.

Η γλυκεια αποκρισις καταπραυνει θυμον· αλλ' ο λυπηρος λογος διεγειρει οργην.

لِسَانُ الْحُكَمَاءِ يُحَسِّنُ الْمَعْرِفَةَ، وَفَمُ الْجُهَّالِ يُنْبِعُ حَمَاقَةً.

לְשֹׁ֣ון חֲ֭כָמִים תֵּיטִ֣יב דָּ֑עַת וּפִ֥י כְ֝סִילִ֗ים יַבִּ֥יעַ אִוֶּֽלֶת׃

-

The tongue of the wise knows what is good: but the mouth of the foolish tells out evil things.

Η γλωσσα των σοφων καλλωπιζει την γνωσιν· το στομα δε των αφρονων εξερευγεται μωριαν.

فِي كُلِّ مَكَانٍ عَيْنَا الرَّبِّ مُرَاقِبَتَانِ الطَّالِحِينَ وَالصَّالِحِينَ.

בְּֽכָל־מָ֭קֹום עֵינֵ֣י יְהוָ֑ה צֹ֝פֹ֗ות רָעִ֥ים וטֹובִֽים ׃

-

The eyes of the Lord behold both the evil and the good in every place.

Οι οφθαλμοι του Κυριου ειναι εν παντι τοπω, παρατηρουντες κακους και αγαθους.

هُدُوءُ اللِّسَانِ شَجَرَةُ حَيَاةٍ، وَاعْوِجَاجُهُ سَحْقٌ فِي الرُّوحِ.

מַרְפֵּ֣א לָ֭שֹׁון עֵ֣ץ חַיִּ֑ים וְסֶ֥לֶף בָּ֝֗הּ שֶׁ֣בֶר בְּרֽוּחַ׃

-

The wholesome tongue is a tree of life, and he that keeps it shall be filled with understanding.

Η υγιαινουσα γλωσσα ειναι δενδρον ζωης· η δε διεστραμμενη, συντριψις εις το πνευμα.

اَلأَحْمَقُ يَسْتَهِينُ بِتَأْدِيبِ أَبِيهِ، أَمَّا مُرَاعِي التَّوْبِيخِ فَيَذْكَى.

אֱוִ֗יל יִ֭נְאַץ מוּסַ֣ר אָבִ֑יו וְשֹׁמֵ֖ר תֹּוכַ֣חַת יַעְרִֽם׃

-

A fool scorns his father’s instruction; but he that keeps his commandments is more prudent. In abounding righteousness is great strength: but the ungodly shall utterly perish from the earth.

Ο αφρων καταφρονει την διδασκαλιαν του πατρος αυτου· ο δε φυλαττων ελεγχον ειναι φρονιμος.

فِي بَيْتِ الصِّدِّيقِ كَنْزٌ عَظِيمٌ، وَفِي دَخْلِ الأَشْرَارِ كَدَرٌ.

בֵּ֣ית צַ֭דִּיק חֹ֣סֶן רָ֑ב וּבִתְבוּאַ֖ת רָשָׁ֣ע נֶעְכָּֽרֶת׃

-

In the houses of the righteous is much strength: but the fruits of the ungodly shall perish.

Εν τω οικω του δικαιου ειναι θησαυρος πολυς· εις δε το εισοδημα του ασεβους διασκορπισμος.

شِفَاهُ الْحُكَمَاءِ تَذُرُّ مَعْرِفَةً، أَمَّا قَلْبُ الْجُهَّالِ فَلَيْسَ كَذَلِكَ.

שִׂפְתֵ֣י חֲ֭כָמִים יְזָ֣רוּ דָ֑עַת וְלֵ֖ב כְּסִילִ֣ים לֹא־כֵֽן׃

-

The lips of the wise are bound by discretion: but the hearts of the foolish are not safe.

Τα χειλη των σοφων διαδιδουσι γνωσιν· αλλ' η καρδια των αφρονων δεν ειναι ουτως.

ذَبِيحَةُ الأَشْرَارِ مَكْرَهَةُ الرَّبِّ، وَصَلاَةُ الْمُسْتَقِيمِينَ مَرْضَاتُهُ.

זֶ֣בַח רְ֭שָׁעִים תֹּועֲבַ֣ת יְהוָ֑ה וּתְפִלַּ֖ת יְשָׁרִ֣ים רְצֹונֹֽו׃

-

The sacrifices of the ungodly are an abomination to the Lord; but the prayers of them that walk honestly are acceptable with him.

Η θυσια των ασεβων ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· αλλ' η δεησις των ευθεων ευπροσδεκτος εις αυτον.

مَكْرَهَةُ الرَّبِّ طَرِيقُ الشِّرِّيرِ، وَتَابِعُ الْبِرِّ يُحِبُّهُ.

תֹּועֲבַ֣ת יְ֭הוָה דֶּ֣רֶךְ רָשָׁ֑ע וּמְרַדֵּ֖ף צְדָקָ֣ה יֶאֱהָֽב׃

-

The ways of an ungodly man are an abomination to the Lord; but he loves those that follow after righteousness.

Βδελυγμα ειναι εις τον Κυριον η οδος του ασεβους· αγαπα δε τον θηρευοντα την δικαιοσυνην.

تَأْدِيبُ شَرٍّ لِتَارِكِ الطَّرِيقِ. مُبْغِضُ التَّوْبِيخِ يَمُوتُ.

מוּסָ֣ר רָ֭ע לְעֹזֵ֣ב אֹ֑רַח שֹׂונֵ֖א תֹוכַ֣חַת יָמֽוּת׃

-

The instruction of the simple is known by them that pass by; but they that hate reproofs die disgracefully.

Η διδασκαλια ειναι δυσαρεστος εις τον εγκαταλειποντα την οδον· ο μισων τον ελεγχον θελει τελευτησει.

اَلْهَاوِيَةُ وَالْهَلاَكُ أَمَامَ الرَّبِّ. كَمْ بِالْحَرِيِّ قُلُوبُ بَنِي آدَمَ!

שְׁאֹ֣ול וַ֭אֲבַדֹּון נֶ֣גֶד יְהוָ֑ה אַ֝֗ף כִּֽי־לִבֹּ֥ות בְּֽנֵי־אָדָֽם׃

-

Hell and destruction are manifest to the Lord; how shall not also be the hearts of men?

Ο αδης και η απωλεια ειναι εμπροσθεν του Κυριου· ποσω μαλλον αι καρδιαι των υιων των ανθρωπων;

اَلْمُسْتَهْزِئُ لَا يُحِبُّ مُوَبِّخَهُ. إِلَى الْحُكَمَاءِ لَا يَذْهَبُ.

לֹ֣א יֶאֱהַב־לֵ֭ץ הֹוכֵ֣חַֽ לֹ֑ו אֶל־חֲ֝כָמִ֗ים לֹ֣א יֵלֵֽךְ׃

-

An uninstructed person will not love those that reprove him; neither will he associate with the wise.

Ο χλευαστης δεν αγαπα τον ελεγχοντα αυτον, ουδε θελει υπαγει προς τους σοφους.

ثواب القلب الفرح

اَلْقَلْبُ الْفَرْحَانُ يَجْعَلُ الْوَجْهَ طَلِقًا، وَبِحُزْنِ الْقَلْبِ تَنْسَحِقُ الرُّوحُ.

לֵ֣ב מֵחַ יֵיטִ֣ב פָּנִ֑ים וּבְעַצְּבַת־לֵ֝ב ר֣וּחַ נְכֵאָֽה׃

-

When the heart rejoices the countenance is cheerful; but when it is in sorrow, the countenance is sad.

Καρδια ευφραινομενη ιλαρυνει το προσωπον· υπο δε της λυπης της καρδιας καταθλιβεται το πνευμα.

قَلْبُ الْفَهِيمِ يَطْلُبُ مَعْرِفَةً، وَفَمُ الْجُهَّالِ يَرْعَى حَمَاقَةً.

לֵ֣ב נָ֭בֹון יְבַקֶּשׁ־דָּ֑עַת [וּפְנֵי כ] (וּפִ֥י ק) כְ֝סִילִ֗ים יִרְעֶ֥ה אִוֶּֽלֶת׃

-

An upright heart seeks discretion; but the mouth of the uninstructed will experience evils.

Η καρδια του συνετου ζητει γνωσιν· το δε στομα των αφρονων βοσκει μωριαν.

كُلُّ أَيَّامِ الْحَزِينِ شَقِيَّةٌ، أَمَّا طَيِّبُ الْقَلْبِ فَوَلِيمَةٌ دَائِمَةٌ.

כָּל־יְמֵ֣י עָנִ֣י רָעִ֑ים וְטֹֽוב־לֵ֝֗ב מִשְׁתֶּ֥ה תָמִֽיד׃

-

The eyes of the wicked are always looking for evil things; but the good are always quiet.

Πασαι αι ημεραι του τεθλιμμενου ειναι κακαι· ο δε ευφραινομενος την καρδιαν εχει ευωχιαν παντοτεινην.

اَلْقَلِيلُ مَعَ مَخَافَةِ الرَّبِّ، خَيْرٌ مِنْ كَنْزٍ عَظِيمٍ مَعَ هَمٍّ.

טֹוב־מְ֭עַט בְּיִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה מֵאֹוצָ֥ר רָ֝֗ב וּמְה֥וּמָה בֹֽו׃

-

Better is a small portion with the fear of the Lord, than great treasures without the fear of the Lord.

Καλητερον το ολιγον εν φοβω Κυριου, παρα θησαυροι πολλοι και ταραχη εν αυτοις.

أَكْلَةٌ مِنَ الْبُقُولِ حَيْثُ تَكُونُ الْمَحَبَّةُ، خَيْرٌ مِنْ ثَوْرٍ مَعْلُوفٍ وَمَعَهُ بُغْضَةٌ.

טֹ֤וב אֲרֻחַ֣ת יָ֭רָק וְאַהֲבָה־שָׁ֑ם מִשֹּׁ֥ור אָ֝ב֗וּס וְשִׂנְאָה־בֹֽו׃

-

Better is an entertainment of herbs with friendliness and kindness, than a feast of calves, with enmity.

Καλητερον ξενισμος λαχανων μετα αγαπης, παρα μοσχος σιτευτος μετα μισους.

اَلرَّجُلُ الْغَضُوبُ يُهَيِّجُ الْخُصُومَةَ، وَبَطِيءُ الْغَضَبِ يُسَكِّنُ الْخِصَامَ.

אִ֣ישׁ חֵ֭מָה יְגָרֶ֣ה מָדֹ֑ון וְאֶ֥רֶך אַ֝פַּ֗יִם יַשְׁקִ֥יט רִֽיב׃

-

A passionate man stirs up strife; but he that is slow to anger appeases even a rising one.

Ο θυμωδης ανθρωπος διεγειρει μαχας· ο δε μακροθυμος καταπαυει εριδας.

طَرِيقُ الْكَسْلاَنِ كَسِيَاجٍ مِنْ شَوْكٍ، وَطَرِيقُ الْمُسْتَقِيمِينَ مَنْهَجٌ.

דֶּ֣רֶךְ עָ֭צֵל כִּמְשֻׂ֣כַת חָ֑דֶק וְאֹ֖רַח יְשָׁרִ֣ים סְלֻלָֽה׃

-

The ways of sluggards are strewn with thorns; but those of the diligent are made smooth.

Η οδος του οκνηρου ειναι ως πεφραγμενη απο ακανθας· αλλ' η οδος των ευθεων ειναι εξωμαλισμενη.

اَلابْنُ الْحَكِيمُ يَسُرُّ أَبَاهُ، وَالرَّجُلُ الْجَاهِلُ يَحْتَقِرُ أُمَّهُ.

בֵּ֣ן חָ֭כָם יְשַׂמַּח־אָ֑ב וּכְסִ֥יל אָ֝דָ֗ם בֹּוזֶ֥ה אִמֹּֽו׃

-

A wise son gladdens his father; but a foolish son sneers at his mother.

Υιος σοφος ευφραινει πατερα· ο δε μωρος ανθρωπος καταφρονει την μητερα αυτου.

تعليمات في الحكمة

الْحَمَاقَةُ فَرَحٌ لِنَاقِصِ الْفَهْمِ، أَمَّا ذُو الْفَهْمِ فَيُقَوِّمُ سُلُوكَهُ.

אִ֭וֶּלֶת שִׂמְחָ֣ה לַחֲסַר־לֵ֑ב וְאִ֥ישׁ תְּ֝בוּנָ֗ה יְיַשֶּׁר־לָֽכֶת׃

-

The ways of a foolish man are void of sense; but a wise man proceeds on his way aright.

Η μωρια ειναι χαρα εις τον ενδεη φρενων· ο δε συνετος ανθρωπος περιπατει ορθως.

مَقَاصِدُ بِغَيْرِ مَشُورَةٍ تَبْطُلُ، وَبِكَثْرَةِ الْمُشِيرِينَ تَقُومُ.

הָפֵ֣ר מַ֭חֲשָׁבֹות בְּאֵ֣ין סֹ֑וד וּבְרֹ֖ב יֹועֲצִ֣ים תָּקֽוּם׃

-

They that honour not councils put off deliberation; but counsel abides in the hearts of counsellors.

Οπου συμβουλιον δεν υπαρχει, οι σκοποι ματαιονονται· εν δε τω πληθει των συμβουλων στερεονονται.

لِلإِنْسَانِ فَرَحٌ بِجَوَابِ فَمِهِ، وَالْكَلِمَةُ فِي وَقْتِهَا مَا أَحْسَنَهَا!

שִׂמְחָ֣ה לָ֭אִישׁ בְּמַעֲנֵה־פִ֑יו וְדָבָ֖ר בְּעִתֹּ֣ו מַה־טֹּֽוב׃

-

A bad man will by no means attend to counsel; neither will he say anything seasonable, or good for the common weal.

Χαρα εις τον ανθρωπον δια την αποκρισιν του στοματος αυτου, και λογος εν καιρω, ποσον καλος ειναι.

طَرِيقُ الْحَيَاةِ لِلْفَطِنِ إِلَى فَوْقُ، لِلْحَيَدَانِ عَنِ الْهَاوِيَةِ مِنْ تَحْتُ.

אֹ֣רַח חַ֭יִּים לְמַ֣עְלָה לְמַשְׂכִּ֑יל לְמַ֥עַן ס֝֗וּר מִשְּׁאֹ֥ול מָֽטָּה׃

-

The thoughts of the wise are ways of life, that he may turn aside and escape from hell.

Η οδος της ζωης εις τον συνετον ειναι προς τα ανω, δια να εκκλινη απο του αδου κατω.

اَلرَّبُّ يَقْلَعُ بَيْتَ الْمُتَكَبِّرِينَ، وَيُوَطِّدُ تُخْمَ الأَرْمَلَةِ.

בֵּ֣ית גֵּ֭אִים יִסַּ֥ח ׀ יְהוָ֑ה וְ֝יַצֵּ֗ב גְּב֣וּל אַלְמָנָֽה׃

-

The Lord pulls down the houses of scorners; but he establishes the border of the widow.

Ο Κυριος καταστρεφει τον οικον των υπερηφανων· στερεονει δε το οριον της χηρας.

مَكْرَهَةُ الرَّبِّ أَفْكَارُ الشِّرِّيرِ، وَلِلأَطْهَارِ كَلاَمٌ حَسَنٌ.

תֹּועֲבַ֣ת יְ֭הוָה מַחְשְׁבֹ֣ות רָ֑ע וּ֝טְהֹרִ֗ים אִמְרֵי־נֹֽעַם׃

-

An unrighteous thought is abomination to the Lord; but the sayings of the pure are held in honour.

Οι λογισμοι του πονηρου ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· των δε καθαρων οι λογοι ευαρεστοι.

اَلْمُولَعُ بِالْكَسْبِ يُكَدِّرُ بَيْتَهُ، وَالْكَارِهُ الْهَدَايَا يَعِيشُ.

עֹכֵ֣ר בֵּ֭יתֹו בֹּוצֵ֣עַ בָּ֑צַע וְשֹׂונֵ֖א מַתָּנֹ֣ת יִחְיֶֽה׃

-

A receiver of bribes destroys himself; but he that hates the receiving of bribes is safe.

Ο δωροληπτης ταραττει τον οικον αυτου· αλλ' οστις μισει τα δωρα θελει ζησει.

قَلْبُ الصِّدِّيقِ يَتَفَكَّرُ بِالْجَوَابِ، وَفَمُ الأَشْرَارِ يُنْبِعُ شُرُورًا.

לֵ֣ב צַ֭דִּיק יֶהְגֶּ֣ה לַעֲנֹ֑ות וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים יַבִּ֥יעַ רָעֹֽות׃

-

The hearts of the righteous meditate faithfulness; but the mouth of the ungodly answers evil things.

Η καρδια του δικαιου προμελετα δια να αποκριθη· το δε στομα των ασεβων εξερευγεται κακα.

اَلرَّبُّ بَعِيدٌ عَنِ الأَشْرَارِ، وَيَسْمَعُ صَلاَةَ الصِّدِّيقِينَ.

רָחֹ֣וק יְ֭הוָה מֵרְשָׁעִ֑ים וּתְפִלַּ֖ת צַדִּיקִ֣ים יִשְׁמָֽע׃

-

God is far from the ungodly; but he hearkens to the prayers of the righteous.

Ο Κυριος ειναι μακραν απο των ασεβων· εισακουει δε της δεησεως των δικαιων.

نُورُ الْعَيْنَيْنِ يُفَرِّحُ الْقَلْبَ. اَلْخَبَرُ الطَّيِّبُ يُسَمِّنُ الْعِظَامَ.

מְֽאֹור־עֵ֭ינַיִם יְשַׂמַּֽח־לֵ֑ב שְׁמוּעָ֥ה טֹ֝ובָ֗ה תְּדַשֶּׁן־עָֽצֶם׃

-

The eye that sees rightly rejoices the heart; and a good report fattens the bones.

Το φως των οφθαλμων ευφραινει την καρδιαν· και η καλη φημη παχυνει τα οστα.

اَلأُذُنُ السَّامِعَةُ تَوْبِيخَ الْحَيَاةِ تَسْتَقِرُّ بَيْنَ الْحُكَمَاءِ.

אֹ֗זֶן שֹׁ֖מַעַת תֹּוכַ֣חַת חַיִּ֑ים בְּקֶ֖רֶב חֲכָמִ֣ים תָּלִֽין׃

-

Το ωτιον, το οποιον ακουει τον ελεγχον της ζωης, διατριβει μεταξυ των σοφων.

مَنْ يَرْفُضُ التَّأْدِيبَ يُرْذِلُ نَفْسَهُ، وَمَنْ يَسْمَعُ لِلتَّوْبِيخِ يَقْتَنِي فَهْمًا.

פֹּורֵ֣עַ מ֖וּסָר מֹואֵ֣ס נַפְשֹׁ֑ו וְשֹׁומֵ֥עַ תֹּ֝וכַ֗חַת קֹ֣ונֶה לֵּֽב׃

-

He that rejects instruction hates himself; but he that mind reproofs loves his soul.

Οστις απωθει την διδασκαλιαν, αποστρεφεται την ψυχην αυτου· αλλ' οστις ακουει τον ελεγχον, αποκτα συνεσιν.

مَخَافَةُ الرَّبِّ أَدَبُ حِكْمَةٍ، وَقَبْلَ الْكَرَامَةِ التَّوَاضُعُ.

יִרְאַ֣ת יְ֭הוָה מוּסַ֣ר חָכְמָ֑ה וְלִפְנֵ֖י כָבֹ֣וד עֲנָוָֽה׃

-

The fear of the Lord is instruction and wisdom; and the highest honour will correspond therewith.

Ο φοβος του Κυριου ειναι διδασκαλια σοφιας· και η ταπεινωσις προπορευεται της δοξης.

إصحاح 16

الرب يزن طرق الإِنسان

لِلإِنْسَانِ تَدَابِيرُ الْقَلْبِ، وَمِنَ الرَّبِّ جَوَابُ اللِّسَانِ.

לְאָדָ֥ם מַֽעַרְכֵי־לֵ֑ב וּ֝מֵיְהוָ֗ה מַעֲנֵ֥ה לָשֹֽׁון׃

-

Του ανθρωπου ειναι αι προπαρασκευαι της καρδιας· παρα δε του Κυριου η αποκρισις της γλωσσης.

كُلُّ طُرُقِ الإِنْسَانِ نَقِيَّةٌ فِي عَيْنَيْ نَفْسِهِ، وَالرَّبُّ وَازِنُ الأَرْوَاحِ.

כָּֽל־דַּרְכֵי־אִ֭ישׁ זַ֣ךְ בְּעֵינָ֑יו וְתֹכֵ֖ן רוּחֹ֣ות יְהוָֽה׃

-

Πασαι αι οδοι του ανθρωπου φαινονται ορθαι εις τους οφθαλμους αυτου· πλην ο Κυριος σταθμιζει τα πνευματα.

أَلْقِ عَلَى الرَّبِّ أَعْمَالَكَ فَتُثَبَّتَ أَفْكَارُكَ.

גֹּ֣ל אֶל־יְהוָ֣ה מַעֲשֶׂ֑יךָ וְ֝יִכֹּ֗נוּ מַחְשְׁבֹתֶֽיךָ׃

-

Αφιερονε τα εργα σου εις τον Κυριον, και αι βουλαι σου θελουσι στερεωθη.

اَلرَّبُّ صَنَعَ الْكُلَّ لِغَرَضِهِ، وَالشِّرِّيرَ أَيْضًا لِيَوْمِ الشَّرِّ.

כֹּ֤ל פָּעַ֣ל יְ֭הוָה לַֽמַּעֲנֵ֑הוּ וְגַם־רָ֝שָׁ֗ע לְיֹ֣ום רָעָֽה׃

-

Ο Κυριος εκαμε τα παντα δι' εαυτον, ετι και τον ασεβη δια την ημεραν την κακην.

مَكْرَهَةُ الرَّبِّ كُلُّ مُتَشَامِخِ الْقَلْبِ. يَدًا لِيَدٍ لَا يَتَبَرَّأُ.

תֹּועֲבַ֣ת יְ֭הוָה כָּל־גְּבַהּ־לֵ֑ב יָ֥ד לְ֝יָ֗ד לֹ֣א יִנָּקֶֽה׃

-

Every one that is proud in heart is unclean before God, and he that unjustly strikes hands with hand shall not be held guiltless.

Βδελυγμα εις τον Κυριον ειναι πας υψηλοκαρδιος· και χειρ με χειρα αν συναπτηται, δεν θελει μενει ατιμωρητος.

بِالرَّحْمَةِ وَالْحَقِّ يُسْتَرُ الإِثْمُ، وَفِي مَخَافَةِ الرَّبِّ الْحَيَدَانُ عَنِ الشَّرِّ.

בְּחֶ֣סֶד וֶ֭אֱמֶת יְכֻפַּ֣ר עָוֹ֑ן וּבְיִרְאַ֥ת יְ֝הוָ֗ה ס֣וּר מֵרָֽע׃

-

Δια χαριτος και αληθειας καθαριζεται η ανομια· και δια του φοβου του Κυριου εκκλινουσιν οι ανθρωποι απο του κακου.

إِذَا أَرْضَتِ الرَّبَّ طُرُقُ إِنْسَانٍ، جَعَلَ أَعْدَاءَهُ أَيْضًا يُسَالِمُونَهُ.

בִּרְצֹ֣ות יְ֭הוָה דַּרְכֵי־אִ֑ישׁ גַּם־אֹ֝ויְבָ֗יו יַשְׁלִ֥ם אִתֹּֽו׃

-

Οταν ο Κυριος αρεσκηται εις τας οδους του ανθρωπου, και τους εχθρους αυτου ειρηνευει μετ' αυτου.

اَلْقَلِيلُ مَعَ الْعَدْلِ خَيْرٌ مِنْ دَخْلٍ جَزِيلٍ بِغَيْرِ حَقٍّ.

טֹוב־מְ֭עַט בִּצְדָקָ֑ה מֵרֹ֥ב תְּ֝בוּאֹ֗ות בְּלֹ֣א מִשְׁפָּֽט׃

-

Καλητερον ολιγον μετα δικαιοσυνης, παρα εισοδηματα μεγαλα μετα αδικιας.

قَلْبُ الإِنْسَانِ يُفَكِّرُ فِي طَرِيقِهِ، وَالرَّبُّ يَهْدِي خَطْوَتَهُ.

לֵ֣ב אָ֭דָם יְחַשֵּׁ֣ב דַּרְכֹּ֑ו וַֽ֝יהוָ֗ה יָכִ֥ין צַעֲדֹֽו׃

-

Η καρδια του ανθρωπου βουλευεται την οδον αυτου· αλλ' ο Κυριος διευθυνει τα βηματα αυτου.

فِي شَفَتَيِ الْمَلِكِ وَحْيٌ. فِي الْقَضَاءِ فَمُهُ لَا يَخُونُ.

קֶ֤סֶם ׀ עַֽל־שִׂפְתֵי־מֶ֑לֶךְ בְּ֝מִשְׁפָּ֗ט לֹ֣א יִמְעַל־פִּֽיו׃

-

There is an oracle upon the lips of a king; and his mouth shall not err in judgment.

Χρησμος ειναι εις τα χειλη του βασιλεως· το στομα αυτου δεν σφαλλει εν τη κρισει.

قَبَّانُ الْحَقِّ وَمَوَازِينُهُ لِلرَّبِّ. كُلُّ مَعَايِيرِ الْكِيسِ عَمَلُهُ.

פֶּ֤לֶס ׀ וּמֹאזְנֵ֣י מִ֭שְׁפָּט לַֽיהוָ֑ה מַ֝עֲשֵׂ֗הוּ כָּל־אַבְנֵי־כִֽיס׃

-

The poise of the balance is righteousness with the Lord; and his works are righteous measures.

Δικαια σταθμη και πλαστιγξ ειναι του Κυριου· παντα τα ζυγια του σακκιου ειναι εργου αυτου.

الحكمة ينبوع الحياة

مَكْرَهَةُ الْمُلُوكِ فِعْلُ الشَّرِّ، لأَنَّ الْكُرْسِيَّ يُثَبَّتُ بِالْبِرِّ.

תֹּועֲבַ֣ת מְ֭לָכִים עֲשֹׂ֣ות רֶ֑שַׁע כִּ֥י בִ֝צְדָקָ֗ה יִכֹּ֥ון כִּסֵּֽא׃

-

An evil-doer is an abomination to a king; for the throne of rule is established by righteousness.

Βδελυγμα ειναι εις τους βασιλεις να πραττωσιν ανομιαν· διοτι ο θρονος στερεονεται μετα της δικαιοσυνης.

مَرْضَاةُ الْمُلُوكِ شَفَتَا حَقٍّ، وَالْمُتَكَلِّمُ بِالْمُسْتَقِيمَاتِ يُحَبُّ.

רְצֹ֣ון מְ֭לָכִים שִׂפְתֵי־צֶ֑דֶק וְדֹבֵ֖ר יְשָׁרִ֣ים יֶאֱהָֽב׃

-

Righteous lips are acceptable to a king; and he loves right words.

Τα δικαια χειλη ειναι ευπροσδεκτα εις τους βασιλεις, και αγαπωσι τον λαλουντα ορθα.

غَضَبُ الْمَلِكِ رُسُلُ الْمَوْتِ، وَالإِنْسَانُ الْحَكِيمُ يَسْتَعْطِفُهُ.

חֲמַת־מֶ֥לֶךְ מַלְאֲכֵי־מָ֑וֶת וְאִ֖ישׁ חָכָ֣ם יְכַפְּרֶֽנָּה׃

-

The anger of a king is a messenger of death; but a wise man will pacify him.

Θυμος βασιλεως ειναι αγγελος θανατου· αλλ' ο σοφος ανθρωπος καταπραυνει αυτον.

فِي نُورِ وَجْهِ الْمَلِكِ حَيَاةٌ، وَرِضَاهُ كَسَحَابِ الْمَطَرِ الْمُتَأَخِّرِ.

בְּאֹור־פְּנֵי־מֶ֥לֶךְ חַיִּ֑ים וּ֝רְצֹונֹ֗ו כְּעָ֣ב מַלְקֹֽושׁ׃

-

The son of a king is in the light of life; and they that are in favour with him are as a cloud of latter rain.

Εις το φως του προσωπου του βασιλεως ειναι ζωη· και η ευνοια αυτου ειναι ως νεφος οψιμου βροχης.

قِنْيَةُ الْحِكْمَةِ كَمْ هِيَ خَيْرٌ مِنَ الذَّهَبِ، وَقِنْيَةُ الْفَهْمِ تُخْتَارُ عَلَى الْفِضَّةِ!

קְֽנֹה־חָכְמָ֗ה מַה־טֹּ֥וב מֵחָר֑וּץ וּקְנֹ֥ות בִּ֝ינָ֗ה נִבְחָ֥ר מִכָּֽסֶף׃

-

The brood of wisdom is more to be chosen than gold, and the brood of prudence more to be chosen than silver.

Ποσον καλητερα ειναι η αποκτησις της σοφιας παρα το χρυσιον και προκριτωτερα η αποκτησις της συνεσεως παρα το αργυριον

مَنْهَجُ الْمُسْتَقِيمِينَ الْحَيَدَانُ عَنِ الشَّرِّ. حَافِظٌ نَفْسَهُ حَافِظٌ طَرِيقَهُ.

מְסִלַּ֣ת יְ֭שָׁרִים ס֣וּר מֵרָ֑ע שֹׁמֵ֥ר נַ֝פְשֹׁ֗ו נֹצֵ֥ר דַּרְכֹּֽו׃

-

The paths of life turn aside from evil; and the ways of righteousness are length of life. He that receives instruction shall be in prosperity; and he that regards reproofs shall be made wise. He that keeps his ways, preserves his own soul; and he that loves his life will spare his mouth.

Η οδος των ευθεων ειναι να εκκλινωσιν απο του κακου· οστις φυλαττει την οδον αυτου, διατηρει την ψυχην αυτου.

قَبْلَ الْكَسْرِ الْكِبْرِيَاءُ، وَقَبْلَ السُّقُوطِ تَشَامُخُ الرُّوحِ.

לִפְנֵי־שֶׁ֥בֶר גָּאֹ֑ון וְלִפְנֵ֥י כִ֝שָּׁלֹ֗ון גֹּ֣בַהּ רֽוּחַ׃

-

Pride goes before destruction, and folly before a fall.

Η υπερηφανια προηγειται του ολεθρου, και υψηλοφροσυνη του πνευματος προηγειται της πτωσεως.

تَوَاضُعُ الرُّوحِ مَعَ الْوُدَعَاءِ خَيْرٌ مِنْ قَسْمِ الْغَنِيمَةِ مَعَ الْمُتَكَبِّرِينَ.

טֹ֣וב שְׁפַל־ר֭וּחַ אֶת־ [עֲנִיִּים כ] (עֲנָוִ֑ים ק) מֵֽחַלֵּ֥ק לָ֗ל אֶת־גֵּאִֽים׃

-

Better is a meek-spirited man with lowliness, than one who divides spoils with the proud.

Καλητερον να ηναι τις ταπεινοφρων μετα των ταπεινων, παρα να μοιραζη λαφυρα μετα των υπερηφανων.

الْفَطِنُ مِنْ جِهَةِ أَمْرٍ يَجِدُ خَيْرًا، وَمَنْ يَتَّكِلُ عَلَى الرَّبِّ فَطُوبَى لَهُ.

מַשְׂכִּ֣יל עַל־דָּ֭בָר יִמְצָא־טֹ֑וב וּבֹוטֵ֖חַ בַּיהוָ֣ה אַשְׁרָֽיו׃

-

He who is skillful in business finds good: but he that trusts in God is most blessed.

Ο συνετος εις τα πραγματα θελει ευρει καλον· και ο ελπιζων επι τον Κυριον ειναι μακαριος.

حَكِيمُ الْقَلْبِ يُدْعَى فَهِيمًا، وَحَلاَوَةُ الشَّفَتَيْنِ تَزِيدُ عِلْمًا.

לַחֲכַם־לֵ֭ב יִקָּרֵ֣א נָבֹ֑ון וּמֶ֥תֶק פָתַ֗יִם יֹסִ֥יף לֶֽקַח׃

-

Men call the wise and understanding evil: but they that are pleasing in speech shall hear more.

Ο σοφος την καρδιαν θελει ονομαζεσθαι φρονιμος· και η γλυκυτης των χειλεων προσθετει μαθησιν.

الْفِطْنَةُ يَنْبُوعُ حَيَاةٍ لِصَاحِبِهَا، وَتَأْدِيبُ الْحَمْقَى حَمَاقَةٌ.

מְקֹ֣ור חַ֭יִּים שֵׂ֣כֶל בְּעָלָ֑יו וּמוּסַ֖ר אֱוִלִ֣ים אִוֶּֽלֶת׃

-

Understanding is a fountain of life to its possessors; but the instruction of fools is evil.

Η συνεσις ειναι πηγη ζωης εις τον εχοντα αυτην· η δε παιδεια των αφρονων μωρια.

قَلْبُ الْحَكِيمِ يُرْشِدُ فَمَهُ وَيَزِيدُ شَفَتَيْهِ عِلْمًا.

לֵ֣ב חָ֭כָם יַשְׂכִּ֣יל פִּ֑יהוּ וְעַלשְׂ֝־פָתָ֗יו יֹסִ֥יף לֶֽקַח׃

-

The heart of the wise will discern the things which proceed from his own mouth; and on his lips he will wear knowledge.

Η καρδια του σοφου συνετιζει το στομα αυτου, και εις τα χειλη αυτου προσθετει μαθησιν.

اَلْكَلاَمُ الْحَسَنُ شَهْدُ عَسَلٍ، حُلْوٌ لِلنَّفْسِ وَشِفَاءٌ لِلْعِظَامِ.

צוּף־דְּ֭בַשׁ אִמְרֵי־נֹ֑עַם מָתֹ֥וק לַ֝נֶּפֶשׁ וּמַרְפֵּ֥א לָעָֽצֶם׃

-

Good words are honeycombs, and the sweetness thereof is a healing of the soul.

Κηρηθρα μελιτος οι ευαρεστοι λογοι· γλυκυτης εις την ψυχην και ιασις εις τα οστα.

طرق الإنسان الشريرة

تُوجَدُ طَرِيقٌ تَظْهَرُ لِلإِنْسَانِ مُسْتَقِيمَةً وَعَاقِبَتُهَا طُرُقُ الْمَوْتِ.

יֵ֤שׁ דֶּ֣רֶךְ יָ֭שָׁר לִפְנֵי־אִ֑ישׁ וְ֝אַחֲרִיתָ֗הּ דַּרְכֵי־מָֽוֶת׃

-

There are ways that seem to be right to a man, but the end of them looks to the depth of hell.

Υπαρχει οδος ητις φαινεται ορθη εις τον ανθρωπον, αλλα τα τελη αυτης ειναι οδοι θανατου.

نَفْسُ التَّعِبِ تُتْعِبُ لَهُ، لأَنَّ فَمَهُ يَحِثُّهُ.

נֶ֣פֶשׁ עָ֭מֵל עָ֣מְלָה לֹּ֑ו כִּֽי־אָכַ֖ף עָלָ֣יו פִּֽיהוּ׃

-

A man who labours, labours for himself, and drives from him his own ruin.

Ο εργαζομενος εργαζεται δι' εαυτον· διοτι το στομα αυτου αναγκαζει αυτον.

الرَّجُلُ اللَّئِيمُ يَنْبُشُ الشَّرَّ، وَعَلَى شَفَتَيْهِ كَالنَّارِ الْمُتَّقِدَةِ.

אִ֣ישׁ בְּ֭לִיַּעַל כֹּרֶ֣ה רָעָ֑ה וְעַל־ [שְׂפָתָיו כ] (פָתֹ֗ו ק) כְּאֵ֣שׁ צָרָֽבֶת׃

-

But the perverse bears destruction upon his own mouth: a foolish man digs up evil for himself, and treasures fire on his own lips.

Ο αχρειος ανθρωπος σκαπτει κακον· και εις τα χειλη αυτου ειναι ως πυρ καιον.

رَجُلُ الأَكَاذِيبِ يُطْلِقُ الْخُصُومَةَ، وَالنَّمَّامُ يُفَرِّقُ الأَصْدِقَاءَ.

אִ֣ישׁ תַּ֭הְפֻּכֹות יְשַׁלַּ֣ח מָדֹ֑ון וְ֝נִרְגָּ֗ן מַפְרִ֥יד אַלּֽוּף׃

-

A perverse man spreads mischief, and will kindle a torch of deceit with mischiefs; and he separates friends.

Ο διεστραμμενος ανθρωπος διασπειρει εριδας· και ο ψιθυριστης διαχωριζει τους στενωτερους φιλους.

اَلرَّجُلُ الظَّالِمُ يُغْوِي صَاحِبَهُ وَيَسُوقُهُ إِلَى طَرِيقٍ غَيْرِ صَالِحَةٍ.

אִ֣ישׁ חָ֭מָס יְפַתֶּ֣ה רֵעֵ֑הוּ וְ֝הֹולִיכֹ֗ו בְּדֶ֣רֶךְ לֹא־טֹֽוב׃

-

A transgressor tries to ensnare friends, and leads them in ways that are not good.

Ο βιαιος ανθρωπος αποπλανα τον πλησιον αυτου και φερει αυτον εις οδον ουχι καλην·

مَنْ يُغَمِّضُ عَيْنَيْهِ لِيُفَكِّرَ فِي الأَكَاذِيبِ، وَمَنْ يَعَضُّ شَفَتَيْهِ، فَقَدْ أَكْمَلَ شَرًّا.

עֹצֶ֣ה עֵ֭ינָיו לַחְשֹׁ֣ב תַּהְפֻּכֹ֑ות קֹרֵ֥ץ פָתָ֗יו כִּלָּ֥ה רָעָֽה׃

-

And the man that fixes his eyes devises perverse things, and marks out with his lips all evil: he is a furnace of wickedness.

Κλειων τους οφθαλμους αυτου μηχαναται διεστραμμενα· δαγκανων τα χειλη αυτου εκτελει το κακον.

تَاجُ جَمَالٍ: شَيْبَةٌ تُوجَدُ فِي طَرِيقِ الْبِرِّ.

עֲטֶ֣רֶת תִּפְאֶ֣רֶת שֵׂיבָ֑ה בְּדֶ֥רֶךְ צְ֝דָקָ֗ה תִּמָּצֵֽא׃

-

Old age is a crown of honour, but it is found in the ways of righteousness.

Η πολια ειναι στεφανος δοξης, ευρισκομενη εν τη οδω της δικαιοσυνης.

اَلْبَطِيءُ الْغَضَبِ خَيْرٌ مِنَ الْجَبَّارِ، وَمَالِكُ رُوحِهِ خَيْرٌ مِمَّنْ يَأْخُذُ مَدِينَةً.

טֹ֤וב אֶ֣רֶךְ אַ֭פַּיִם מִגִּבֹּ֑ור וּמֹשֵׁ֥ל בְּ֝רוּחֹ֗ו מִלֹּכֵ֥ד עִֽיר׃

-

A man slow to anger is better than a strong man; and he that governs his temper better than he that takes a city.

Καλητερος ο μακροθυμος παρα τον δυνατον· και ο εξουσιαζων το πνευμα αυτου παρα τον εκπορθουντα πολιν.

الْقُرْعَةُ تُلْقَى فِي الْحِضْنِ، وَمِنَ الرَّبِّ كُلُّ حُكْمِهَا.

בַּ֭חֵיק יוּטַ֣ל אֶת־הַגֹּורָ֑ל וּ֝מֵיְהוָ֗ה כָּל־מִשְׁפָּטֹֽו׃

-

All evils come upon the ungodly into their bosoms; but all righteous things come of the Lord.

Ο κληρος ριπτεται εις την καλπην· ολη ομως η κρισις αυτου ειναι παρα Κυριου.

إصحاح 17

الأقوال العذبة والمسيئة

لُقْمَةٌ يَابِسَةٌ وَمَعَهَا سَلاَمَةٌ، خَيْرٌ مِنْ بَيْتٍ مَلآنٍ ذَبَائِحَ مَعَ خِصَامٍ.

טֹ֤וב פַּ֣ת חֲ֭רֵבָה וְשַׁלְוָה־בָ֑הּ מִ֝בַּ֗יִת מָלֵ֥א זִבְחֵי־רִֽיב׃

-

Better is a morsel with pleasure in peace, than a house full of many good things and unjust sacrifices, with strife.

Καλητερον ξηρον ψωμιον και ειρηνη μετ' αυτου, παρα οικον πληρη θυματων μετα εριδος.

اَلْعَبْدُ الْفَطِنُ يَتَسَلَّطُ عَلَى الابْنِ الْمُخْزِي وَيُقَاسِمُ الإِخْوَةَ الْمِيرَاثَ.

עֶֽבֶד־מַשְׂכִּ֗יל יִ֭מְשֹׁל בְּבֵ֣ן מֵבִ֑ישׁ וּבְתֹ֥וךְ אַ֝חִ֗ים יַחֲלֹ֥ק נַחֲלָֽה׃

-

A wise servant shall have rule over foolish masters, and shall divide portions among brethren.

Ο φρονιμος υπηρετης θελει εξουσιαζει επι υιου αισχυνης και θελει συμμοιρασθη την κληρονομιαν μεταξυ αδελφων.

الْبُوطَةُ لِلْفِضَّةِ، وَالْكُورُ لِلذَّهَبِ، وَمُمْتَحِنُ الْقُلُوبِ الرَّبُّ.

מַצְרֵ֣ף לַ֭כֶּסֶף וְכ֣וּר לַזָּהָ֑ב וּבֹחֵ֖ן לִבֹּ֣ות יְהוָֽה׃

-

As silver and gold are tried in a furnace, so are choice hearts with the Lord.

Το χωνευτηριον δοκιμαζει τον αργυρον και η καμινος τον χρυσον, ο δε Κυριος τας καρδιας.

الْفَاعِلُ الشَّرَّ يَصْغَى إِلَى شَفَةِ الإِثْمِ، وَالْكَاذِبُ يَأْذَنُ لِلِسَانِ فَسَادٍ.

מֵ֭רַע מַקְשִׁ֣יב עַל־שְׂפַת־אָ֑וֶן שֶׁ֥קֶר מֵ֝זִין עַל־לְשֹׁ֥ון הַוֹּֽת׃

-

A bad man hearkens to the tongue of transgressors: but a righteous man attends not to false lips.

Ο κακοποιος υπακουει εις τα ανομα χειλη· ο ψευστης διδει ακροασιν εις την κακην γλωσσαν.

الْمُسْتَهْزِئُ بِالْفَقِيرِ يُعَيِّرُ خَالِقَهُ. الْفَرْحَانُ بِبَلِيَّةٍ لَا يَتَبَرَّأُ.

לֹעֵ֣ג לָ֭רָשׁ חֵרֵ֣ף עֹשֵׂ֑הוּ שָׂמֵ֥חַ לְ֝אֵ֗יד לֹ֣א יִנָּקֶֽה׃

-

He that laughs at the poor provokes him that made him; and he that rejoices at the destruction of another shall not be held guiltless: but he that has compassion shall find mercy.

Οστις περιγελα τον πτωχον, ονειδιζει τον Ποιητην αυτου· οστις χαιρει εις συμφορας, δεν θελει μεινει ατιμωρητος.

تَاجُ الشُّيُوخِ بَنُو الْبَنِينَ، وَفَخْرُ الْبَنِينَ آبَاؤُهُمْ.

עֲטֶ֣רֶת זְ֭קֵנִים בְּנֵ֣י בָנִ֑ים וְתִפְאֶ֖רֶת בָּנִ֣ים אֲבֹותָֽם׃

-

Children’s children are the crown of old men; and their fathers are the glory of children.

Τεκνα τεκνων ειναι ο στεφανος των γεροντων· και η δοξα των τεκνων οι πατερες αυτων.

لَا تَلِيقُ بِالأَحْمَقِ شَفَةُ السُّودَدِ. كَمْ بِالأَحْرَى شَفَةُ الْكَذِبِ بِالشَّرِيفِ!

לֹא־נָאוָ֣ה לְנָבָ֣ל שְׂפַת־יֶ֑תֶר אַ֝֗ף כִּֽי־לְנָדִ֥יב שְׂפַת־שָֽׁקֶר׃

-

Faithful lips will not suit a fool; nor lying lips a just man.

Χειλη υπεροχης δεν αρμοζουσιν εις τον αφρονα· πολυ ολιγωτερον χειλη ψευδους εις τον αρχοντα.

الْهَدِيَّةُ حَجَرٌ كَرِيمٌ فِي عَيْنَيْ قَابِلِهَا، حَيْثُمَا تَتَوَجَّهُ تُفْلِحْ.

אֶֽבֶן־חֵ֣ן הַ֭שֹּׁחַד בְּעֵינֵ֣י בְעָלָ֑יו אֶֽל־כָּל־אֲשֶׁ֖ר יִפְנֶ֣ה יַשְׂכִּֽיל׃

-

Instruction is to them that use it a gracious reward; and whithersoever it may turn, it shall prosper.

Το δωρον ειναι ως λιθος πολυτιμος εις τους οφθαλμους του δωροδοκουμενου· οπου τουτο εμφανισθη, κατορθονει.

مَنْ يَسْتُرْ مَعْصِيَةً يَطْلُبِ الْمَحَبَّةَ، وَمَنْ يُكَرِّرْ أَمْرًا يُفَرِّقْ بَيْنَ الأَصْدِقَاءِ.

מְֽכַסֶּה־פֶּ֭שַׁע מְבַקֵּ֣שׁ אַהֲבָ֑ה וְשֹׁנֶ֥ה בְ֝דָבָ֗ר מַפְרִ֥יד אַלּֽוּף׃

-

He that conceals injuries seeks love; but he that hates to hide them separates friends and kindred.

Οστις κρυπτει παραβασιν, ζητει φιλιαν· αλλ' οστις επαναλεγει το πραγμα, χωριζει τους στενωτερους φιλους.

اَلانْتِهَارُ يُؤَثِّرُ فِي الْحَكِيمِ أَكْثَرَ مِنْ مِئَةِ جَلْدَةٍ فِي الْجَاهِلِ.

תֵּ֣חַת גְּעָרָ֣ה בְמֵבִ֑ין מֵהַכֹּ֖ות כְּסִ֣יל מֵאָֽה׃

-

A threat breaks down the heart of a wise man; but a fool, though scourged, understands not.

Περισσοτερον τυπτει ο ελεγχος τον φρονιμον, παρα εκατον μαστιγωσεις τον αφρονα.

اَلشِّرِّيرُ إِنَّمَا يَطْلُبُ التَّمَرُّدَ فَيُطْلَقُ عَلَيْهِ رَسُولٌ قَاسٍ.

אַךְ־מְרִ֥י יְבַקֶּשׁ־רָ֑ע וּמַלְאָ֥ךְ אַ֝כְזָרִ֗י יְשֻׁלַּח־בֹּֽו׃

-

Every bad man stirs up strifes: but the Lord will send out against him an unmerciful messenger.

Ο κακος ζητει μονον στασεις· δια τουτο αγγελος σκληρος θελει πεμφθη κατ' αυτου.

لِيُصَادِفِ الإِنْسَانَ دُبَّةٌ ثَكُولٌ وَلَا جَاهِلٌ فِي حَمَاقَتِهِ.

פָּגֹ֬ושׁ דֹּ֣ב שַׁכּ֣וּל בְּאִ֑ישׁ וְאַל־כְּ֝סִ֗יל בְּאִוַּלְתֹּֽו׃

-

Care may befall a man of understanding; but fools will meditate evils.

Ας απαντηση τον ανθρωπον αρκτος στερηθεισα των τεκνων αυτης και ουχι αφρων εν τη μωρια αυτου.

ثمن الحكمة

مَنْ يُجَازِي عَنْ خَيْرٍ بِشَرٍّ لَنْ يَبْرَحَ الشَّرُّ مِنْ بَيْتِهِ.

מֵשִׁ֣יב רָ֭עָה תַּ֣חַת טֹובָ֑ה לֹא־ [תָמִישׁ כ] (תָמ֥וּשׁ ק) רָ֝עָ֗ה מִבֵּיתֹֽו׃

-

Whoso rewards evil for good, evil shall not be removed from his house.

Οστις αποδιδει κακον αντι καλου, κακον δεν θελει αναχωρησει απο του οικου αυτου.

اِبْتِدَاءُ الْخِصَامِ إِطْلاَقُ الْمَاءِ، فَقَبْلَ أَنْ تَدْفُقَ الْمُخَاصَمَةُ اتْرُكْهَا.

פֹּ֣וטֵֽר מַ֭יִם רֵאשִׁ֣ית מָדֹ֑ון וְלִפְנֵ֥י הִ֝תְגַּלַּ֗ע הָרִ֥יב נְטֹֽושׁ׃

-

Rightful rule gives power to words; but sedition and strife precede poverty.

Οστις αρχιζει φιλονεικιαν, ειναι ως ο εκφραττων υδατα· οθεν παυσον απο της φιλονεικιας πριν εξαφθη.

مُبَرِّئُ الْمُذْنِبَ وَمُذَنِّبُ الْبَرِيءَ كِلَاهُمَا مَكْرَهَةُ الرَّبِّ.

מַצְדִּ֣יק רָ֭שָׁע וּמַרְשִׁ֣יעַ צַדִּ֑יק תֹּועֲבַ֥ת יְ֝הוָ֗ה גַּם־שְׁנֵיהֶֽם׃

-

He that pronounces the unjust just, and the just unjust, is unclean and abominable with God.

Ο δικαιονων τον ασεβη και ο καταδικαζων τον δικαιον, αμφοτεροι ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον.

لِمَاذَا فِي يَدِ الْجَاهِلِ ثَمَنٌ؟ أَلاقْتِنَاءِ الْحِكْمَةِ وَلَيْسَ لَهُ فَهْمٌ؟

לָמָּה־זֶּ֣ה מְחִ֣יר בְּיַד־כְּסִ֑יל לִקְנֹ֖ות חָכְמָ֣ה וְלֶב־אָֽיִן׃

-

Why has the fool wealth? for a senseless man will not be able to purchase wisdom.

Τι χρησιμευουσι τα χρηματα εις την χειρα του αφρονος, δια να αγοραση σοφιαν, αφου δεν εχει γνωσιν;

اَلصَّدِيقُ يُحِبُّ فِي كُلِّ وَقْتٍ، أَمَّا الأَخُ فَلِلشِّدَّةِ يُولَدُ.

בְּכָל־עֵ֭ת אֹהֵ֣ב הָרֵ֑עַ וְאָ֥ח לְ֝צָרָ֗ה יִוָּלֵֽד׃

-

Have thou a friend for every time, and let brethren be useful in distress; for on this account are they born.

Εν παντι καιρω αγαπα ο φιλος, και ο αδελφος γενναται δια καιρον αναγκης.

اَلإِنْسَانُ النَّاقِصُ الْفَهْمِ يَصْفِقُ كَفًّا وَيَضْمَنُ صَاحِبَهُ ضَمَانًا.

אָדָ֣ם חֲסַר־לֵ֭ב תֹּוקֵ֣עַ כָּ֑ף עֹרֵ֥ב עֲ֝רֻבָּ֗ה לִפְנֵ֥י רֵעֵֽהוּ׃

-

A foolish man applauds and rejoices over himself, as he also that becomes surety would make himself responsible for his own friends.

Ανθρωπος ενδεης φρενων διδει χειρα και εγγυαται δια τον φιλον αυτου.

مُحِبُّ الْمَعْصِيَةِ مُحِبُّ الْخِصَامِ. الْمُعَلِّي بَابَهُ يَطْلُبُ الْكَسْرَ.

אֹ֣הֵֽב פֶּ֭שַׁע אֹהֵ֣ב מַצָּ֑ה מַגְבִּ֥יהַּ פִּ֝תְחֹ֗ו מְבַקֶּשׁ־שָֽׁבֶר׃

-

A lover of sin rejoices in strifes;

Ο αγαπων εριδας αγαπα αμαρτηματα· ο υπερυψονων την πυλην αυτου ζητει ολεθρον.

الْمُلْتَوِي الْقَلْبِ لَا يَجِدُ خَيْرًا، وَالْمُتَقَلِّبُ اللِّسَانِ يَقَعُ فِي السُّوءِ.

עִקֶּשׁ־לֵ֭ב לֹ֣א יִמְצָא־טֹ֑וב וְנֶהְפָּ֥ךְ בִּ֝לְשֹׁונֹ֗ו יִפֹּ֥ול בְּרָעָֽה׃

-

and the hard-hearted man comes not in for good. A man of a changeful tongue will fall into mischiefs;

Ο σκολιος την καρδιαν δεν ευρισκει καλον· και ο διεστραμμενος την γλωσσαν αυτου πιπτει εις συμφοραν.

مَنْ يَلِدُ جَاهِلًا فَلِحَزَنِهِ، وَلَا يَفْرَحُ أَبُو الأَحْمَقِ.

יֹלֵ֣ד כְּ֭סִיל לְת֣וּגָה לֹ֑ו וְלֹֽא־יִ֝שְׂמַ֗ח אֲבִ֣י נָבָֽל׃

-

and the heart of a fool is grief to its possessor. A father rejoices not over an uninstructed son; but a wise son gladdens his mother.

Οστις γεννα αφρονα, γεννα αυτον δια λυπην αυτου· και ο πατηρ του ανοητου δεν απολαμβανει χαραν.

الْقَلْبُ الْفَرْحَانُ يُطَيِّبُ الْجِسْمَ، وَالرُّوحُ الْمُنْسَحِقَةُ تُجَفِّفُ الْعَظْمَ.

לֵ֣ב מֵחַ יֵיטִ֣ב גֵּהָ֑ה וְר֥וּחַ נְ֝כֵאָ֗ה תְּיַבֶּשׁ־גָּֽרֶם׃

-

A glad heart promotes health; but the bones of a sorrowful man dry up.

Η ευφραινομενη καρδια διδει ευεξιαν ως ιατρικον· το δε κατατεθλιμμενον πνευμα ξηραινει τα οστα.

الشِّرِّيرُ يَأْخُذُ الرَّشْوَةَ مِنَ الْحِضْنِ لِيُعَوِّجَ طُرُقَ الْقَضَاءِ.

שֹׁ֣חַד מֵ֭חֵיק רָשָׁ֣ע יִקָּ֑ח לְ֝הַטֹּ֗ות אָרְחֹ֥ות מִשְׁפָּֽט׃

-

The ways of a man who unjustly receives gifts in his bosom do not prosper; and an ungodly man perverts the ways of righteousness.

Ο ασεβης δεχεται δωρον απο του κολπου, δια να διαστρεψη τας οδους της κρισεως.

الْحِكْمَةُ عِنْدَ الْفَهِيمِ، وَعَيْنَا الْجَاهِلِ فِي أَقْصَى الأَرْضِ.

אֶת־פְּנֵ֣י מֵבִ֣ין חָכְמָ֑ה וְעֵינֵ֥י כְ֝סִ֗יל בִּקְצֵה־אָֽרֶץ׃

-

The countenance of a wise man is sensible; but the eyes of a fool go to the ends of the earth.

Επι του προσωπου του συνετου ειναι σοφια· αλλ' οι οφθαλμοι του αφρονος βλεπουσιν εις τα ακρα της γης.

الابْنُ الْجَاهِلُ غَمٌّ لأَبِيهِ، وَمَرَارَةٌ لِلَّتِي وَلَدَتْهُ.

כַּ֣עַס לְ֭אָבִיו בֵּ֣ן כְּסִ֑יל וּ֝מֶ֗מֶר לְיֹולַדְתֹּֽו׃

-

A foolish son is a cause of anger to his father, and grief to her that bore him.

Ο αφρων υιος ειναι βαρυθυμια εις τον πατερα αυτου και πικρια εις την γεννησασαν αυτον.

أَيْضًا تَغْرِيمُ الْبَرِيءِ لَيْسَ بِحَسَنٍ، وَكَذَلِكَ ضَرْبُ الشُّرَفَاءِ لأَجْلِ الاسْتِقَامَةِ.

גַּ֤ם עֲנֹ֣ושׁ לַצַּדִּ֣יק לֹא־טֹ֑וב לְהַכֹּ֖ות נְדִיבִ֣ים עַל־יֹֽשֶׁר׃

-

It is not right to punish a righteous man, nor is it holy to plot against righteous princes.

Δεν ειναι ποτε καλον να επιβαλληται ποινη εις τον δικαιον, να επιβουλευηται τις τους αρχοντας δια την ευθυτητα αυτων.

ذُو الْمَعْرِفَةِ يُبْقِي كَلاَمَهُ، وَذُو الْفَهْمِ وَقُورُ الرُّوحِ.

חֹושֵׂ֣ךְ אֲ֭מָרָיו יֹודֵ֣עַ דָּ֑עַת [וְקַר־ כ] (יְקַר־ר֝֗וּחַ ק) אִ֣ישׁ תְּבוּנָֽה׃

-

He that forbears to utter a hard word is discreet, and a patient man is wise.

Ο κρατων τους λογους αυτου ειναι γνωστικος· ο μακροθυμος ανθρωπος ειναι φρονιμος.

بَلِ الأَحْمَقُ إِذَا سَكَتَ يُحْسَبُ حَكِيمًا، وَمَنْ ضَمَّ شَفَتَيْهِ فَهِيمًا.

גַּ֤ם אֱוִ֣יל מַ֭חֲרִישׁ חָכָ֣ם יֵחָשֵׁ֑ב אֹטֵ֖ם שְׂפָתָ֣יו נָבֹֽון׃

-

Wisdom shall be imputed to a fool who asks after wisdom: and he who holds his peace shall seem to be sensible.

Και αυτος ο αφρων, οταν σιωπα λογιζεται σοφος· και ο κλειων τα χειλη αυτου, συνετος.

إصحاح 18

كلمات الحكيم والأحمق

الْمُعْتَزِلُ يَطْلُبُ شَهْوَتَهُ. بِكُلِّ مَشُورَةٍ يَغْتَاظُ.

לְֽ֭תַאֲוָה יְבַקֵּ֣שׁ נִפְרָ֑ד בְּכָל־תּ֝וּשִׁיָּ֗ה יִתְגַּלָּֽע׃

-

A man who wishes to separate from friends seeks excuses; but at all times he will be liable to reproach.

Ο ιδιογνωμων ζητει κατα την επιθυμιαν αυτου και εναντιονεται εις παν ο, τι ειναι ορθον.

اَلْجَاهِلُ لَا يُسَرُّ بِالْفَهْمِ، بَلْ بِكَشْفِ قَلْبِهِ.

לֹֽא־יַחְפֹּ֣ץ כְּ֭סִיל בִּתְבוּנָ֑ה כִּ֝֗י אִֽם־בְּהִתְגַּלֹּ֥ות לִבֹּֽו׃

-

A senseless man feels no need of wisdom, for he is rather led by folly.

Ο αφρων δεν ηδυνεται εις την συνεσιν, αλλ' εις ο, τι φανταζεται η καρδια αυτου.

إِذَا جَاءَ الشِّرِّيرُ جَاءَ الاحْتِقَارُ أَيْضًا، وَمَعَ الْهَوَانِ عَارٌ.

בְּֽבֹוא־רָ֭שָׁע בָּ֣א גַם־בּ֑וּז וְֽעִם־קָלֹ֥ון חֶרְפָּֽה׃

-

When an ungodly man comes into a depth of evils, he despises them; but dishonour and reproach come upon him.

Οταν ερχηται ο ασεβης, ερχεται και η καταφρονησις· και μετα του ονειδους, η ατιμια.

كَلِمَاتُ فَمِ الإِنْسَانِ مِيَاهٌ عَمِيقَةٌ. نَبْعُ الْحِكْمَةِ نَهْرٌ مُنْدَفِقٌ.

מַ֣יִם עֲ֭מֻקִּים דִּבְרֵ֣י פִי־אִ֑ישׁ נַ֥חַל נֹ֝בֵ֗עַ מְקֹ֣ור חָכְמָֽה׃

-

A word in the heart of a man is a deep water, and a river and fountain of life spring forth.

Οι λογοι του στοματος του ανθρωπου ειναι υδατα βαθεα· και η πηγη της σοφιας, χειμαρρος αναπηδων.

رَفْعُ وَجْهِ الشِّرِّيرِ لَيْسَ حَسَنًا لإِخْطَاءِ الصِّدِّيقِ فِي الْقَضَاءِ.

שְׂאֵ֣ת פְּנֵי־רָשָׁ֣ע לֹא־טֹ֑וב לְהַטֹּ֥ות צַ֝דִּ֗יק בַּמִּשְׁפָּֽט׃

-

It is not good to accept the person of the ungodly, nor is it holy to pervert justice in judgment.

Δεν ειναι καλον να προσωποληπτη τις τον ασεβη, δια να ανατρεπη το δικαιον εν τη κρισει.

شَفَتَا الْجَاهِلِ تُدَاخِلَانِ فِي الْخُصُومَةِ، وَفَمُهُ يَدْعُو بِضَرَبَاتٍ.

שִׂפְתֵ֣י כְ֭סִיל יָבֹ֣אֽוּ בְרִ֑יב וּ֝פִ֗יו לְֽמַהֲלֻמֹ֥ות יִקְרָֽא׃

-

The lips of a fool bring him into troubles, and his bold mouth calls for death.

Τα χειλη του αφρονος εμβαινουσιν εις εριδας, και το στομα αυτου προσκαλει ραπισματα.

فَمُ الْجَاهِلِ مَهْلَكَةٌ لَهُ، وَشَفَتَاهُ شَرَكٌ لِنَفْسِهِ.

פִּֽי־כְ֭סִיל מְחִתָּה־לֹ֑ו וּ֝שְׂפָתָ֗יו מֹוקֵ֥שׁ נַפְשֹֽׁו׃

-

A fool’s mouth is ruin to him, and his lips are a snare to his soul.

Το στομα του αφρονος ειναι ο αφανισμος αυτου, και τα χειλη αυτου παγις εις την ψυχην αυτου.

كَلَامُ النَّمَّامِ مِثْلُ لُقَمٍ حُلْوَةٍ وَهُوَ يَنْزِلُ إِلَى مَخَادِعِ الْبَطْنِ.

דִּבְרֵ֣י נִ֭רְגָּן כְּמִֽתְלַהֲמִ֑ים וְ֝הֵ֗ם יָרְד֥וּ חַדְרֵי־בָֽטֶן׃

-

Fear casts down the slothful; and the souls of the effeminate shall hunger.

Οι λογοι του ψιθυριστου καταπινονται ηδεως και καταβαινουσιν εως των ενδομυχων της κοιλιας.

أَيْضًا الْمُتَرَاخِي فِي عَمَلِهِ هُوَ أَخُو الْمُسْرِفِ.

גַּ֭ם מִתְרַפֶּ֣ה בִמְלַאכְתֹּ֑ו אָ֥ח ה֝֗וּא לְבַ֣עַל מַשְׁחִֽית׃

-

A man who helps not himself by his labour is brother of him that ruins himself.

Ο οκνηρος εις το εργον αυτου ειναι βεβαιως αδελφος του ασωτου.

اِسْمُ الرَّبِّ بُرْجٌ حَصِينٌ، يَرْكُضُ إِلَيْهِ الصِّدِّيقُ وَيَتَمَنَّعُ.

מִגְדַּל־עֹ֭ז שֵׁ֣ם יְהוָ֑ה בֹּֽו־יָר֖וּץ צַדִּ֣יק וְנִשְׂגָּֽב׃

-

The name of the Lord is of great strength; and the righteous running to it are exalted.

Το ονομα του Κυριου ειναι πυργος οχυρος· ο δικαιος, καταφευγων εις αυτον, ειναι εν ασφαλεια.

ثَرْوَةُ الْغَنِيِّ مَدِينَتُهُ الْحَصِينَةُ، وَمِثْلُ سُورٍ عَالٍ فِي تَصَوُّرِهِ.

הֹ֣ון עָ֭שִׁיר קִרְיַ֣ת עֻזֹּ֑ו וּכְחֹומָ֥ה נִ֝שְׂגָּבָ֗ה בְּמַשְׂכִּיתֹֽו׃

-

The wealth of a rich man is a strong city; and its glory casts a broad shadow.

Τα αγαθα του πλουσιου ειναι η οχυρα αυτου πολις, και φανταζεται αυτα ως υψηλον τειχος.

قَبْلَ الْكَسْرِ يَتَكَبَّرُ قَلْبُ الإِنْسَانِ، وَقَبْلَ الْكَرَامَةِ التَّوَاضُعُ.

לִפְנֵישֶׁ֭־בֶר יִגְבַּ֣הּ לֵב־אִ֑ישׁ וְלִפְנֵ֖י כָבֹ֣וד עֲנָוָֽה׃

-

Before ruin a man’s heart is exalted, and before honour it is humble.

Προ του αφανισμου υψονεται η καρδια του ανθρωπου· και η ταπεινωσις προπορευεται της δοξης.

مَنْ يُجِيبُ عَنْ أَمْرٍ قَبْلَ أَنْ يَسْمَعَهُ، فَلَهُ حَمَاقَةٌ وَعَارٌ.

מֵשִׁ֣יב דָּ֭בָר בְּטֶ֣רֶם יִשְׁמָ֑ע אִוֶּ֥לֶת הִיא־לֹ֝֗ו וּכְלִמָּֽה׃

-

Whoso answers a word before he hears a cause, it is folly and reproach to him.

Το να αποκρινηται τις πριν ακουση, ειναι εις αυτον αφροσυνη και ονειδος.

رُوحُ الإِنْسَانِ تَحْتَمِلُ مَرَضَهُ، أَمَّا الرُّوحُ الْمَكْسُورَةُ فَمَنْ يَحْمِلُهَا؟

רֽוּחַ־אִ֭ישׁ יְכַלְכֵּ֣ל מַחֲלֵ֑הוּ וְר֥וּחַ נְ֝כֵאָ֗ה מִ֣י יִשָּׂאֶֽנָּה׃

-

A wise servant calms a man’s anger; but who can endure a faint-hearted man?

Το πνευμα του ανθρωπου θελει υποστηριζει την αδυναμιαν αυτου· αλλα το κατατεθλιμμενον πνευμα τις δυναται να υποφερη;

قَلْبُ الْفَهِيمِ يَقْتَنِي مَعْرِفَةً، وَأُذُنُ الْحُكَمَاءِ تَطْلُبُ عِلْمًا.

לֵ֣ב נָ֭בֹון יִקְנֶה־דָּ֑עַת וְאֹ֥זֶן חֲ֝כָמִ֗ים תְּבַקֶּשׁ־דָּֽעַת׃

-

The heart of the sensible man purchases discretion; and the ears of the wise seek understanding.

Η καρδια του φρονιμου αποκτα συνεσιν· και το ωτιον των σοφων ζητει γνωσιν.

هَدِيَّةُ الإِنْسَانِ تُرَحِّبُ لَهُ وَتَهْدِيهِ إِلَى أَمَامِ الْعُظَمَاءِ.

מַתָּ֣ן אָ֭דָם יַרְחִ֣יב לֹ֑ו וְלִפְנֵ֖י גְדֹלִ֣ים יַנְחֶֽנּוּ׃

-

A man’s gift enlarges him, and seats him among princes.

Το δωρον του ανθρωπου ανοιγει τοπον εις αυτον, και φερει αυτον εμπροσθεν των μεγαλων.

في الفصل بين الخصومات

اَلأَوَّلُ فِي دَعْوَاهُ مُحِقٌّ، فَيَأْتِي رَفِيقُهُ وَيَفْحَصُهُ.

צַדִּ֣יק הָרִאשֹׁ֣ון בְּרִיבֹ֑ו [יָבֹא־ כ] (וּבָֽא־רֵ֝עֵ֗הוּ ק) וַחֲקָרֹֽו׃

-

A righteous man accuses himself at the beginning of his speech, but when he has entered upon the attack, the adversary is reproved.

Ο πρωτολογων εν τη κρισει αυτου φαινεται δικαιος· αλλ' ο αντιδικος αυτου ερχεται και εξελεγχει αυτον.

اَلْقُرْعَةُ تُبَطِّلُ الْخُصُومَاتِ وَتَفْصِلُ بَيْنَ الأَقْوِيَاءِ.

מִ֭דְיָנִים יַשְׁבִּ֣ית הַגֹּורָ֑ל וּבֵ֖ין עֲצוּמִ֣ים יַפְרִֽיד׃

-

A silent man quells strifes, and determines between great powers.

Ο κληρος παυει τας αντιλογιας και αποφασιζει μεταξυ των δυνατων.

اَلأَخُ أَمْنَعُ مِنْ مَدِينَةٍ حَصِينَةٍ، وَالْمُخَاصَمَاتُ كَعَارِضَةِ قَلْعَةٍ.

אָ֗ח נִפְשָׁ֥ע מִקִּרְיַת־עֹ֑ז [וּמְדֹונִים כ] (וּ֝מִדְיָנִ֗ים ק) כִּבְרִ֥יחַ אַרְמֹֽון׃

-

A brother helped by a brother is as a strong and high city; and is as strong as a well-founded palace.

Αδελφος δυσαρεστηθεις υποτασσεται δυσκολωτερα παρα οχυρα πολις· αι δε διαφοραι αυτων ειναι ως μοχλοι φρουριου.

مِنْ ثَمَرِ فَمِ الإِنْسَانِ يَشْبَعُ بَطْنُهُ، مِنْ غَلَّةِ شَفَتَيْهِ يَشْبَعُ.

מִפְּרִ֣י פִי־אִ֭ישׁ תִּשְׂבַּ֣ע בִּטְנֹ֑ו תְּבוּאַ֖ת שְׂפָתָ֣יו יִשְׂבָּֽע׃

-

A man fills his belly with the fruits of his mouth; and he shall be satisfied with the fruits of his lips.

Εκ των καρπων του στοματος του ανθρωπου θελει χορτασθη η κοιλια αυτου· απο του προιοντος των χειλεων αυτου θελει εμπλησθη.

اَلْمَوْتُ وَالْحَيَاةُ فِي يَدِ اللِّسَانِ، وَأَحِبَّاؤُهُ يَأْكُلُونَ ثَمَرَهُ.

מָ֣וֶת וְ֭חַיִּים בְּיַד־לָשֹׁ֑ון וְ֝אֹהֲבֶ֗יהָ יֹאכַ֥ל פִּרְיָֽהּ׃

-

Life and death are in the power of the tongue; and they that rule it shall eat the fruits thereof.

Θανατος και ζωη ειναι εις την χειρα της γλωσσης· και οι αγαπωντες αυτην θελουσι φαγει τους καρπους αυτης.

مَنْ يَجِدُ زَوْجَةً يَجِدُ خَيْرًا وَيَنَالُ رِضًى مِنَ الرَّبِّ.

מָצָ֣א אִ֭שָּׁה מָ֣צָא טֹ֑וב וַיָּ֥פֶק רָ֝צֹ֗ון מֵיְהוָֽה׃

-

He that has found a good wife has found favours, and has received gladness from God. (22a) He that puts away a good wife, puts away a good thing, and he that keeps an adulteress is foolish and ungodly.

Οστις ευρηκε γυναικα, ευρηκεν αγαθον και απηλαυσε χαριν παρα Κυριου.

بِتَضَرُّعَاتٍ يَتَكَلَّمُ الْفَقِيرُ، وَالْغَنِيُّ يُجَاوِبُ بِخُشُونَةٍ.

תַּחֲנוּנִ֥ים יְדַבֶּר־רָ֑שׁ וְ֝עָשִׁ֗יר יַעֲנֶ֥ה עַזֹּֽות׃

-

Ο πενης λαλει μετα ικεσιων· αλλ' ο πλουσιος αποκρινεται μετα σκληροτητος.

اَلْمُكْثِرُ الأَصْحَابِ يُخْرِبُ نَفْسَهُ، وَلكِنْ يُوجَدْ مُحِبٌّ أَلْزَقُ مِنَ الأَخِ.

אִ֣ישׁ רֵ֭עִים לְהִתְרֹעֵ֑עַ וְיֵ֥שׁ אֹ֝הֵ֗ב דָּבֵ֥ק מֵאָֽח׃

-

Ο ανθρωπος ο εχων φιλους πρεπει να φερηται φιλικως· και υπαρχει φιλος στενωτερος αδελφου.

إصحاح 19

مقارنة بين الغنى والفقر

الْفَقِيرُ السَّالِكُ بِكَمَالِهِ خَيْرٌ مِنْ مُلْتَوِي الشَّفَتَيْنِ وَهُوَ جَاهِلٌ.

טֹֽוב־רָ֭שׁ הֹולֵ֣ךְ בְּתֻמֹּ֑ו מֵעִקֵּ֥שׁ פָתָ֗יו וְה֣וּא כְסִֽיל׃

-

Καλητερος ο πτωχος ο περιπατων εν τη ακεραιοτητι αυτου, παρα τον πλουσιον τον διεστραμμενον τα χειλη αυτου και οντα αφρονα.

أَيْضًا كَوْنُ النَّفْسِ بِلاَ مَعْرِفَةٍ لَيْسَ حَسَنًا، وَالْمُسْتَعْجِلُ بِرِجْلَيْهِ يُخْطِئُ.

גַּ֤ם בְּלֹא־דַ֣עַת נֶ֣פֶשׁ לֹא־טֹ֑וב וְאָ֖ץ בְּרַגְלַ֣יִם חֹוטֵֽא׃

-

Ψυχη ανευ γνωσεως βεβαιως δεν ειναι καλον· και οστις σπευδει με τους ποδας, προσκοπτει.

حَمَاقَةُ الرَّجُلِ تُعَوِّجُ طَرِيقَهُ، وَعَلَى الرَّبِّ يَحْنَقُ قَلْبُهُ.

אִוֶּ֣לֶת אָ֭דָם תְּסַלֵּ֣ף דַּרְכֹּ֑ו וְעַל־יְ֝הוָ֗ה יִזְעַ֥ף לִבֹּֽו׃

-

Η αφροσυνη του ανθρωπου διαστρεφει την οδον αυτου· και η καρδια αυτου αγανακτει κατα του Κυριου.

اَلْغِنَى يُكْثِرُ الأَصْحَابَ، وَالْفَقِيرُ مُنْفَصِلٌ عَنْ قَرِيبِهِ.

הֹ֗ון יֹ֭סִיף רֵעִ֣ים רַבִּ֑ים וְ֝דָ֗ל מֵרֵ֥עהוּ יִפָּרֵֽד׃

-

Wealth acquires many friends; but the poor is deserted even of the friend he has.

Ο πλουτος προσθετει φιλους πολλους· ο δε πτωχος εγκαταλειπεται υπο του φιλου αυτου.

شَاهِدُ الزُّورِ لَا يَتَبَرَّأُ، وَالْمُتَكَلِّمُ بِالأَكَاذِيبِ لَا يَنْجُو.

עֵ֣ד קָרִים לֹ֣א יִנָּקֶ֑ה וְיָפִ֥יחַ כְּ֝זָבִ֗ים לֹ֣א יִמָּלֵֽט׃

-

A false witness shall not be unpunished, and he that accuses unjustly shall not escape.

Ο ψευδης μαρτυς δεν θελει μεινει ατιμωρητος· και ο λαλων ψευδη δεν θελει εκφυγει.

كَثِيرُونَ يَسْتَعْطِفُونَ وَجْهَ الشَّرِيفِ، وَكُلٌّ صَاحِبٌ لِذِي الْعَطَايَا.

רַ֭בִּים יְחַלּ֣וּ פְנֵֽי־נָדִ֑יב וְכָל־הָ֝רֵ֗עַ לְאִ֣ישׁ מַתָּֽן׃

-

Many court the favour of kings; but every bad man becomes a reproach to another man.

Πολλοι κολακευουσι το προσωπον του αρχοντος· και πας τις ειναι φιλος του διδοντος ανθρωπου.

كُلُّ إِخْوَةِ الْفَقِيرِ يُبْغِضُونَهُ، فَكَمْ بِالْحَرِيِّ أَصْدِقَاؤُهُ يَبْتَعِدُونَ عَنْهُ! مَنْ يَتْبَعُ أَقْوَالًا فَهِيَ لَهُ.

כָּ֥ל אֲחֵי־רָ֨שׁ ׀ שְֽׂנֵאֻ֗הוּ אַ֤ף כִּ֣י מְ֭רֵעֵהוּ רָחֲק֣וּ מִמֶּ֑נּוּ מְרַדֵּ֖ף אֲמָרִ֣ים [לֹא־ כ] (לֹו־הֵֽמָּה׃ ק)

-

Every one who hates his poor brother shall also be far from friendship. Good understanding will draw near to them that know it, and a sensible man will find it. He that does much harm perfects mischief; and he that used provoking words shall not escape.

Τον πτωχον μισουσι παντες οι αδελφοι αυτου· ποσω μαλλον θελουσιν αποφευγει αυτον οι φιλοι αυτου; αυτος ακολουθει φωναζων· αλλ' εκεινοι δεν αποκρινονται.

اَلْمُقْتَنِي الْحِكْمَةَ يُحِبُّ نَفْسَهُ. الْحَافِظُ الْفَهْمِ يَجِدُ خَيْرًا.

קֹֽנֶה־לֵּ֭ב אֹהֵ֣ב נַפְשֹׁ֑ו שֹׁמֵ֥ר תְּ֝בוּנָ֗ה לִמְצֹא־טֹֽוב׃

-

He that procures wisdom loves himself; and he that keeps wisdom shall find good.

Οστις αποκτα σοφιαν, αγαπα την ψυχην αυτου· οστις φυλαττει φρονησιν, θελει ευρει καλον.

شَاهِدُ الزُّورِ لَا يَتَبَرَّأُ، وَالْمُتَكَلِّمُ بِالأَكَاذِيبِ يَهْلِكُ.

עֵ֣ד קָרִים לֹ֣א יִנָּקֶ֑ה וְיָפִ֖יחַ כְּזָבִ֣ים יֹאבֵֽד׃ פ

-

A false witness shall not be unpunished; and whosoever shall kindle mischief shall perish by it.

Ο ψευδης μαρτυς δεν θελει μεινει ατιμωρητος· και ο λαλων ψευδη θελει απολεσθη.

اَلتَّنَعُّمُ لَا يَلِيقُ بِالْجَاهِلِ. كَمْ بِالأَوْلَى لَا يَلِيقُ بِالْعَبْدِ أَنْ يَتَسَلَّطَ عَلَى الرُّؤَسَاءِ!

לֹֽא־נָאוֶ֣ה לִכְסִ֣יל תַּעֲנ֑וּג אַ֝֗ף כִּֽי־לְעֶ֤בֶד ׀ מְשֹׁ֬ל בְּשָׂרִֽים׃

-

Delight does not suit a fool, nor is it seemly if a servant should begin to rule with haughtiness.

Η τρυφη δεν αρμοζει εις αφρονα· πολυ ολιγωτερον εις δουλον, να εξουσιαζη επ' αρχοντων.

تَعَقُّلُ الإِنْسَانِ يُبْطِئُ غَضَبَهُ، وَفَخْرُهُ الصَّفْحُ عَنْ مَعْصِيَةٍ.

שֵׂ֣כֶל אָ֭דָם הֶאֱרִ֣יךְ אַפֹּ֑ו וְ֝תִפאַרְתֹּ֗ו עֲבֹ֣ר עַל־פָּֽשַׁע׃

-

A merciful man is long-suffering; and his triumph overtakes transgressors.

Η φρονησις του ανθρωπου συστελλει τον θυμον αυτου· και ειναι δοξα αυτου να παραβλεπη την παραβασιν.

كَزَمْجَرَةِ الأَسَدِ حَنَقُ الْمَلِكِ، وَكَالطَّلِّ عَلَى الْعُشْبِ رِضْوَانُهُ.

נַ֣הַם כַּ֭כְּפִיר זַ֣עַף מֶ֑לֶךְ וּכְטַ֖ל עַל־עֵ֣שֶׂב רְצֹונֹֽו׃

-

The threatening of a king is like the roaring of a lion; but as dew on the grass, so is his favour.

Η οργη του βασιλεως ειναι ως βρυχηθμος λεοντος· η δε ευνοια αυτου ως δροσος επι τον χορτον.

اَلابْنُ الْجَاهِلُ مُصِيبَةٌ عَلَى أَبِيهِ، وَمُخَاصَمَاتُ الزَّوْجَةِ كَالْوَكْفِ الْمُتَتَابِعِ.

הַוֹּ֣ת לְ֭אָבִיו בֵּ֣ן כְּסִ֑יל וְדֶ֥לֶף טֹ֝רֵ֗ד מִדְיְנֵ֥י אִשָּֽׁה׃

-

A foolish son is a disgrace to his father: vows paid out of the hire of a harlot are not pure.

Ο αφρων υιος ειναι ολεθρος εις τον πατερα αυτου· και αι εριδες της γυναικος ειναι ακαταπαυστον σταξιμον.

اَلْبَيْتُ وَالثَّرْوَةُ مِيرَاثٌ مِنَ الآبَاءِ، أَمَّا الزَّوْجَةُ الْمُتَعَقِّلَةُ فَمِنْ عِنْدِ الرَّبِّ.

בַּ֣יִת וָ֭הֹון נַחֲלַ֣ת אָבֹ֑ות וּ֝מֵיְהוָ֗ה אִשָּׁ֥ה מַשְׂכָּֽלֶת׃

-

Fathers divide house and substance to their children: but a wife is suited to a man by the Lord.

Οικος και πλουτη κληρονομουνται εκ των πατερων· αλλ' η φρονιμος γυνη παρα Κυριου διδεται.

اَلْكَسَلُ يُلْقِي فِي السُّبَاتِ، وَالنَّفْسُ الْمُتَرَاخِيَةُ تَجُوعُ.

עַ֭צְלָה תַּפִּ֣יל תַּרְדֵּמָ֑ה וְנֶ֖פֶשׁ רְמִיָּ֣ה תִרְעָֽב׃

-

Cowardice possesses the effeminate man; and the soul of the sluggard shall hunger.

Η οκνηρια ριπτει εις βαθυν υπνον· και η αεργος ψυχη θελει πεινα.

حَافِظُ الْوَصِيَّةِ حَافِظٌ نَفْسَهُ، وَالْمُتَهَاوِنُ بِطُرُقِهِ يَمُوتُ.

שֹׁמֵ֣ר מִ֭צְוָה שֹׁמֵ֣ר נַפְשֹׁ֑ו בֹּוזֵ֖ה דְרָכָ֣יו [יוּמָת כ] (יָמֽוּת׃ ק)

-

He that keeps the commandment keeps his own soul; but he that despises his ways shall perish.

Ο φυλαττων την εντολην φυλαττει την ψυχην αυτου· ο δε καταφρονων τας οδους αυτου θελει απολεσθη.

مَنْ يَرْحَمُ الْفَقِيرَ يُقْرِضُ الرَّبَّ، وَعَنْ مَعْرُوفِهِ يُجَازِيهِ.

מַלְוֵ֣ה יְ֭הוָה חֹ֣ונֵֽן דָּ֑ל וּ֝גְמֻלֹ֗ו יְשַׁלֶּם־לֹֽו׃

-

He that has pity on the poor lends to the Lord; and he will recompense to him according to his gift.

Ο ελεων πτωχον δανειζει εις τον Κυριον· και θελει γεινει εις αυτον η ανταποδοσις αυτου.

نصيحة وتعليمات

أَدِّبِ ابْنَكَ لأَنَّ فِيهِ رَجَاءً، وَلكِنْ عَلَى إِمَاتَتِهِ لَا تَحْمِلْ نَفْسَكَ.

יַסֵּ֣ר בִּ֭נְךָ כִּי־יֵ֣שׁ תִּקְוָ֑ה וְאֶל־הֲ֝מִיתֹ֗ו אַל־תִּשָּׂ֥א נַפְשֶֽׁךָ׃

-

Chasten thy son, for so he shall be hopeful; and be not exalted in thy soul to haughtiness.

Παιδευε τον υιον σου ενοσω ειναι ελπις· αλλα μη διεγειρης την ψυχην σου, ωστε να θανατωσης αυτον.

اَلشَّدِيدُ الْغَضَبِ يَحْمِلُ عُقُوبَةً، لأَنَّكَ إِذَا نَجَّيْتَهُ فَبَعْدُ تُعِيدُ.

[גֹּרַל־ כ] (גְּֽדָל־חֵ֭מָה ק) נֹ֣שֵׂא עֹ֑נֶשׁ כִּ֥י אִם־תַּ֝צִּ֗יל וְעֹ֣וד תֹּוסִֽף׃

-

A malicious man shall be severely punished, and if he commit injury, he shall also lose his life.

Ο οργιλος θελει λαβει ποινην· διοτι και αν ελευθερωσης αυτον, παλιν θελεις καμει το αυτο.

اِسْمَعِ الْمَشُورَةَ وَاقْبَلِ التَّأْدِيبَ، لِكَيْ تَكُونَ حَكِيمًا فِي آخِرَتِكَ.

שְׁמַ֣ע עֵ֭צָה וְקַבֵּ֣ל מוּסָ֑ר לְ֝מַ֗עַן תֶּחְכַּ֥ם בְּאַחֲרִיתֶֽךָ׃

-

Hear, son, the instruction of thy father, that thou mayest be wise at thy latter end.

Ακουε συμβουλην και δεχου διδασκαλιαν δια να γεινης σοφος εις τα εσχατα σου.

فِي قَلْبِ الإِنْسَانِ أَفْكَارٌ كَثِيرَةٌ، لكِنْ مَشُورَةُ الرَّبِّ هِيَ تَثْبُتُ.

רַבֹּ֣ות מַחֲשָׁבֹ֣ות בְּלֶב־אִ֑ישׁ וַעֲצַ֥ת יְ֝הוָ֗ה הִ֣יא תָקֽוּם׃

-

There are many thoughts in a man’s heart; but the counsel of the Lord abides for ever.

Ειναι πολλοι λογισμοι εν τη καρδια του ανθρωπου· η βουλη ομως του Κυριου, εκεινη θελει μενει.

زِينَةُ الإِنْسَانِ مَعْرُوفَهُ، وَالْفَقِيرُ خَيْرٌ مِنَ الْكَذُوبِ.

תַּאֲוַ֣ת אָדָ֣ם חַסְדֹּ֑ו וְטֹֽוב־רָ֝שׁ מֵאִ֥ישׁ כָּזָֽב׃

-

Mercy is a fruit to a man: and a poor man is better than a rich liar.

Τιμη του ανθρωπου ειναι η αγαθοτης αυτου· και καλητερος ο πτωχος παρα τον ψευστην.

مَخَافَةُ الرَّبِّ لِلْحَيَاةِ. يَبِيتُ شَبْعَانَ لَا يَتَعَهَّدُهُ شَرٌّ.

יִרְאַ֣ת יְהוָ֣ה לְחַיִּ֑ים וְשָׂבֵ֥עַ יָ֝לִ֗ין בַּל־יִפָּ֥קֶד רָֽע׃

-

The fear of the Lord is life to a man: and he shall lodge without fear in places where knowledge is not seen.

Ο φοβος του Κυριου φερει ζωην, και ο φοβουμενος αυτον θελει πλαγιαζει κεχορτασμενος· κακον δεν θελει συναπαντησει.

اَلْكَسْلاَنُ يُخْفِي يَدَهُ فِي الصَّحْفَةِ، وَأَيْضًا إِلَى فَمِهِ لَا يَرُدُّهَا.

טָ֘מַ֤ן עָצֵ֣ל יָ֭דֹו בַּצַּלָּ֑חַת גַּם־אֶל־פִּ֝֗יהוּ לֹ֣א יְשִׁיבֶֽנָּה׃

-

He that unjustly hides his hands in his bosom, will not even bring them up to his mouth.

Ο οκνηρος εμβαπτει την χειρα αυτου εις το τρυβλιον, και δεν θελει ουδε εις το στομα αυτου να επιστρεψη αυτην.

اِضْرِبِ الْمُسْتَهْزِئَ فَيَتَذَكَّى الأَحْمَقُ، وَوَبِّخْ فَهِيمًا فَيَفْهَمَ مَعْرِفَةً.

לֵ֣ץ תַּ֭כֶּה וּפֶ֣תִי יַעְרִ֑ם וְהֹוכִ֥יחַ לְ֝נָבֹ֗ון יָבִ֥ין דָּֽעַת׃

-

When a pestilent character is scourged, a simple man is made wiser: and if thou reprove a wise man, he will understand discretion.

Εαν μαστιγωσης τον χλευαστην, ο απλους θελει γεινει προσεκτικος· και εαν ελεγξης τον φρονιμον, θελει εννοησει γνωσιν.

الْمُخَرِّبُ أَبَاهُ وَالطَّارِدُ أُمَّهُ هُوَ ابْنٌ مُخْزٍ وَمُخْجِلٌ.

מְֽשַׁדֶּד־אָ֭ב יַבְרִ֣יחַ אֵ֑ם בֵּ֝֗ן מֵבִ֥ישׁ וּמַחְפִּֽיר׃

-

He that dishonours his father, and drives away his mother, shall be disgraced and shall be exposed to reproach.

Οστις ατιμαζει τον πατερα και απωθει την μητερα, ειναι υιος προξενων αισχυνην και ονειδος.

كُفَّ يَا ابْنِي عَنِ اسْتِمَاعِ التَّعْلِيمِ لِلضَّلاَلَةِ عَنْ كَلاَمِ الْمَعْرِفَةِ.

חַֽדַל־בְּ֭נִי לִשְׁמֹ֣עַ מוּסָ֑ר לִ֝שְׁגֹ֗ות מֵֽאִמְרֵי־דָֽעַת׃

-

A son who ceases to attend to the instruction of a father will cherish evil designs.

Παυσον, υιε μου, να ακουης διδασκαλιαν παρεκτρεπουσαν απο των λογων της γνωσεως.

اَلشَّاهِدُ اللَّئِيمُ يَسْتَهْزِئُ بِالْحَقِّ، وَفَمُ الأَشْرَارِ يَبْلَعُ الإِثْمَ.

עֵ֣ד בְּ֭לִיַּעַל יָלִ֣יץ מִשְׁפָּ֑ט וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים יְבַלַּע־אָֽוֶן׃

-

He that becomes surety for a foolish child will despise the ordinance: and the mouth of ungodly men shall drink down judgment.

Ο ασεβης μαρτυς χλευαζει το δικαιον· και το στομα των ασεβων καταπινει ανομιαν.

اَلْقِصَاصُ مُعَدٌّ لِلْمُسْتَهْزِئِينَ، وَالضَّرْبُ لِظَهْرِ الْجُهَّالِ.

נָכֹ֣ונוּ לַלֵּצִ֣ים שְׁפָטִ֑ים וּ֝מַהֲלֻמֹ֗ות לְגֵ֣ו כְּסִילִֽים׃

-

Scourges are preparing for the intemperate, and punishments likewise for fools.

Κρισεις ετοιμαζονται δια τους χλευαστας, και ραβδισμοι δια την ραχιν των αφρονων.

إصحاح 20

أمانة الصديق

اَلْخَمْرُ مُسْتَهْزِئَةٌ. الْمُسْكِرُ عَجَّاجٌ، وَمَنْ يَتَرَنَّحُ بِهِمَا فَلَيْسَ بِحَكِيمٍ.

לֵ֣ץ הַ֭יַּין הֹמֶ֣ה שֵׁכָ֑ר וְכָל־שֹׁ֥גֶה בֹּ֝֗ו לֹ֣א יֶחְכָּֽם׃

-

Wine is an intemperate thing, and strong drink full of violence: but every fool is entangled with them.

Ο οινος ειναι χλευαστης, και τα σικερα στασιαστικα· και οστις δελεαζεται υπο τουτων, δεν ειναι φρονιμος.

رُعْبُ الْمَلِكِ كَزَمْجَرَةِ الأَسَدِ. الَّذِي يُغِيظُهُ يُخْطِئُ إِلَى نَفْسِهِ.

נַ֣הַם כַּ֭כְּפִיר אֵ֣ימַת מֶ֑לֶךְ מִ֝תְעַבְּרֹ֗ו חֹוטֵ֥א נַפְשֹֽׁו׃

-

The threat of a king differs not from the rage of a lion; and he that provokes him sins against his own soul.

Απειλη βασιλεως ειναι βρυχηθμος λεοντος· οστις παροξυνει αυτον, αμαρτανει εις την ιδιαν αυτου ζωην.

مَجْدُ الرَّجُلِ أَنْ يَبْتَعِدَ عَنِ الْخِصَامِ، وَكُلُّ أَحْمَقَ يُنَازِعُ.

כָּבֹ֣וד לָ֭אִישׁ שֶׁ֣בֶת מֵרִ֑יב וְכָל־אֱ֝וִ֗יל יִתְגַּלָּֽע׃

-

It is a glory to a man to turn aside from railing; but every fool is entangled with such matters.

Τιμη ειναι εις τον ανθρωπον να παυη απο της εριδος· πας δε αφρων εμπλεκεται εις ταυτην.

اَلْكَسْلاَنُ لَا يَحْرُثُ بِسَبَبِ الشِّتَاءِ، فَيَسْتَعْطِي فِي الْحَصَادِ وَلَا يُعْطَى.

מֵ֭חֹרֶף עָצֵ֣ל לֹא־יַחֲרֹ֑שׁ [יִשְׁאַל כ] (וְשָׁאַ֖ל ק) בַּקָּצִ֣יר וָאָֽיִן׃

-

A sluggard when reproached is not ashamed: so also he who borrows corn in harvest.

Ο οκνηρος δεν θελει να αροτρια εξ αιτιας του χειμωνος· δια τουτο θελει ζητει εν τω θερει και δεν θελει λαμβανει.

اَلْمَشُورَةُ فِي قَلْبِ الرَّجُلِ مِيَاهٌ عَمِيقَةٌ، وَذُو الْفِطْنَةِ يَسْتَقِيهَا.

מַ֣יִם עֲ֭מֻקִּים עֵצָ֣ה בְלֶב־אִ֑ישׁ וְאִ֖ישׁ תְּבוּנָ֣ה יִדְלֶֽנָּה׃

-

Counsel in a man’s heart is deep water; but a prudent man will draw it out.

Η βουλη εν τη καρδια του ανθρωπου ειναι ως υδατα βαθεα· αλλ' ο συνετος ανθρωπος θελει ανασυρει αυτην.

أَكْثَرُ النَّاسِ يُنَادُونَ كُلُّ وَاحِدٍ بِصَلاَحِهِ، أَمَّا الرَّجُلُ الأَمِينُ فَمَنْ يَجِدُهُ؟

רָב־אָדָ֗ם יִ֭קְרָא אִ֣ישׁ חַסְדֹּ֑ו וְאִ֥ישׁ אֱ֝מוּנִ֗ים מִ֣י יִמְצָֽא׃

-

A man is valuable, and a merciful man precious: but it is hard to find a faithful man.

Πολλοι ανθρωποι κηρυττουσιν εκαστος την καλοκαγαθιαν αυτου· αλλα τις θελει ευρη ανθρωπον πιστον;

اَلصِّدِّيقُ يَسْلُكُ بِكَمَالِهِ. طُوبَى لِبَنِيهِ بَعْدَهُ.

מִתְהַלֵּ֣ךְ בְּתֻמֹּ֣ו צַדִּ֑יק אַשְׁרֵ֖י בָנָ֣יו אַחֲרָֽיו׃

-

He that walks blameless in justice, shall leave his children blessed.

Ο δικαιος περιπατει εν τη ακεραιοτητι αυτου· και τα τεκνα αυτου ειναι μακαρια μετ' αυτον.

اَلْمَلِكُ الْجَالِسُ عَلَى كُرْسِيِّ الْقَضَاءِ يُذَرِّي بِعَيْنِهِ كُلَّ شَرٍّ.

מֶ֗לֶךְ יֹושֵׁ֥ב עַל־כִּסֵּא־דִ֑ין מְזָרֶ֖ה בְעֵינָ֣יו כָּל־רָֽע׃

-

Whenever a righteous king sits on the throne, no evil thing can stand before his presence.

Βασιλευς, καθημενος επι θρονου κρισεως, διασκεδαζει παν κακον δια των οφθαλμων αυτου.

مَنْ يَقُولُ: «إِنِّي زَكَّيْتُ قَلْبِي، تَطَهَّرْتُ مِنْ خَطِيَّتِي»؟

מִֽי־יֹ֭אמַר זִכִּ֣יתִי לִבִּ֑י טָ֝הַ֗רְתִּי מֵחַטָּאתִֽי׃

-

Who will boast that he has a pure heart? or who will boldly say that he is pure from sins?

Τις δυναται να ειπη, Εκαθαρισα την καρδιαν μου, ειμαι καθαρος απο των αμαρτιων μου;

مِعْيَارٌ فَمِعْيَارٌ، مِكْيَالٌ فَمِكْيَالٌ، كِلَاهُمَا مَكْرَهَةٌ عِنْدَ الرَّبِّ.

אֶ֣בֶן וָ֭אֶבֶן אֵיפָ֣ה וְאֵיפָ֑ה תֹּועֲבַ֥ת יְ֝הוָ֗ה גַּם־שְׁנֵיהֶֽם׃

-

A large and small weight, and divers measures, are even both of them unclean before the Lord; and so is he that makes them.

Ζυγια διαφορα, μετρα διαφορα, ειναι αμφοτερα βδελυγμα εις τον Κυριον.

اَلْوَلَدُ أَيْضًا يُعْرَفُ بِأَفْعَالِهِ، هَلْ عَمَلُهُ نَقِيٌّ وَمُسْتَقِيمٌ؟

גַּ֣ם בְּ֭מַעֲלָלָיו יִתְנַכֶּר־נָ֑עַר אִם־זַ֖ךְ וְאִם־יָשָׁ֣ר פָּעֳלֹֽו׃

-

A youth when in company with a godly man, will be restrained in his devices, and then his way will be straight.

Γνωριζεται και αυτο το παιδιον εκ των πραξεων αυτου, αν τα εργα αυτου ειναι καθαρα, και αν ευθεα.

اَلأُذُنُ السَّامِعَةُ وَالْعَيْنُ الْبَاصِرَةُ، الرَّبُّ صَنَعَهُمَا كِلْتَيْهِمَا.

אֹ֣זֶן מַעַת וְעַ֣יִן רֹאָ֑ה יְ֝הוָ֗ה עָשָׂ֥ה גַם־שְׁנֵיהֶֽם׃

-

The ear hears, and the eye sees: even both of them are the Lord’s work.

Το ωτιον ακουει και ο οφθαλμος βλεπει· αλλ' ο Κυριος εκαμεν αμφοτερα.

لَا تُحِبَّ النَّوْمَ لِئَلاَّ تَفْتَقِرَ. افْتَحْ عَيْنَيْكَ تَشْبَعْ خُبْزًا.

אַל־תֶּֽאֱהַ֣ב נָה פֶּן־תִּוָּרֵ֑שׁ פְּקַ֖ח עֵינֶ֣יךָ שְֽׂבַֽע־לָֽחֶם׃

-

Love not to speak ill, lest thou be cut off: open thine eyes, and be filled with bread.

Μη αγαπα τον υπνον, δια να μη ελθης εις πτωχειαν· ανοιξον τους οφθαλμους σου και θελεις χορτασθη αρτου.

«رَدِيءٌ، رَدِيءٌ!» يَقُولُ الْمُشْتَرِي، وَإِذَا ذَهَبَ فَحِينَئِذٍ يَفْتَخِرُ!

רַ֣ע רַ֭ע יֹאמַ֣ר הַקֹּונֶ֑ה וְאֹזֵ֥ל לֹ֝֗ו אָ֣ז יִתְהַלָּֽל׃

-

Κακον, κακον, λεγει ο αγοραστης· αλλ' αφου αναχωρηση, τοτε καυχαται.

الحصافة في التصرف

يُوجَدُ ذَهَبٌ وَكَثْرَةُ لآلِئَ، أَمَّا شِفَاهُ الْمَعْرِفَةِ فَمَتَاعٌ ثَمِينٌ.

יֵ֣שׁ זָ֭הָב וְרָב־פְּנִינִ֑ים וּכְלִ֥י יְ֝קָ֗ר שִׂפְתֵי־דָֽעַת׃

-

Υπαρχει χρυσιον και πληθος μαργαριτων· τα χειλη ομως της γνωσεως ειναι το πολυτιμου κειμηλιον.

خُذْ ثَوْبَهُ لأَنَّهُ ضَمِنَ غَرِيبًا، وَلأَجْلِ الأَجَانِبِ ارْتَهِنْ مِنْهُ.

לְֽקַח־בִּ֭גְדֹו כִּי־עָ֣רַב זָ֑ר וּבְעַ֖ד [נָכְרִים כ] (נָכְרִיָּ֣ה ק) חַבְלֵֽהוּ׃

-

Λαβε το ιματιον του εγγυωμενου δια ξενον· και λαβε ενεχυρον απ' αυτου, εγγυωμενου περι ξενων πραγματων.

خُبْزُ الْكَذِبِ لَذِيذٌ لِلإِنْسَانِ، وَمِنْ بَعْدُ يَمْتَلِئُ فَمُهُ حَصًى.

עָרֵ֣ב לָ֭אִישׁ לֶ֣חֶם שָׁ֑קֶר וְ֝אַחַ֗ר יִמָּֽלֵא־פִ֥יהוּ חָצָֽץ׃

-

Ο αρτος του ψευδους ειναι γλυκυς εις τον ανθρωπον· μετα ταυτα ομως το στομα αυτου θελει γεμισθη χαλικων.

اَلْمَقَاصِدُ تُثَبَّتُ بِالْمَشُورَةِ، وَبِالتَّدَابِيرِ اعْمَلْ حَرْبًا.

מַ֭חֲשָׁבֹות בְּעֵצָ֣ה תִכֹּ֑ון וּ֝בְתַחְבֻּלֹ֗ות עֲשֵׂ֣ה מִלְחָמָֽה׃

-

Οι σκοποι στερεονονται δια της συμβουλης· και μετα καλην σκεψιν καμνε πολεμον.

اَلسَّاعِي بِالْوِشَايَةِ يُفْشِي السِّرَّ، فَلَا تُخَالِطِ الْمُفَتِّحَ شَفَتَيْهِ.

גֹּֽולֶה־סֹּ֭וד הֹולֵ֣ךְ רָכִ֑יל וּלְפֹתֶ֥ה פָתָ֗יו לֹ֣א תִתְעָרָֽב׃

-

Ο σπερμολογος περιερχομενος αποκαλυπτει τα μυστικα· δια τουτο μη σμιγου μετα του πλατυνοντος τα χειλη αυτου.

مَنْ سَبَّ أَبَاهُ أَوْ أُمَّهُ يَنْطَفِئُ سِرَاجُهُ فِي حَدَقَةِ الظَّلاَمِ.

מְ֭קַלֵּל אָבִ֣יו וְאִמֹּ֑ו יִֽדְעַ֥ךְ נֵ֝רֹ֗ו [בְּאִישֹׁון כ] (בֶּאֱשׁ֥וּן ק) חֹֽשֶׁךְ׃

-

The lamp of him that reviles father or mother shall be put out, and his eyeballs shall see darkness.

Ο λυχνος του κακολογουντος τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου θελει σβεσθη εν βαθει σκοτει.

سيادة الرب وأحكامه

رُبَّ مُلْكٍ مُعَجِّلٍ فِي أَوَّلِهِ، أَمَّا آخِرَتُهُ فَلَا تُبَارَكُ.

נַ֭חֲלָה [מְבֻחֶלֶת כ] (מְבֹהֶ֣לֶת ק) בָּרִאשֹׁנָ֑ה וְ֝אַחֲרִיתָ֗הּ לֹ֣א תְבֹרָֽךְ׃

-

A portion hastily gotten at first shall not be blessed in the end.

Κληρονομια αποκτηθεισα ταχεως την αρχην, εις το τελος δεν ευλογειται.

لَا تَقُلْ: «إِنِّي أُجَازِي شَرًّا». انْتَظِرِ الرَّبَّ فَيُخَلِّصَكَ.

אַל־תֹּאמַ֥ר אֲשַׁלְּמָה־רָ֑ע קַוֵּ֥ה לַֽ֝יהוָ֗ה וְיֹ֣שַֽׁע לָֽךְ׃

-

Say not, I will avenge myself on my enemy; but wait on the Lord, that he may help thee.

Μη ειπης, Θελω ανταποδωσει κακον· αναμενε τον Κυριον και θελει σε σωσει.

مِعْيَارٌ فَمِعْيَارٌ مَكْرَهَةُ الرَّبِّ، وَمَوَازِينُ الْغِشِّ غَيْرُ صَالِحَةٍ.

תֹּועֲבַ֣ת יְ֭הוָה אֶ֣בֶן וָאָ֑בֶן וּמֹאזְנֵ֖י מִרְמָ֣ה לֹא־טֹֽוב׃

-

A double weight is an abomination to the Lord; and a deceitful balance is not good in his sight.

Ζυγια διαφορα ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· και η δολια πλαστιγξ δεν ειναι καλον.

مِنَ الرَّبِّ خَطَوَاتُ الرَّجُلِ، أَمَّا الإِنْسَانُ فَكَيْفَ يَفْهَمُ طَرِيقَهُ؟

מֵיְהוָ֥ה מִצְעֲדֵי־גָ֑בֶר וְ֝אָדָ֗ם מַה־יָּבִ֥ין דַּרְכֹּֽו׃

-

A man’s goings are directed of the Lord: how then can a mortal understand his ways?

Τα διαβηματα του ανθρωπου διευθυνονται υπο του Κυριου· πως λοιπον ο ανθρωπος ηθελε γνωρισει την εαυτου οδον;

هُوَ شَرَكٌ لِلإِنْسَانِ أَنْ يَلْغُوَ قَائِلًا: «مُقَدَّسٌ»، وَبَعْدَ النَّذْرِ أَنْ يَسْأَلَ!

מֹוקֵ֣שׁ אָ֭דָם יָ֣לַע קֹ֑דֶשׁ וְאַחַ֖ר נְדָרִ֣ים לְבַקֵּֽר׃

-

It is a snare to a man hastily to consecrate some of his own property: for in that case repentance comes after vowing.

Παγις ειναι εις τον ανθρωπον, προπετως να λαλη· περι ιερων και μετα τας ευχας να σκεπτηται.

اَلْمَلِكُ الْحَكِيمُ يُشَتِّتُ الأَشْرَارَ، وَيَرُدُّ عَلَيْهِمِ النَّوْرَجَ.

מְזָרֶ֣ה רְ֭שָׁעִים מֶ֣לֶךְ חָכָ֑ם וַיָּ֖שֶׁב עֲלֵיהֶ֣ם אֹופָֽן׃

-

A wise king utterly crushes the ungodly, and will bring a wheel upon them.

Ο σοφος βασιλευς λικμιζει τους ασεβεις και στρεφει τον τροχον επ' αυτους.

نَفْسُ الإِنْسَانِ سِرَاجُ الرَّبِّ، يُفَتِّشُ كُلَّ مَخَادِعِ الْبَطْنِ.

נֵ֣ר יְ֭הוָה נִשְׁמַ֣ת אָדָ֑ם חֹ֝פֵ֗שׂ כָּל־חַדְרֵי־בָֽטֶן׃

-

The spirit of man is a light of the Lord, who searches the inmost parts of the belly.

Λυχνος του Κυριου ειναι το πνευμα του ανθρωπου, το οποιον διερευνα παντα τα ενδομυχα της καρδιας.

الرَّحْمَةُ وَالْحَقُّ يَحْفَظَانِ الْمَلِكَ، وَكُرْسِيُّهُ يُسْنَدُ بِالرَّحْمَةِ.

חֶ֣סֶד וֶ֭אֱמֶת יִצְּרוּ־מֶ֑לֶךְ וְסָעַ֖ד בַּחֶ֣סֶד כִּסְאֹֽו׃

-

Mercy and truth are a guard to a king, and will surround his throne with righteousness.

Ελεος και αληθεια διαφυλαττουσι τον βασιλεα· και ο θρονος αυτου υποστηριζεται υπο του ελεους.

فَخْرُ الشُّبَّانِ قُوَّتُهُمْ، وَبَهَاءُ الشُّيُوخِ الشَّيْبُ.

תִּפְאֶ֣רֶת בַּחוּרִ֣ים כֹּחָ֑ם וַהֲדַ֖ר זְקֵנִ֣ים שֵׂיבָֽה׃

-

Wisdom is an ornament to young men; and grey hairs are the glory of old men.

Καυχημα των νεων ειναι η δυναμις αυτων· και δοξα των γεροντων η πολια.

حُبُرُ جُرْحٍ مُنَقِّيَةٌ لِلشِّرِّيرِ، وَضَرَبَاتٌ بَالِغَةٌ مَخَادِعَ الْبَطْنِ.

חַבֻּרֹ֣ות פֶּ֭צַע [תַּמְרִיק כ] (תַּמְר֣וּק ק) בְּרָ֑ע וּ֝מַכֹּ֗ות חַדְרֵי־בָֽטֶן׃

-

Bruises and contusions befall bad men; and plagues shall come in the inward parts of their belly.

Τα μελανισματα των πληγων λευκαινουσι τον κακον· και τα κτυπηματα τα ενδομυχα της καρδιας.

إصحاح 21

كنوز الشرير

قَلْبُ الْمَلِكِ فِي يَدِ الرَّبِّ كَجَدَاوِلِ مِيَاهٍ، حَيْثُمَا شَاءَ يُمِيلُهُ.

פַּלְגֵי־מַ֣יִם לֶב־מֶ֭לֶךְ בְּיַד־יְהוָ֑ה עַֽל־כָּל־אֲשֶׁ֖ר יַחְפֹּ֣ץ יַטֶּֽנּוּ׃

-

As a rush of water, so is the king’s heart in God’s hand: he turns it whithersoever he may desire to point out.

Η καρδια του βασιλεως ειναι εν τη χειρι του Κυριου ως ρευματα υδατων· οπου θελει στρεφει αυτην.

كُلُّ طُرُقِ الإِنْسَانِ مُسْتَقِيمَةٌ فِي عَيْنَيْهِ، وَالرَّبُّ وَازِنُ الْقُلُوبِ.

כָּֽל־דֶּרֶךְ־אִ֭ישׁ יָשָׁ֣ר בְּעֵינָ֑יו וְתֹכֵ֖ן לִבֹּ֣ות יְהוָֽה׃

-

Every man seems to himself righteous; but the Lord directs the hearts.

Πασαι αι οδοι του ανθρωπου φαινονται ορθαι εις τους οφθαλμους αυτου· πλην ο Κυριος σταθμιζει τας καρδιας.

فِعْلُ الْعَدْلِ وَالْحَقِّ أَفْضَلُ عِنْدَ الرَّبِّ مِنَ الذَّبِيحَةِ.

עֲ֭שֹׂה צְדָקָ֣ה וּמִשְׁפָּ֑ט נִבְחָ֖ר לַיהוָ֣ה מִזָּֽבַח׃

-

To do justly and to speak truth, are more pleasing to God than the blood of sacrifices.

Να καμνη τις δικαιοσυνην και κρισιν ειναι αρεστοτερον εις τον Κυριον παρα θυσιαν.

طُمُوحُ الْعَيْنَيْنِ وَانْتِفَاخُ الْقَلْبِ، نُورُ الأَشْرَارِ خَطِيَّةٌ.

רוּם־עֵ֭ינַיִם וּרְחַב־לֵ֑ב נִ֖ר רְשָׁעִ֣ים חַטָּֽאת׃

-

A high-minded man is stout-hearted in his pride; and the lamp of the wicked is sin.

Το επηρμενον ομμα και η αλαζων καρδια, ο λυχνος των ασεβων, ειναι αμαρτια.

أَفْكَارُ الْمُجْتَهِدِ إِنَّمَا هِيَ لِلْخِصْبِ، وَكُلُّ عَجُولٍ إِنَّمَا هُوَ لِلْعَوَزِ.

מַחְשְׁבֹ֣ות חָ֭רוּץ אַךְ־לְמֹותָ֑ר וְכָל־אָ֝֗ץ אַךְ־לְמַחְסֹֽור׃

-

Οι λογισμοι του επιμελους φερουσι βεβαιως εις αφθονιαν· παντος δε προπετους βεβαιως εις ενδειαν.

جَمْعُ الْكُنُوزِ بِلِسَانٍ كَاذِبٍ، هُوَ بُخَارٌ مَطْرُودٌ لِطَالِبِي الْمَوْتِ.

פֹּ֣עַל אֹ֭וצָרֹות בִּלְשֹׁ֣ון שָׁ֑קֶר הֶ֥בֶל נִ֝דָּ֗ף מְבַקְשֵׁי־מָֽוֶת׃

-

He that gathers treasures with a lying tongue pursues vanity on to the snares of death.

Το αποκταν θησαυρους δια ψευδους γλωσσης ειναι ματαιοτης αστατος των ζητουντων θανατον.

اِغْتِصَابُ الأَشْرَارِ يَجْرُفُهُمْ، لأَنَّهُمْ أَبَوْا إِجْرَاءَ الْعَدْلِ.

שֹׁד־רְשָׁעִ֥ים יְגֹורֵ֑ם כִּ֥י מֵ֝אֲנ֗וּ לַעֲשֹׂ֥ות מִשְׁפָּֽט׃

-

Destruction shall lodge with the ungodly; for they refuse to do justly.

Αι αρπαγαι των ασεβων θελουσιν εξολοθρευσει αυτους· διοτι αρνουνται να πραττωσι το δικαιον.

طَرِيقُ رَجُلٍ مَوْزُورٍ هِيَ مُلْتَوِيَةٌ، أَمَّا الزَّكِيُّ فَعَمَلُهُ مُسْتَقِيمٌ.

הֲפַכְפַּ֬ךְ דֶּ֣רֶךְ אִ֣ישׁ וָזָ֑ר וְ֝זַ֗ךְ יָשָׁ֥ר פָּעֳלֹֽו׃

-

To the froward God sends froward ways; for his works are pure and right.

Η οδος του διεφθαρμενου ανθρωπου ειναι σκολια· του δε καθαρου το εργον ειναι ευθες.

اَلسُّكْنَى فِي زَاوِيَةِ السَّطْحِ، خَيْرٌ مِنِ امْرَأَةٍ مُخَاصِمَةٍ وَبَيْتٍ مُشْتَرِكٍ.

טֹ֗וב לָשֶׁ֥בֶת עַל־פִּנַּת־גָּ֑ג מֵאֵ֥שֶׁת מִ֝דְיָנִ֗ים וּבֵ֥ית חָֽבֶר׃

-

It is better to dwell in a corner on the house-top, than in plastered rooms with unrighteousness, and in an open house.

Καλητερον να κατοικη τις εν γωνια δωματος, παρα εν οικω ευρυχωρω μετα γυναικος φιλεριδος.

نَفْسُ الشِّرِّيرِ تَشْتَهِي الشَّرَّ. قَرِيبُهُ لَا يَجِدُ نِعْمَةً فِي عَيْنَيْهِ.

נֶ֣פֶשׁ רָ֭שָׁע אִוְּתָה־רָ֑ע לֹא־יֻחַ֖ן בְּעֵינָ֣יו רֵעֵֽהוּ׃

-

The soul of the ungodly shall not be pitied by any man.

Η ψυχη του ασεβους επιθυμει κακον· ο πλησιον αυτου δεν ευρισκει χαριν εις τους οφθαλμους αυτου.

بِمُعَاقَبَةِ الْمُسْتَهْزِئِ يَصِيرُ الأَحْمَقُ حَكِيمًا، وَالْحَكِيمُ بِالإِرْشَادِ يَقْبَلُ مَعْرِفَةً.

בַּעְנָשׁ־לֵ֭ץ יֶחְכַּם־פֶּ֑תִי וּבְהַשְׂכִּ֥יל לְ֝חָכָ֗ם יִקַּח־דָּֽעַת׃

-

When an intemperate man is punished the simple becomes wiser: and a wise man understanding will receive knowledge.

Οταν ο χλευαστης τιμωρηται, ο απλους γινεται σοφωτερος· και ο σοφος διδασκομενος λαμβανει γνωσιν.

اَلْبَارُّ يَتَأَمَّلُ بَيْتَ الشِّرِّيرِ وَيَقْلِبُ الأَشْرَارَ فِي الشَّرِّ.

מַשְׂכִּ֣יל צַ֭דִּיק לְבֵ֣ית רָשָׁ֑ע מְסַלֵּ֖ף רְשָׁעִ֣ים לָרָֽע׃

-

A righteous man understands the hearts of the ungodly: and despises the ungodly for their wickedness.

Ο δικαιος συλλογιζεται την οικιαν του ασεβους, οταν οι ασεβεις κατακρημνιζωνται εις την κακιαν αυτων.

كنوز الحكيم

مَنْ يَسُدُّ أُذُنَيْهِ عَنْ صُرَاخِ الْمِسْكِينِ، فَهُوَ أَيْضًا يَصْرُخُ وَلَا يُسْتَجَابُ.

אֹטֵ֣ם אָ֭זְנֹו מִזַּעֲקַת־דָּ֑ל גַּֽם־ה֥וּא יִ֝קְרָ֗א וְלֹ֣א יֵעָנֶֽה׃

-

He that stops his ears from hearing the poor, himself also shall cry, and there shall be none to hear him.

Οστις εμφραττει τα ωτα αυτου εις την κραυγην του πτωχου, θελει φωναξει και αυτος και δεν θελει εισακουσθη.

اَلْهَدِيَّةُ فِي الْخَفَاءِ تَفْثَأُ الْغَضَبَ، وَالرَّشْوَةُ فِي الْحِضْنِ تَفْثَأُ السَّخَطَ الشَّدِيدَ.

מַתָּ֣ן בַּ֭סֵּתֶר יִכְפֶּה־אָ֑ף וְשֹׁ֥חַד בַּ֝חֵ֗ק חֵמָ֥ה עַזָּֽה׃

-

A secret gift calms anger: but he that forbears to give stirs up strong wrath.

Δωρον κρυφιον καταπραυνει θυμον· και χαρισμα εις τον κολπον βαλλομενον, οργην ισχυραν.

إِجْرَاءُ الْحَقِّ فَرَحٌ لِلصِّدِّيقِ، وَالْهَلاَكُ لِفَاعِلِي الإِثْمِ.

שִׂמְחָ֣ה לַ֭צַּדִּיק עֲשֹׂ֣ות מִשְׁפָּ֑ט וּ֝מְחִתָּ֗ה לְפֹ֣עֲלֵי אָֽוֶן׃

-

It is the joy of the righteous to do judgment: but a holy man is abominable with evil-doers.

Χαρα ειναι εις τον δικαιον να καμνη κρισιν· ολεθρος δε εις τους εργατας της ανομιας.

اَلرَّجُلُ الضَّالُّ عَنْ طَرِيقِ الْمَعْرِفَةِ يَسْكُنُ بَيْنَ جَمَاعَةِ الأَخِيلَةِ.

אָדָ֗ם תֹּ֭ועֶה מִדֶּ֣רֶךְ הַשְׂכֵּ֑ל בִּקְהַ֖ל רְפָאִ֣ים יָנֽוּחַ׃

-

A man that wanders out of the way of righteousness, shall rest in the congregation of giants.

Ανθρωπος αποπλανωμενος απο της οδου της συνεσεως θελει κατασκηνωσει εν τη συναξει των τεθανατωμενων.

مُحِبُّ الْفَرَحِ إِنْسَانٌ مُعْوِزٌ. مُحِبُّ الْخَمْرِ وَالدُّهْنِ لَا يَسْتَغْنِي.

אִ֣ישׁ מַ֭חְסֹור אֹהֵ֣ב שִׂמְחָ֑ה אֹהֵ֥ב יַֽיִן־וָ֝שֶׁ֗מֶן לֹ֣א יַעֲשִֽׁיר׃

-

A poor man loves mirth, loving wine and oil in abundance;

Ο αγαπων ευθυμιαν θελει κατασταθη πενης· ο αγαπων οινον και μυρα δεν θελει πλουτησει.

اَلشِّرِّيرُ فِدْيَةُ الصِّدِّيقِ، وَمَكَانَ الْمُسْتَقِيمِينَ الْغَادِرُ.

כֹּ֣פֶר לַצַּדִּ֣יק רָשָׁ֑ע וְתַ֖חַת יְשָׁרִ֣ים בֹּוגֵֽד׃

-

and a transgressor is the abomination of a righteous man.

Ο ασεβης θελει εισθαι αντιλυτρον του δικαιου, και των ευθεων ο παραβατης.

اَلسُّكْنَى فِي أَرْضٍ بَرِّيَّةٍ خَيْرٌ مِنِ امْرَأَةٍ مُخَاصِمَةٍ حَرِدَةٍ.

טֹ֗וב שֶׁ֥בֶת בְּאֶֽרֶץ־מִדְבָּ֑ר מֵאֵ֖שֶׁת [מְדֹונִים כ] (מִדְיָנִ֣ים ק) וָכָֽעַס׃

-

It is better to dwell in a wilderness than with a quarrelsome and talkative and passionate woman.

Καλητερον να κατοικη τις εν γη ερημω παρα μετα γυναικος φιλεριδος και θυμωδους.

كَنْزٌ مُشْتَهًى وَزَيْتٌ فِي بَيْتِ الْحَكِيمِ، أَمَّا الرَّجُلُ الْجَاهِلُ فَيُتْلِفُهُ.

אֹוצָ֤ר ׀ נֶחְמָ֣ד וָ֭שֶׁמֶן בִּנְוֵ֣ה חָכָ֑ם וּכְסִ֖יל אָדָ֣ם יְבַלְּעֶֽנּוּ׃

-

A desirable treasure will rest on the mouth of the wise; but foolish men will swallow it up.

Θησαυρος πολυτιμος και μυρα ευρισκονται εν τω οικω του σοφου· ο δε αφρων ανθρωπος καταδαπανα αυτα.

اَلتَّابِعُ الْعَدْلَ وَالرَّحْمَةَ يَجِدُ حَيَاةً، حَظًّا وَكَرَامَةً.

רֹ֭דֵף צְדָקָ֣ה וָחָ֑סֶד יִמְצָ֥א חַ֝יִּ֗ים צְדָקָ֥ה וְכָבֹֽוד׃

-

The way of righteousness and mercy will find life and glory.

Ο θηρευων δικαιοσυνην και ελεος θελει ευρει ζωην, δικαιοσυνην και δοξαν.

اَلْحَكِيمُ يَتَسَوَّرُ مَدِينَةَ الْجَبَابِرَةِ، وَيُسْقِطُ قُوَّةَ مُعْتَمَدِهَا.

עִ֣יר גִּ֭בֹּרִים עָלָ֣ה חָכָ֑ם וַ֝יֹּ֗רֶד עֹ֣ז מִבְטֶחָֽה׃

-

A wise man assaults strong cities, and demolishes the fortress in which the ungodly trusted.

Ο σοφος εκπορθει την πολιν των δυνατων και καταβαλλει το οχυρωμα του θαρρους αυτης.

مَنْ يَحْفَظُ فَمَهُ وَلِسَانَهُ، يَحْفَظُ مِنَ الضِّيقَاتِ نَفْسَهُ.

שֹׁמֵ֣ר פִּ֭יו וּלְשֹׁונֹ֑ו שֹׁמֵ֖ר מִצָּרֹ֣ות נַפְשֹֽׁו׃

-

He that keeps his mouth and his tongue keeps his soul from trouble.

Οστις φυλαττει το στομα αυτου και την γλωσσαν αυτου, φυλαττει την ψυχην αυτου απο στενοχωριων.

اَلْمُنْتَفِخُ الْمُتَكَبِّرُ اسْمُهُ «مُسْتَهْزِئٌ»، عَامِلٌ بِفَيَضَانِ الْكِبْرِيَاءِ.

זֵ֣ד יָ֭הִיר לֵ֣ץ שְׁמֹ֑ו עֹ֝ושֶׂ֗ה בְּעֶבְרַ֥ת זָדֹֽון׃

-

A bold and self-willed and insolent man is called a pest: and he that remembers injuries is a transgressor.

Υπερηφανος και αλαζων χλευαστης καλειται, οστις πραττει μετα θυμου αλαζονειας.

شَهْوَةُ الْكَسْلاَنِ تَقْتُلُهُ، لأَنَّ يَدَيْهِ تَأْبَيَانِ الشُّغْلَ.

תַּאֲוַ֣ת עָצֵ֣ל תְּמִיתֶ֑נּוּ כִּֽי־מֵאֲנ֖וּ יָדָ֣יו לַעֲשֹֽׂות׃

-

Desires kill the sluggard; for his hands do not choose to do anything.

Αι επιθυμιαι του οκνηρου θανατονουσιν αυτον· διοτι αι χειρες αυτου δεν θελουσι να εργαζωνται·

اَلْيَوْمَ كُلَّهُ يَشْتَهِي شَهْوَةً، أَمَّا الصِّدِّيقُ فَيُعْطِي وَلَا يُمْسِكُ.

כָּל־הַ֭יֹּום הִתְאַוָּ֣ה תַאֲוָ֑ה וְצַדִּ֥יק יִ֝תֵּ֗ן וְלֹ֣א יַחְשֹֽׂךְ׃

-

An ungodly man entertains evil desires all the day: but the righteous is unsparingly merciful and compassionate.

επιθυμει ολην την ημεραν επιθυμιας· ο δε δικαιος διδει και δεν φειδεται.

ذَبِيحَةُ الشِّرِّيرِ مَكْرَهَةٌ، فَكَمْ بِالْحَرِيِّ حِينَ يُقَدِّمُهَا بِغِشٍّ!

זֶ֣בַח רְ֭שָׁעִים תֹּועֵבָ֑ה אַ֝֗ף כִּֽי־בְזִמָּ֥ה יְבִיאֶֽנּוּ׃

-

The sacrifices of the ungodly are abomination to the Lord, for they offer them wickedly.

Η θυσια των ασεβων ειναι βδελυγμα· πολλω μαλλον οταν προσφερωσιν αυτην μετα πονηριας.

شَاهِدُ الزُّورِ يَهْلِكُ، وَالرَّجُلُ السَّامِعُ لِلْحَقِّ يَتَكَلَّمُ.

עֵד־כְּזָבִ֥ים יֹאבֵ֑ד וְאִ֥ישׁ ומֵ֗עַ לָנֶ֥צַח יְדַבֵּֽר׃

-

A false witness shall perish; but an obedient man will speak cautiously.

Ο ψευδης μαρτυς θελει απολεσθη· ο δε ανθρωπος οστις υπακουει θελει λαλει παντοτε.

اَلشِّرِّيرُ يُوقِحُ وَجْهَهُ، أَمَّا الْمُسْتَقِيمُ فَيُثَبِّتُ طُرُقَهُ.

הֵעֵ֬ז אִ֣ישׁ רָשָׁ֣ע בְּפָנָ֑יו וְ֝יָשָׁ֗ר ה֤וּא ׀ [יָכִין כ] (יָבִ֬ין ק) [דְּרָכָיו כ] (דַּרְכֹּֽו׃ ק)

-

An ungodly man impudently withstands with his face; but the upright man himself understands his ways.

Ο ασεβης ανθρωπος σκληρυνει το προσωπον αυτου· αλλ' ο ευθυς κατευθυνει τας οδους αυτου.

لَيْسَ حِكْمَةٌ وَلَا فِطْنَةٌ وَلَا مَشُورَةٌ تُجَاهَ الرَّبِّ.

אֵ֣ין חָ֭כְמָה וְאֵ֣ין תְּבוּנָ֑ה וְאֵ֥ין עֵ֝צָ֗ה לְנֶ֣גֶד יְהוָֽה׃ פ

-

There is no wisdom, there is no courage, there is no counsel against the ungodly.

Δεν ειναι σοφια ουτε συνεσις ουτε βουλη εναντιον του Κυριου.

اَلْفَرَسُ مُعَدٌّ لِيَوْمِ الْحَرْبِ، أَمَّا النُّصْرَةُ فَمِنَ الرَّبِّ.

ס֗וּס מ֭וּכָן לְיֹ֣ום מִלְחָמָ֑ה וְ֝לַֽיהוָ֗ה הַתְּשׁוּעָֽה׃

-

A horse is prepared for the day of battle; but help is of the Lord.

Ο ιππος ετοιμαζεται δια την ημεραν της μαχης· η σωτηρια ομως ειναι παρα Κυριου.

إصحاح 22

قيمة الصيت

اَلصِّيتُ أَفْضَلُ مِنَ الْغِنَى الْعَظِيمِ، وَالنِّعْمَةُ الصَّالِحَةُ أَفْضَلُ مِنَ الْفِضَّةِ وَالذَّهَبِ.

נִבְחָ֣ר ם מֵעֹ֣שֶׁר רָ֑ב מִכֶּ֥סֶף וּ֝מִזָּהָ֗ב חֵ֣ן טֹֽוב׃

-

A fair name is better than much wealth, and good favour is above silver and gold.

Προτιμοτερον ονομα καλον παρα πλουτη μεγαλα, χαρις αγαθη παρα αργυριον και χρυσιον.

اَلْغَنِيُّ وَالْفَقِيرُ يَتَلاَقَيَانِ، صَانِعُهُمَا كِلَيْهِمَا الرَّبُّ.

עָשִׁ֣יר וָרָ֣שׁ נִפְגָּ֑שׁוּ עֹשֵׂ֖ה כֻלָּ֣ם יְהוָֽה׃

-

The rich and the poor meet together; but the Lord made them both.

Πλουσιος και πτωχος συναπαντωνται· ο Κυριος ειναι ο Ποιητης αμφοτερων τουτων.

اَلذَّكِيُّ يُبْصِرُ الشَّرَّ فَيَتَوَارَى، وَالْحَمْقَى يَعْبُرُونَ فَيُعَاقَبُونَ.

עָר֤וּם ׀ רָאָ֣ה רָעָ֣ה [וְיִסָּתֵר כ] (וְנִסְתָּ֑ר ק) וּ֝פְתָיִ֗ים עָבְר֥וּ וְֽנֶעֱנָֽשׁוּ׃

-

An intelligent man seeing a bad man severely punished is himself instructed, but fools pass by and are punished.

Ο φρονιμος προβλεπει το κακον και κρυπτεται· οι αφρονες ομως προχωρουσι και τιμωρουνται.

ثَوَابُ التَّوَاضُعِ وَمَخَافَةِ الرَّبِّ هُوَ غِنًى وَكَرَامَةٌ وَحَيَاةٌ.

עֵ֣קֶב עֲ֭נָוָה יִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה עֹ֖שֶׁר וְכָבֹ֣וד וְחַיִּֽים׃

-

The fear of the Lord is the offspring of wisdom, and wealth, and glory, and life.

Η αμοιβη της ταπεινωσεως και του φοβου του Κυριου ειναι πλουτος και δοξα και ζωη.

شَوْكٌ وَفُخُوخٌ فِي طَرِيقِ الْمُلْتَوِي. مَنْ يَحْفَظُ نَفْسَهُ يَبْتَعِدُ عَنْهَا.

צִנִּ֣ים פַּ֭חִים בְּדֶ֣רֶךְ עִקֵּ֑שׁ שֹׁומֵ֥ר נַ֝פְשֹׁ֗ו יִרְחַ֥ק מֵהֶֽם׃

-

Thistles and snares are in perverse ways; but he that keeps his soul will refrain from them.

Τριβολοι και παγιδες ειναι εν τη οδω του σκολιου· οστις φυλαττει την ψυχην αυτου, θελει εισθαι μακραν απ' αυτων.

رَبِّ الْوَلَدَ فِي طَرِيقِهِ، فَمَتَى شَاخَ أَيْضًا لَا يَحِيدُ عَنْهُ.

חֲנֹ֣ךְ לַ֭נַּעַר עַל־פִּ֣י דַרְכֹּ֑ו גַּ֥ם כִּֽי־יַ֝זְקִ֗ין לֹֽא־יָס֥וּר מִמֶּֽנָּה׃

-

Διδαξον το παιδιον εν αρχη της οδου αυτου· και δεν θελει απομακρυνθη απ' αυτης ουδε οταν γηραση.

اَلْغَنِيُّ يَتَسَلَّطُ عَلَى الْفَقِيرِ، وَالْمُقْتَرِضُ عَبْدٌ لِلْمُقْرِضِ.

עָ֭שִׁיר בְּרָשִׁ֣ים יִמְשֹׁ֑ול וְעֶ֥בֶד לֹ֝וֶ֗ה לְאִ֣ישׁ מַלְוֶֽה׃

-

The rich will rule over the poor, and servants will lend to their own masters.

Ο πλουσιος εξουσιαζει τους πτωχους· και ο δανειζομενος ειναι δουλος του δανειζοντος.

الزَّارِعُ إِثْمًا يَحْصُدُ بَلِيَّةً، وَعَصَا سَخَطِهِ تَفْنَى.

זֹורֵ֣עַ עַ֭וְלָה [יִקְצֹור־ כ] (יִקְצָר־אָ֑וֶן ק) וְשֵׁ֖בֶט עֶבְרָתֹ֣ו יִכְלֶֽה׃

-

He that sows wickedness shall reap troubles; and shall fully receive the punishment of his deeds.

Ο σπειρων ανομιαν θελει θερισει συμφορας· και η ραβδος της υβρεως αυτου θελει εκλειψει.

اَلصَّالِحُ الْعَيْنِ هُوَ يُبَارَكُ، لأَنَّهُ يُعْطِي مِنْ خُبْزِهِ لِلْفَقِيرِ.

טֹֽוב־עַ֭יִן ה֣וּא יְבֹרָ֑ךְ כִּֽי־נָתַ֖ן מִלַּחְמֹ֣ו לַדָּֽל׃

-

He that has pity on the poor shall himself be maintained; for he has given of his own bread to the poor.

Ο εχων ομμα αγαθον θελει ευλογηθη· διοτι διδει εκ του αρτου αυτου εις τον πτωχον.

أُطْرُدِ الْمُسْتَهْزِئَ فَيَخْرُجَ الْخِصَامُ، وَيَبْطُلَ النِّزَاعُ وَالْخِزْيُ.

גָּ֣רֵֽשׁ לֵ֭ץ וְיֵצֵ֣א מָדֹ֑ון וְ֝יִשְׁבֹּ֗ת דִּ֣ין וְקָלֹֽון׃

-

Cast out a pestilent person from the council, and strife shall go out with him; for when he sits in the council he dishonours all.

Εκδιωξον τον χλευαστην και θελει συνεξελθει η φιλονεικια, και η ερις και η υβρις θελουσι παυσει.

مَنْ أَحَبَّ طَهَارَةَ الْقَلْبِ، فَلِنِعْمَةِ شَفَتَيْهِ يَكُونُ الْمَلِكُ صَدِيقَهُ.

אֹהֵ֥ב [טְהֹור־ כ] (טְהָר־לֵ֑ב ק) חֵ֥ן פָתָ֗יו רֵעֵ֥הוּ מֶֽלֶךְ׃

-

The Lord loves holy hearts, and all blameless persons are acceptable with him: a king rules with his lips.

Οστις αγαπα την καθαροτητα της καρδιας, δια την χαριν των χειλεων αυτου ο βασιλευς θελει εισθαι φιλος αυτου.

عَيْنَا الرَّبِّ تَحْفَظَانِ الْمَعْرِفَةَ، وَهُوَ يَقْلِبُ كَلاَمَ الْغَادِرِينَ.

עֵינֵ֣י יְ֭הוָה נָ֣צְרוּ דָ֑עַת וַ֝יְסַלֵּ֗ף דִּבְרֵ֥י בֹגֵֽד׃

-

But the eyes of the Lord preserve discretion; but the transgressor despises wise words.

Οι οφθαλμοι του Κυριου περιφρουρουσι την γνωσιν· ανατρεπει δε τας υποθεσεις του παρανομου.

قَالَ الْكَسْلاَنُ: «الأَسَدُ فِي الْخَارِجِ، فَأُقْتَلُ فِي الشَّوَارِعِ!»

אָמַ֣ר עָ֭צֵל אֲרִ֣י בַח֑וּץ בְּתֹ֥וךְ רְ֝חֹבֹ֗ות אֵֽרָצֵֽחַ׃

-

The sluggard makes excuses, and says, There is a lion in the ways, and murderers in the streets.

Ο οκνηρος λεγει, Λεων ειναι εξω· εν τω μεσω των πλατειων θελω φονευθη.

فَمُ الأَجْنَبِيَّاتِ هُوَّةٌ عَمِيقَةٌ. مَمْقُوتُ الرَّبِّ يَسْقُطُ فِيهَا.

שׁוּחָ֣ה עֲ֭מֻקָּה פִּ֣י זָרֹ֑ות זְע֥וּם יְ֝הוָ֗ה [יִפֹּול־ כ] (יִפָּל־שָֽׁם׃ ק)

-

The mouth of a transgressor is a deep pit; and he that is hated of the Lord shall fall into it.

Στομα γυναικος αλλοτριας ειναι λακκος βαθυς· ο μισουμενος υπο Κυριου θελει εμπεσει εις αυτον.

اَلْجَهَالَةُ مُرْتَبِطَةٌ بِقَلْبِ الْوَلَدِ. عَصَا التَّأْدِيبِ تُبْعِدُهَا عَنْهُ.

אִ֭וֶּלֶת קְשׁוּרָ֣ה בְלֶב־נָ֑עַר שֵׁ֥בֶט מ֝וּסָ֗ר יַרְחִיקֶ֥נָּה מִמֶּֽנּוּ׃

-

Folly is attached to the heart of a child, but the rod and instruction are then far from him.

Η ανοησια ειναι συνδεδεμενη μετα της καρδιας του παιδιου· η ραβδος της παιδειας θελει αποχωρισει αυτην απ' αυτου.

ظَالِمُ الْفَقِيرِ تَكْثِيرًا لِمَا لَهُ، وَمُعْطِي الْغَنِيِّ، إِنَّمَا هُمَا لِلْعَوَزِ.

עֹ֣שֵֽׁק דָּ֭ל לְהַרְבֹּ֣ות לֹ֑ו נֹתֵ֥ן לְ֝עָשִׁ֗יר אַךְ־לְמַחְסֹֽור׃

-

He that oppresses the poor, increases his own substance, yet gives to the rich so as to make it less.

Οστις καταθλιβει τον πτωχον δια να αυξηση τα πλουτη αυτου, και οστις διδει εις τον πλουσιον, θελει ελθει βεβαιως εις ενδειαν.

كلام الحكماء

أَمِلْ أُذْنَكَ وَاسْمَعْ كَلاَمَ الْحُكَمَاءِ، وَوَجِّهْ قَلْبَكَ إِلَى مَعْرِفَتِي،

הַ֥ט אָזְנְךָ֗ וּ֭שְׁמַע דִּבְרֵ֣י חֲכָמִ֑ים וְ֝לִבְּךָ֗ תָּשִׁ֥ית לְדַעְתִּֽי׃

-

Incline thine ear to the words of wise men: hear also my word, and apply thine heart,

Κλινον το ωτιον σου και ακουε τους λογους των σοφων, και προσκολλησον την καρδιαν σου εις την γνωσιν μου·

لأَنَّهُ حَسَنٌ إِنْ حَفِظْتَهَا فِي جَوْفِكَ، إِنْ تَتَثَبَّتْ جَمِيعًا عَلَى شَفَتَيْكَ.

כִּֽי־נָ֭עִים כִּֽי־תִשְׁמְרֵ֣ם בְּבִטְנֶ֑ךָ יִכֹּ֥נוּ יַ֝חְדָּ֗ו עַל־שְׂפָתֶֽיךָ׃

-

that thou mayest know that they are good: and if thou lay them to heart, they shall also gladden thee on thy lips.

διοτι ειναι τερπνοι, εαν φυλαττη αυτους εν τη καρδια σου· και θελουσι συναρμοζεσθαι ομου επι των χειλεων σου.

لِيَكُونَ اتِّكَالُكَ عَلَى الرَّبِّ، عَرَّفْتُكَ أَنْتَ الْيَوْمَ.

לִהְיֹ֣ות בַּ֭יהוָה מִבְטַחֶ֑ךָ הֹודַעְתִּ֖יךָ הַיֹּ֣ום אַף־אָֽתָּה׃

-

That thy hope may be in the Lord, and he may make thy way known to thee.

Δια να ηναι το θαρρος σου επι τον Κυριον, εδιδαξα ταυτα εις σε την ημεραν ταυτην, μαλιστα εις σε.

أَلَمْ أَكْتُبْ لَكَ أُمُورًا شَرِيفَةً مِنْ جِهَةِ مُؤَامَرَةٍ وَمَعْرِفَةٍ؟

הֲלֹ֤א כָתַ֣בְתִּי לְ֭ךָ [שִׁלְשֹׁום כ] (שָׁלִישִׁ֑ים ק) בְּמֹ֖ועֵצֹ֣ת וָדָֽעַת׃

-

And do thou too repeatedly record them for thyself on the table of thine heart, for counsel and knowledge.

Δεν εγραψα εις σε πολλακις δια συμβουλων και γνωσεων,

لأُعَلِّمَكَ قِسْطَ كَلاَمِ الْحَقِّ، لِتَرُدَّ جَوَابَ الْحَقِّ لِلَّذِينَ أَرْسَلُوكَ.

לְהֹודִֽיעֲךָ֗ קֹ֭שְׁטְ אִמְרֵ֣י אֱמֶ֑ת לְהָשִׁ֥יב אֲמָרִ֥ים אֱ֝מֶ֗ת לְשֹׁלְחֶֽיךָ׃ פ

-

I therefore teach thee truth, and knowledge good to hear; that thou mayest answer words of truth to them that question thee.

δια να σε καμω να γνωρισης την βεβαιοτητα των λογων της αληθειας, ωστε να αποκρινησαι λογους αληθειας προς τους εξαποστελλοντας σε;

لَا تَسْلُبِ الْفَقِيرَ لِكَوْنِهِ فَقِيرًا، وَلَا تَسْحَقِ الْمِسْكِينَ فِي الْبَابِ،

אַֽל־תִּגְזָל־דָּ֭ל כִּ֣י דַל־ה֑וּא וְאַל־תְּדַכֵּ֖א עָנִ֣י בַשָּֽׁעַר׃

-

Do no violence to the poor, for he is needy: neither dishonour the helpless man in the gates.

Μη γυμνονης τον πτωχον, διοτι ειναι πτωχος· μηδε καταθλιβε εις την πυλην τον δυστυχουντα·

لأَنَّ الرَّبَّ يُقِيمُ دَعْوَاهُمْ، وَيَسْلُبُ سَالِبِي أَنْفُسِهِمْ.

כִּֽי־יְ֭הוָה יָרִ֣יב רִיבָ֑ם וְקָבַ֖ע אֶת־קֹבְעֵיהֶ֣ם נָֽפֶשׁ׃

-

For the Lord will plead his cause, and thou shalt deliver thy soul in safety.

διοτι ο Κυριος θελει εκδικασει την δικην αυτων· και θελει γυμνωσει την ψυχην των γυμνωσαντων αυτους.

لَا تَسْتَصْحِبْ غَضُوبًا، وَمَعَ رَجُلٍ سَاخِطٍ لَا تَجِيءْ،

אַל־תִּ֭תְרַע אֶת־בַּ֣עַל אָ֑ף וְאֶת־אִ֥ישׁ חֵ֝מֹות לֹ֣א תָבֹֽוא׃

-

Be not companion to a furious man; neither lodge with a passionate man:

Μη καμνε φιλιαν μετα ανθρωπου θυμωδους· και μετα ανθρωπου οργιλου μη συμπεριπατει·

لِئَلاَّ تَأْلَفَ طُرُقَهُ، وَتَأْخُذَ شَرَكًا إِلَى نَفْسِكَ.

פֶּן־תֶּאֱלַ֥ף [אָרְחָתֹו כ] (אֹֽרְחֹתָ֑יו ק) וְלָקַחְתָּ֖ מֹוקֵ֣שׁ לְנַפְשֶֽׁךָ׃

-

lest thou learn of his ways, and get snares to thy soul.

μηποτε μαθης τας οδους αυτου, και λαβης παγιδα εις την ψυχην σου.

لَا تَكُنْ مِنْ صَافِقِي الْكَفِّ، وَلَا مِنْ ضَامِنِي الدُّيُونِ.

אַל־תְּהִ֥י בְתֹֽקְעֵי־כָ֑ף בַּ֝עֹרְבִ֗ים מַשָּׁאֹֽות׃

-

Become not surety from respect of a man’s person.

Μη εσο εκ των διδοντων χειρα, εκ των εγγυωμενων δια χρεη.

إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكَ مَا تَفِي، فَلِمَاذَا يَأْخُذُ فِرَاشَكَ مِنْ تَحْتِكَ؟

אִם־אֵֽין־לְךָ֥ לְשַׁלֵּ֑ם לָ֥מָּה יִקַּ֥ח מִ֝שְׁכָּבְךָ֗ מִתַּחְתֶּֽיךָ׃

-

For if those have not whence to give compensation, they will take the bed that is under thee.

Εαν δεν εχης ποθεν να πληρωσης, δια τι να παρωσι την κλινην σου υποκατωθεν σου;

لَا تَنْقُلِ التُّخْمَ الْقَدِيمَ الَّذِي وَضَعَهُ آبَاؤُكَ.

אַל־תַּ֭סֵּג גְּב֣וּל עֹולָ֑ם אֲשֶׁ֖ר עָשׂ֣וּ אֲבֹותֶֽיךָ׃

-

Remove not the old landmarks, which thy fathers placed.

Μη μετακινει ορια αρχαια, τα οποια εθεσαν οι πατερες σου.

أَرَأَيْتَ رَجُلًا مُجْتَهِدًا فِي عَمَلِهِ؟ أَمَامَ الْمُلُوكِ يَقِفُ. لَا يَقِفُ أَمَامَ الرَّعَاعِ!

חָזִ֡יתָ אִ֤ישׁ ׀ מָ֘הִ֤יר בִּמְלַאכְתֹּ֗ו לִֽפְנֵֽי־מְלָכִ֥ים יִתְיַצָּ֑ב בַּל־יִ֝תְיַצֵּב לִפְנֵ֥י חֲשֻׁכִּֽים׃ פ

-

It is fit that an observant man and one diligent in his business should attend on kings, and not attend on slothful men.

Ειδες ανθρωπον επιτηδειον εις τα εργα αυτου; αυτος θελει παρασταθη ενωπιον βασιλεων· δεν θελει παρασταθη ενωπιον ουτιδανων.

إصحاح 23

نقيصة النهم

إِذَا جَلَسْتَ تَأْكُلُ مَعَ مُتَسَلِّطٍ، فَتَأَمَّلْ مَا هُوَ أَمَامَكَ تَأَمُّلًا،

כִּֽי־תֵ֭שֵׁב לִלְחֹ֣ום אֶת־מֹושֵׁ֑ל בִּ֥ין תָּ֝בִ֗ין אֶת־אֲשֶׁ֥ר לְפָנֶֽיךָ׃

-

If thou sit to sup at the table of a prince, consider attentively the things set before thee:

Οταν καθησης να φαγης μετα αρχοντος, παρατηρει επιμελως τα παρατιθεμενα εμπροσθεν σου·

وَضَعْ سِكِّينًا لِحَنْجَرَتِكَ إِنْ كُنْتَ شَرِهًا.

וְשַׂמְתָּ֣ שַׂכִּ֣ין בְּלֹעֶ֑ךָ אִם־בַּ֖עַל נֶ֣פֶשׁ אָֽתָּה׃

-

and apply thine hand, knowing that it behoves thee to prepare such meats: but if thou art very insatiable,

και βαλε μαχαιραν εις τον λαιμον σου, εαν ησαι αδηφαγος·

لَا تَشْتَهِ أَطَايِبَهُ لأَنَّهَا خُبْزُ أَكَاذِيبَ.

אַל־תִּ֭תְאָו לְמַטְעַמֹּותָ֑יו וְ֝ה֗וּא לֶ֣חֶם כְּזָבִֽים׃

-

desire not his provisions; for these belong to a false life.

μη επιθυμει τα εδεσματα αυτου· διοτι ταυτα ειναι τροφη δολιοτητος.

لَا تَتْعَبْ لِكَيْ تَصِيرَ غَنِيًّا. كُفَّ عَنْ فِطْنَتِكَ.

אַל־תִּיגַ֥ע לְֽהַעֲשִׁ֑יר מִֽבִּינָתְךָ֥ חֲדָֽל׃

-

If thou art poor, measure not thyself with a rich man; but refrain thyself in thy wisdom.

Μη μεριμνα δια να γεινης πλουσιος· απεχε απο της σοφιας σου.

هَلْ تُطَيِّرُ عَيْنَيْكَ نَحْوَهُ وَلَيْسَ هُوَ؟ لأَنَّهُ إِنَّمَا يَصْنَعُ لِنَفْسِهِ أَجْنِحَةً. كَالنَّسْرِ يَطِيرُ نَحْوَ السَّمَاءِ.

[הֲתָעוּף כ] (הֲתָ֤עִיף ק) עֵינֶ֥יךָ בֹּ֗ו וְֽאֵ֫ינֶ֥נּוּ כִּ֤י עָשֹׂ֣ה יַעֲשֶׂה־לֹּ֣ו כְנָפַ֑יִם כְּ֝נֶ֗שֶׁר [וְעָיֵף כ] (יָע֥וּף ק) הַשָּׁמָֽיִם׃ פ

-

If thou shouldest fix thine eye upon him, he will disappear; for wings like an eagle’s are prepared for him, and he returns to the house of his master.

Θελεις επιστησει τους οφθαλμους σου εις το μη υπαρχον; διοτι ο πλουτος κατασκευαζει βεβαιως εις εαυτον πτερυγας ως αετου και πετα προς τον ουρανον.

لَا تَأْكُلْ خُبْزَ ذِي عَيْنٍ شِرِّيرَةٍ، وَلَا تَشْتَهِ أَطَايِبَهُ،

אַל־תִּלְחַ֗ם אֶת־לֶ֭חֶם רַ֣ע עָ֑יִן וְאַל־ [תִּתְאָו כ] (תִּ֝תְאָ֗יו ק) לְמַטְעַמֹּתָֽיו׃

-

Sup not with an envious man, neither desire thou his meats:

Μη τρωγε τον αρτον του φθονερου, μηδε επιθυμει τα εδεσματα αυτου·

لأَنَّهُ كَمَا شَعَرَ فِي نَفْسِهِ هَكَذَا هُوَ. يَقُولُ لَكَ: «كُلْ وَاشْرَبْ» وَقَلْبُهُ لَيْسَ مَعَكَ.

כִּ֤י ׀ כְּמֹו־שָׁעַ֥ר בְּנַפְשֹׁ֗ו כֶּ֫ן־ה֥וּא אֱכֹ֣ל וּ֭שְׁתֵה יֹ֣אמַר לָ֑ךְ וְ֝לִבֹּ֗ו בַּל־עִמָּֽךְ׃

-

διοτι καθως φρονει εν τη ψυχη αυτου, τοιουτος ειναι· φαγε και πιε, λεγει προς σε· αλλ' η καρδια αυτου δεν ειναι μετα σου.

اللُّقْمَةُ الَّتِي أَكَلْتَهَا تَتَقَيَّأُهَا، وَتَخْسَرُ كَلِمَاتِكَ الْحُلْوَةَ.

פִּֽתְּךָ־אָכַ֥לְתָּ תְקִיאֶ֑נָּה וְ֝שִׁחַ֗תָּ דְּבָרֶ֥יךָ הַנְּעִימִֽים׃

-

for he will vomit it up, and spoil thy fair words.

Το ψωμιον, το οποιον εφαγες, θελεις εξεμεσει και θελεις χασει τας γλυκειας συνομιλιας σου.

فِي أُذُنَيْ جَاهِلٍ لَا تَتَكَلَّمْ لأَنَّهُ يَحْتَقِرُ حِكْمَةَ كَلاَمِكَ.

בְּאָזְנֵ֣י כְ֭סִיל אַל־תְּדַבֵּ֑ר כִּֽי־יָ֝ב֗וּז לְשֵׂ֣כֶל מִלֶּֽיךָ׃

-

Say nothing in the ears of a fool, lest at any time he sneer at thy wise words.

Μη λαλει εις τα ωτα του αφρονος· διοτι θελει καταφρονησει την σοφιαν των λογων σου.

لَا تَنْقُلِ التُّخُمَ الْقَدِيمَ، وَلَا تَدْخُلْ حُقُولَ الأَيْتَامِ،

אַל־תַּ֭סֵּג גְּב֣וּל עֹולָ֑ם וּבִשְׂדֵ֥י יְ֝תֹומִ֗ים אַל־תָּבֹֽא׃

-

Remove not the ancient landmarks; and enter not upon the possession of the fatherless:

Μη μετακινει ορια αρχαια· και μη εισελθης εις τους αγρους των ορφανων·

لأَنَّ وَلِيَّهُمْ قَوِيٌّ. هُوَ يُقِيمُ دَعْوَاهُمْ عَلَيْكَ.

כִּֽי־גֹאֲלָ֥ם חָזָ֑ק הֽוּא־יָרִ֖יב אֶת־רִיבָ֣ם אִתָּֽךְ׃

-

for the Lord is their redeemer; he is mighty, and will plead their cause with thee.

διοτι ο Λυτρωτης αυτων ειναι ισχυρος· αυτος θελει εκδικασει την δικην αυτων εναντιον σου.

وَجِّهْ قَلْبَكَ إِلَى الأَدَبِ، وَأُذُنَيْكَ إِلَى كَلِمَاتِ الْمَعْرِفَةِ.

הָבִ֣יאָה לַמּוּסָ֣ר לִבֶּ֑ךָ וְ֝אָזְנֶ֗ךָ לְאִמְרֵי־דָֽעַת׃

-

Apply thine heart to instruction, and prepare thine ears for words of discretion.

Προσκολλησον την καρδιαν σου εις την παιδειαν και τα ωτα σου εις τους λογους της γνωσεως.

لَا تَمْنَعِ التَّأْدِيبَ عَنِ الْوَلَدِ، لأَنَّكَ إِنْ ضَرَبْتَهُ بِعَصًا لَا يَمُوتُ.

אַל־תִּמְנַ֣ע מִנַּ֣עַר מוּסָ֑ר כִּֽי־תַכֶּ֥נּוּ בַ֝שֵּׁ֗בֶט לֹ֣א יָמֽוּת׃

-

Refrain not from chastening a child; for if thou beat him with the rod, he shall not die.

Μη φειδου να παιδευης το παιδιον· διοτι εαν κτυπησης αυτο δια της ραβδου, δεν θελει αποθανει·

تَضْرِبُهُ أَنْتَ بِعَصًا فَتُنْقِذُ نَفْسَهُ مِنَ الْهَاوِيَةِ.

אַ֭תָּה בַּשֵּׁ֣בֶט תַּכֶּ֑נּוּ וְ֝נַפְשֹׁ֗ו מִשְּׁאֹ֥ול תַּצִּֽיל׃

-

For thou shalt beat him with the rod, and shalt deliver his soul from death.

συ κτυπων αυτο δια της ραβδου, θελεις ελευθερωσει την ψυχην αυτου εκ του αδου.

كلمات حكمة لابن

يَا ابْنِي، إِنْ كَانَ قَلْبُكَ حَكِيمًا يَفْرَحُ قَلْبِي أَنَا أَيْضًا،

בְּ֭נִי אִם־חָכַ֣ם לִבֶּ֑ךָ יִשְׂמַ֖ח לִבִּ֣י גַם־אָֽנִי׃

-

Son, if thy heart be wise, thou shalt also gladden my heart;

Υιε μου, εαν η καρδια σου γεινη σοφη, θελει ευφραινεσθαι και η καρδια εμου·

وَتَبْتَهِجُ كِلْيَتَايَ إِذَا تَكَلَّمَتْ شَفَتَاكَ بِالْمُسْتَقِيمَاتِ.

וְתַעְלֹ֥זְנָה כִלְיֹותָ֑י בְּדַבֵּ֥ר פָתֶ֗יךָ מֵישָׁרִֽים׃

-

and thy lips shall converse with my lips, if they be right.

και τα νεφρα μου θελουσιν αγαλλεσθαι, οταν τα χειλη σου λαλωσιν ορθα.

لَا يَحْسِدَنَّ قَلْبُكَ الْخَاطِئِينَ، بَلْ كُنْ فِي مَخَافَةِ الرَّبِّ الْيَوْمَ كُلَّهُ.

אַל־יְקַנֵּ֣א לִ֭בְּךָ בַּֽחַטָּאִ֑ים כִּ֥י אִם־בְּיִרְאַת־יְ֝הוָ֗ה כָּל־הַיֹּֽום׃

-

Let not thine heart envy sinners: but be thou in the fear of the Lord all the day.

Ας μη ζηλευη η καρδια σου τους αμαρτωλους· αλλ' εσο εν τω φοβω του Κυριου ολην την ημεραν·

لأَنَّهُ لَا بُدَّ مِنْ ثَوَابٍ، وَرَجَاؤُكَ لَا يَخِيبُ.

כִּ֭י אִם־יֵ֣שׁ אַחֲרִ֑ית וְ֝תִקְוָתְךָ֗ לֹ֣א תִכָּרֵֽת׃

-

For if thou shouldest keep these things, thou shalt have posterity; and thine hope shall not be removed.

διοτι βεβαιως ειναι αμοιβη, και η ελπις σου δεν θελει εκκοπη.

اِسْمَعْ أَنْتَ يَا ابْنِي، وَكُنْ حَكِيمًا، وَأَرْشِدْ قَلْبَكَ فِي الطَّرِيقِ.

שְׁמַע־אַתָּ֣ה בְנִ֣י וַחֲכָ֑ם וְאַשֵּׁ֖ר בַּדֶּ֣רֶךְ לִבֶּֽךָ׃

-

Hear, my son, and be wise, and rightly direct the thoughts of thine heart.

Ακουε συ, υιε μου, και γινου σοφος, και κατευθυνε την καρδιαν σου εις την οδον.

لَا تَكُنْ بَيْنَ شِرِّيبِي الْخَمْرِ، بَيْنَ الْمُتْلِفِينَ أَجْسَادَهُمْ،

אַל־תְּהִ֥י בְסֹֽבְאֵי־יָ֑יִן בְּזֹלֲלֵ֖י בָשָׂ֣ר לָֽמֹו׃

-

Be not a wine-bibber, neither continue long at feasts, and purchases of flesh:

Μη εσο μεταξυ οινοποτων, μεταξυ κρεοφαγων ασωτων·

لأَنَّ السِّكِّيرَ وَالْمُسْرِفَ يَفْتَقِرَانِ، وَالنَّوْمُ يَكْسُو الْخِرَقَ.

כִּי־סֹבֵ֣א וְ֭זֹולֵל יִוָּרֵ֑שׁ וּ֝קְרָעִ֗ים תַּלְבִּ֥ישׁ נוּמָֽה׃

-

for every drunkard and whoremonger shall be poor; and every sluggard shall clothe himself with tatters and ragged garments.

διοτι ο μεθυσος και ο ασωτος θελουσι πτωχευσει· και ο υπνωδης θελει ενδυθη ρακη.

اِسْمَعْ لأَبِيكَ الَّذِي وَلَدَكَ، وَلَا تَحْتَقِرْ أُمَّكَ إِذَا شَاخَتْ.

שְׁמַ֣ע לְ֭אָבִיךָ זֶ֣ה יְלָדֶ֑ךָ וְאַל־תָּ֝ב֗וּז כִּֽי־זָקְנָ֥ה אִמֶּֽךָ׃

-

Hearken, my son, to thy father which begot thee, and despise not thy mother because she is grown old.

Υπακουε εις τον πατερα σου, οστις σε εγεννησε· και μη καταφρονει την μητερα σου, οταν γηραση.

اِقْتَنِ الْحَقَّ وَلَا تَبِعْهُ، وَالْحِكْمَةَ وَالأَدَبَ وَالْفَهْمَ.

אֱמֶ֣ת קְ֭נֵה וְאַל־תִּמְכֹּ֑ר חָכְמָ֖ה וּמוּסָ֣ר וּבִינָֽה׃

-

Αγοραζε την αληθειαν και μη πωλει· την σοφιαν και την παιδειαν και την συνεσιν.

أَبُو الصِّدِّيقِ يَبْتَهِجُ ابْتِهَاجًا، وَمَنْ وَلَدَ حَكِيمًا يُسَرُّ بِهِ.

[גֹּול כ] (גִּ֣יל ק) [יָגֹול כ] (יָ֭גִיל ק) אֲבִ֣י צַדִּ֑יק [יֹולֵד כ] (וְיֹולֵ֥ד ק) חָ֝כָ֗ם [וְיִשְׂמַח־ כ] (יִשְׂמַח־בֹּֽו׃ ק)

-

A righteous father brings up his children well; and his soul rejoices over a wise son.

Ο πατηρ του δικαιου θελει χαρη σφοδρα· και οστις γεννα σοφον υιον, θελει ευφραινεσθαι εις αυτον.

يَفْرَحُ أَبُوكَ وَأُمُّكَ، وَتَبْتَهِجُ الَّتِي وَلَدَتْكَ.

יִֽשְׂמַח־אָבִ֥יךָ וְאִמֶּ֑ךָ וְ֝תָגֵ֗ל יֹֽולַדְתֶּֽךָ׃

-

Let thy father and thy mother rejoice over thee, and let her that bore thee be glad.

Ο πατηρ σου και η μητηρ σου θελουσιν ευφραινεσθαι· μαλιστα εκεινη, ητις σε εγεννησε, θελει χαιρει.

يَا ابْنِي أَعْطِنِي قَلْبَكَ، وَلْتُلاَحِظْ عَيْنَاكَ طُرُقِي.

תְּנָֽה־בְנִ֣י לִבְּךָ֣ לִ֑י וְ֝עֵינֶ֗יךָ דְּרָכַ֥י [תִּרְצֶנָה כ] (תִּצֹּֽרְנָה ׃ ק)

-

My son, give me thine heart, and let thine eyes observe my ways.

Υιε μου, δος την καρδιαν σου εις εμε, και ας προσεχωσιν οι οφθαλμοι σου εις τας οδους μου·

لأَنَّ الزَّانِيَةَ هُوَّةٌ عَمِيقَةٌ، وَالأَجْنَبِيَّةُ حُفْرَةٌ ضَيِّقَةٌ.

כִּֽי־שׁוּחָ֣ה עֲמֻקָּ֣ה זֹונָ֑ה וּבְאֵ֥ר צָ֝רָ֗ה נָכְרִיָּֽה׃

-

For a strange house is a vessel full of holes; and a strange well is narrow.

διοτι η πορνη ειναι λακκος βαθυς· και η αλλοτρια γυνη στενον φρεαρ.

هِيَ أَيْضًا كَلِصٍّ تَكْمُنُ وَتَزِيدُ الْغَادِرِينَ بَيْنَ النَّاسِ.

אַף־הִ֭יא כְּחֶ֣תֶף תֶּֽאֱרֹ֑ב וּ֝בֹוגְדִ֗ים בְּאָדָ֥ם תֹּוסִֽף׃

-

For such a one shall perish suddenly; and every transgressor shall be cut off.

Αυτη προσετι ενεδρευει ως ληστης και πληθυνει τους παραβατας μεταξυ των ανθρωπων.

لِمَنِ الْوَيْلُ؟ لِمَنِ الشَّقَاوَةُ؟ لِمَنِ الْمُخَاصَمَاتُ؟ لِمَنِ الْكَرْبُ؟ لِمَنِ الْجُرُوحُ بِلاَ سَبَبٍ؟ لِمَنِ ازْمِهْرَارُ الْعَيْنَيْنِ؟

לְמִ֨י אֹ֥וי לְמִ֪י אֲבֹ֡וי לְמִ֤י [מִדֹונִים כ] (מִדְיָנִ֨ים ׀ ק) לְמִ֥י שִׂ֗יחַ לְ֭מִי פְּצָעִ֣ים חִנָּ֑ם לְ֝מִ֗י חַכְלִל֥וּת עֵינָֽיִם׃

-

Who has woe? who trouble? who has quarrels? and who vexations and disputes? who has bruises without a cause? whose eyes are livid?

Εις τινα ειναι ουαι; εις τινα στεναγμοι; εις τινα εριδες; εις τινα ματαιολογιαι; εις τινα κτυπηματα ανευ αιτιας; εις τινα φλογωσις οφθαλμων;

لِلَّذِينَ يُدْمِنُونَ الْخَمْرَ، الَّذِينَ يَدْخُلُونَ فِي طَلَبِ الشَّرَابِ الْمَمْزُوجِ.

לַֽמְאַחֲרִ֥ים עַל־הַיָּ֑יִן לַ֝בָּאִ֗ים לַחְקֹ֥ר מִמְסָֽךְ׃

-

Are not those of them that stay long at wine? are not those of them that haunt the places where banquets are?

Εις τους εγχρονιζοντας εν τω οινω· εις εκεινους οιτινες διαγουσιν ανιχνευοντες οινοποσιας.

لَا تَنْظُرْ إِلَى الْخَمْرِ إِذَا احْمَرَّتْ حِينَ تُظْهِرُ حِبَابَهَا فِي الْكَأْسِ وَسَاغَتْ مُرَقْرِقَةً.

אַל־תֵּ֥רֶא יַיִן֮ כִּ֪י יִתְאַ֫דָּ֥ם כִּֽי־יִתֵּ֣ן [בַּכִּיס כ] (בַּכֹּ֣וס ק) עֵינֹ֑ו יִ֝תְהַלֵּ֗ךְ בְּמֵישָׁרִֽים׃

Be not drunk with wine; but converse with just men, and converse with them openly.

For if thou shouldest set thine eyes on bowls and cups, thou shalt afterwards go more naked than a pestle.

Μη θεωρει τον οινον οτι κοκκινιζει, οτι διδει το χρωμα αυτου εις το ποτηριον, οτι καταβαινει ευαρεστως.

فِي الآخِرِ تَلْسَعُ كَالْحَيَّةِ وَتَلْدَغُ كَالأُفْعُوانِ.

אַ֭חֲרִיתֹו כְּנָחָ֣שׁ יִשָּׁ֑ךְ וּֽכְצִפְעֹנִ֥י יַפְרִֽשׁ׃

-

But at last such a one stretches himself out as one smitten by a serpent, and venom is diffused through him as by a horned serpent.

Εν τω τελει αυτου δακνει ως οφις και κεντρονει ως βασιλισκος·

عَيْنَاكَ تَنْظُرَانِ الأَجْنَبِيَّاتِ، وَقَلْبُكَ يَنْطِقُ بِأُمُورٍ مُلْتَوِيَةٍ.

עֵ֭ינֶיךָ יִרְא֣וּ זָרֹ֑ות וְ֝לִבְּךָ֗ יְדַבֵּ֥ר תַּהְפֻּכֹֽות׃

-

Whenever thine eyes shall behold a strange woman, then thy mouth shall speak perverse things.

Οι οφθαλμοι σου θελουσι κυτταξει αλλοτριας γυναικας, και η καρδια σου θελει λαλησει αισχρα·

وَتَكُونُ كَمُضْطَجِعٍ فِي قَلْبِ الْبَحْرِ، أَوْ كَمُضْطَجِعٍ عَلَى رَأْسِ سَارِيَةٍ.

וְ֭הָיִיתָ כְּשֹׁכֵ֣ב בְּלֶב־יָ֑ם וּ֝כְשֹׁכֵ֗ב בְּרֹ֣אשׁ חִבֵּֽל׃

-

And thou shalt lie as in the midst of the sea, and as a pilot in a great storm.

και θελεις εισθαι ως κοιμωμενος εν μεσω θαλασσης, και ως κοιτωμενος επι κορυφης, καταρτιου·

يَقُولُ: «ضَرَبُونِي وَلَمْ أَتَوَجَّعْ! لَقَدْ لَكَأُونِي وَلَمْ أَعْرِفْ! مَتَى أَسْتَيْقِظُ؟ أَعُودُ أَطْلُبُهَا بَعْدُ!»

הִכּ֥וּנִי בַל־חָלִיתִי֮ הֲלָמ֗וּנִי בַּל־יָ֫דָ֥עְתִּי מָתַ֥י אָקִ֑יץ אֹ֝וסִ֗יף אֲבַקְשֶׁ֥נּוּ עֹֽוד׃

-

And thou shalt say, They smote me, and I was not pained; and they mocked me, and I knew it not: when will it be morning, that I may go and seek those with whom I may go in company?

με ετυπτον, θελεις ειπει, και δεν επονεσα· με εδειραν, και δεν ησθανθην· ποτε θελω εγερθη, δια να υπαγω να ζητησω αυτον παλιν;

إصحاح 24

أقوال الحكيم

لَا تَحْسِدْ أَهْلَ الشَّرِّ، وَلَا تَشْتَهِ أَنْ تَكُونَ مَعَهُمْ،

אַל־תְּ֭קַנֵּא בְּאַנְשֵׁ֣י רָעָ֑ה וְאַל־ [תִּתְאָו כ] (תִּ֝תְאָ֗יו ק) לִהְיֹ֥ות אִתָּֽם׃

-

My son, envy not bad men, nor desire to be with them.

Μη ζηλευε τους κακους ανθρωπους, μηδε επιθυμει να ησαι μετ' αυτων·

لأَنَّ قَلْبَهُمْ يَلْهَجُ بِالاغْتِصَابِ، وَشِفَاهَهُمْ تَتَكَلَّمُ بِالْمَشَقَّةِ.

כִּי־שֹׁ֖ד יֶהְגֶּ֣ה לִבָּ֑ם וְ֝עָמָ֗ל שִׂפְתֵיהֶ֥ם תְּדַבֵּֽרְנָה׃

-

For their heart meditates falsehoods, and their lips speak mischiefs.

διοτι η καρδια αυτων μελετα καταδυναστευσιν, και τα χειλη αυτων λαλουσι κακουργιας.

بِالْحِكْمَةِ يُبْنَى الْبَيْتُ وَبِالْفَهْمِ يُثَبَّتُ،

בְּ֭חָכְמָה יִבָּ֣נֶה בָּ֑יִת וּ֝בִתְבוּנָ֗ה יִתְכֹּונָֽן׃

-

A house is built by wisdom, and is set up by understanding.

Δια της σοφιας οικοδομειται οικος και δια της συνεσεως στερεονεται.

وَبِالْمَعْرِفَةِ تَمْتَلِئُ الْمَخَادِعُ مِنْ كُلِّ ثَرْوَةٍ كَرِيمَةٍ وَنَفِيسَةٍ.

וּ֭בְדַעַת חֲדָרִ֣ים יִמָּלְא֑וּ כָּל־הֹ֖ון יָקָ֣ר וְנָעִֽים׃

-

By discretion the chambers are filled with all precious and excellent wealth.

Και δια της γνωσεως τα ταμεια θελουσι γεμισθη απο παντος πολυτιμου και ευφροσυνου πλουτου.

اَلرَّجُلُ الْحَكِيمُ فِي عِزٍّ، وَذُو الْمَعْرِفَةِ مُتَشَدِّدُ الْقُوَّةِ.

גֶּֽבֶר־חָכָ֥ם בַּעֹ֑וז וְאִֽישׁ־דַּ֝֗עַת מְאַמֶּץ־כֹּֽחַ׃

-

A wise man is better than a strong man; and a man who has prudence than a large estate.

Ο σοφος ανθρωπος ισχυει, και ο ανθρωπος ο φρονιμος αυξανει δυναμιν.

لأَنَّكَ بِالتَّدَابِيرِ تَعْمَلُ حَرْبَكَ، وَالْخَلاَصُ بِكَثْرَةِ الْمُشِيرِينَ.

כִּ֣י בְ֭תַחְבֻּלֹות תַּעֲשֶׂה־לְּךָ֣ מִלְחָמָ֑ה וּ֝תְשׁוּעָ֗ה בְּרֹ֣ב יֹועֵֽץ׃

-

War is carried on with generalship, and aid is supplied to the heart of a counsellor.

Διοτι δια σοφων βουλων θελεις καμει τον πολεμον σου· εκ του πληθους δε των συμβουλων προερχεται σωτηρια.

اَلْحِكَمُ عَالِيَةٌ عَنِ الأَحْمَقِ. لَا يَفْتَحْ فَمَهُ فِي الْبَابِ.

רָאמֹ֣ות לֶֽאֱוִ֣יל חָכְמֹ֑ות בַּ֝שַּׁ֗עַר לֹ֣א יִפְתַּח־פִּֽיהוּ׃

-

Wisdom and good understanding are in the gates of the wise:

Η σοφια ειναι παραπολυ υψηλη δια τον αφρονα· δεν θελει ανοιξει το στομα αυτου εν τη πυλη.

اَلْمُتَفَكِّرُ فِي عَمَلِ الشَّرِّ يُدْعَى مُفْسِدًا.

מְחַשֵּׁ֥ב לְהָרֵ֑עַ לֹ֝֗ו בַּֽעַל־מְזִמֹּ֥ות יִקְרָֽאוּ׃

The wise turn not aside from the mouth of the Lord,

-

Οστις μελετα να πραξη κακον, θελει ονομασθη ανηρ κακεντρεχης.

فِكْرُ الْحَمَاقَةِ خَطِيَّةٌ، وَمَكْرَهَةُ النَّاسِ الْمُسْتَهْزِئُ.

זִמַּ֣ת אִוֶּ֣לֶת חַטָּ֑את וְתֹועֲבַ֖ת לְאָדָ֣ם לֵֽץ׃

The fools also dies in sins; and uncleanness attaches to a pestilent man.

Death befalls uninstructed men.

Η μελετη της αφροσυνης ειναι αμαρτια· και ο χλευαστης βδελυγμα εις τους ανθρωπους.

إِنِ ارْتَخَيْتَ فِي يَوْمِ الضِّيقِ ضَاقَتْ قُوَّتُكَ.

הִ֭תְרַפִּיתָ בְּיֹ֥ום צָרָ֗ה צַ֣ר כֹּחֶֽכָה׃

-

He shall be defiled in the evil day, and in the day of affliction, until he be utterly consumed.

Εαν μικροψυχησης εν τη ημερα της συμφορας, μικρα ειναι η δυναμις σου.

أَنْقِذِ الْمُنْقَادِينَ إِلَى الْمَوْتِ، وَالْمَمْدُودِينَ لِلْقَتْلِ. لَا تَمْتَنِعْ.

הַ֭צֵּל לְקֻחִ֣ים לַמָּ֑וֶת וּמָטִ֥ים לַ֝הֶ֗רֶג אִם־תַּחְשֹֽׂוךְ׃

-

Deliver them that are led away to death, and redeem them that are appointed to be slain; spare not thy help.

Ελευθερονε τους συρομενους εις θανατον, και μη αποσυρου απο των οντων εις ακμην σφαγης.

إِنْ قُلْتَ: «هُوَذَا لَمْ نَعْرِفْ هَذَا»، أَفَلَا يَفْهَمُ وَازِنُ الْقُلُوبِ؟ وَحَافِظُ نَفْسِكَ أَلاَ يَعْلَمُ؟ فَيَرُدُّ عَلَى الإِنْسَانِ مِثْلَ عَمَلِهِ.

כִּֽי־תֹאמַ֗ר הֵן֮ לֹא־יָדַ֪עְנ֫וּ זֶ֥ה הֲ‍ֽלֹא־תֹ֘כֵ֤ן לִבֹּ֨ות ׀ הֽוּא־יָבִ֗ין וְנֹצֵ֣ר נַ֭פְשְׁךָ ה֣וּא יֵדָ֑ע וְהֵשִׁ֖יב לְאָדָ֣ם כְּפָעֳלֹֽו׃

-

But if thou shouldest say, I know not this man; know that the Lord knows the hearts of all; and he that formed breath for all, he knows all things, who renders to every man according to his works.

Εαν ειπης, Ιδου, ημεις δεν εξευρομεν τουτο· δεν γνωριζει ο σταθμιζων τας καρδιας; και ο φυλαττων την ψυχην σου και αποδιδων εις εκαστον κατα τα εργα αυτου, δεν εξευρει;

إرشادات لابن

يَا ابْنِي، كُلْ عَسَلًا لأَنَّهُ طَيِّبٌ، وَقَطْرَ الْعَسَلِ حُلْوٌ فِي حَنَكِكَ.

אֱכָל־בְּנִ֣י דְבַ֣שׁ כִּי־טֹ֑וב וְנֹ֥פֶת מָ֝תֹ֗וק עַל־חִכֶּֽךָ׃

-

My son, eat honey, for the honeycomb is good, that thy throat may be sweetened.

Υιε μου, φαγε μελι, διοτι ειναι καλον· και κηρηθραν, διοτι ειναι γλυκεια επι του ουρανισκον σου·

كَذَلِكَ مَعْرِفَةُ الْحِكْمَةِ لِنَفْسِكَ. إِذَا وَجَدْتَهَا فَلَا بُدَّ مِنْ ثَوَابٍ، وَرَجَاؤُكَ لَا يَخِيبُ.

כֵּ֤ן ׀ דְּעֶ֥ה חָכְמָ֗ה לְנַ֫פְשֶׁ֥ךָ אִם־מָ֭צָאתָ וְיֵ֣שׁ אַחֲרִ֑ית וְ֝תִקְוָתְךָ֗ לֹ֣א תִכָּרֵֽת׃ פ

-

Thus shalt thou perceive wisdom in thy soul: for if thou find it, thine end shall be good, and hope shall not fail thee.

Τοιαυτη θελει εισθαι εις την ψυχην σου η γνωσις της σοφιας· οταν ευρης αυτην, τοτε θελεις λαβει αμοιβην, και η ελπις σου δεν θελει εκκοπη.

لَا تَكْمُنْ أَيُّهَا الشِّرِّيرُ لِمَسْكَنِ الصِّدِّيقِ. لَا تُخْرِبْ رَبْعَهُ.

אַל־תֶּאֱרֹ֣ב רָ֭שָׁע לִנְוֵ֣ה צַדִּ֑יק אַֽל־תְּשַׁדֵּ֥ד רִבְצֹֽו׃

-

Bring not an ungodly man into the dwelling of the righteous: neither be deceived by the feeding of the belly.

Μη στηνε παγιδα, ω ανομε, κατα της κατοικιας του δικαιου· μη ταραξης τον τοπον της αναπαυσεως αυτου·

لأَنَّ الصِّدِّيقَ يَسْقُطُ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَيَقُومُ، أَمَّا الأَشْرَارُ فَيَعْثُرُونَ بِالشَّرِّ.

כִּ֤י שֶׁ֨בַע ׀ יִפֹּ֣ול צַדִּ֣יק וָקָ֑ם וּ֝רְשָׁעִ֗ים יִכָּשְׁל֥וּ בְרָעָֽה׃

-

For a righteous man will fall seven times, and rise again: but the ungodly shall be without strength in troubles.

διοτι ο δικαιος πιπτει επτακις και σηκονεται· αλλ' οι ασεβεις θελουσι πεσει εις ολεθρον.

لَا تَفْرَحْ بِسُقُوطِ عَدُوِّكَ، وَلَا يَبْتَهِجْ قَلْبُكَ إِذَا عَثَرَ،

בִּנְפֹ֣ל [אֹויְבֶיךָ כ] (אֹֽ֭ויִבְךָ ק) אַל־תִּשְׂמָ֑ח וּ֝בִכָּשְׁלֹ֗ו אַל־יָגֵ֥ל לִבֶּֽךָ׃

-

If thine enemy should fall, rejoice not over him, neither be elated at his overthrow.

Εις την πτωσιν του εχθρου σου μη χαρης· και εις το ολισθημα αυτου ας μη ευφραινεται η καρδια σου·

لِئَلاَّ يَرَى الرَّبُّ وَيَسُوءَ ذَلِكَ فِي عَيْنَيْهِ، فَيَرُدَّ عَنْهُ غَضَبَهُ.

פֶּן־יִרְאֶ֣ה יְ֭הוָה וְרַ֣ע בְּעֵינָ֑יו וְהֵשִׁ֖יב מֵעָלָ֣יו אַפֹּֽו׃

-

For the Lord will see it, and it will not please him, and he will turn away his wrath from him.

Μηποτε ο Κυριος ιδη και φανη τουτο κακον εις τους οφθαλμους αυτου και μεταστρεψη τον θυμον αυτου απ' αυτου.

لَا تَغَرْ مِنَ الأَشْرَارِ وَلَا تَحْسِدِ الأَثَمَةَ،

אַל־תִּתְחַ֥ר בַּמְּרֵעִ֑ים אַל־תְּ֝קַנֵּ֗א בָּרְשָׁעִֽים׃

-

Rejoice not in evil-doers, neither be envious of sinners.

Μη αγανακτει περι των πονηρευομενων· μη ζηλευε τους ασεβεις·

لأَنَّهُ لَا يَكُونُ ثَوَابٌ لِلأَشْرَارِ. سِرَاجُ الأَثَمَةِ يَنْطَفِئُ.

כִּ֤י ׀ לֹֽא־תִהְיֶ֣ה אַחֲרִ֣ית לָרָ֑ע נֵ֖ר רְשָׁעִ֣ים יִדְעָֽךְ׃

-

For the evil man shall have no posterity: and the light of the wicked shall be put out.

διοτι δεν θελει εχει τελος αγαθον ο κακος· ο λυχνος των ασεβων θελει σβεσθη.

يَا ابْنِي، اخْشَ الرَّبَّ وَالْمَلِكَ. لَا تُخَالِطِ الْمُتَقَلِّبِينَ،

יְרָֽא־אֶת־יְהוָ֣ה בְּנִ֣י וָמֶ֑לֶךְ עִםשֹׁ֝־ונִ֗ים אַל־תִּתְעָרָֽב׃

-

My son, fear God and the king; and do not disobey either of them.

Υιε μου, φοβου τον Κυριον και τον βασιλεα· και μη εχε συγκοινωνιαν μετα στασιαστων·

لأَنَّ بَلِيَّتَهُمْ تَقُومُ بَغْتَةً، وَمَنْ يَعْلَمُ بَلاَءَهُمَا كِلَيْهِمَا.

כִּֽי־פִ֭תְאֹם יָק֣וּם אֵידָ֑ם וּפִ֥יד נֵיהֶ֗ם מִ֣י יֹודֵֽעַ׃ ס

-

For they will suddenly punish the ungodly, and who can know the vengeance inflicted by both? (22a) A son that keeps the commandment shall escape destruction; for such an one has fully received it. (22b) Let no falsehood be spoken by the king from the tongue; yea, let no falsehood proceed from his tongue. (22c) The king’s tongue is a sword, and not one of flesh; and whosoever shall be given up to it shall be destroyed: (22d) for if his wrath should be provoked, he destroys men with cords, (22e) and devours men’s bones, and burns them up as a flame, so that they are not even fit to be eaten by the young eagles.

διοτι η συμφορα αυτων θελει επελθει εξαιφνης· και τις γνωριζει αμφοτερων τας τιμωριας;

أقوال مأثورة

هَذِهِ أَيْضًا لِلْحُكَمَاءِ: مُحَابَاةُ الْوُجُوهِ فِي الْحُكْمِ لَيْسَتْ صَالِحَةً.

גַּם־אֵ֥לֶּה לַֽחֲכָמִ֑ים הַֽכֵּר־פָּנִ֖ים בְּמִשְׁפָּ֣ט בַּל־טֹֽוב׃

-

And this thing I say to you that are wise for you to learn: It is not good to have respect of persons in judgment.

Ταυτα προσετι ειναι δια τους σοφους. Η προσωποληψια εν τη κρισει δεν ειναι καλον.

مَنْ يَقُولُ لِلشِّرِّيرِ: «أَنْتَ صِدِّيقٌ» تَسُبُّهُ الْعَامَّةُ. تَلْعَنُهُ الشُّعُوبُ.

אֹ֤מֵ֨ר ׀ לְרָשָׁע֮ צַדִּ֪יק אָ֥תָּה יִקְּבֻ֥הוּ עַמִּ֑ים יִזְעָמ֥וּהוּ לְאֻמִּֽים׃

-

He that says of the ungodly, He is righteous, shall be cursed by peoples, and hateful among the nations.

Τον λεγοντα προς τον ασεβη, Εισαι δικαιος, τουτον οι λαοι θελουσι καταρασθη και τα εθνη θελουσι βδελυττεσθαι·

أَمَّا الَّذِينَ يُؤَدِّبُونَ فَيَنْعَمُونَ، وَبَرَكَةُ خَيْرٍ تَأْتِي عَلَيْهِمْ.

וְלַמֹּוכִיחִ֥ים יִנְעָ֑ם וַֽ֝עֲלֵיהֶ֗ם תָּבֹ֥וא בִרְכַּת־טֹֽוב׃

-

But they that reprove him shall appear more excellent, and blessing shall come upon them;

αλλ' εις τους ελεγχοντας αυτον θελει εισθαι χαρις, και ευλογια αγαθων θελει ελθει επ' αυτους.

تُقَبَّلُ شَفَتَا مَنْ يُجَاوِبُ بِكَلاَمٍ مُسْتَقِيمٍ.

שְׂפָתַ֥יִם יִשָּׁ֑ק מֵ֝שִׁ֗יב דְּבָרִ֥ים נְכֹחִֽים׃

-

and men will kiss lips that answer well.

Οστις αποκρινεται λογους ορθους, ειναι ως ο φιλων τα χειλη.

هَيِّئْ عَمَلَكَ فِي الْخَارِجِ وَأَعِدَّهُ فِي حَقْلِكَ، بَعْدُ تَبْنِي بَيْتَكَ.

הָ֘כֵ֤ן בַּח֨וּץ ׀ מְלַאכְתֶּ֗ךָ וְעַתְּדָ֣הּ בַּשָּׂדֶ֣ה לָ֑ךְ אַ֝חַ֗ר וּבָנִ֥יתָ בֵיתֶֽךָ׃ פ

-

Prepare thy works for thy going forth, and prepare thyself for the field; and come after me, and thou shalt rebuild thine house.

Διαταττε το εργον σου εξω και προετοιμαζε αυτο εις σεαυτον εν τω αγρω· και επειτα οικοδομησον τον οικον σου.

لَا تَكُنْ شَاهِدًا عَلَى قَرِيبِكَ بِلاَ سَبَبٍ، فَهَلْ تُخَادِعُ بِشَفَتَيْكَ؟

אַל־תְּהִ֣י עֵד־חִנָּ֣ם בְּרֵעֶ֑ךָ וַ֝הֲפִתִּ֗יתָ בִּשְׂפָתֶֽיךָ׃

-

Be not a false witness against thy fellow citizen, neither exaggerate with thy lips.

Μη ησο μαρτυς αδικος κατα του πλησιον σου, μηδε απατα δια των χειλεων σου.

لَا تَقُلْ: «كَمَا فَعَلَ بِي هَكَذَا أَفْعَلُ بِهِ. أَرُدُّ عَلَى الإِنْسَانِ مِثْلَ عَمَلِهِ».

אַל־תֹּאמַ֗ר כַּאֲשֶׁ֣ר עָֽשָׂה־לִ֭י כֵּ֤ן אֶֽעֱשֶׂה־לֹּ֑ו אָשִׁ֖יב לָאִ֣ישׁ כְּפָעֳלֹֽו׃

-

Say not, As he has treated me, so will I treat him, and I will avenge myself on him for that wherein he has injured me.

Μη ειπης, Καθως εκαμεν εις εμε, ουτω θελω καμει εις αυτον· θελω αποδωσει εις τον ανθρωπον κατα το εργον αυτου.

عَبَرْتُ بِحَقْلِ الْكَسْلاَنِ وَبِكَرْمِ الرَّجُلِ النَّاقِصِ الْفَهْمِ،

עַל־שְׂדֵ֣ה אִישׁ־עָצֵ֣ל עָבַ֑רְתִּי וְעַל־כֶּ֝֗רֶם אָדָ֥ם חֲסַר־לֵֽב׃

-

A foolish man is like a farm, and a senseless man is like a vineyard.

Διεβαινον δια του αγρου του οκνηρου και δια του αμπελωνος του ανθρωπου του ενδεους φρενων·

فَإِذَا هُوَ قَدْ عَلاَهُ كُلَّهُ الْقَرِيصُ، وَقَدْ غَطَّى الْعَوْسَجُ وَجْهَهُ، وَجِدَارُ حِجَارَتِهِ انْهَدَمَ.

וְהִנֵּ֨ה עָ֘לָ֤ה כֻלֹּ֨ו ׀ קִמְּשֹׂנִ֗ים כָּסּ֣וּ פָנָ֣יו חֲרֻלִּ֑ים וְגֶ֖דֶר אֲבָנָ֣יו נֶהֱרָֽסָה׃

-

If thou let him alone, he will altogether remain barren and covered with weeds; and he becomes destitute, and his stone walls are broken down.

και ιδου, πανταχου ειχον βλαστησει ακανθαι· κνιδαι ειχον σκεπασει το προσωπον αυτου, και το λιθοφραγμα αυτου ητο κατακεκρημνισμενον.

ثُمَّ نَظَرْتُ وَوَجَّهْتُ قَلْبِي. رَأَيْتُ وَقَبِلْتُ تَعْلِيمًا:

וָֽאֶחֱזֶ֣ה אָ֭נֹכִֽי אָשִׁ֣ית לִבִּ֑י רָ֝אִ֗יתִי לָקַ֥חְתִּי מוּסָֽר׃

-

Afterwards I reflected, I looked that I might receive instruction.

Τοτε εγω θεωρησας εσυλλογισθην εν τη καρδια μου· ειδον, και ελαβον διδασκαλιαν.

نَوْمٌ قَلِيلٌ بَعْدُ نُعَاسٌ قَلِيلٌ، وَطَيُّ الْيَدَيْنِ قَلِيلًا لِلرُّقُودِ،

מְעַ֣ט נֹות מְעַ֣ט תְּנוּמֹ֑ות מְעַ֓ט ׀ חִבֻּ֖ק יָדַ֣יִם לִשְׁכָּֽב׃

-

The sluggard says,I slumber a little, and I sleep a little, and for a little while I fold my arms across my breast.

Ολιγος υπνος, ολιγος νυσταγμος, ολιγη συμπλοκη των χειρων εις τον υπνον·

فَيَأْتِي فَقْرُكَ كَعَدَّاءٍ وَعَوَزُكَ كَغَازٍ.

וּבָֽא־מִתְהַלֵּ֥ךְ רֵישֶׁ֑ךָ וּ֝מַחְסֹרֶ֗יךָ כְּאִ֣ישׁ מָגֵֽן׃ פ

-

But if thou do this, thy poverty will come speedily; and thy want like a swift courier.

επειτα η πτωχεια σου ερχεται ως ταχυδρομος, και η ενδεια σου ως ανηρ ενοπλος.

إصحاح 25

نصيحة لندماء الملك

هَذِهِ أَيْضًا أَمْثَالُ سُلَيْمَانَ الَّتِي نَقَلَهَا رِجَالُ حَزَقِيَّا مَلِكِ يَهُوذَا:

גַּם־אֵ֭לֶּה מִשְׁלֵ֣י שְׁלֹמֹ֑ה אֲשֶׁ֥ר הֶ֝עְתִּ֗יקוּ אַנְשֵׁ֤י ׀ חִזְקִיָּ֬ה מֶֽלֶךְ־יְהוּדָֽה׃

-

These are the miscellaneous instructions of Solomon, which the friends of Ezekias king of Judea copied out.

Και αυται ειναι παροιμιαι του Σολομωντος, τας οποιας συνελεξαν οι ανθρωποι του Εζεκιου, βασιλεως του Ιουδα.

مَجْدُ اللهِ إِخْفَاءُ الأَمْرِ، وَمَجْدُ الْمُلُوكِ فَحْصُ الأَمْرِ.

כְּבֹ֣ד אֱ֭לֹהִים הַסְתֵּ֣ר דָּבָ֑ר וּכְבֹ֥ד מְ֝לָכִ֗ים חֲקֹ֣ר דָּבָֽר׃

-

The glory of God conceals a matter: but the glory of a king honours business.

Δοξα του Θεου ειναι να καλυπτη το πραγμα· δοξα δε των βασιλεων να εξιχνιαζωσι το πραγμα.

اَلسَّمَاءُ لِلْعُلُوِّ، وَالأَرْضُ لِلْعُمْقِ، وَقُلُوبُ الْمُلُوكِ لَا تُفْحَصُ.

שָׁמַ֣יִם לָ֭רוּם וָאָ֣רֶץ לָעֹ֑מֶק וְלֵ֥ב מְ֝לָכִ֗ים אֵ֣ין חֵֽקֶר׃

-

Heaven is high, and earth is deep, and a king’s heart is unsearchable.

Ο ουρανος κατα το υψος και η γη κατα το βαθος και η καρδια των βασιλεων ειναι ανεξερευνητα.

أَزِلِ الزَّغَلَ مِنَ الْفِضَّةِ، فَيَخْرُجَ إِنَاءٌ لِلصَّائِغِ.

הָגֹ֣ו סִיגִ֣ים מִכָּ֑סֶף וַיֵּצֵ֖א לַצֹּרֵ֣ף כֶּֽלִי׃

-

Beat the drossy silver, and it shall be made entirely pure.

Αφαιρεσον την σκωριαν απο του αργυρου, και σκευος θελει εξελθει εις τον χρυσοχοον·

أَزِلِ الشِّرِّيرَ مِنْ قُدَّامِ الْمَلِكِ، فَيُثَبَّتَ كُرْسِيُّهُ بِالْعَدْلِ.

הָגֹ֣ו רָ֭שָׁע לִפְנֵי־מֶ֑לֶךְ וְיִכֹּ֖ון בַּצֶּ֣דֶק כִּסְאֹֽו׃

-

Slay the ungodly from before the king, and his throne shall prosper in righteousness.

αφαιρεσον τους ασεβεις απ' εμπροσθεν του βασιλεως, και ο θρονος αυτου θελει στερεωθη εν δικαιοσυνη.

لَا تَتَفَاخَرْ أَمَامَ الْمَلِكِ، وَلَا تَقِفْ فِي مَكَانِ الْعُظَمَاءِ،

אַל־תִּתְהַדַּ֥ר לִפְנֵי־מֶ֑לֶךְ וּבִמְקֹ֥ום גְּ֝דֹלִ֗ים אַֽל־תַּעֲמֹֽד׃

-

Be not boastful in the presence of the king, and remain not in the places of princes;

Μη αλαζονευου εμπροσθεν του βασιλεως, και μη ιστασαι εν τω τοπω των μεγαλων·

لأَنَّهُ خَيْرٌ أَنْ يُقَالَ لَكَ: ارْتَفِعْ إِلَى هُنَا، مِنْ أَنْ تُحَطَّ فِي حَضْرَةِ الرَّئِيسِ الَّذِي رَأَتْهُ عَيْنَاكَ.

כִּ֤י טֹ֥וב אֲמָר־לְךָ֗ עֲ‍ֽלֵ֫ה הֵ֥נָּה מֵֽ֭הַשְׁפִּ֣ילְךָ לִפְנֵ֣י נָדִ֑יב אֲשֶׁ֖ר רָא֣וּ עֵינֶֽיךָ׃

-

for it is better for thee that it should be said, Come up to me, than that one should humble thee in the presence of the prince; speak of that which thine eyes have seen.

Διοτι καλητερον να σοι ειπωσιν, Αναβα εδω, παρα να καταβιβασθης επι παρουσια του αρχοντος, τον οποιον ειδον οι οφθαλμοι σου.

لَا تَبْرُزْ عَاجِلًا إِلَى الْخِصَامِ، لِئَلاَّ تَفْعَلَ شَيْئًا فِي الآخِرِ حِينَ يُخْزِيكَ قَرِيبُكَ.

אַל־תֵּצֵ֥א לָרִ֗ב מַ֫הֵ֥ר פֶּ֣ן מַה־תַּ֭עֲשֶׂה בְּאַחֲרִיתָ֑הּ בְּהַכְלִ֖ים אֹתְךָ֣ רֵעֶֽךָ׃

-

Get not suddenly into a quarrel, lest thou repent at last.

Μη εξελθης εις εριδα ταχεως· μηποτε εν τω τελει απορησης τι να καμης, οταν ο πλησιον σου σε καταισχυνη.

أَقِمْ دَعْوَاكَ مَعَ قَرِيبِكَ، وَلَا تُبِحْ بِسِرِّ غَيْرِكَ،

רִֽ֭יבְךָ רִ֣יב אֶת־רֵעֶ֑ךָ וְסֹ֖וד אַחֵ֣ר אַל־תְּגָֽל׃

Retreat backward, despise him not;

Whenever thy friend shall reproach thee,

Εκδικασον την δικην σου μετα του πλησιον σου· και μη ανακαλυπτε το μυστικον αλλου·

لِئَلاَّ يُعَيِّرَكَ السَّامِعُ، فَلَا تَنْصَرِفَ فَضِيحَتُكَ.

פֶּֽן־יְחַסֶּדְךָ֥ שֹׁמֵ֑עַ וְ֝דִבָּתְךָ֗ לֹ֣א תָשֽׁוּב׃

-

lest thy friend continue to reproach thee, so thy quarrel and enmity shall not depart, but shall be to thee like death.

Μηποτε ο ακουων σε ονειδιση και η καταισχυνη σου δεν εξαλειφθη.

تُفَّاحٌ مِنْ ذَهَبٍ فِي مَصُوغٍ مِنْ فِضَّةٍ، كَلِمَةٌ مَقُولَةٌ فِي مَحَلِّهَا.

תַּפּוּחֵ֣י זָ֭הָב בְּמַשְׂכִּיֹּ֥ות כָּ֑סֶף דָּ֝בָ֗ר דָּבֻ֥ר עַל־אָפְנָֽיו׃

-

As a golden apple in a necklace of sardius, so is it to speak a wise word.

Λογος λαληθεις πρεποντως ειναι μηλα χρυσα εις ποικιλματα αργυρα.

قُرْطٌ مِنْ ذَهَبٍ وَحُلِيٌّ مِنْ إِبْرِيزٍ، الْمُوَبِّخُ الْحَكِيمُ لأُذُنٍ سَامِعَةٍ.

נֶ֣זֶם זָ֭הָב וַחֲלִי־כָ֑תֶם מֹוכִ֥יחַ חָ֝כָ֗ם עַל־אֹ֥זֶן שֹׁמָֽעַת׃

-

In an ear-ring of gold a precious sardius is also set; so is a wise word to an obedient ear.

Ως ενωτιον χρυσουν και στολιδιον καθαρου χρυσιου, ειναι ο σοφος ο ελεγχων ωτιον υπηκοον.

كَبَرْدِ الثَّلْجِ فِي يَوْمِ الْحَصَادِ، الرَّسُولُ الأَمِينُ لِمُرْسِلِيهِ، لأَنَّهُ يَرُدُّ نَفْسَ سَادَتِهِ.

כְּצִנַּת־שֶׁ֨לֶג ׀ בְּיֹ֬ום קָצִ֗יר צִ֣יר נֶ֭אֱמָן לְשֹׁלְחָ֑יו וְנֶ֖פֶשׁ אֲדֹנָ֣יו יָשִֽׁיב׃ פ

-

As a fall of snow in the time of harvest is good against heat, so a faithful messenger refreshes those that send him; for he helps the souls of his employers.

Ως το ψυχος της χιονος εν καιρω του θερισμου, ουτως ειναι ο πιστος πρεσβυς εις τους αποστελλοντας αυτον· διοτι αναπαυει την ψυχην των κυριων αυτου.

سَحَابٌ وَرِيحٌ بِلاَ مَطَرٍ، الرَّجُلُ الْمُفْتَخِرُ بِهَدِيَّةِ كَذِبٍ.

נְשִׂיאִ֣ים וְ֭רוּחַ וְגֶ֣שֶׁם אָ֑יִן אִ֥ישׁ מִ֝תְהַלֵּ֗ל בְּמַתַּת־שָֽׁקֶר׃

-

As winds and clouds and rains are most evident objects, so is he that boasts of a false gift.

Ο καυχωμενος εις δωρον ψευδες ομοιαζει συννεφα και ανεμον χωρις βροχης.

القريب والعدو

بِبُطْءِ الْغَضَبِ يُقْنَعُ الرَّئِيسُ، وَاللِّسَانُ اللَّيِّنُ يَكْسِرُ الْعَظْمَ.

בְּאֹ֣רֶךְ אַ֭פַּיִם יְפֻתֶּ֣ה קָצִ֑ין וְלָשֹׁ֥ון רַ֝כָּ֗ה תִּשְׁבָּר־גָּֽרֶם׃

-

In long-suffering is prosperity to kings, and a soft tongue breaks the bones.

Δι' υπομονης πειθεται ο ηγεμων· και η γλυκεια γλωσσα συντριβει οστα.

أَوَجَدْتَ عَسَلًا؟ فَكُلْ كِفَايَتَكَ، لِئَلاَّ تَتَّخِمَ فَتَتَقَيَّأَهُ.

דְּבַ֣שׁ מָ֭צָאתָ אֱכֹ֣ל דַּיֶּ֑ךָּ פֶּן־תִּ֝שְׂבָּעֶ֗נּוּ וַהֲקֵֽאתֹֽו׃

-

Having found honey, eat only what is enough, lest haply thou be filled, and vomit it up.

Ευρηκας μελι; φαγε οσον σοι ειναι αρκετον, μηποτε υπερεμπλησθης απ' αυτου και εξεμεσης αυτο.

اِجْعَلْ رِجْلَكَ عَزِيزَةً فِي بَيْتِ قَرِيبِكَ، لِئَلاَّ يَمَلَّ مِنْكَ فَيُبْغِضَكَ.

הֹקַ֣ר רַ֭גְלְךָ מִבֵּ֣ית רֵעֶ֑ךָ פֶּן־יִ֝שְׂבָּעֲךָ֗ וּשְׂנֵאֶֽךָ׃

-

Enter sparingly into thy friend’s house, lest he be satiated with thy company, and hate thee.

Σπανιως βαλε τον ποδα σου εις τον οικον του πλησιον σου, μηποτε σε βαρυνθη και σε μισηση.

مِقْمَعَةٌ وَسَيْفٌ وَسَهْمٌ حَادٌّ، الرَّجُلُ الْمُجِيبُ قَرِيبَهُ بِشَهَادَةِ زُورٍ.

מֵפִ֣יץ וְ֭חֶרֶב וְחֵ֣ץ שָׁנ֑וּן אִ֥ישׁ עֹנֶ֥ה בְ֝רֵעֵ֗הוּ עֵ֣ד שָֽׁקֶר׃

-

As a club, and a dagger, and a pointed arrow, so also is a man who bears false witness against his friend.

Ο ανθρωπος, οστις μαρτυρει κατα του πλησιον αυτου μαρτυριαν ψευδη, ειναι ως ροπαλον και μαχαιρα και βελος οξυ.

سِنٌّ مَهْتُومَةٌ وَرِجْلٌ مُخَلَّعَةٌ، الثِّقَةُ بِالْخَائِنِ فِي يَوْمِ الضِّيقِ.

שֵׁ֣ן רֹ֭עָה וְרֶ֣גֶל מוּעָ֑דֶת מִבְטָ֥ח בֹּ֝וגֵ֗ד בְּיֹ֣ום צָרָֽה׃

-

The way of the wicked and the foot of the transgressor shall perish in an evil day.

Πιστις προς απιστον εν ημερα συμφορας ειναι ως οδοντιον σεσηπος και πους εξηρθρωμενος.

كَنَزْعِ الثَّوْبِ فِي يَوْمِ الْبَرْدِ، كَخَلٍّ عَلَى نَطْرُونٍ، مَنْ يُغَنِّي أَغَانِيَّ لِقَلْبٍ كَئِيبٍ.

מַ֥עֲדֶה בֶּ֨גֶד ׀ בְּיֹ֣ום קָ֭רָה חֹ֣מֶץ עַל־נָ֑תֶר וְשָׁ֥ר בַּ֝שִּׁרִ֗ים עַ֣ל לֶב־רָֽע׃ פ

-

As vinegar is bad for a sore, so trouble befalling the body afflicts the heart.

Ως ο εκδυομενος ιματιον εν ημερα ψυχους και το οξος επι νιτρον, ουτως ειναι ο ψαλλων ασματα εις λελυπημενην καρδιαν.

إِنْ جَاعَ عَدُوُّكَ فَأَطْعِمْهُ خُبْزًا، وَإِنْ عَطِشَ فَاسْقِهِ مَاءً،

אִם־רָעֵ֣ב נַאֲךָ הַאֲכִלֵ֣הוּ לָ֑חֶם וְאִם־צָ֝מֵ֗א הַשְׁקֵ֥הוּ מָֽיִם׃

-

If thine enemy hunger, feed him; if he thirst, give him drink;

Εαν πεινα ο εχθρος σου, δος εις αυτον αρτον να φαγη· και εαν διψα, ποτισον αυτον υδωρ·

فَإِنَّكَ تَجْمَعُ جَمْرًا عَلَى رَأْسِهِ، وَالرَّبُّ يُجَازِيكَ.

כִּ֤י גֶֽחָלִ֗ים אַ֭תָּה חֹתֶ֣ה עַל־רֹאשֹׁ֑ו וַֽ֝יהוָ֗ה יְשַׁלֶּם־לָֽךְ׃

-

for so doing thou shalt heap coals of fire upon his head, and the Lord shall reward thee with good.

διοτι θελεις σωρευσει ανθρακας πυρος επι την κεφαλην αυτου, και ο Κυριος θελει σε ανταμειψει.

رِيحُ الشِّمَالِ تَطْرُدُ الْمَطَرَ، وَالْوَجْهُ الْمُعْبِسُ يَطْرُدُ لِسَانًا ثَالِبًا.

ר֣וּחַ צָ֭פֹון תְּחֹ֣ולֵֽל גָּ֑שֶׁם וּפָנִ֥ים נִ֝זְעָמִ֗ים לְשֹׁ֣ון סָֽתֶר׃

-

The north wind raises clouds; so an impudent face provokes the tongue.

Ο βορρας ανεμος εκδιωκει την βροχην· το δε ωργισμενον προσωπον την υποψιθυριζουσαν γλωσσαν.

اَلسُّكْنَى فِي زَاوِيَةِ السَّطْحِ، خَيْرٌ مِنِ امْرَأَةٍ مُخَاصِمَةٍ فِي بَيْتٍ مُشْتَرِكٍ.

טֹ֗וב שֶׁ֥בֶת עַל־פִּנַּת־גָּ֑ג מֵאֵ֥שֶׁת [מִדֹונִים כ] (מִ֝דְיָנִ֗ים ק) וּבֵ֥ית חָֽבֶר׃

-

It is better to dwell on a corner of the roof, than with a railing woman in an open house.

Καλητερον να κατοικη τις εν γωνια δωματος, παρα εν οικω ευρυχωρω μετα γυναικος φιλεριδος.

مِيَاهٌ بَارِدَةٌ لِنَفْسٍ عَطْشَانَةٍ، الْخَبَرُ الطَّيِّبُ مِنْ أَرْضٍ بَعِيدَةٍ.

מַ֣יִם קָ֭רִים עַל־נֶ֣פֶשׁ עֲיֵפָ֑ה וּשְׁמוּעָ֥ה טֹ֝ובָ֗ה מֵאֶ֥רֶץ מֶרְחָֽק׃

-

As cold water is agreeable to a thirsting soul, so is a good message from a land far off.

Ως υδωρ ψυχρον εις ψυχην διψωσαν, ουτως ειναι αγγελιαι αγαθαι απο μακρυνης γης.

مواقف أخلاقية

عَيْنٌ مُكَدَّرَةٌ وَيَنْبُوعٌ فَاسِدٌ، الصِّدِّيقُ الْمُنْحَنِي أَمَامَ الشِّرِّيرِ.

מַעְיָ֣ן נִ֭רְפָּשׂ וּמָקֹ֣ור מָשְׁחָ֑ת צַ֝דִּ֗יק מָ֣ט לִפְנֵֽי־רָשָֽׁע׃

-

As if one should stop a well, and corrupt a spring of water, so is it unseemly for a righteous man to fall before an ungodly man.

Ο δικαιος σφαλλων εμπροσθεν του ασεβους ειναι ως πηγη θολερα και βρυσις διαφθαρεισα.

أَكْلُ كَثِيرٍ مِنَ الْعَسَلِ لَيْسَ بِحَسَنٍ، وَطَلَبُ النَّاسِ مَجْدَ أَنْفُسِهِمْ ثَقِيلٌ.

אָ֘כֹ֤ל דְּבַ֣שׁ הַרְבֹּ֣ות לֹא־טֹ֑וב וְחֵ֖קֶר כְּבֹדָ֣ם כָּבֹֽוד׃

-

It is not good to eat much honey; but it is right to honour venerable sayings.

Καθως δεν ειναι καλον να τρωγη τις πολυ μελι, ουτω δεν ειναι ενδοξον να ζητη την ιδιαν αυτου δοξαν.

مَدِينَةٌ مُنْهَدِمَةٌ بِلاَ سُورٍ، الرَّجُلُ الَّذِي لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى رُوحِهِ.

עִ֣יר פְּ֭רוּצָה אֵ֣ין חֹומָ֑ה אִ֝֗ישׁ אֲשֶׁ֤ר אֵ֖ין מַעְצָ֣ר לְרוּחֹֽו׃

-

As a city whose walls are broken down, and which is unfortified, so is a man who does anything without counsel.

Οστις δεν κρατει το πνευμα αυτου, ειναι ως πολις κατηδαφισμενη και ατειχιστος.

إصحاح 26

الأحمق والجاهل

كَالثَّلْجِ فِي الصَّيْفِ وَكَالْمَطَرِ فِي الْحَصَادِ، هَكَذَا الْكَرَامَةُ غَيْرُ لاَئِقَةٍ بِالْجَاهِلِ.

כַּשֶּׁ֤לֶג ׀ בַּקַּ֗יִץ וְכַמָּטָ֥ר בַּקָּצִ֑יר כֵּ֤ן לֹא־נָאוֶ֖ה לִכְסִ֣יל כָּבֹֽוד׃

-

As dew in harvest, and as rain in summer, so honour is not seemly for a fool.

Καθως η χιων εν τω θερει και καθως η βροχη εν τω θερισμω, ουτως εις τον αφρονα η τιμη δεν αρμοζει.

كَالْعُصْفُورِ لِلْفَرَارِ وَكَالسُّنُونَةِ لِلطَّيَرَانِ، كَذَلِكَ لَعْنَةٌ بِلاَ سَبَبٍ لَا تَأْتِي.

כַּצִּפֹּ֣ור לָ֭נוּד כַּדְּרֹ֣ור לָע֑וּף כֵּ֥ן קִֽלְלַ֥ת חִ֝נָּ֗ם [לֹא כ] (לֹ֣ו ק) תָבֹֽא׃

-

As birds and sparrows fly, so a curse shall not come upon any one without a cause.

Ως περιφερεται το στρουθιον, ως περιπετα η χελιδων, ουτως η αδικος καταρα δεν θελει επιφθασει.

اَلسَّوْطُ لِلْفَرَسِ وَاللِّجَامُ لِلْحِمَارِ، وَالْعَصَا لِظَهْرِ الْجُهَّالِ.

שֹׁ֣וט לַ֭סּוּס מֶ֣תֶג לַחֲמֹ֑ור וְ֝שֵׁ֗בֶט לְגֵ֣ו כְּסִילִֽים׃

-

As a whip for a horse, and a goad for an ass, so is a rod for a simple nation.

Μαστιξ δια τον ιππον, κημος δια τον ονον, και ραβδος δια την ραχιν των αφρονων.

لَا تُجَاوِبِ الْجَاهِلَ حَسَبَ حَمَاقَتِهِ لِئَلاَّ تَعْدِلَهُ أَنْتَ.

אַל־תַּ֣עַן כְּ֭סִיל כְּאִוַּלְתֹּ֑ו פֶּֽן־תִּשְׁוֶה־לֹּ֥ו גַם־אָֽתָּה׃

-

Answer not a fool according to his folly, lest thou become like him.

Μη αποκρινου εις τον αφρονα κατα την αφροσυνην αυτου, δια να μη γεινης και συ ομοιος αυτου.

جَاوِبِ الْجَاهِلَ حَسَبَ حَمَاقَتِهِ لِئَلاَّ يَكُونَ حَكِيمًا فِي عَيْنَيْ نَفْسِهِ.

עֲנֵ֣ה כְ֭סִיל כְּאִוַּלְתֹּ֑ו פֶּן־יִהְיֶ֖ה חָכָ֣ם בְּעֵינָֽיו׃

-

Yet answer a fool according to his folly, lest he seem wise in his own conceit.

Αποκρινου εις τον αφρονα κατα την αφροσυνην αυτου, δια να μη ηναι σοφος εις τους οφθαλμους αυτου.

يَقْطَعُ الرِّجْلَيْنِ، يَشْرَبُ ظُلْمًا، مَنْ يُرْسِلُ كَلاَمًا عَنْ يَدِ جَاهِلٍ.

מְקַצֶּ֣ה רַ֭גְלַיִם חָמָ֣ס שֹׁתֶ֑ה שֹׁלֵ֖חַ דְּבָרִ֣ים בְּיַד־כְּסִֽיל׃

-

He that sends a message by a foolish messenger procures for himself a reproach from his own ways.

Οστις αποστελλει μηνυμα δια χειρος του αφρονος, αποκοπτει τους ποδας αυτου και πινει ζημιαν.

سَاقَا الأَعْرَجِ مُتَدَلْدِلَتَانِ، وَكَذَا الْمَثَلُ فِي فَمِ الْجُهَّالِ.

דַּלְי֣וּ קַיִם מִפִּסֵּ֑חַ וּ֝מָשָׁ֗ל בְּפִ֣י כְסִילִֽים׃

-

As well take away the motion of the legs, as transgression from the mouth of fools.

Ως τα σκελη του χωλου κρεμονται ανωφελη, ουτως ειναι και παροιμια εν τω στοματι των αφρονων.

كَصُرَّةِ حِجَارَةٍ كَرِيمَةٍ فِي رُجْمَةٍ، هَكَذَا الْمُعْطِي كَرَامَةً لِلْجَاهِلِ.

כִּצְרֹ֣ור אֶ֭בֶן בְּמַרְגֵּמָ֑ה כֵּן־נֹותֵ֖ן לִכְסִ֣יל כָּבֹֽוד׃

-

He that binds up a stone in a sling, is like one that gives glory to a fool.

Ως ο δεσμευων λιθον εις σφενδονην, ουτως ειναι οστις διδει τιμην εις τον αφρονα.

شَوْكٌ مُرْتَفِعٌ بِيَدِ سَكْرَانٍ، مِثْلُ الْمَثَلِ فِي فَمِ الْجُهَّالِ.

חֹ֭וחַ עָלָ֣ה בְיַד־שִׁכֹּ֑ור וּ֝מָשָׁ֗ל בְּפִ֣י כְסִילִֽים׃

-

Thorns grow in the hand of a drunkard, and servitude in the hand of fools.

Ως η ακανθα ωθουμενη εις την χειρα του μεθυσου, ουτως ειναι η παροιμια εν τω στοματι των αφρονων.

رَامٍ يَطْعَنُ الْكُلَّ، هَكَذَا مَنْ يَسْتَأْجِرُ الْجَاهِلَ أَوْ يَسْتَأْجِرُ الْمُحْتَالِينَ.

רַ֥ב מְחֹֽולֵֽל־כֹּ֑ל וְשֹׂכֵ֥ר כְּ֝סִ֗יל וְשֹׂכֵ֥ר עֹבְרִֽים׃

-

All the flesh of fools endures much hardship; for their fury is brought to nought.

Ο δυναστης μιαινει τα παντα και μισθονει τους αφρονας, μισθονει και τους παραβατας.

كَمَا يَعُودُ الْكَلْبُ إِلَى قَيْئِهِ، هَكَذَا الْجَاهِلُ يُعِيدُ حَمَاقَتَهُ.

כְּ֭כֶלֶב שָׁ֣ב עַל־קֵאֹ֑ו כְּ֝סִ֗יל שֹׁונֶ֥ה בְאִוַּלְתֹּֽו׃

-

As when a dog goes to his own vomit, and becomes abominable, so is fool who returns in his wickedness to his own sin.

Ως ο κυων επιστρεφει εις τον εμετον αυτου, ουτως ο αφρων επαναλαμβανει την αφροσυνην αυτου.

أَرَأَيْتَ رَجُلًا حَكِيمًا فِي عَيْنَيْ نَفْسِهِ؟ الرَّجَاءُ بِالْجَاهِلِ أَكْثَرُ مِنَ الرَّجَاءِ بِهِ.

רָאִ֗יתָ אִ֭ישׁ חָכָ֣ם בְּעֵינָ֑יו תִּקְוָ֖ה לִכְסִ֣יל מִמֶּֽנּוּ׃

-

I have seen a man who seemed to himself to be wise; but a fool had more hope than he.

Ειδες ανθρωπον νομιζοντα εαυτον σοφον; μαλλον ελπις ειναι εκ του αφρονος παρα εξ αυτου.

الكسول واللسان الكاذب

قَالَ الْكَسْلاَنُ: «الأَسَدُ فِي الطَّرِيقِ، الشِّبْلُ فِي الشَّوَارِعِ!»

אָמַ֣ר עָ֭צֵל שַׁ֣חַל בַּדָּ֑רֶךְ אֲ֝רִ֗י בֵּ֣ין הָרְחֹבֹֽות׃

-

A sluggard when sent on a journey says, There is a lion in the ways, and there are murderers in the streets.

Ο οκνηρος λεγει, Λεων ειναι εν τη οδω, λεων εν ταις πλατειαις.

اَلْبَابُ يَدُورُ عَلَى صَائِرِهِ، وَالْكَسْلاَنُ عَلَى فِرَاشِهِ.

הַ֭דֶּלֶת תִּסֹּ֣וב עַל־צִירָ֑הּ וְ֝עָצֵ֗ל עַל־מִטָּתֹֽו׃

-

As a door turns on the hinge, so does a sluggard on his bed.

Ως η θυρα περιστρεφεται επι τας στροφιγγας αυτης, ουτως ο οκνηρος επι την κλινην αυτου.

اَلْكَسْلاَنُ يُخْفِي يَدَهُ فِي الصَّحْفَةِ، وَيَشُقُّ عَلَيْهِ أَنْ يَرُدَّهَا إِلَى فَمِهِ.

טָ֘מַ֤ן עָצֵ֣ל יָ֭דֹו בַּצַּלָּ֑חַת נִ֝לְאָ֗ה לַֽהֲשִׁיבָ֥הּ אֶל־פִּֽיו׃

-

A sluggard having hid his hand in his bosom, will not be able to bring it up to his mouth.

Ο οκνηρος εμβαπτει την χειρα αυτου εις το τρυβλιον και βαρυνεται να επιστρεψη αυτην εις το στομα αυτου.

اَلْكَسْلاَنُ أَوْفَرُ حِكْمَةً فِي عَيْنَيْ نَفْسِهِ مِنَ السَّبْعَةِ الْمُجِيبِينَ بِعَقْلٍ.

חָכָ֣ם עָצֵ֣ל בְּעֵינָ֑יו מִ֝שִּׁבְעָ֗ה מְשִׁ֣יבֵי טָֽעַם׃

-

A sluggard seems to himself wiser than one who most satisfactorily brings back a message.

Ο οκνηρος νομιζει εαυτον σοφωτερον παρα επτα σοφους γνωμοδοτας.

كَمُمْسِكٍ أُذُنَيْ كَلْبٍ، هَكَذَا مَنْ يَعْبُرُ وَيَتَعَرَّضُ لِمُشَاجَرَةٍ لَا تَعْنِيهِ.

מַחֲזִ֥יק בְּאָזְנֵי־כָ֑לֶב עֹבֵ֥ר מִ֝תְעַבֵּ֗ר עַל־רִ֥יב לֹּֽא־לֹֽו׃

-

As he that lays hold of a dog’s tail, so is he that makes himself the champion of another’s cause.

Οστις διαβαινων ανακατονεται εις εριδα μη ανηκουσαν εις αυτον, ομοιαζει τον πιανοντα κυνα απο των ωτιων.

مِثْلُ الْمَجْنُونِ الَّذِي يَرْمِي نَارًا وَسِهَامًا وَمَوْتًا،

כְּֽ֭מִתְלַהְלֵהַּ הַיֹּרֶ֥ה זִקִּ֗ים חִצִּ֥ים וָמָֽוֶת׃

-

As those who need correction put forth fair words to men, and he that first falls in with the proposal will be overthrown;

Ως ο μανιακος οστις ριπτει φλογας, βελη και θανατον,

هَكَذَا الرَّجُلُ الْخَادِعُ قَرِيبَهُ وَيَقُولُ: «أَلَمْ أَلْعَبْ أَنَا!»

כֵּֽן־אִ֭ישׁ רִמָּ֣ה אֶת־רֵעֵ֑הוּ וְ֝אָמַ֗ר הֲ‍ֽלֹא־מְשַׂחֵ֥ק אָֽנִי׃

-

so are all that lay wait for their own friends, and when they are discovered, say, I did it in jest.

ουτως ειναι ο ανθρωπος, οστις απατα τον πλησιον αυτου και λεγει, δεν εκαμον εγω παιζων;

بِعَدَمِ الْحَطَبِ تَنْطَفِئُ النَّارُ، وَحَيْثُ لَا نَمَّامَ يَهْدَأُ الْخِصَامُ.

בְּאֶ֣פֶס עֵ֭צִים תִּכְבֶּה־אֵ֑שׁ וּבְאֵ֥ין נִ֝רְגָּ֗ן יִשְׁתֹּ֥ק מָדֹֽון׃

-

With much wood fire increases; but where there is not a double-minded man, strife ceases.

Οπου δεν ειναι ξυλα, το πυρ σβυνεται· και οπου δεν ειναι ψιθυριστης, η ερις ησυχαζει.

فَحْمٌ لِلْجَمْرِ وَحَطَبٌ لِلنَّارِ، هَكَذَا الرَّجُلُ الْمُخَاصِمُ لِتَهْيِيجِ النِّزَاعِ.

פֶּחָ֣ם לְ֭גֶחָלִים וְעֵצִ֣ים לְאֵ֑שׁ וְאִ֥ישׁ [מִדֹונִים כ] (מִ֝דְיָנִ֗ים ק) לְחַרְחַר־רִֽיב׃ פ

-

A hearth for coals, and wood for fire; and railing man for the tumult of strife.

Οι ανθρακες δια την ανθρακιαν και τα ξυλα δια το πυρ, και ο φιλερις ανθρωπος δια να εξαπτη εριδας.

كَلَامُ النَّمَّامِ مِثْلُ لُقَمٍ حُلْوَةٍ فَيَنْزِلُ إِلَى مَخَادِعِ الْبَطْنِ.

דִּבְרֵ֣י נִ֭רְגָּן כְּמִֽתְלַהֲמִ֑ים וְ֝הֵ֗ם יָרְד֥וּ חַדְרֵי־בָֽטֶן׃

-

The words of cunning knaves are soft; but they smite even to the inmost parts of the bowels.

Οι λογοι του ψιθυριστου καταπινονται ηδεως, και καταβαινουσιν εις τα ενδομυχα της κοιλιας.

الرجل الماكر

فِضَّةُ زَغَلٍ تُغَشِّي شَقْفَةً، هَكَذَا الشَّفَتَانِ الْمُتَوَقِّدَتَانِ وَالْقَلْبُ الشِّرِّيرُ.

כֶּ֣סֶף סִ֭יגִים מְצֻפֶּ֣ה עַל־חָ֑רֶשׂ שְׂפָתַ֖יִם דֹּלְקִ֣ים וְלֶב־רָֽע׃

-

Silver dishonestly given is to be considered as a potsherd: smooth lips cover a grievous heart.

Τα ενθερμα χειλη μετα πονηρας καρδιας ειναι ως σκωρια αργυρου επικεχρισμενη επι πηλινον αγγειον.

بِشَفَتَيْهِ يَتَنَكَّرُ الْمُبْغِضُ، وَفِي جَوْفِهِ يَضَعُ غِشًّا.

[בִּשְׂפָתֹו כ] (בִּ֭שְׂפָתָיו ק) יִנָּכֵ֣ר שֹׂונֵ֑א וּ֝בְקִרְבֹּ֗ו יָשִׁ֥ית מִרְמָֽה׃

-

A weeping enemy promises all things with his lips, but in his heart he contrives deceit.

Οστις μισει, υποκρινεται με τα χειλη αυτου, και μηχανευεται δολον εν τη καρδια αυτου.

إِذَا حَسَّنَ صَوْتَهُ فَلَا تَأْتَمِنْهُ، لأَنَّ فِي قَلْبِهِ سَبْعَ رَجَاسَاتٍ.

כִּֽי־יְחַנֵּ֣ן קֹ֭ולֹו אַל־תַּֽאֲמֶן־בֹּ֑ו כִּ֤י שֶׁ֖בַע תֹּועֵבֹ֣ות בְּלִבֹּֽו׃

-

Though thine enemy intreat thee with a loud voice, consent not: for there are seven abominations in his heart.

Οταν ομιλη χαριεντως, μη πιστευε αυτον· διοτι εχει επτα βδελυγματα εν τη καρδια αυτου.

مَنْ يُغَطِّي بُغْضَةً بِمَكْرٍ، يَكْشِفُ خُبْثَهُ بَيْنَ الْجَمَاعَةِ.

תִּכַּסֶּ֣ה נְאָה בְּמַשָּׁאֹ֑ון תִּגָּלֶ֖ה רָעָתֹ֣ו בְקָהָֽל׃

-

He that hides enmity frames deceit: but being easily discerned, exposes his own sins in the public assemblies.

Οστις σκεπαζει το μισος δια δολου, η πονηρια αυτου θελει φανερωθη εν μεσω της συναξεως.

مَنْ يَحْفِرُ حُفْرَةً يَسْقُطُ فِيهَا، وَمَنْ يُدَحْرِجُ حَجَرًا يَرْجِعُ عَلَيْهِ.

כֹּֽרֶהשַּׁ֭־חַת בָּ֣הּ יִפֹּ֑ל וְגֹ֥לֵ֥ל אֶ֝בֶן אֵלָ֥יו תָּשֽׁוּב׃

-

He that digs a pit for his neighbour shall fall into it: and he that rolls a stone, rolls it upon himself.

Οστις σκαπτει λακκον, θελει πεσει εις αυτον· και ο λιθος θελει επιστρεψει επι τον κυλιοντα αυτον.

اَللِّسَانُ الْكَاذِبُ يُبْغِضُ مُنْسَحِقِيهِ، وَالْفَمُ الْمَلِقُ يُعِدُّ خَرَابًا.

לְֽשֹׁוןשֶׁ֭־קֶר יִשְׂנָ֣א דַכָּ֑יו וּפֶ֥ה חָ֝לָ֗ק יַעֲשֶׂ֥ה מִדְחֶֽה׃

-

A lying tongue hates the truth; and an unguarded mouth causes tumults.

Η ψευδης γλωσσα μισει τους υπ' αυτης καταθλιβομενους· και το απατηλον στομα εργαζεται καταστροφην.

إصحاح 27

الحكمة صالحة دائمًا

لَا تَفْتَخِرْ بِالْغَدِ لأَنَّكَ لَا تَعْلَمُ مَاذَا يَلِدُهُ يَوْمٌ.

אַֽל־תִּ֭תְהַלֵּל בְּיֹ֣ום מָחָ֑ר כִּ֤י לֹא־תֵ֝דַ֗ע מַה־יֵּ֥לֶד יֹֽום׃

-

Boast not of to-morrow; for thou knowest not what the next day shall bring forth.

Μη καυχασαι εις την αυριον ημεραν· διοτι δεν εξευρεις τι θελει γεννησει η ημερα.

لِيَمْدَحْكَ الْغَرِيبُ لَا فَمُكَ، الأَجْنَبِيُّ لَا شَفَتَاكَ.

יְהַלֶּלְךָ֣ זָ֣ר וְלֹא־פִ֑יךָ נָ֝כְרִ֗י וְאַל־שְׂפָתֶֽיךָ׃

-

Let thy neighbour, and not thine own mouth, praise thee; a stranger, and not thine own lips.

Ας σε επαινη αλλος και μη το στομα σου· ξενος, και μη τα χειλη σου.

اَلْحَجَرُ ثَقِيلٌ وَالرَّمْلُ ثَقِيلٌ، وَغَضَبُ الْجَاهِلِ أَثْقَلُ مِنْهُمَا كِلَيْهِمَا.

כֹּֽבֶד־אֶ֭בֶן וְנֵ֣טֶל הַחֹ֑ול וְכַ֥עַס אֱ֝וִ֗יל כָּבֵ֥ד מִשְּׁנֵיהֶֽם׃

-

A stone is heavy, and sand cumbersome; but a fool’s wrath is heavier than both.

Βαρυς ειναι ο λιθος και δυσβαστακτος η αμμος· αλλ' η οργη του αφρονος ειναι βαρυτερα των δυο.

اَلْغَضَبُ قَسَاوَةٌ وَالسَّخَطُ جُرَافٌ، وَمَنْ يَقِفُ قُدَّامَ الْحَسَدِ؟

אַכְזְרִיּ֣וּת חֵ֭מָה וְשֶׁ֣טֶף אָ֑ף וּמִ֥י יַ֝עֲמֹד לִפְנֵ֥י קִנְאָֽה׃

-

Wrath is merciless, and anger sharp: but envy can bear nothing.

Ο θυμος ειναι σκληρος και η οργη οξεια· αλλα τις δυναται να σταθη εμπροσθεν της ζηλοτυπιας;

اَلتَّوْبِيخُ الظَّاهِرُ خَيْرٌ مِنَ الْحُبِّ الْمُسْتَتِرِ.

טֹ֖ובָה תֹּוכַ֣חַת מְגֻלָּ֑ה מֵֽאַהֲבָ֥ה מְסֻתָּֽרֶת׃

-

Open reproofs are better than secret love.

Ο φανερος ελεγχος ειναι καλητερος παρα κρυπτομενη αγαπη·

أَمِينَةٌ هِيَ جُرُوحُ الْمُحِبِّ، وَغَاشَّةٌ هِيَ قُبْلاَتُ الْعَدُوِّ.

נֶ֭אֱמָנִים פִּצְעֵ֣י אֹוהֵ֑ב וְ֝נַעְתָּרֹ֗ות נְשִׁיקֹ֥ות שֹׂונֵֽא׃

-

The wounds of a friend are more to be trusted than the spontaneous kisses of an enemy.

πληγαι φιλου ειναι πισται· φιληματα δε εχθρων πολυαριθμα.

اَلنَّفْسُ الشَّبْعَانَةُ تَدُوسُ الْعَسَلَ، وَلِلنَّفْسِ الْجَائِعَةِ كُلُّ مُرٍّ حُلْوٌ.

נֶ֣פֶשׁ בֵעָה תָּב֣וּס נֹ֑פֶת וְנֶ֥פֶשׁ רְ֝עֵבָ֗ה כָּל־מַ֥ר מָתֹֽוק׃

-

A full soul scorns honeycombs; but to a hungry soul even bitter things appear sweet.

Κεχορτασμενη ψυχη αποστρεφεται την κηρηθραν· εις δε την πεινασμενην ψυχην παν πικρον φαινεται γλυκυ.

مِثْلُ الْعُصْفُورِ التَّائِهِ مِنْ عُشِّهِ، هَكَذَا الرَّجُلُ التَّائِهُ مِنْ مَكَانِهِ.

כְּ֭צִפֹּור נֹודֶ֣דֶת מִן־קִנָּ֑הּ כֵּֽן־אִ֝֗ישׁ נֹודֵ֥ד מִמְּקֹומֹֽו׃

-

As when a bird flies down from its own nest, so a man is brought into bondage whenever he estranges himself from his own place.

Ως το πτηνον το αποπλανωμενον απο της φωλεας αυτου, ουτως ειναι ο ανθρωπος ο αποπλανωμενος απο του τοπου αυτου.

اَلدُّهْنُ وَالْبَخُورُ يُفَرِّحَانِ الْقَلْبَ، وَحَلاَوَةُ الصَّدِيقِ مِنْ مَشُورَةِ النَّفْسِ.

שֶׁ֣מֶן וּ֭קְטֹרֶת יְשַׂמַּֽח־לֵ֑ב וּמֶ֥תֶק רֵ֝עֵ֗הוּ מֵֽעֲצַת־נָֽפֶשׁ׃

-

The heart delights in ointments and wines and perfumes: but the soul is broken by calamities.

Τα μυρα και τα θυμιαματα ευφραινουσι την καρδιαν, και η γλυκυτης του φιλου δια της εγκαρδιου συμβουλης.

لَا تَتْرُكْ صَدِيقَكَ وَصَدِيقَ أَبِيكَ، وَلَا تَدْخُلْ بَيْتَ أَخِيكَ فِي يَوْمِ بَلِيَّتِكَ. الْجَارُ الْقَرِيبُ خَيْرٌ مِنَ الأَخِ الْبَعِيدِ.

רֵֽעֲךָ֙ [וְרֵעֶה כ] (וְרֵ֪עַ ק) אָבִ֡יךָ אַֽל־תַּעֲזֹ֗ב וּבֵ֥ית אָחִ֗יךָ אַל־תָּ֭בֹוא בְּיֹ֣ום אֵידֶ֑ךָ טֹ֥וב שָׁכֵ֥ן קָ֝רֹ֗וב מֵאָ֥ח רָחֹֽוק׃

-

Thine own friend, and thy father’s friend, forsake not; and when thou art in distress go not into thy brother’s house: better is a friend that is near than a brother living far off.

Τον φιλον σου και τον φιλον του πατρος σου μη εγκαταλιπης· εις δε τον οικον του αδελφου σου μη εισελθης εν τη ημερα της συμφορας σου· διοτι καλητερον ειναι γειτων πλησιον παρα αδελφος μακραν.

الرجل البصير

يَا ابْنِي، كُنْ حَكِيمًا وَفَرِّحْ قَلْبِي، فَأُجِيبَ مَنْ يُعَيِّرُنِي كَلِمَةً.

חֲכַ֣ם בְּ֭נִי וְשַׂמַּ֣ח לִבִּ֑י וְאָשִׁ֖יבָה חֹרְפִ֣י דָבָֽר׃

-

Son, be wise, that thy heart may rejoice; and remove thou from thyself reproachful words.

Υιε μου, γινου σοφος και ευφραινε την καρδιαν μου, δια να εχω τι να αποκρινωμαι προς τον ονειδιζοντα με.

الذَّكِيُّ يُبْصِرُ الشَّرَّ فَيَتَوَارَى. الأَغْبِيَاءُ يَعْبُرُونَ فَيُعَاقَبُونَ.

עָר֤וּם רָאָ֣ה רָעָ֣ה נִסְתָּ֑ר פְּ֝תָאיִ֗ם עָבְר֥וּ נֶעֱנָֽשׁוּ׃

-

A wise man, when evils are approaching, hides himself; but fools pass on, and will be punished.

Ο φρονιμος προβλεπει το κακον και κρυπτεται· οι αφρονες εξακολουθουσι και τιμωρουνται.

خُذْ ثَوْبَهُ لأَنَّهُ ضَمِنَ غَرِيبًا، وَلأَجْلِ الأَجَانِبِ ارْتَهِنَ مِنْهُ.

קַח־בִּ֭גְדֹו כִּי־עָ֣רַב זָ֑ר וּבְעַ֖ד נָכְרִיָּ֣ה חַבְלֵֽהוּ׃

-

Take away the man’s garment, (for a scorner has passed by) whoever lays waste another’s goods.

Λαβε το ιματιον του εγγυωμενου δια ξενον και λαβε ενεχυρον απ' αυτου, εγγυωμενου περι ξενων πραγματων.

مَنْ يُبَارِكُ قَرِيبَهُ بِصَوْتٍ عَالٍ فِي الصَّبَاحِ بَاكِرًا، يُحْسَبُ لَهُ لَعْنًا.

מְבָ֘רֵ֤ךְ רֵעֵ֨הוּ ׀ בְּקֹ֣ול גָּ֭דֹול בַּבֹּ֣קֶר הַשְׁכֵּ֑ים קְ֝לָלָ֗ה תֵּחָ֥שֶׁב לֹֽו׃

-

Whosoever shall bless a friend in the morning with a loud voice, shall seem to differ nothing from one who curses him.

Ο εγειρομενος το πρωι και ευλογων μετα μεγαλης φωνης τον πλησιον αυτου θελει λογισθη ως καταρωμενος αυτον.

اَلْوَكْفُ الْمُتَتَابِعُ فِي يَوْمٍ مُمْطِرٍ، وَالْمَرْأَةُ الْمُخَاصِمَةُ سِيَّانِ،

דֶּ֣לֶף טֹ֭ורֵד בְּיֹ֣ום סַגְרִ֑יר וְאֵ֥שֶׁת [מִדֹונִים כ] (מִ֝דְיָנִ֗ים ק) נִשְׁתָּוָֽה׃

-

On a stormy day drops of rain drive a man out of his house; so also does a railing woman drive a man out of his own house.

Ακαταπαυστον σταξιμον εν ημερα βροχερα, και φιλερις γυνη ειναι ομοια·

مَنْ يُخَبِّئُهَا يُخَبِّئُ الرِّيحَ وَيَمِينُهُ تَقْبِضُ عَلَى زَيْتٍ!

צֹפְנֶ֥יהָ צָֽפַן־ר֑וּחַ וְשֶׁ֖מֶן יְמִינֹ֣ו יִקְרָֽא׃

-

The north wind is sharp, but it is called by name propitious.

ο κρυπτων αυτην κρυπτει τον ανεμον· και το μυρον εν τη δεξια αυτου κρυπτομενον φωναζει.

جشع الإِنسان

الْحَدِيدُ بِالْحَدِيدِ يُحَدَّدُ، وَالإِنْسَانُ يُحَدِّدُ وَجْهَ صَاحِبِهِ.

בַּרְזֶ֣ל בְּבַרְזֶ֣ל יָ֑חַד וְ֝אִ֗ישׁ יַ֣חַד פְּנֵֽי־רֵעֵֽהוּ׃

-

Iron sharpens iron; and a man sharpens his friend’s countenance.

Ο σιδηρος ακονιζει τον σιδηρον· και ο ανθρωπος ακονιζει το προσωπον του φιλου αυτου.

مَنْ يَحْمِي تِينَةً يَأْكُلُ ثَمَرَتَهَا، وَحَافِظُ سَيِّدِهِ يُكْرَمُ.

נֹצֵ֣ר תְּ֭אֵנָה יֹאכַ֣ל פִּרְיָ֑הּ וְשֹׁמֵ֖ר אֲדֹנָ֣יו יְכֻבָּֽד׃

-

He that plants a fig-tree shall eat the fruits of it: so he that waits on his own master shall be honoured.

Ο φυλαττων την συκην θελει φαγει τον καρπον αυτης· και ο φυλαττων τον κυριον αυτου θελει τιμηθη.

كَمَا فِي الْمَاءِ الْوَجْهُ لِلْوَجْهِ، كَذَلِكَ قَلْبُ الإِنْسَانِ لِلإِنْسَانِ.

כַּ֭מַּיִם הַפָּנִ֣ים לַפָּנִ֑ים כֵּ֤ן לֵֽב־הָ֝אָדָ֗ם לָאָדָֽם׃

-

As faces are not like other faces, so neither are the thoughts of men.

Καθως εις το υδωρ ανταποκρινεται προσωπον εις προσωπον, ουτω καρδια ανθρωπου εις ανθρωπον.

اَلْهَاوِيَةُ وَالْهَلاَكُ لَا يَشْبَعَانِ، وَكَذَا عَيْنَا الإِنْسَانِ لَا تَشْبَعَانِ.

שְׁאֹ֣ול [וַאֲבַדֹּה כ] (וַ֭אֲבַדֹּו ק) לֹ֣א תִשְׂבַּ֑עְנָה וְעֵינֵ֥י הָ֝אָדָ֗ם לֹ֣א תִשְׂבַּֽעְנָה׃

-

Hell and destruction are not filled; so also are the eyes of men insatiable.

Ο αδης και η απωλεια δεν χορταινουσι· και οι οφθαλμοι του ανθρωπου δεν χορταινουσιν.

اَلْبُوطَةُ لِلْفِضَّةِ وَالْكُورُ لِلذَّهَبِ، كَذَا الإِنْسَانُ لِفَمِ مَادِحِهِ.

מַצְרֵ֣ף לַ֭כֶּסֶף וְכ֣וּר לַזָּהָ֑ב וְ֝אִ֗ישׁ לְפִ֣י מַהֲלָלֹֽו׃

-

Fire is the trial for silver and gold; and a man is tried by the mouth of them that praise him.

Ο αργυρος δοκιμαζεται δια του χωνευτηριου και ο χρυσος δια της καμινου· ο δε ανθρωπος δια του στοματος των εγκωμιαζοντων αυτον.

إِنْ دَقَقْتَ الأَحْمَقَ فِي هَاوُنٍ بَيْنَ السَّمِيذِ بِمِدَقٍّ، لَا تَبْرَحُ عَنْهُ حَمَاقَتُهُ.

אִ֥ם תִּכְתֹּֽושׁ־אֶת־הָאֱוִ֨יל ׀ בַּֽמַּכְתֵּ֡שׁ בְּתֹ֣וךְ הָ֭רִיפֹות בַּֽעֱלִ֑י לֹא־תָס֥וּר מֵ֝עָלָ֗יו אִוַּלְתֹּֽו׃ פ

-

Though thou scourge a fool, disgracing him in the midst of the council, thou wilt still in no wise remove his folly from him.

Και αν κοπανισης δια κοπανου τον αφρονα εν ιγδιω μεταξυ σιτου κοπανιζομενου, η αφροσυνη αυτου δεν θελει χωρισθη απ' αυτου.

مَعْرِفَةً اعْرِفْ حَالَ غَنَمِكَ، وَاجْعَلْ قَلْبَكَ إِلَى قُطْعَانِكَ،

יָדֹ֣עַ תֵּ֭דַע פְּנֵ֣י צֹאנֶ֑ךָ שִׁ֥ית לִ֝בְּךָ֗ לַעֲדָרִֽים׃

-

Do thou thoroughly know the number of thy flock, and pay attention to thine herds.

Προσεχε να γνωριζης την καταστασιν των ποιμνιων σου, και επιμελου καλως τας αγελας σου·

لأَنَّ الْغِنَى لَيْسَ بِدَائِمٍ، وَلَا التَّاجُ لِدَوْرٍ فَدَوْرٍ.

כִּ֤י לֹ֣א לְעֹולָ֣ם חֹ֑סֶן וְאִם־נֵ֝֗זֶר לְדֹ֣ור [דֹור כ] (וָדֹֽור׃ ק)

-

For a man has not strength and power for ever; neither does he transmit it from generation to generation.

Διοτι ο πλουτος δεν μενει διαπαντος· ουδε το διαδημα απο γενεας εις γενεαν.

فَنِيَ الْحَشِيشُ وَظَهَرَ الْعُشْبُ وَاجْتَمَعَ نَبَاتُ الْجِبَالِ.

גָּלָ֣ה חָ֭צִיר וְנִרְאָה־דֶ֑שֶׁא וְ֝נֶאֶסְפ֗וּ עִשְּׂבֹ֥ות הָרִֽים׃

-

Take care of the herbage in the field, and thou shalt cut grass, and gather the mountain hay;

Ο χορτος βλαστανει και η χλοη αναφαινεται, και τα χορτα των ορεων συναγονται.

الْحُمْلاَنُ لِلِبَاسِكَ، وَثَمَنُ حَقْلٍ أَعْتِدَةٌ.

כְּבָשִׂ֥ים לִלְבוּשֶׁ֑ךָ וּמְחִ֥יר דֶ֗ה עַתּוּדִֽים׃

-

that thou mayest have wool of sheep for clothing: pay attention to the land, that thou mayest have lambs.

Τα αρνια ειναι δια τα ενδυματα σου, και οι τραγοι δια την πληρωμην του αγρου.

وَكِفَايَةٌ مِنْ لَبَنِ الْمَعْزِ لِطَعَامِكَ، لِقُوتِ بَيْتِكَ وَمَعِيشَةِ فَتَيَاتِكَ.

וְדֵ֤י ׀ חֲלֵ֬ב עִזִּ֗ים לְֽ֭לַחְמְךָ לְלֶ֣חֶם בֵּיתֶ֑ךָ וְ֝חַיִּ֗ים לְנַעֲרֹותֶֽיךָ׃

-

My son, thou hast from me words very useful for thy life, and for the life of thy servants.

Και θελεις εχει αφθονον γαλα αιγων δια την τροφην σου, δια την τροφην του οικου σου και την ζωην των θεραπαινων σου.

إصحاح 28

البار والشرير

اَلشِّرِّيرُ يَهْرُبُ وَلَا طَارِدَ، أَمَّا الصِّدِّيقُونَ فَكَشِبْلٍ ثَبِيتٍ.

נָ֣סוּ וְאֵין־רֹדֵ֣ף רָשָׁ֑ע וְ֝צַדִּיקִ֗ים כִּכְפִ֥יר יִבְטָֽח׃

-

The ungodly man flees when no one pursues: but the righteous is confident as a lion.

Οι ασεβεις φευγουσιν ουδενος διωκοντος· οι δε δικαιοι εχουσι θαρρος ως λεων.

لِمَعْصِيَةِ أَرْضٍ تَكْثُرُ رُؤَسَاؤُهَا، لكِنْ بِذِي فَهْمٍ وَمَعْرِفَةٍ تَدُومُ.

בְּפֶ֣שַֽׁע אֶ֭רֶץ רַבִּ֣ים שָׂרֶ֑יהָ וּבְאָדָ֥ם מֵבִ֥ין יֹ֝דֵ֗עַ כֵּ֣ן יַאֲרִֽיךְ׃

-

By reason of the sins of ungodly men quarrels arise; but a wise man will quell them.

Δια τα αμαρτηματα του τοπου πολλοι ειναι οι αρχοντες αυτου· δι' ανθρωπου ομως συνετου και νοημονος το πολιτευμα αυτου θελει διαρκει.

اَلرَّجُلُ الْفَقِيرُ الَّذِي يَظْلِمُ فُقَرَاءَ، هُوَ مَطَرٌ جَارِفٌ لَا يُبْقِي طَعَامًا.

גֶּ֣בֶר רָ֭שׁ וְעֹשֵׁ֣ק דַּלִּ֑ים מָטָ֥ר סֹ֝חֵ֗ף וְאֵ֣ין לָֽחֶם׃

-

A bold man oppresses the poor by ungodly deeds. As an impetuous and profitable rain,

Πτωχος ανθρωπος και δυναστευων πτωχους ειναι ως βροχη κατακλυζουσα, ητις δεν διδει αρτον.

تَارِكُو الشَّرِيعَةِ يَمْدَحُونَ الأَشْرَارَ، وَحَافِظُو الشَّرِيعَةِ يُخَاصِمُونَهُمْ.

עֹזְבֵ֣י תֹ֭ורָה יְהַֽלְל֣וּ רָשָׁ֑ע וְשֹׁמְרֵ֥י תֹ֝ורָ֗ה יִתְגָּ֥רוּ בָֽם׃ פ

-

so they that forsake the law praise ungodliness; but they that love the law fortify themselves with a wall.

Οσοι εγκαταλειπουσι τον νομον, εγκωμιαζουσι τους ασεβεις· αλλ' οι φυλαττοντες τον νομον αντιμαχονται εις αυτους.

اَلنَّاسُ الأَشْرَارُ لَا يَفْهَمُونَ الْحَقَّ، وَطَالِبُو الرَّبِّ يَفْهَمُونَ كُلَّ شَيْءٍ.

אַנְשֵׁי־רָ֭ע לֹא־יָבִ֣ינוּ מִשְׁפָּ֑ט וּמְבַקְשֵׁ֥י יְ֝הוָ֗ה יָבִ֥ינוּ כֹֽל׃

-

Evil men will not understand judgment: but they that seek the Lord will understand everything.

Οι κακοι ανθρωποι δεν θελουσι νοησει κρισιν· αλλ' οι ζητουντες τον Κυριον θελουσι νοησει τα παντα.

اَلْفَقِيرُ السَّالِكُ بِاسْتِقَامَتِهِ، خَيْرٌ مِنْ مُعْوَجِّ الطُّرُقِ وَهُوَ غَنِيٌّ.

טֹֽוב־רָ֭שׁ הֹולֵ֣ךְ בְּתֻמֹּ֑ו מֵעִקֵּ֥שׁ דְּ֝רָכַ֗יִם וְה֣וּא עָשִֽׁיר׃

-

A poor man walking in truth is better than a rich liar.

Καλητερος ο πτωχος ο περιπατων εν τη ακεραιοτητι αυτου, παρα τον διεστραμμενον τας οδους αυτου, και αν ηναι πλουσιος.

اَلْحَافِظُ الشَّرِيعَةَ هُوَ ابْنٌ فَهِيمٌ، وَصَاحِبُ الْمُسْرِفِينَ يُخْجِلُ أَبَاهُ.

נֹוצֵ֣ר תֹּ֭ורָה בֵּ֣ן מֵבִ֑ין וְרֹעֶה זֹֽ֝ולְלִ֗ים יַכְלִ֥ים אָבִֽיו׃

-

A wise son keeps the law: but he that keeps up debauchery dishonours his father.

Ο φυλαττων τον νομον ειναι υιος συνετος· ο δε φιλος των ασωτων καταισχυνει τον πατερα αυτου.

اَلْمُكْثِرُ مَالَهُ بِالرِّبَا وَالْمُرَابَحَةِ، فَلِمَنْ يَرْحَمُ الْفُقَرَاءَ يَجْمَعُهُ.

מַרְבֶּ֣ה הֹ֭ונֹו בְּנֶ֣שֶׁךְ [וּבְתַרְבִּית כ] (וְתַרְבִּ֑ית ק) לְחֹונֵ֖ן דַּלִּ֣ים יִקְבְּצֶֽנּוּ׃

-

He that increases his wealth by usuries and unjust gains, gathers it for him that pities the poor.

Ο αυξανων την περιουσιαν αυτου δια τοκου και πλεονεξιας συναγει αυτην δια τον ελεουντα τους πτωχους.

مَنْ يُحَوِّلُ أُذْنَهُ عَنْ سَمَاعِ الشَّرِيعَةِ، فَصَلاَتُهُ أَيْضًا مَكْرَهَةٌ.

מֵסִ֣יר אָ֭זְנֹו מִשְּׁמֹ֣עַ תֹּורָ֑ה גַּֽם־תְּ֝פִלָּתֹ֗ו תֹּועֵבָֽה׃

-

He that turns away his ear from hearing the law, even he has made his prayer abominable.

Του εκκλινοντος το ωτιον αυτου απο του να ακουη τον νομον, και αυτη η προσευχη αυτου θελει εισθαι βδελυγμα.

الصالح الصديق

مَنْ يُضِلُّ الْمُسْتَقِيمِينَ فِي طَرِيقٍ رَدِيئَةٍ فَفِي حُفْرَتِهِ يَسْقُطُ هُوَ، أَمَّا الْكَمَلَةُ فَيَمْتَلِكُونَ خَيْرًا.

מַשְׁגֶּ֤ה יְשָׁרִ֨ים ׀ בְּדֶ֥רֶךְ רָ֗ע בִּשְׁחוּתֹ֥ו הֽוּא־יִפֹּ֑ול וּ֝תְמִימִ֗ים יִנְחֲלוּ־טֹֽוב׃

-

He that causes upright men to err in an evil way, himself shall fall into destruction: transgressor also shall pass by prosperity, but shall not enter into it.

Ο αποπλανων τους ευθεις εις οδον κακην αυτος θελει πεσει εις τον ιδιον αυτου λακκον· αλλ' οι αμεμπτοι θελουσι κληρονομησει αγαθα.

اَلرَّجُلُ الْغَنِيُّ حَكِيمٌ فِي عَيْنَيْ نَفْسِهِ، وَالْفَقِيرُ الْفَهِيمُ يَفْحَصُهُ.

חָכָ֣ם בְּ֭עֵינָיו אִ֣ישׁ עָשִׁ֑יר וְדַ֖ל מֵבִ֣ין יַחְקְרֶֽנּוּ׃

-

A rich man is wise in his own conceit; but an intelligent poor man will condemn him.

Ο πλουσιος ανθρωπος νομιζει εαυτον σοφον· αλλ' ο συνετος πτωχος εξελεγχει αυτον.

إِذَا فَرِحَ الصِّدِّيقُونَ عَظُمَ الْفَخْرُ، وَعِنْدَ قِيَامِ الأَشْرَارِ تَخْتَفِي النَّاسُ.

בַּעֲלֹ֣ץ צַ֭דִּיקִים רַבָּ֣ה תִפְאָ֑רֶת וּבְק֥וּם רְ֝שָׁעִ֗ים יְחֻפַּ֥שׂ אָדָֽם׃

-

By reason of the help of righteous men great glory arises: but in the places of the ungodly men are caught.

Οταν οι δικαιοι θριαμβευωσι, μεγαλη ειναι η δοξα· αλλ' οταν οι ασεβεις υψονωνται, οι ανθρωποι κρυπτονται.

مَنْ يَكْتُمُ خَطَايَاهُ لَا يَنْجَحُ، وَمَنْ يُقِرُّ بِهَا وَيَتْرُكُهَا يُرْحَمُ.

מְכַסֶּ֣ה פְ֭שָׁעָיו לֹ֣א יַצְלִ֑יחַ וּמֹודֶ֖ה וְעֹזֵ֣ב יְרֻחָֽם׃

-

He that covers his own ungodliness shall not prosper: but he that blames himself shall be loved.

Ο κρυπτων τας αμαρτιας αυτου δεν θελει ευοδωθη· ο δε εξομολογουμενος και παραιτων αυτας θελει ελεηθη.

طُوبَى لِلإِنْسَانِ الْمُتَّقِي دَائِمًا، أَمَّا الْمُقَسِّي قَلْبَهُ فَيَسْقُطُ فِي الشَّرِّ.

אַשְׁרֵ֣י אָ֭דָם מְפַחֵ֣ד תָּמִ֑יד וּמַקְשֶׁ֥ה לִ֝בֹּ֗ו יִפֹּ֥ול בְּרָעָֽה׃

-

Blessed is the man who religiously fears always: but the hard of heart shall fall into mischiefs.

Μακαριος ο ανθρωπος ο φοβουμενος παντοτε· οστις ομως σκληρυνει την καρδιαν αυτου, θελει πεσει εις συμφοραν.

أَسَدٌ زَائِرٌ وَدُبٌّ ثَائِرٌ، الْمُتَسَلِّطُ الشِّرِّيرُ عَلَى شَعْبٍ فَقِيرٍ.

אֲרִי־נֹ֭הֵם וְדֹ֣ב שֹׁוקֵ֑ק מֹשֵׁ֥ל רָ֝שָׁ֗ע עַ֣ל עַם־דָּֽל׃

-

A hungry lion and a thirsty wolf is he, who, being poor, rules over a poor nation.

Λεων βρυχωμενος και αρκτος πεινωσα ειναι διοικητης ασεβης επι λαον πενιχρον.

رَئِيسٌ نَاقِصُ الْفَهْمِ وَكَثِيرُ الْمَظَالِمِ. مُبْغِضُ الرَّشْوَةِ تَطُولُ أَيَّامُهُ.

נָגִ֗יד חֲסַ֣ר תְּ֭בוּנֹות וְרַ֥ב מַעֲשַׁקֹּ֑ות [שֹׂנְאֵי כ] (שֹׂ֥נֵא ק) בֶ֝֗צַע יַאֲרִ֥יךְ יָמִֽים׃ פ

-

A king in need of revenues is a great oppressor: but he that hates injustice shall live a long time.

Ο ηγεμων ο στερουμενος συνεσεως πληθυνει τας καταδυναστειας· ο δε μισων την αρπαγην θελει μακρυνει τας ημερας αυτου.

الأمين والشرير

اَلرَّجُلُ الْمُثَقَّلُ بِدَمِ نَفْسٍ، يَهْرُبُ إِلَى الْجُبِّ. لَا يُمْسِكَنَّهُ أَحَدٌ.

אָ֭דָם עָשֻׁ֣ק בְּדַם־נָ֑פֶשׁ עַד־בֹּ֥ור יָ֝נ֗וּס אַל־יִתְמְכוּ־בֹֽו׃

-

He that becomes surety for a man charged with murder shall be an exile, and not in safety.

Ο ανθρωπος ο ενοχος αιματος ανθρωπου θελει σπευσει εις τον λακκον· ουδεις θελει κρατησει αυτον.

اَلسَّالِكُ بِالْكَمَالِ يَخْلُصُ، وَالْمُلْتَوِي فِي طَرِيقَيْنِ يَسْقُطُ فِي إِحْدَاهُمَا.

הֹולֵ֣ךְ תָּ֭מִים יִוָּשֵׁ֑עַ וְנֶעְקַ֥שׁ דְּ֝רָכַ֗יִם יִפֹּ֥ול בְּאֶחָֽת׃

-

He that walks justly is assisted: but he that walks in crooked ways shall be entangled therein.

Ο περιπατων εν ακεραιοτητι θελει σωθη· ο δε διεστραμμενος εν ταις οδοις αυτου θελει πεσει δια μιας.

اَلْمُشْتَغِلُ بِأَرْضِهِ يَشْبَعُ خُبْزًا، وَتَابِعُ الْبَطَّالِينَ يَشْبَعُ فَقْرًا.

עֹבֵ֣ד אַ֭דְמָתֹו יִֽשְׂבַּֽע־לָ֑חֶם וּמְרַדֵּ֥ף רֵ֝קִ֗ים יִֽשְׂבַּֽע־רִֽישׁ׃

-

He that tills his own land shall be satisfied with bread: but he that follows idleness shall have plenty of poverty.

Ο εργαζομενος την γην αυτου θελει χορτασθη αρτον· ο δε ακολουθων τους ματαιοφρονας θελει εμπλησθη πτωχειας.

اَلرَّجُلُ الأَمِينُ كَثِيرُ الْبَرَكَاتِ، وَالْمُسْتَعْجِلُ إِلَى الْغِنَى لَا يُبْرَأُ.

אִ֣ישׁ אֱ֭מוּנֹות רַב־בְּרָכֹ֑ות וְאָ֥ץ לְ֝הַעֲשִׁ֗יר לֹ֣א יִנָּקֶֽה׃

-

A man worthy of credit shall be much blessed: but the wicked shall not be unpunished.

Ο πιστος ανθρωπος θελει εχει πολλην ευλογιαν· αλλ' οστις σπευδει να πλουτηση, δεν θελει μεινει ατιμωρητος.

مُحَابَاةُ الْوُجُوهِ لَيْسَتْ صَالِحَةً، فَيُذْنِبُ الإِنْسَانُ لأَجْلِ كِسْرَةِ خُبْزٍ.

הַֽכֵּר־פָּנִ֥ים לֹא־טֹ֑וב וְעַל־פַּת־לֶ֝֗חֶם יִפְשַׁע־גָּֽבֶר׃

-

He that reverences not the persons of the just is not good: such a one will sell a man for a morsel of bread.

Να ηναι τις προσωποληπτης, δεν ειναι καλον· διοτι ο τοιουτος ανθρωπος δι' εν κομματιον αρτου θελει ανομησει.

ذُو الْعَيْنِ الشِّرِّيرَةِ يَعْجَلُ إِلَى الْغِنَى، وَلَا يَعْلَمُ أَنَّ الْفَقْرَ يَأْتِيهِ.

נִֽבֳהָ֥ל לַהֹ֗ון אִ֭ישׁ רַ֣ע עָ֑יִן וְלֹֽא־יֵ֝דַע כִּי־חֶ֥סֶר יְבֹאֶֽנּוּ׃

-

An envious man makes haste to be rich, and knows not that the merciful man will have the mastery over him.

Ο εχων πονηρον οφθαλμον σπευδει να πλουτηση, και δεν καταλαμβανει οτι η ενδεια θελει ελθει επ' αυτον.

مَنْ يُوَبِّخُ إِنْسَانًا يَجِدُ أَخِيرًا نِعْمَةً أَكْثَرَ مِنَ الْمُطْرِي بِاللِّسَانِ.

מֹ֘וכִ֤יחַ אָדָ֣ם אַ֭חֲרַי חֵ֣ן יִמְצָ֑א מִֽמַּחֲלִ֥יק לָשֹֽׁון׃

-

He that reproves a man’s ways shall have more favour than he that flatters with the tongue.

Ο ελεγχων ανθρωπον υστερον θελει ευρει περισσοτεραν χαριν, παρα τον κολακευοντα δια της γλωσσης.

السَّالِبُ أَبَاهُ أَوْ أُمَّهُ وَهُوَ يَقُولُ: «لاَ بَأْسَ» فَهُوَ رَفِيقٌ لِرَجُلٍ مُخْرِبٍ.

גֹּוזֵ֤ל ׀ אָ֘בִ֤יו וְאִמֹּ֗ו וְאֹמֵ֥ר אֵֽין־פָּ֑שַׁע חָבֵ֥ר ה֝֗וּא לְאִ֣ישׁ מַשְׁחִֽית׃

-

He that casts off father or mother, and thinks he sins not; the same is partaker with an ungodly man.

Ο κλεπτων τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου, και λεγων, Τουτο δεν ειναι αμαρτια, αυτος ειναι συντροφος του ληστου.

اَلْمُنْتَفِخُ النَّفْسُ يُهَيِّجُ الْخِصَامَ، وَالْمُتَّكِلُ عَلَى الرَّبِّ يُسَمَّنُ.

רְחַב־נֶ֭פֶשׁ יְגָרֶ֣ה מָדֹ֑ון וּבֹוטֵ֖חַ עַל־יְהוָ֣ה יְדֻשָּֽׁן׃

-

An unbelieving man judges rashly: but he that trusts in the Lord will act carefully.

Ο αλαζων την καρδιαν διεγειρει εριδας· ο δε θαρρων επι Κυριον θελει παχυνθη.

اَلْمُتَّكِلُ عَلَى قَلْبِهِ هُوَ جَاهِلٌ، وَالسَّالِكُ بِحِكْمَةٍ هُوَ يَنْجُو.

בֹּוטֵ֣חַ בְּ֭לִבֹּו ה֣וּא כְסִ֑יל וְהֹולֵ֥ךְ בְּ֝חָכְמָ֗ה ה֣וּא יִמָּלֵֽט׃

-

He that trusts to a bold heart, such an one is a fool: but he that walks in wisdom shall be safe.

Ο θαρρων επι την ιδιαν αυτου καρδιαν ειναι αφρων· αλλ' ο περιπατων εν σοφια, ουτος θελει σωθη.

مَنْ يُعْطِي الْفَقِيرَ لَا يَحْتَاجُ، وَلِمَنْ يَحْجِبُ عَنْهُ عَيْنَيْهِ لَعَنَاتٌ كَثِيرَةٌ.

נֹותֵ֣ן לָ֭רָשׁ אֵ֣ין מַחְסֹ֑ור וּמַעְלִ֥ים עֵ֝ינָ֗יו רַב־מְאֵרֹֽות׃

-

He that gives to the poor shall not be in want: but he that turns away his eye from him shall be in great distress.

Οστις διδει εις τους πτωχους, δεν θελει ελθει εις ενδειαν· αλλ' οστις αποστρεφει τους οφθαλμους αυτου, θελει εχει πολλας καταρας.

عِنْدَ قِيَامِ الأَشْرَارِ تَخْتَبِئُ النَّاسُ، وَبِهَلاَكِهِمْ يَكْثُرُ الصِّدِّيقُونَ.

בְּק֣וּם רְ֭שָׁעִים יִסָּתֵ֣ר אָדָ֑ם וּ֝בְאָבְדָ֗ם יִרְבּ֥וּ צַדִּיקִֽים׃

-

In the places of ungodly men the righteous mourn: but in their destruction the righteous shall be multiplied.

Οταν οι ασεβεις υψονωνται, οι ανθρωποι κρυπτονται· αλλ' εν τη απωλεια εκεινων οι δικαιοι πληθυνονται.

إصحاح 29

حكم البار

اَلْكَثِيرُ التَّوَبُّخِ، الْمُقَسِّي عُنُقَهُ، بَغْتَةً يُكَسَّرُ وَلَا شِفَاءَ.

אִ֣ישׁ תֹּ֭וכָחֹות מַקְשֶׁה־עֹ֑רֶף פֶּ֥תַע יִ֝שָּׁבֵ֗ר וְאֵ֣ין מַרְפֵּֽא׃

-

A reprover is better than a stiff-necked man: for when the latter is suddenly set on fire, there shall be no remedy.

Ανθρωπος οστις ελεγχομενος σκληρυνει τον τραχηλον, εξαιφνης θελει αφανισθη και χωρις ιασεως.

إِذَا سَادَ الصِّدِّيقُونَ فَرِحَ الشَّعْبُ، وَإِذَا تَسَلَّطَ الشِّرِّيرُ يَئِنُّ الشَّعْبُ.

בִּרְבֹ֣ות צַ֭דִּיקִים יִשְׂמַ֣ח הָעָ֑ם וּבִמְשֹׁ֥ל רָ֝שָׁ֗ע יֵאָ֥נַֽח עָֽם׃

-

When the righteous are praised, the people will rejoice: but when the ungodly rule, men mourn.

Οταν οι δικαιοι μεγαλυνθωσιν, ο λαος ευφραινεται· αλλ' οταν ο ασεβης εξουσιαζη, στεναζει ο λαος.

مَنْ يُحِبُّ الْحِكْمَةَ يُفَرِّحُ أَبَاهُ، وَرَفِيقُ الزَّوَانِي يُبَدِّدُ مَالًا.

אִֽישׁ־אֹהֵ֣ב חָ֭כְמָה יְשַׂמַּ֣ח אָבִ֑יו וְרֹעֶ֥ה זֹ֝ונֹ֗ות יְאַבֶּד־הֹֽון׃

-

When a man loves wisdom, his father rejoices: but he that keeps harlots will waste wealth.

Οστις αγαπα την σοφιαν, ευφραινει τον πατερα αυτου· αλλ' οστις συναναστρεφεται με πορνας, φθειρει την περιουσιαν αυτου.

اَلْمَلِكُ بِالْعَدْلِ يُثَبِّتُ الأَرْضَ، وَالْقَابِلُ الْهَدَايَا يُدَمِّرُهَا.

מֶ֗לֶךְ בְּ֭מִשְׁפָּט יַעֲמִ֣יד אָ֑רֶץ וְאִ֖ישׁ תְּרוּמֹ֣ות יֶֽהֶרְסֶֽנָּה׃

-

A righteous king establishes a country: but a transgressor destroys it.

Ο βασιλευς δια της δικαιοσυνης στερεονει τον τοπον· αλλ' ο δωροληπτης καταστρεφει αυτον.

اَلرَّجُلُ الَّذِي يُطْرِي صَاحِبَهُ يَبْسُطُ شَبَكَةً لِرِجْلَيْهِ.

גֶּ֭בֶר מַחֲלִ֣יק עַל־רֵעֵ֑הוּ רֶ֝֗שֶׁת פֹּורֵ֥שׂ עַל־פְּעָמָֽיו׃

-

He that prepares a net in the way of his own friend, entangles his own feet in it.

Ο ανθρωπος οστις κολακευει τον πλησιον αυτου, εκτεινει δικτυον εμπροσθεν των βηματων αυτου.

فِي مَعْصِيَةِ رَجُلٍ شِرِّيرٍ شَرَكٌ، أَمَّا الصِّدِّيقُ فَيَتَرَنَّمُ وَيَفْرَحُ.

בְּפֶ֤שַֽׁע אִ֣ישׁ רָ֣ע מֹוקֵ֑שׁ וְ֝צַדִּ֗יק יָר֥וּן וְשָׂמֵֽחַ׃

-

A great snare is spread for a sinner: but the righteous shall be in joy and gladness.

Ο κακος ανθρωπος παγιδευεται εν τη ανομια· αλλ' ο δικαιος ψαλλει και ευφραινεται.

الصِّدِّيقُ يَعْرِفُ دَعْوَى الْفُقَرَاءِ، أَمَّا الشِّرِّيرُ فَلَا يَفْهَمُ مَعْرِفَةً.

יֹדֵ֣עַ צַ֭דִּיק דִּ֣ין דַּלִּ֑ים רָ֝שָׁ֗ע לֹא־יָבִ֥ין דָּֽעַת׃

-

A righteous man knows how to judge for the poor: but the ungodly understands not knowledge; and the poor man has not an understanding mind.

Ο δικαιος λαμβανει γνωσιν της κρισεως των πενητων· ο ασεβης δεν νοει γνωσιν.

اَلنَّاسُ الْمُسْتَهْزِئُونَ يَفْتِنُونَ الْمَدِينَةَ، أَمَّا الْحُكَمَاءُ فَيَصْرِفُونَ الْغَضَبَ.

אַנְשֵׁ֣י לָ֭צֹון יָפִ֣יחוּ קִרְיָ֑ה וַ֝חֲכָמִ֗ים יָשִׁ֥יבוּ אָֽף׃

-

Lawless men burn down a city: but wise men turn away wrath.

Οι χλευασται ανθρωποι καταφλεγουσι την πολιν· αλλ' οι σοφοι αποστρεφουσι την οργην.

رَجُلٌ حَكِيمٌ إِنْ حَاكَمَ رَجُلًا أَحْمَقَ، فَإِنْ غَضِبَ وَإِنْ ضَحِكَ فَلَا رَاحَةَ.

אִֽישׁ־חָכָ֗ם נִ֭שְׁפָּט אֶת־אִ֣ישׁ אֱוִ֑יל וְרָגַ֥ז וְ֝שָׂחַ֗ק וְאֵ֣ין נָֽחַת׃

-

A wise man shall judge nations: but a worthless man being angry laughs and fears not.

Ο σοφος ανθρωπος, διαφερομενος μετα του αφρονος ανθρωπου, ειτε οργιζεται, ειτε γελα, δεν ευρισκει αναπαυσιν.

أَهْلُ الدِّمَاءِ يُبْغِضُونَ الْكَامِلَ، أَمَّا الْمُسْتَقِيمُونَ فَيَسْأَلُونَ عَنْ نَفْسِهِ.

אַנְשֵׁ֣י דָ֭מִים יִשְׂנְאוּ־תָ֑ם וִֽ֝ישָׁרִ֗ים יְבַקְשׁ֥וּ נַפְשֹֽׁו׃

-

Bloody men hate a holy person, but the upright will seek his soul.

Οι ανδρες των αιματων μισουσι τον αμεμπτον· αλλ' οι ευθεις εκζητουσι την ζωην αυτου.

اَلْجَاهِلُ يُظْهِرُ كُلَّ غَيْظِهِ، وَالْحَكِيمُ يُسَكِّنُهُ أَخِيرًا.

כָּל־ר֭וּחֹו יֹוצִ֣יא כְסִ֑יל וְ֝חָכָ֗ם בְּאָחֹ֥ור יְשַׁבְּחֶֽנָּה׃

-

A fool utters all is mind: but the wise reserves his in part.

Ο αφρων εκθετει ολην αυτου την ψυχην· ο δε σοφος αναχαιτιζει αυτην εις τα οπισω.

الحاكم القاضي بالعدل

اَلْحَاكِمُ الْمُصْغِي إِلَى كَلاَمِ كَذِبٍ كُلُّ خُدَّامِهِ أَشْرَارٌ.

מֹ֭שֵׁל מַקְשִׁ֣יב עַל־דְּבַר־שָׁ֑קֶר כָּֽל־מְשָׁרְתָ֥יו רְשָׁעִֽים׃

-

When a king hearkens to unjust language, all his subjects are transgressors.

Εαν ο διοικητης προσεχη εις λογους ψευδεις, παντες οι υπηρεται αυτου γινονται ασεβεις.

اَلْفَقِيرُ وَالْمُرْبِي يَتَلاَقَيَانِ. الرَّبُّ يُنَوِّرُ أَعْيُنَ كِلَيْهِمَا.

רָ֤שׁ וְאִ֣ישׁ תְּכָכִ֣ים נִפְגָּ֑שׁוּ מֵ֤אִיר־עֵינֵ֖י שְׁנֵיהֶ֣ם יְהוָֽה׃

-

When the creditor and debtor meet together, the Lord oversees them both.

Πενης και δανειστης συναπαντωνται· ο Κυριος φωτιζει αμφοτερων τους οφθαλμους.

اَلْمَلِكُ الْحَاكِمُ بِالْحَقِّ لِلْفُقَرَاءِ يُثَبَّتُ كُرْسِيُّهُ إِلَى الأَبَدِ.

מֶ֤לֶךְ שֹׁופֵ֣ט בֶּֽאֱמֶ֣ת דַּלִּ֑ים כִּ֝סְאֹ֗ו לָעַ֥ד יִכֹּֽון׃

-

When a king judges the poor in truth, his throne shall be established for a testimony.

Βασιλεως κρινοντος τους πτωχους εν αληθεια, ο θρονος αυτου θελει στερεωθη διαπαντος.

تأديب الابن

اَلْعَصَا وَالتَّوْبِيخُ يُعْطِيَانِ حِكْمَةً، وَالصَّبِيُّ الْمُطْلَقُ إِلَى هَوَاهُ يُخْجِلُ أُمَّهُ.

שֵׁ֣בֶט וְ֭תֹוכַחַת יִתֵּ֣ן חָכְמָ֑ה וְנַ֥עַר מְ֝שֻׁלָּ֗ח מֵבִ֥ישׁ אִמֹּֽו׃

-

Stripes and reproofs give wisdom: but an erring child disgraces his parents.

Η ραβδος και ο ελεγχος διδουσι σοφιαν· παιδιον δε απολελυμενον καταισχυνει την μητερα αυτου.

إِذَا سَادَ الأَشْرَارُ كَثُرَتِ الْمَعَاصِي، أَمَّا الصِّدِّيقُونَ فَيَنْظُرُونَ سُقُوطَهُمْ.

בִּרְבֹ֣ות רְ֭שָׁעִים יִרְבֶּה־פָּ֑שַׁע וְ֝צַדִּיקִ֗ים בְּֽמַפַּלְתָּ֥ם יִרְאֽוּ׃

-

When the ungodly abound, sins abound: but when they fall, the righteous are warned.

Οταν οι ασεβεις πληθυνωνται, η ανομια περισσευει· αλλ' οι δικαιοι θελουσιν ιδει την πτωσιν αυτων.

أَدِّبِ ابْنَكَ فَيُرِيحَكَ وَيُعْطِيَ نَفْسَكَ لَذَّاتٍ.

יַסֵּ֣ר בִּ֭נְךָ וִֽינִיחֶ֑ךָ וְיִתֵּ֖ן מַעֲדַנִּ֣ים לְנַפְשֶֽׁךָ׃ פ

-

Chasten thy son, and he shall give thee rest; and he shall give honour to thy soul.

Παιδευε τον υιον σου και θελει φερει αναπαυσιν εις σε· και θελει φερει ηδονην εις την ψυχην σου.

بِلاَ رُؤْيَا يَجْمَحُ الشَّعْبُ، أَمَّا حَافِظُ الشَّرِيعَةِ فَطُوبَاهُ.

בְּאֵ֣ין חָ֭זֹון יִפָּ֣רַֽע עָ֑ם וְשֹׁמֵ֖ר תֹּורָ֣ה אַשְׁרֵֽהוּ׃

-

There shall be no interpreter to a sinful nation: but he that observes the law is blessed.

Οπου δεν υπαρχει ορασις, ο λαος διαφθειρεται· ειναι δε μακαριος ο φυλαττων τον νομον.

بِالْكَلَامِ لَا يُؤَدَّبُ الْعَبْدُ، لأَنَّهُ يَفْهَمُ وَلَا يُعْنَى.

בִּ֭דְבָרִים לֹא־יִוָּ֣סֶר עָ֑בֶד כִּֽי־יָ֝בִ֗ין וְאֵ֣ין מַעֲנֶֽה׃

-

A stubborn servant will not be reproved by words: for even if he understands, still he will not obey.

Ο δουλος δια λογων δεν θελει διορθωθη· επειδη καταλαμβανει μεν, αλλα δεν υπακουει.

أَرَأَيْتَ إِنْسَانًا عَجُولًا فِي كَلاَمِهِ؟ الرَّجَاءُ بِالْجَاهِلِ أَكْثَرُ مِنَ الرَّجَاءِ بِهِ.

חָזִ֗יתָ אִ֭ישׁ אָ֣ץ בִּדְבָרָ֑יו תִּקְוָ֖ה לִכְסִ֣יל מִמֶּֽנּוּ׃

-

If thou see a man hasty in his words, know that the fool has hope rather than he.

Ειδες ανθρωπον ταχυν εις τους λογους αυτου; περισσοτερα ελπις ειναι εκ του αφρονος παρα εξ αυτου.

مَنْ فَتَّقَ عَبْدَهُ مِنْ حَدَاثَتِهِ، فَفِي آخِرَتِهِ يَصِيرُ مَنُونًا.

מְפַנֵּ֣ק מִנֹּ֣עַר עַבְדֹּ֑ו וְ֝אַחֲרִיתֹ֗ו יִהְיֶ֥ה מָנֹֽון׃

-

He that lives wantonly from a child, shall be a servant, and in the end shall grieve over himself.

Εαν τις ανατρεφη παιδιοθεν τον δουλον αυτου τρυφηλως, τελος παντων θελει κατασταθη υιος.

اَلرَّجُلُ الْغَضُوبُ يُهَيِّجُ الْخِصَامَ، وَالرَّجُلُ السَّخُوطُ كَثِيرُ الْمَعَاصِي.

אִֽישׁ־אַ֭ף יְגָרֶ֣ה מָדֹ֑ון וּבַ֖עַל חֵמָ֣ה רַב־פָּֽשַׁע׃

-

A furious man stirs up strife, and a passionate man digs up sin.

Ο θυμωδης ανθρωπος εξαπτει εριδα, και ο οργιλος ανθρωπος πληθυνει ανομιας.

كِبْرِيَاءُ الإِنْسَانِ تَضَعُهُ، وَالْوَضِيعُ الرُّوحِ يَنَالُ مَجْدًا.

גַּאֲוַ֣ת אָ֭דָם תַּשְׁפִּילֶ֑נּוּ וּשְׁפַל־ר֝֗וּחַ יִתְמֹ֥ךְ כָּבֹֽוד׃

-

Pride brings a man low, but the Lord upholds the humble-minded with honour.

Η υπερηφανια του ανθρωπου θελει ταπεινωσει αυτον· ο δε ταπεινοφρων απολαμβανει τιμην.

مَنْ يُقَاسِمْ سَارِقًا يُبْغِضْ نَفْسَهُ، يَسْمَعُ اللَّعْنَ وَلَا يُقِرُّ.

חֹולֵ֣ק עִם־גַּ֭נָּב שֹׂונֵ֣א נַפְשֹׁ֑ו אָלָ֥ה יִ֝שְׁמַ֗ע וְלֹ֣א יַגִּֽיד׃

-

He that shares with a thief, hates his own soul: and if any having heard an oath uttered tell not of it,

Ο συμμεριστης του κλεπτου μισει την εαυτου ψυχην· ακουει τον ορκον και δεν ομολογει.

خَشْيَةُ الإِنْسَانِ تَضَعُ شَرَكًا، وَالْمُتَّكِلُ عَلَى الرَّبِّ يُرْفَعُ.

חֶרְדַּ֣ת אָ֭דָם יִתֵּ֣ן מֹוקֵ֑שׁ וּבֹוטֵ֖חַ בַּיהוָ֣ה יְשֻׂגָּֽב׃

-

they fearing and reverencing men unreasonably have been overthrown, but he that trusts in the Lord shall rejoice. Ungodliness causes a man to stumble: but he that trusts in his master shall be safe.

Ο φοβος του ανθρωπου στηνει παγιδα· ο δε πεποιθως επι Κυριον θελει εισθαι εν ασφαλεια.

كَثِيرُونَ يَطْلُبُونَ وَجْهَ الْمُتَسَلِّطِ، أَمَّا حَقُّ الإِنْسَانِ فَمِنَ الرَّبِّ.

רַ֭בִּים מְבַקְשִׁ֣ים פְּנֵי־מֹושֵׁ֑ל וּ֝מֵיְהוָ֗ה מִשְׁפַּט־אִֽישׁ׃

-

Many wait on the favour of rulers; but justice comes to a man from the Lord.

Πολλοι ζητουσι το προσωπον του ηγεμονος· αλλ' η του ανθρωπου κρισις ειναι παρα Κυριου.

اَلرَّجُلُ الظَّالِمُ مَكْرَهَةُ الصِّدِّيقِينَ، وَالْمُسْتَقِيمُ الطَّرِيقِ مَكْرَهَةُ الشِّرِّيرِ.

תֹּועֲבַ֣ת צַ֭דִּיקִים אִ֣ישׁ עָ֑וֶל וְתֹועֲבַ֖ת רָשָׁ֣ע יְשַׁר־דָּֽרֶךְ׃ פ

-

A righteous man is an abomination to an unrighteous man, and the direct way is an abomination to the sinner.

Ο αδικος ανθρωπος ειναι βδελυγμα εις τους δικαιους· και ο ευθυς εις την οδον αυτου, βδελυγμα εις τους ασεβεις.

إصحاح 30

أقوال أجور

كَلَامُ أَجُورَ ابْنِ مُتَّقِيَةِ مَسَّا. وَحْيُ هَذَا الرَّجُلِ إِلَى إِيثِيئِيلَ، إِلَى إِيثِيئِيلَ وَأُكَّالَ:

דִּבְרֵ֤י ׀ אָג֥וּר בִּן־יָקֶ֗ה הַמַּ֫שָּׂ֥א נְאֻ֣ם הַ֭גֶּבֶר לְאִֽיתִיאֵ֑ל לְאִ֖יתִיאֵ֣ל וְאֻכָֽל׃

-

Sayings of Agur The words of Agur son of Jakeh of Massa. The man says to Ith′i-el, to Ith′i-el and Ucal:

-

ὁ ἐμός λόγος υἱός φοβέω καί δέχομαι αὐτός μετανοέω ὅδε λέγω ὁ ἀνήρ ὁ πιστεύω θεός καί παύω

إِنِّي أَبْلَدُ مِنْ كُلِّ إِنْسَانٍ، وَلَيْسَ لِي فَهْمُ إِنْسَانٍ،

כִּ֤י בַ֣עַר אָנֹכִ֣י מֵאִ֑ישׁ וְלֹֽא־בִינַ֖ת אָדָ֣ם לִֽי׃

-

Surely I am too stupid to be a man. I have not the understanding of a man.

-

ἄφρων γάρ εἰμί πᾶς ἄνθρωπος καί φρόνησις ἄνθρωπος οὐ εἰμί ἐν ἐγώ

وَلَمْ أَتَعَلَّمِ الْحِكْمَةَ، وَلَمْ أَعْرِفْ مَعْرِفَةَ الْقُدُّوسِ.

וְלֹֽא־לָמַ֥דְתִּי חָכְמָ֑ה וְדַ֖עַת קְדֹשִׁ֣ים אֵדָֽע׃

-

I have not learned wisdom, nor have I knowledge of the Holy One.

-

θεός διδάσκω ἐγώ σοφία καί γνῶσις ἅγιος γιγνώσκω

مَنْ صَعِدَ إِلَى السَّمَاوَاتِ وَنَزَلَ؟ مَنْ جَمَعَ الرِّيحَ فِي حَفْنَتَيْهِ؟ مَنْ صَرَّ الْمِيَاهَ فِي ثَوْبٍ؟ مَنْ ثَبَّتَ جَمِيعَ أَطْرَافِ الأَرْضِ؟ مَا اسْمُهُ؟ وَمَا اسْمُ ابْنِهِ إِنْ عَرَفْتَ؟

מִ֤י עָלָֽה־שָׁמַ֨יִם ׀ וַיֵּרַ֡ד מִ֤י אָֽסַף־ר֨וּחַ ׀ בְּחָפְנָ֡יו מִ֤י צָֽרַר־מַ֨יִם ׀ בַּשִּׂמְלָ֗ה מִ֭י הֵקִ֣ים כָּל־אַפְסֵי־אָ֑רֶץ מַה־שְּׁמֹ֥ו וּמַֽה־שֶּׁם־בְּ֝נֹ֗ו כִּ֣י תֵדָֽע׃

-

Who has ascended to heaven and come down? Who has gathered the wind in his fists? Who has wrapped up the waters in a garment? Who has established all the ends of the earth? What is his name, and what is his son’s name? Surely you know!

-

τίς ἀναβαίνω εἰς ὁ οὐρανός καί καταβαίνω τίς συνἄγω ἄνεμος ἐν κόλπος τίς συνστρέφω ὕδωρ ἐν ἱμάτιον τίς κρατέω πᾶς ὁ ἄκρος ὁ γῆ τίς ὄνομα αὐτός ἤ τίς ὄνομα ὁ τέκνον αὐτός ἵνα γιγνώσκω

كُلُّ كَلِمَةٍ مِنَ اللهِ نَقِيَّةٌ. تُرْسٌ هُوَ لِلْمُحْتَمِينَ بِهِ.

כָּל־אִמְרַ֣ת אֱלֹ֣והַּ צְרוּפָ֑ה מָגֵ֥ן ה֝֗וּא לַֽחֹסִ֥ים בֹּֽו׃

-

Every word of God proves true; he is a shield to those who take refuge in him.

-

πᾶς λόγος θεός πυρόω ὑπερἀσπίζω δέ αὐτός ὁ εὐλαβέομαι αὐτός

لَا تَزِدْ عَلَى كَلِمَاتِهِ لِئَلاَّ يُوَبِّخَكَ فَتُكَذَّبَ.

אַל־תֹּ֥וסְףְּ עַל־דְּבָרָ֑יו פֶּן־יֹוכִ֖יחַ בְּךָ֣ וְנִכְזָֽבְתָּ׃ פ

-

Do not add to his words, lest he rebuke you, and you be found a liar.

-

μή προςθέω ὁ λόγος αὐτός ἵνα μή ἐλέγχω σύ καί ψευδής γίγνομαι

اِثْنَتَيْنِ سَأَلْتُ مِنْكَ، فَلَا تَمْنَعْهُمَا عَنِّي قَبْلَ أَنْ أَمُوتَ:

תַּיִם שָׁאַ֣לְתִּי מֵאִתָּ֑ךְ אַל־תִּמְנַ֥ע מִ֝מֶּ֗נִּי בְּטֶ֣רֶם אָמֽוּת׃

-

Two things I ask of thee; deny them not to me before I die:

-

δύο αἰτέω παρά σύ μή ἀποαἱρέω ἐγώ χάρις πρό ὁ ἀποθνήσκω ἐγώ

أَبْعِدْ عَنِّي الْبَاطِلَ وَالْكَذِبَ. لَا تُعْطِنِي فَقْرًا وَلَا غِنًى. أَطْعِمْنِي خُبْزَ فَرِيضَتِي،

שָׁ֤וְא ׀ וּֽדְבַר־כָּזָ֡ב הַרְחֵ֬ק מִמֶּ֗נִּי רֵ֣אשׁ וָ֭עֹשֶׁר אַל־תִּֽתֶּן־לִ֑י הַ֝טְרִיפֵ֗נִי לֶ֣חֶם חֻקִּֽי׃

-

Remove far from me falsehood and lying; give me neither poverty nor riches; feed me with the food that is needful for me,

-

μάταιος λόγος καί ψευδής μακράν ἐγώ ποιέω πλοῦτος δέ καί πενία μή ἐγώ δίδωμι συντάσσω δέ ἐγώ ὁ δέω καί ὁ αὐτάρκης

لِئَلاَّ أَشْبَعَ وَأَكْفُرَ وَأَقُولَ: «مَنْ هُوَ الرَّبُّ؟» أَوْ لِئَلاَّ أَفْتَقِرَ وَأَسْرِقَ وَأَتَّخِذَ اسْمَ إِلَهِي بَاطِلًا.

פֶּ֥ן אֶשְׂבַּ֨ע ׀ וְכִחַשְׁתִּי֮ וְאָמַ֗רְתִּי מִ֥י יְה֫וָ֥ה וּפֶֽן־אִוָּרֵ֥שׁ וְגָנַ֑בְתִּי וְ֝תָפַ֗שְׂתִּי שֵׁ֣ם אֱלֹהָֽי׃ פ

-

lest I be full, and deny thee, and say, “Who is the Lord?” or lest I be poor, and steal, and profane the name of my God.

-

ἵνα μή πίμπλημι ψευδής γίγνομαι καί εἶπον τίς ἐγώ ὁράω ἤ πενέω κλέπτω καί ὄμνυμι ὁ ὄνομα ὁ θεός

لَا تَشْكُ عَبْدًا إِلَى سَيِّدِهِ لِئَلاَّ يَلْعَنَكَ فَتَأْثَمَ.

אַל־תַּלְשֵׁ֣ן עֶ֭בֶד אֶל־ [אֲדֹנֹו כ] (אֲדֹנָ֑יו ק) פֶּֽן־יְקַלֶּלְךָ֥ וְאָשָֽׁמְתָּ׃

-

Do not slander a servant to his master, lest he curse you, and you be held guilty.

-

μή παραδίδωμι οἰκέτης εἰς χείρ δεσπότης μήποτε καταἀράομαι σύ καί ἀπο ἀναἵζω

جِيلٌ يَلْعَنُ أَبَاهُ وَلَا يُبَارِكُ أُمَّهُ.

דֹּ֭ור אָבִ֣יו יְקַלֵּ֑ל וְאֶת־אִ֝מֹּ֗ו לֹ֣א יְבָרֵֽךְ׃

-

There are those who curse their fathers and do not bless their mothers.

-

ἔκγονος κακός πατήρ καταἀράομαι ὁ δέ μήτηρ οὐ εὐλογέω

جِيلٌ طَاهِرٌ فِي عَيْنَيْ نَفْسِهِ، وَهُوَ لَمْ يَغْتَسِلْ مِنْ قَذَرِهِ.

דֹּ֭ור טָהֹ֣ור בְּעֵינָ֑יו וּ֝מִצֹּאָתֹ֗ו לֹ֣א רֻחָֽץ׃

-

There are those who are pure in their own eyes but are not cleansed of their filth.

-

ἔκγονος κακός δίκαιος ἑαυτοῦ κρίνω ὁ δέ ἔξοδος αὐτός οὐ ἀπονίπτω

جِيلٌ مَا أَرْفَعَ عَيْنَيْهِ، وَحَوَاجِبُهُ مُرْتَفِعَةٌ.

דֹּ֭ור מָה־רָמ֣וּ עֵינָ֑יו וְ֝עַפְעַפָּ֗יו יִנָּשֵֽׂאוּ׃

-

There are those—how lofty are their eyes, how high their eyelids lift!

-

ἔκγονος κακός ὑψηλός ὀφθαλμός ἔχω ὁ δέ βλέφαρον αὐτός ἐπιαἴρω

جِيلٌ أَسْنَانُهُ سُيُوفٌ، وَأَضْرَاسُهُ سَكَاكِينُ، لأَكْلِ الْمَسَاكِينِ عَنِ الأَرْضِ وَالْفُقَرَاءِ مِنْ بَيْنِ النَّاسِ.

דֹּ֤ור ׀ חֲרָבֹ֣ות שִׁנָּיו֮ וּֽמַאֲכָלֹ֪ות מְֽתַלְּעֹ֫תָ֥יו לֶאֱכֹ֣ל עֲנִיִּ֣ים מֵאֶ֑רֶץ וְ֝אֶבְיֹונִ֗ים מֵאָדָֽם׃ פ

-

There are those whose teeth are swords, whose teeth are knives, to devour the poor from off the earth, the needy from among men.

-

ἔκγονος κακός μάχαιρα ὁ ὀδούς ἔχω καί ὁ μύλη τομίς ὥστε ἀναἁλίσκω καί καταἐσθίω ὁ ταπεινός ἀπό ὁ γῆ καί ὁ πένης αὐτός ἐκ ἄνθρωπος

ابنتا العلقة

لِلْعَلُوقَةِ بِنْتَانِ: «هَاتِ، هَاتِ!» ثَلاَثَةٌ لَا تَشْبَعُ، أَرْبَعَةٌ لَا تَقُولُ: «كَفَا»:

לַֽעֲלוּקָ֨ה ׀ שְׁתֵּ֥י בָנֹות֮ הַ֤ב ׀ הַ֥ב שָׁלֹ֣ושׁ הֵ֭נָּה לֹ֣א תִשְׂבַּ֑עְנָה אַ֝רְבַּ֗ע לֹא־אָ֥מְרוּ הֹֽון׃

-

The leech has two daughters; “Give, give,” they cry. Three things are never satisfied; four never say, “Enough”:

-

ὁ βδέλλα τρεῖς θυγάτηρ εἰμί ἀγαπάω ἀγαπάω καί ὁ τρεῖς ἑαυτοῦ οὐ ἐνπίμπλημι αὐτός καί ὁ τέταρτος οὐ ἀρκέω εἶπον ἱκανός

الْهَاوِيَةُ، وَالرَّحِمُ الْعَقِيمُ، وَأَرْضٌ لَا تَشْبَعُ مَاءً، وَالنَّارُ لَا تَقُولُ: «كَفَا».

שְׁאֹול֮ וְעֹ֪צֶ֫ר רָ֥חַם אֶ֭רֶץ לֹא־שָׂ֣בְעָה מַּ֑יִם וְ֝אֵ֗שׁ לֹא־אָ֥מְרָה הֹֽון׃

-

Sheol, the barren womb, the earth ever thirsty for water, and the fire which never says, “Enough.”

-

ᾅδης καί ἔρως γυνή καί τάρταρος καί γῆ οὐ ἐνπίμπλημι ὕδωρ καί ὕδωρ καί πῦρ οὐ μή εἶπον ἀρκέω

اَلْعَيْنُ الْمُسْتَهْزِئَةُ بِأَبِيهَا، وَالْمُحْتَقِرَةُ إِطَاعَةَ أُمِّهَا، تُقَوِّرُهَا غُرْبَانُ الْوَادِي، وَتَأْكُلُهَا فِرَاخُ النَّسْرِ.

עַ֤יִן ׀ תִּֽלְעַ֣ג לְאָב֮ וְתָב֪וּז לִֽיקֲּהַ֫ת־אֵ֥ם יִקְּר֥וּהָ עֹרְבֵי־נַ֑חַל וְֽיֹאכְל֥וּהָ בְנֵי־נָֽשֶׁר׃ פ

-

The eye that mocks a father and scorns to obey a mother will be picked out by the ravens of the valley and eaten by the vultures.

-

ὀφθαλμός καταγελάω πατήρ καί ἀτιμάζω γῆρας μήτηρ ἐκκόπτω αὐτός κόραξ ἐκ ὁ φάραγξ καί καταἐσθίω αὐτός νεοσσός ἀετός

أشياء لا تستوعب

ثَلاَثَةٌ عَجِيبَةٌ فَوْقِي، وَأَرْبَعَةٌ لَا أَعْرِفُهَا:

שְׁלֹשָׁ֣ה הֵ֭מָּה נִפְלְא֣וּ מִמֶּ֑נִּי [וְאַרְבָּע כ] (וְ֝אַרְבָּעָ֗ה ק) לֹ֣א יְדַעְתִּֽים׃

-

Three things are too wonderful for me; four I do not understand:

-

τρεῖς δέ εἰμί ἀδύνατος ἐγώ νοέω καί ὁ τέταρτος οὐ ἐπιγιγνώσκω

طَرِيقَ نَسْرٍ فِي السَّمَاوَاتِ، وَطَرِيقَ حَيَّةٍ عَلَى صَخْرٍ، وَطَرِيقَ سَفِينَةٍ فِي قَلْبِ الْبَحْرِ، وَطَرِيقَ رَجُلٍ بِفَتَاةٍ.

דֶּ֤רֶךְ הַנֶּ֨שֶׁר ׀ בַּשָּׁמַיִם֮ דֶּ֥רֶךְ נָחָ֗שׁ עֲלֵ֫י צ֥וּר דֶּֽרֶךְ־אֳנִיָּ֥ה בְלֶב־יָ֑ם וְדֶ֖רֶךְ גֶּ֣בֶר בְּעַלְמָֽה׃

-

the way of an eagle in the sky, the way of a serpent on a rock, the way of a ship on the high seas, and the way of a man with a maiden.

-

ἴσνος ἀετός πέτομαι καί ὁδός ὄφις ἐπί πέτρα καί τρίβος ναῦς ποντοπορέω καί ὁδός ἀνήρ ἐν νεότης

كَذَلِكَ طَرِيقُ الْمَرْأَةِ الزَّانِيَةِ. أَكَلَتْ وَمَسَحَتْ فَمَهَا وَقَالَتْ: «مَا عَمِلْتُ إِثْمًا!»

כֵּ֤ן ׀ דֶּ֥רֶךְ אִשָּׁ֗ה מְנָ֫אָ֥פֶת אָ֭כְלָה וּמָ֣חֲתָה פִ֑יהָ וְ֝אָמְרָ֗ה לֹֽא־פָעַ֥לְתִּי אָֽוֶן׃ פ

-

This is the way of an adulteress: she eats, and wipes her mouth, and says, “I have done no wrong.”

-

τοιοῦτος ὁδός γυνή μοιχαλίς ὅς ὅταν πράσσω ἀπονίπτω οὐδείς φημί πράσσω ἄτοπος

أربعة أعباء

تَحْتَ ثَلاَثَةٍ تَضْطَرِبُ الأَرْضُ، وَأَرْبَعَةٌ لَا تَسْتَطِيعُ احْتِمَالَهَا:

תַּ֣חַת לֹושׁ רָ֣גְזָה אֶ֑רֶץ וְתַ֥חַת אַ֝רְבַּ֗ע לֹא־תוּכַ֥ל שְׂאֵֽת׃

-

Under three things the earth trembles; under four it cannot bear up:

-

διά τρεῖς σείω ὁ γῆ ὁ δέ τέταρτος οὐ δύναμαι φέρω

تَحْتَ عَبْدٍ إِذَا مَلَكَ، وَأَحْمَقَ إِذَا شَبِعَ خُبْزًا،

תַּֽחַת־עֶ֭בֶד כִּ֣י יִמְלֹ֑וךְ וְ֝נָבָ֗ל כִּ֣י יִֽשְׂבַּֽע־לָֽחֶם׃

-

a slave when he becomes king, and a fool when he is filled with food;

-

ἐάν οἰκέτης βασιλεύω καί ἄφρων πίμπλημι σιτίον

تَحْتَ شَنِيعَةٍ إِذَا تَزَوَّجَتْ، وَأَمَةٍ إِذَا وَرَثَتْ سَيِّدَتَهَا.

תַּ֣חַת נוּאָה כִּ֣י תִבָּעֵ֑ל וְ֝שִׁפְחָ֗ה כִּֽי־תִירַ֥שׁ גְּבִרְתָּֽהּ׃ פ

-

an unloved woman when she gets a husband, and a maid when she succeeds her mistress.

-

καί οἰκέτις ἐάν ἐκβάλλω ὁ ἑαυτοῦ κυρία καί μισητός γυνή ἐάν τυγχάνω ἀνήρ ἀγαθός

أربعة حيوانات حكيمة

أَرْبَعَةٌ هِيَ الأَصْغَرُ فِي الأَرْضِ، وَلكِنَّهَا حَكِيمَةٌ جِدًّا:

אַרְבָּ֣עָה הֵ֭ם קְטַנֵּי־אָ֑רֶץ וְ֝הֵ֗מָּה חֲכָמִ֥ים מְחֻכָּמִֽים׃

-

Four things on earth are small, but they are exceedingly wise:

-

τέσσαρες δέ εἰμί ἐλαχύς ἐπί ὁ γῆ οὗτος δέ εἰμί σοφός ὁ σοφός

النَّمْلُ طَائِفَةٌ غَيْرُ قَوِيَّةٍ، وَلكِنَّهُ يُعِدُّ طَعَامَهُ فِي الصَّيْفِ.

הַ֭נְּמָלִים עַ֣ם לֹא־עָ֑ז וַיָּכִ֖ינוּ בַקַּ֣יִץ לַחְמָֽם׃

-

the ants are a people not strong, yet they provide their food in the summer;

-

ὁ μύρμηξ ὅς μή εἰμί ἰσχύς καί ἑτοιμάζω θέρος ὁ τροφή

الْوِبَارُ طَائِفَةٌ ضَعِيفَةٌ، وَلكِنَّهَا تَضَعُ بُيُوتَهَا فِي الصَّخْرِ.

פַנִּים עַ֣ם לֹא־עָצ֑וּם וַיָּשִׂ֖ימוּ בַסֶּ֣לַע בֵּיתָֽם׃

-

the badgers are a people not mighty, yet they make their homes in the rocks;

-

καί ὁ χοιρογρύλλιος ἔθνος οὐ ἰσχυρός ὅς ποιέω ἐν πέτρα ὁ ἑαυτοῦ οἶκος

الْجَرَادُ لَيْسَ لَهُ مَلِكٌ، وَلكِنَّهُ يَخْرُجُ كُلُّهُ فِرَقًا فِرَقًا.

מֶ֭לֶךְ אֵ֣ין לָאַרְבֶּ֑ה וַיֵּצֵ֖א חֹצֵ֣ץ כֻּלֹּֽו׃

-

the locusts have no king, yet all of them march in rank;

-

ἀβασίλευτος εἰμί ὁ ἀκρίς καί ἐκστρατεύω ἀπό εἷς κέλευσμα εὐτάκτως

الْعَنْكَبُوتُ تُمْسِكُ بِيَدَيْهَا، وَهِيَ فِي قُصُورِ الْمُلُوكِ.

מָמִית בְּיָדַ֣יִם תְּתַפֵּ֑שׂ וְ֝הִ֗יא בְּהֵ֣יכְלֵי מֶֽלֶךְ׃ פ

-

the lizard you can take in your hands, yet it is in kings’ palaces.

-

καί καλαβώτης χείρ ἐρειδόμενος καί εὐάλωτος εἰμί καταοἰκέω ἐν ὀχύρωμα βασιλεύς

في الجلال والوقار

ثَلاَثَةٌ هِيَ حَسَنَةُ التَّخَطِّي، وَأَرْبَعَةٌ مَشْيُهَا مُسْتَحْسَنٌ:

שְׁלֹשָׁ֣ה הֵ֭מָּה מֵיטִ֣יבֵי צָ֑עַד וְ֝אַרְבָּעָ֗ה מֵיטִ֥בֵי לָֽכֶת׃

-

Three things are stately in their tread; four are stately in their stride:

-

τρεῖς δέ εἰμί ὅς εὐόδως πορεύομαι καί ὁ τέταρτος ὅς καλῶς διαβαίνω

اَلأَسَدُ جَبَّارُ الْوُحُوشِ، وَلَا يَرْجِعُ مِنْ قُدَّامِ أَحَدٍ،

לַ֭יִשׁ גִּבֹּ֣ור בַּבְּהֵמָ֑ה וְלֹא־יָ֝שׁ֗וּב מִפְּנֵי־כֹֽל׃

-

the lion, which is mightiest among beasts and does not turn back before any;

-

σκύμνος λέων ἰσχυρός κτῆνος ὅς οὐ ἀποστρέφω οὐδέ καταπτήσσω κτῆνος

ضَامِرُ الشَّاكِلَةِ، وَالتَّيْسُ، وَالْمَلِكُ الَّذِي لَا يُقَاوَمُ.

זַרְזִ֣יר מָתְנַ֣יִם אֹו־תָ֑יִשׁ וּ֝מֶ֗לֶךְ אַלְק֥וּם עִמֹּֽו׃

-

the strutting cock, the he-goat, and a king striding before his people.

-

καί ἀλέκτωρ ἐν περιπατέω θῆλυς εὔψυχος καί τράγος ἡγέομαι αἰπόλιον καί βασιλεύς δημηγορέω ἐν ἔθνος

إِنْ حَمِقْتَ بِالتَّرَفُّعِ وَإِنْ تَآمَرْتَ، فَضَعْ يَدَكَ عَلَى فَمِكَ،

אִם־נָבַ֥לְתָּ בְהִתְנַשֵּׂ֑א וְאִם־זַ֝מֹּ֗ותָ יָ֣ד לְפֶֽה׃

-

If you have been foolish, exalting yourself, or if you have been devising evil, put your hand on your mouth.

-

ἐάν προεἰμί σεαυτοῦ εἰς εὐφροσύνη καί ἐκτείνω ὁ χείρ σύ μετά μάχη ἀτιμάζω

لأَنَّ عَصْرَ اللَّبَنِ يُخْرِجُ جُبْنًا، وَعَصْرَ الأَنْفِ يُخْرِجُ دَمًا، وَعَصْرَ الْغَضَبِ يُخْرِجُ خِصَامًا.

כִּ֤י מִ֪יץ חָלָ֡ב יֹ֘וצִ֤יא חֶמְאָ֗ה וּֽמִיץ־אַ֭ף יֹ֣וצִיא דָ֑ם וּמִ֥יץ אַ֝פַּ֗יִם יֹ֣וצִיא רִֽיב׃ פ

-

For pressing milk produces curds, pressing the nose produces blood, and pressing anger produces strife.

-

ἀμέλγω γάλα καί εἰμί βούτυρον ἐάν δέ ἐκπιέζω μυκτήρ ἐκἔρχομαι αἷμα ἐάν δέ ἐκἔλκω λόγος ἐκἔρχομαι κρίσις καί μάχη

إصحاح 31

حماقة الشهوة والإدمان على المسكرات

كَلَامُ لَمُوئِيلَ مَلِكِ مَسَّا، عَلَّمَتْهُ إِيَّاهُ أُمُّهُ:

דִּ֭בְרֵי לְמוּאֵ֣ל מֶ֑לֶךְ מַ֝שָּׂ֗א אֲ‍ֽשֶׁר־יִסְּרַ֥תּוּ אִמֹּֽו׃

-

The Teaching of King Lemuel’s Mother The words of Lemuel, king of Massa, which his mother taught him:

-

ὁ ἐγώ λόγος εἶπον ὑπό θεός βασιλεύς χρηματισμός ὅς παιδεύω ὁ μήτηρ αὐτός

مَاذَا يَا ابْنِي؟ ثُمَّ مَاذَا يَا ابْنَ رَحِمِي؟ ثُمَّ مَاذَا يَا ابْنَ نُذُورِي؟

מַה־בְּ֭רִי וּמַֽה־בַּר־בִּטְנִ֑י וּ֝מֶה בַּר־נְדָרָֽי׃

-

What, my son? What, son of my womb? What, son of my vows?

-

τίς τέκνον τηρέω τίς ῥέω θεός πρωτογενής σύ λέγω υἱός τίς τέκνον ἐμός κοιλία τίς τέκνον ἐμός εὐχή

لَا تُعْطِ حَيْلَكَ لِلنِّسَاءِ، وَلَا طُرُقَكَ لِمُهْلِكَاتِ الْمُلُوكِ.

אַל־תִּתֵּ֣ן לַנָּשִׁ֣ים חֵילֶ֑ךָ וּ֝דְרָכֶ֗יךָ לַֽמְחֹ֥ות מְלָכִֽין׃

-

Give not your strength to women, your ways to those who destroy kings.

-

μή δίδωμι γυνή σός πλοῦτος καί ὁ σός νοῦς καί βίος εἰς ὑστεροβουλία

لَيْسَ لِلْمُلُوكِ يَا لَمُوئِيلُ، لَيْسَ لِلْمُلُوكِ أَنْ يَشْرَبُوا خَمْرًا، وَلَا لِلْعُظَمَاءِ الْمُسْكِرُ.

אַ֤ל לַֽמְלָכִ֨ים ׀ לְֽמֹואֵ֗ל אַ֣ל לַֽמְלָכִ֣ים שְׁתֹו־יָ֑יִן וּ֝לְרֹוזְנִ֗ים [אֹו כ] (אֵ֣י ק) שֵׁכָֽר׃

-

It is not for kings, O Lemuel, it is not for kings to drink wine, or for rulers to desire strong drink;

-

μετά βουλή πᾶς ποιέω μετά βουλή οἰνοποτέω ὁ δυνάστης θυμώδης εἰμί οἶνος δέ μή πίνω

لِئَلاَّ يَشْرَبُوا وَيَنْسَوْا الْمَفْرُوضَ، وَيُغَيِّرُوا حُجَّةَ كُلِّ بَنِي الْمَذَلَّةِ.

פֶּן־יִ֭שְׁתֶּה וְיִשְׁכַּ֣ח מְחֻקָּ֑ק וִֽ֝ישַׁנֶּה דִּ֣ין כָּל־בְּנֵי־עֹֽנִי׃

-

lest they drink and forget what has been decreed, and pervert the rights of all the afflicted.

-

ἵνα μή πίνω ἐπιλανθάνω ὁ σοφία καί ὀρθός κρίνω οὐ μή δύναμαι ὁ ἀσθενής

أَعْطُوا مُسْكِرًا لِهَالِكٍ، وَخَمْرًا لِمُرِّي النَّفْسِ.

תְּנוּ־שֵׁכָ֣ר לְאֹובֵ֑ד וְ֝יַיִן לְמָ֣רֵי נָֽפֶשׁ׃

-

Give strong drink to him who is perishing, and wine to those in bitter distress;

-

δίδωμι μέθη ὁ ἐν λύπη καί οἶνος πίνω ὁ ἐν ὀδύνη

يَشْرَبُ وَيَنْسَى فَقْرَهُ، وَلَا يَذْكُرُ تَعَبَهُ بَعْدُ.

יִ֭שְׁתֶּה וְיִשְׁכַּ֣ח רִישֹׁ֑ו וַ֝עֲמָלֹ֗ו לֹ֣א יִזְכָּר־עֹֽוד׃

-

let them drink and forget their poverty, and remember their misery no more.

-

ἵνα ἐπιλανθάνω ὁ πενία καί ὁ πόνος μή μιμνήσκω ἔτι

اِفْتَحْ فَمَكَ لأَجْلِ الأَخْرَسِ فِي دَعْوَى كُلِّ يَتِيمٍ.

פְּתַח־פִּ֥יךָ לְאִלֵּ֑ם אֶל־דִּ֝֗ין כָּל־בְּנֵ֥י חֲלֹֽוף׃

-

Open your mouth for the dumb, for the rights of all who are left desolate.

-

ἀναοἴγω σός στόμα λόγος θεός καί κρίνω πᾶς ὑγιῶς

اِفْتَحْ فَمَكَ. اقْضِ بِالْعَدْلِ وَحَامِ عَنِ الْفَقِيرِ وَالْمِسْكِينِ.

פְּתַח־פִּ֥יךָ שְׁפָט־צֶ֑דֶק וְ֝דִ֗ין עָנִ֥י וְאֶבְיֹֽון׃ פ

-

Open your mouth, judge righteously, maintain the rights of the poor and needy.

-

ἀναοἴγω σός στόμα καί κρίνω δικαίως διακρίνω δέ πένης καί ἀσθενής

المرأة الفاضلة

اِمْرَأَةٌ فَاضِلَةٌ مَنْ يَجِدُهَا؟ لأَنَّ ثَمَنَهَا يَفُوقُ اللآلِئَ.

אֵֽשֶׁת־חַ֭יִל מִ֣י יִמְצָ֑א וְרָחֹ֖ק מִפְּנִינִ֣ים מִכְרָֽהּ׃

-

Ode to a Capable Wife A good wife who can find? She is far more precious than jewels.

-

γυνή ἀνδρεῖος τίς εὑρίσκω τίμιος δέ εἰμί λίθος πολυτελής ὁ τοιοῦτος

بِهَا يَثِقُ قَلْبُ زَوْجِهَا فَلَا يَحْتَاجُ إِلَى غَنِيمَةٍ.

בָּ֣טַח בָּ֭הּ לֵ֣ב בַּעְלָ֑הּ וְ֝שָׁלָ֗ל לֹ֣א יֶחְסָֽר׃

-

The heart of her husband trusts in her, and he will have no lack of gain.

-

θαρσέω ἐπί αὐτός ὁ καρδία ὁ ἀνήρ αὐτός ὁ τοιοῦτος καλός σκῦλον οὐ ἀπορέω

تَصْنَعُ لَهُ خَيْرًا لَا شَرًّا كُلَّ أَيَّامِ حَيَاتِهَا.

גְּמָלַ֣תְהוּ טֹ֣וב וְלֹא־רָ֑ע כֹּ֝֗ל יְמֵ֣י חַיֶּֽיה ׃

-

She does him good, and not harm, all the days of her life.

-

ἐνἐργέω γάρ ὁ ἀνήρ ἀγαθός πᾶς ὁ βίος

تَطْلُبُ صُوفًا وَكَتَّانًا وَتَشْتَغِلُ بِيَدَيْنِ رَاضِيَتَيْنِ.

דָּ֭רְשָׁה צֶ֣מֶר וּפִשְׁתִּ֑ים וַ֝תַּ֗עַשׂ בְּחֵ֣פֶץ כַּפֶּֽיהָ׃

-

She seeks wool and flax, and works with willing hands.

-

μηρύομαι ἔριον καί λίνον ποιέω εὔχρηστος ὁ χείρ αὐτός

هِيَ كَسُفُنِ التَّاجِرِ. تَجْلِبُ طَعَامَهَا مِنْ بَعِيدٍ.

הָ֭יְתָה כָּאֳנִיֹּ֣ות סֹוחֵ֑ר מִ֝מֶּרְחָ֗ק תָּבִ֥יא לַחְמָֽהּ׃

-

She is like the ships of the merchant, she brings her food from afar.

-

γίγνομαι ὡσεί ναῦς ἐνπορεύομαι μακρόθεν συνἄγω δέ οὗτος ὁ βίος

وَتَقُومُ إِذِ اللَّيْلُ بَعْدُ وَتُعْطِي أَكْلًا لأَهْلِ بَيْتِهَا وَفَرِيضَةً لِفَتَيَاتِهَا.

וַתָּ֤קָם ׀ בְּעֹ֬וד לַ֗יְלָה וַתִּתֵּ֣ן טֶ֣רֶף לְבֵיתָ֑הּ וְ֝חֹ֗ק לְנַעֲרֹתֶֽיהָ׃

-

She rises while it is yet night and provides food for her household and tasks for her maidens.

-

καί ἀναἵστημι ἐκ νύξ καί δίδωμι βρῶμα ὁ οἶκος καί ἔργον ὁ θεραπαίνα

تَتَأَمَّلُ حَقْلًا فَتَأْخُذُهُ، وَبِثَمَرِ يَدَيْهَا تَغْرِسُ كَرْمًا.

זָמְמָ֣ה דֶה וַתִּקָּחֵ֑הוּ מִפְּרִ֥י כַ֝פֶּ֗יהָ [נְטַע כ] (נָ֣טְעָה ק) כָּֽרֶם׃

-

She considers a field and buys it; with the fruit of her hands she plants a vineyard.

-

θεωρέω γεώργιον πρίαμαι ἀπό δέ καρπός χείρ αὐτός καταφυτεύω κτῆμα

تُنَطِّقُ حَقَوَيْهَا بِالْقُوَّةِ وَتُشَدِّدُ ذِرَاعَيْهَا.

חָֽגְרָ֣ה בְעֹ֣וז מָתְנֶ֑יהָ וַ֝תְּאַמֵּ֗ץ זְרֹעֹותֶֽיהָ׃

-

She girds her loins with strength and makes her arms strong.

-

ἀναζώννυμι ἰσχυρῶς ὁ ὀσφύς αὐτός ἐρείδω ὁ βραχίων αὐτός εἰς ἔργον

تَشْعُرُ أَنَّ تِجَارَتَهَا جَيِّدَةٌ. سِرَاجُهَا لَا يَنْطَفِئُ فِي اللَّيْلِ.

טָ֭עֲמָה כִּי־טֹ֣וב סַחְרָ֑הּ לֹֽא־יִכְבֶּ֖ה [בַלַּיִל כ] (בַלַּ֣יְלָה ק) נֵרָֽהּ׃

-

She perceives that her merchandise is profitable. Her lamp does not go out at night.

-

γεύω ὅτι καλός εἰμί ὁ ἐργάζομαι καί οὐ ἀποσβέννυμι ὅλος ὁ νύξ ὁ λύχνος αὐτός

تَمُدُّ يَدَيْهَا إِلَى الْمِغْزَلِ، وَتُمْسِكُ كَفَّاهَا بِالْفَلْكَةِ.

יָ֭דֶיהָ שִׁלְּחָ֣ה בַכִּישֹׁ֑ור וְ֝כַפֶּ֗יהָ תָּ֣מְכוּ פָֽלֶךְ׃

-

She puts her hands to the distaff, and her hands hold the spindle.

-

ὁ πῆχυς αὐτός ἐκτείνω ἐπί ὁ συνφέρω ὁ δέ χείρ αὐτός ἐρείδω εἰς ἄτρακτος

تَبْسُطُ كَفَّيْهَا لِلْفَقِيرِ، وَتَمُدُّ يَدَيْهَا إِلَى الْمِسْكِينِ.

כַּ֭פָּהּ פָּרְשָׂ֣ה לֶעָנִ֑י וְ֝יָדֶ֗יהָ שִׁלְּחָ֥ה לָֽאֶבְיֹֽון׃

-

She opens her hand to the poor, and reaches out her hands to the needy.

-

χείρ δέ αὐτός δια ἀναοἴγω πένης καρπός δέ ἐκτείνω πτωχός

لَا تَخْشَى عَلَى بَيْتِهَا مِنَ الثَّلْجِ، لأَنَّ كُلَّ أَهْلِ بَيْتِهَا لاَبِسُونَ حُلَلًا.

לֹא־תִירָ֣א לְבֵיתָ֣הּ מִשָּׁ֑לֶג כִּ֥י כָל־בֵּ֝יתָ֗הּ לָבֻ֥שׁ שָׁנִֽים׃

-

She is not afraid of snow for her household, for all her household are clothed in scarlet.

-

οὐ φροντίζω ὁ ἐν οἶκος ὁ ἀνήρ αὐτός ὅταν ποῦ χρονίζω πᾶς γάρ ὁ παρά αὐτός ἐνδιδύσκω

تَعْمَلُ لِنَفْسِهَا مُوَشَّيَاتٍ. لِبْسُهَا بُوصٌ وَأُرْجُوانٌ.

מַרְבַדִּ֥ים עָֽשְׂתָה־לָּ֑הּ שֵׁ֖שׁ וְאַרְגָּמָ֣ן לְבוּשָֽׁהּ׃

-

She makes herself coverings; her clothing is fine linen and purple.

-

δισσός χλαῖνα ποιέω ὁ ἀνήρ αὐτός ἐκ δέ βύσσος καί πορφύρα ἑαυτοῦ ἔνδυμα

زَوْجُهَا مَعْرُوفٌ فِي الأَبْوَابِ حِينَ يَجْلِسُ بَيْنَ مَشَايِخِ الأَرْضِ.

נֹודָ֣ע בַּשְּׁעָרִ֣ים בַּעְלָ֑הּ בְּ֝שִׁבְתֹּ֗ו עִם־זִקְנֵי־אָֽרֶץ׃

-

Her husband is known in the gates, when he sits among the elders of the land.

-

περίβλεπτος δέ γίγνομαι ἐν πύλη ὁ ἀνήρ αὐτός ἡνίκα ἄν καταἵζω ἐν συνέδριον μετά ὁ γέρων κατοίκος ὁ γῆ

تَصْنَعُ قُمْصَانًا وَتَبِيعُهَا، وَتَعْرِضُ مَنَاطِقَ عَلَى الْكَنْعَانِيِّ.

סָדִ֣ין עָ֭שְׂתָה וַתִּמְכֹּ֑ר וַ֝חֲגֹ֗ור נָתְנָ֥ה לַֽכְּנַעֲנִֽי׃

-

She makes linen garments and sells them; she delivers girdles to the merchant.

-

σινδών ποιέω καί ἀποδίδωμι περίζωμα δέ ὁ χαναναῖος

اَلْعِزُّ وَالْبَهَاءُ لِبَاسُهَا، وَتَضْحَكُ عَلَى الزَّمَنِ الآتِي.

עֹז־וְהָדָ֥ר לְבוּשָׁ֑הּ וַ֝תִּשְׂחַ֗ק לְיֹ֣ום אַחֲרֹֽון׃

-

Strength and dignity are her clothing, and she laughs at the time to come.

-

στόμα αὐτός δια ἀναοἴγω προσεχόντως καί ἐννόμως καί τάξις στέλλω ὁ γλῶσσα αὐτός

تَفْتَحُ فَمَهَا بِالْحِكْمَةِ، وَفِي لِسَانِهَا سُنَّةُ الْمَعْرُوفِ.

פִּ֭יהָ פָּתְחָ֣ה בְחָכְמָ֑ה וְתֹֽורַת־חֶ֝֗סֶד עַל־לְשֹׁונָֽהּ׃

-

She opens her mouth with wisdom, and the teaching of kindness is on her tongue.

-

ἰσχύς καί εὐπρέπεια ἐνδύω καί εὐφραίνω ἐν ἡμέρα ἔσχατος

تُرَاقِبُ طُرُقَ أَهْلِ بَيْتِهَا، وَلَا تَأْكُلُ خُبْزَ الْكَسَلِ.

צֹ֭ופִיָּה הֲלִיכֹ֣ות בֵּיתָ֑הּ וְלֶ֥חֶם עַ֝צְל֗וּת לֹ֣א תֹאכֵֽל׃

-

She looks well to the ways of her household, and does not eat the bread of idleness.

-

στεγνός διατριβή οἶκος αὐτός σῖτος δέ ὀκνηρός οὐ ἐσθίω

يَقُومُ أَوْلاَدُهَا وَيُطَوِّبُونَهَا. زَوْجُهَا أَيْضًا فَيَمْدَحُهَا:

קָ֣מוּ בָ֭נֶיהָ וַֽיְאַשְּׁר֑וּהָ בַּ֝עְלָ֗הּ וַֽיְהַֽלְלָֽהּ׃

-

Her children rise up and call her blessed; her husband also, and he praises her:

-

ὁ στόμα δέ ἀναοἴγω σοφῶς καί νομοθέσμως ὁ δέ ἐλεημοσύνη αὐτός ἀναἵστημι ὁ τέκνον αὐτός καί πλουτέω καί ὁ ἀνήρ αὐτός αἰνέω αὐτός

«بَنَاتٌ كَثِيرَاتٌ عَمِلْنَ فَضْلًا، أَمَّا أَنْتِ فَفُقْتِ عَلَيْهِنَّ جَمِيعًا».

רַבֹּ֣ות בָּ֭נֹות עָ֣שׂוּ חָ֑יִל וְ֝אַ֗תְּ עָלִ֥ית עַל־כֻּלָּֽנָה׃

-

“Many women have done excellently, but you surpass them all.”

-

πολύς θυγάτηρ κτάομαι πλοῦτος πολύς ποιέω δυνατός σύ δέ ὑπερκεῖμαι καί ὑπεραἴρω πᾶς

اَلْحُسْنُ غِشٌّ وَالْجَمَالُ بَاطِلٌ، أَمَّا الْمَرْأَةُ الْمُتَّقِيَةُ الرَّبَّ فَهِيَ تُمْدَحُ.

שֶׁ֣קֶר הַ֭חֵן וְהֶ֣בֶל הַיֹּ֑פִי אִשָּׁ֥ה יִרְאַת־יְ֝הוָ֗ה הִ֣יא תִתְהַלָּֽל׃

-

Charm is deceitful, and beauty is vain, but a woman who fears the Lord is to be praised.

-

ψευδής ἀρέσκεια καί μάταιος κάλλος γυνή γυνή γάρ συνετός εὐλογέω φόβος δέ κύριος οὗτος αἰνέω

أَعْطُوهَا مِنْ ثَمَرِ يَدَيْهَا، وَلْتَمْدَحْهَا أَعْمَالُهَا فِي الأَبْوَابِ.

תְּנוּ־לָ֭הּ מִפְּרִ֣י יָדֶ֑יהָ וִֽיהַלְל֖וּהָ בַשְּׁעָרִ֣ים מַעֲשֶֽׂיהָ׃

-

Give her of the fruit of her hands, and let her works praise her in the gates.

-

δίδωμι αὐτός ἀπό καρπός χείρ αὐτός καί αἰνέω ἐν πύλη ὁ ἀνήρ αὐτός

سفر الأمثال – الإصحاح 11

الكتاب المقدس القبطي

Ⲛⲓⲡⲁⲣⲟⲓⲙⲓⲁ ⲛ̀ⲧⲉ Ⲥⲟⲗⲟⲙⲱⲛ

غاية الأمثال

الحث على اقتناء الحكمة

التحذير من العنف

التحذير من رفض الحكمة

الفوائد الأخلاقية للحكمة

فوائد الحكمة

بركات الحكمة

الحكيم يرث شرفًا

سمو الحكمة

المقارنة بين الحكيم والشرير

تعليمات صالحة للابن

تحذير من الزنا

مسرات الزواج ومسئولياته

تحذير من الحماقة والكسل والدَّين

مَثَل النملة

تحذير من النمام الأثيم

تحذير من خطايا سبع

تحذير من الزنا

تحذير من إغواء الزانية

الابن الغبي والزانية

نداء الحكمة

قوة الحكمة

أبدية الحكمة

دعوة الحكمة

نداء الحكمة ونداء الحماقة

عبثية تقويم الساخر

المرأة الجاهلة

الغنى في الحكمة

تقوى الرب تطيل العمر

الصالح والطالح

الأمين والواشي

الرجل السخي

تأديبات المعرفة

المحافظة على الحياة والأرض

الحكيم والأحمق

مصدر الثراء العظيم

مصدر الرجاء

الصالح والطالح

الأشرار والأبرار

الفقير والغني

لسان الحكيم

ثواب القلب الفرح

تعليمات في الحكمة

الرب يزن طرق الإِنسان

الحكمة ينبوع الحياة

طرق الإنسان الشريرة

الأقوال العذبة والمسيئة

ثمن الحكمة

كلمات الحكيم والأحمق

في الفصل بين الخصومات

مقارنة بين الغنى والفقر

نصيحة وتعليمات

أمانة الصديق

الحصافة في التصرف

سيادة الرب وأحكامه

كنوز الشرير

كنوز الحكيم

قيمة الصيت

كلام الحكماء

نقيصة النهم

كلمات حكمة لابن

أقوال الحكيم

إرشادات لابن

أقوال مأثورة

نصيحة لندماء الملك

القريب والعدو

مواقف أخلاقية

الأحمق والجاهل

الكسول واللسان الكاذب

الرجل الماكر

الحكمة صالحة دائمًا

الرجل البصير

جشع الإِنسان

البار والشرير

الصالح الصديق

الأمين والشرير